IKINASAL AK NIYA—PERO SA HARAP NG LAHAT, PINILI NIYA ANG IBA

Sa araw ng kasal ko, piniringan ang lalaking minahal ko ng sampung taon—at hiniling sa kanya na hanapin ako… gamit lang ang amoy.

Tumatawa ang mga bridesmaid habang itinutulak nila ako sa gitna ng grupo. Pare-pareho kami ng damit, pare-pareho ang ayos. Walang ibang palatandaan—kundi ang pabango.

Ngumiti ako.

Kasi sigurado ako.

Alam ko ang pabango niya. At alam kong alam niya ang akin.

Pareho kaming gumagamit ng iisang amoy sa loob ng maraming taon—ang paborito niya. Ang sabi niya noon, “Ito lang ang amoy na gusto kong maamoy habang-buhay.”

At naniwala ako roon.

Kaya nang lumapit si Marco sa amin, dahan-dahan, may konting kumpiyansa sa bawat hakbang—napahigpit ang hawak ko sa bouquet.

Nasa akin na ang panalo.

Pero—

Tumigil siya.

Saglit.

Tumaas nang bahagya ang kilay niya… parang may naalala.

Ngumiti ako.

Hahawakan na niya ako.

Aaminin niya sa lahat—ako ang pinili niya.

Pero bigla siyang lumiko.

Diretso.

Walang pag-aalinlangan.

Lumapit siya sa unang bridesmaid sa kaliwa… at biglang niyakap ito nang mahigpit.

“Wifey… nahanap na kita.”

Napatigil ang mundo ko.

Nanlaki ang mata ko.

At sa harap ng lahat—ang babaeng niyakap niya ay si Lara.

Ang babaeng tinatawag nilang “unang pag-ibig ng buong batch.”

Namula si Lara, halatang naguguluhan pero hindi tumanggi.

Parang sanay.

Parang… pamilyar.

Natahimik ang buong kwarto.

Walang tumawa.

Walang nagsalita.

Hanggang sa hinubad ni Marco ang piring.

At agad—tinakpan niya si Lara, parang pinoprotektahan.

Saka niya ako tinignan.

Sandali lang.

“At… sorry. Mali lang.”

Mali lang.

Dalawang salita.

Pero sapat na para durugin ang sampung taon.

Biglang nagsalita ang isa sa mga groomsmen, pilit inaayos ang sitwasyon.

“Uy, normal lang ‘yan! Lalaki eh—may past!”

“Tama! Naalala niyo ba nung nagka-COVID si Lara dati? Si Marco, halos mabaliw kakahanap ng paraan para makita siya!”

“Oo! Tumalon pa nga raw sa bintana ng exam room kasi naka-lockdown sila!”

“Tapos nung nahuli—umamin pa siya sa harap ng buong school assembly!”

Sunod-sunod ang kwento.

Parang pelikula.

Parang sila ang bida.

Parang ang kwento ng pag-ibig… ay para sa kanila.

At ako?

Nakatayo lang.

Parang extra.

Parang hindi ako parte ng kahit anong alaala.

Huminga ako nang mabigat.

Naamoy ko ang pabango ko—parehong-pareho ng kanya.

Kaya alam ko.

Hindi niya ako “hindi nakilala.”

Pinili niya lang na hindi ako ang kilalanin.

Pinili niyang yakapin ang taong hindi niya pa rin nakakalimutan.

Sa araw ng kasal namin.

Lumapit si Mina—best friend ko—at hinawakan ang balikat ko.

“Hoy! Tama na ‘yang nostalgia na ‘yan,” malakas niyang sabi. “Kasal ‘to nina Ana at Marco. Mag-focus naman kayo!”

Hinila niya ako sa gitna.

Ngumiti siya.

“Game! Bride, ikaw naman. Kwento mo—paano kayo nagkakilala? Kailan kayo nagmahalan?”

Napatingin sa akin ang lahat.

Tahimik.

Naghihintay.

Binuka ko ang bibig ko.

“Actually, kami ni Marco—”

“Uy, oo nga!” singit ng isang groomsman, may halong biro at duda. “Curious din kami. Kasi diba… si Marco, ilang taon ding hindi nagmahal pagkatapos ni Lara?”

“Parang ‘di nga ‘yan basta-basta pumapasok sa relasyon.”

“Anong ginawa mo para mapasagot siya?”

Parang karayom.

Dahan-dahan.

Pero tumatagos.

Limang taon na ang nakalipas, nang ligawan niya ako.

Siya ang unang lumapit.

Siya ang naghintay sa labas ng dorm ko araw-araw.

Siya ang nagdala ng payong kapag umuulan.

Siya ang bumibili ng street food kahit malayo.

Siya ang tumingin sa akin na parang ako lang ang mundo niya.

Pero ngayon—

“Wala namang special,” biglang sabi ni Marco.

Napatingin ako sa kanya.

Nakasandal siya sa pinto, parang walang pakialam.

“Magkasama lang kami. ‘Yun lang.”

Yun lang.

Yun lang?

Parang binura niya ang lahat.

Lahat ng hinawakan ko.

Lahat ng pinaniwalaan ko.

Lahat ng ako.

Napansin kong hindi siya tumitingin sa akin.

Sinundan ko ang tingin niya.

Si Lara.

Nakatayo sa may bintana.

Tahimik.

Maganda.

At may lungkot sa mata.

“Hindi ba pwedeng hayaan niyong magsalita ang bride?” biro ni Lara, pero may laman ang tingin niya.

Ngumiti si Marco.

Ngumiti siya… ng ngiting matagal ko nang hindi nakikita.

“Gusto mo ikaw na lang magkwento?” sabi niya.

Lumapit siya.

Masyadong malapit.

At nagsimula silang mag-usap.

Tungkol sa nakaraan.

Tungkol sa mga kalokohan.

Tungkol sa mga alaala na hindi ako kasama.

At sa bawat tawa nila—

Pakiramdam ko unti-unti akong nawawala.

Hanggang sa may sumigaw—

“Oy! Tama na ‘yan! Hanapin na ng groom ang sapatos!”

Natawa ang lahat.

Nabuhay ulit ang ingay.

Pumasok si Marco sa kwarto.

Nagsimula siyang maghanap.

Sa ilalim ng kama.

Sa cabinet.

Sa likod ng kurtina.

Pero napansin ko—

Lagi siyang nasa kanan.

Kung saan nakatayo si Lara.

Sa bawat pagyuko niya—lumalapit siya.

Sa bawat pagtayo—si Lara ang una niyang tinitignan.

At sa sandaling iyon—

May isang bagay sa loob ko ang tuluyang nabasag.

Dahan-dahan kong hinubad ang sapatos ko.

Hindi yung tinatago nila.

Kundi yung suot ko.

At ibinagsak ko ito sa sahig.

“Marco.”

Tumigil siya.

Lumingon.

Ngumiti pa siya—akala niya laro pa rin.

Pero nang makita niya ang mukha ko—

Nawala ang ngiti niya.

“At kung ako ang mawala…” mahina kong sabi, nanginginig ang boses, “mahahanap mo pa ba ako?”

PASS 2

Hindi siya agad sumagot.

Parang biglang bumigat ang hangin.

Tumayo si Marco, hawak pa rin ang sapatos na hindi naman kanya hinahanap. Tumingin siya sa akin—ngayon lang, diretso, walang takas.

“Ana…” mahina niyang sabi.

Pero hindi na ako umatras.

“Sagutin mo ako,” dugtong ko. “Kung mawala ako… hahanapin mo ba ako tulad ng paghahanap mo sa kanya noon?”

Tahimik ang lahat.

Si Lara, napakagat sa labi.

Si Mina, nakahawak pa rin sa braso ko—mahigpit.

Huminga nang malalim si Marco.

“At anong gusto mong marinig?” sagot niya, medyo pagod. “Na ikaw lang? Na ikaw ang pinili ko?”

Napangiti ako.

Mapait.

“Hindi ko kailangan ng sagot na gusto kong marinig,” sabi ko. “Kailangan ko lang ng totoo.”

Saglit siyang natahimik.

At doon ko nakita—

ang pag-aalinlangan.

ang pagod.

at ang isang bagay na mas masakit kaysa galit.

Kawalan.

“Hindi ko pa siya nakakalimutan.”

Diretso.

Walang paligoy-ligoy.

Parang kutsilyo.

Pero hindi na ako umiyak.

Kasi matagal ko na ‘tong alam.

Hindi ko lang tinanggap.

“Pero pinili kitang pakasalan,” dagdag niya agad, parang nagmamadali.

“Pinili mo ako?” ulit ko. “O pinili mong huwag nang masaktan ulit?”

Natahimik siya.

At iyon na ang sagot.

Dahan-dahan akong tumango.

“Gets ko na.”

Tinanggal ko ang belo ko.

Isa-isa.

Parang tinatanggal ko rin ang mga taon na pinilit kong paniwalaan.

Lumapit si Mina.

“Ana… sigurado ka?”

Ngumiti ako sa kanya.

“Ngayon lang ako naging sigurado.”

Lumapit ako kay Lara.

Nagulat siya.

“A-Ana, hindi ko—”

“Hindi mo kasalanan,” putol ko. “Hindi ka naman nang-agaw. Hindi rin ako nanalo.”

Napayuko siya.

“Pero kailangan ko nang umalis sa laban na hindi naman ako kasali.”

Tumalikod ako.

Pero bago ako tuluyang makalabas—

narinig ko ang boses ni Marco.

“Kapag umalis ka… hindi na kita hahabulin.”

Huminto ako.

Saglit.

Ngumiti ako, kahit hindi niya nakikita.

“Alam ko.”

At doon ko napatunayan—

na tama ang desisyon ko.

Lumabas ako ng pinto.

Bitbit ang sarili ko.

Walang engrandeng ending.

Walang humabol.

Walang nagbago bigla.

Pero sa unang pagkakataon—

malaya ako.

Pagkalipas ng ilang buwan—

nasa isang maliit na café ako sa Cebu.

Tahimik.

May hawak na kape.

Walang pabango ng nakaraan.

Walang alaala na kumakapit.

May lumapit na lalaki.

“Miss, pwede bang maki-share ng table? Punuan kasi.”

Tumingin ako.

Ngumiti siya.

Hindi ko siya kilala.

At hindi rin niya ako kilala.

Ngumiti ako pabalik.

“Sure.”

At sa simpleng sandaling iyon—

naramdaman ko.

Hindi lahat ng pag-ibig kailangang ipaglaban.

May mga pag-ibig na… kusang darating.

At sa tamang pagkakataon—

hindi mo kailangang itanong kung hahanapin ka ba.

Kasi hindi ka mawawala sa kanila.

Kasi mula simula—

ikaw na agad ang pinili.