Tatlong Beses Nilang Nilagyan ng Dahon ng Sibuyas ang Sabaw na Puwedeng Magdala sa Akin sa Ospital, Pero Mas Masakit Pala ang Makita ang Nobyo Ko na Pinapakain ang Best Friend Ko sa Sarili Naming Bahay Habang Wala Akong Kamalay-malay
Pagbalik ko mula sa pagsagot ng tawag, may ilang piraso na naman ng dahon ng sibuyas sa ibabaw ng malinaw kong sabaw.
Pangatlong beses na iyon ngayong linggo.
At imposibleng hindi alam ni Enzo at ni Mara na matindi ang allergy ko sa sibuyas dahon—kahit kaunti, puwede akong dalhin sa emergency room.
Tahimik kong kinuha ang chopsticks at isa-isang inalis ang mga berdeng piraso sa ibabaw ng sabaw. Pinilit kong lunukin ang kakaibang kaba sa dibdib ko. Baka kasalanan lang ng tindera. Baka aksidente lang.
Pero bago ko pa maisubo ang noodles, tumalon si Mara sa upuan, tuwang-tuwa na parang nanalo sa lotto.
“Sabi ko na nga ba! Hindi mapapansin ni Clara! Akin na ang one hundred pesos!”
Nanlamig ang buong katawan ko.
Tiningnan ko si Enzo. Ang nobyo kong halos dalawampung taon ko nang kakilala, ang lalaking kabisado ang lahat ng bawal sa akin, ay napangiting parang napahiya lang. Kinuha niya ang isang ₱100 bill sa wallet at iniabot kay Mara.
“Ang galing mo talaga,” biro niya.
Doon ko naintindihan.
Hindi aksidente. Hindi kasalanan ng tindera.
Sila ang naglagay ng dahon ng sibuyas sa sabaw ko.
Tumaya sila kung mapapansin ko ba o hindi.
Isang daang piso ang halaga ng pustahan nila.
At ang buhay ko ang ginawa nilang laruan.
Hinawakan ni Mara ang perang napanalunan niya, saka ngumiti sa akin na parang wala siyang kasalanan.
“Clara, ako na bahala sa mami mo, ha? Treat ko ‘to!”
Hindi ako nakapagsalita.
Si Enzo naman, tumawa pa habang nakasandal sa upuan.
“Hayaan mo na siya, Mara. Hindi naman gipit si Clara. Baka mamaya kapag naubusan ka ng pera, makitulog ka na naman sa condo namin, tapos ako pa maglalaba ng damit mo.”
Tumawa si Mara.
Pero ako, hindi.
Parang may kung anong bagay na biglang nabasag sa loob ko.
Ang dalawampung taon naming samahan. Ang tiwala. Ang pag-aakalang may mga taong kahit kailan hindi ka sasaktan.
Naputol lahat sa isang iglap.
Napahigpit ang hawak ko sa chopsticks.
Isang matinis na “krak” ang umalingawngaw sa mesa.
Nabali ang chopsticks sa kamay ko.
“Clara!” napasigaw si Mara. “Uy, okay ka lang? Dumudugo daliri mo!”
May maliit na kahoy na tumusok sa daliri ko. May hapdi, may dugo, pero hindi iyon ang masakit.
Ang mas masakit ay ang makita ang dalawang taong pinakamalapit sa akin na walang pakialam kung mapahamak ako, basta may matatawanan sila.
Mabilis na kinuha ni Enzo ang maliit na antiseptic bottle sa bag niya. Surgeon siya sa isang private hospital sa Ortigas, kaya sanay ang kamay niya sa sugat, dugo, at emergency.
Hinawakan niya ang daliri ko.
“Minor lang ‘to,” sabi niya, malambing ang boses. “Bakit ka ba kasi biglang nagalit? Natakot tuloy si Mara.”
Tumingin ako sa kanya.
“Kung hindi ko napansin ang sibuyas at kinain ko,” mahina kong tanong, “kung namaga ang lalamunan ko at dinala ako sa emergency, matatakot din ba siya?”
Tumigil si Enzo.
Pati si Mara, natahimik.
Ibinaba ko ang tingin sa sabaw.
“Pangatlong beses na ngayong linggo. Lahat ba iyon, laro lang?”
Namuti ang mukha ni Mara.
“Clara, sorry. Promise, biro lang. Gusto ko lang asarin si Enzo. Hindi naman talaga namin hahayaang may mangyari sa’yo.”
Biro lang.
Laging ganon.
Kapag nasasaktan ako, biro lang.
Kapag napapahiya ako, sensitive lang ako.
Kapag may boundary ako, ako pa ang mahirap pakisamahan.
“Enough, Clara,” singit ni Enzo. “Huwag mo nang palakihin. Dalawampung taon na tayong magkakasama. Sa tingin mo ba papanoorin ka naming maospital?”
Kabisado ni Enzo ang nangyari noong college kami. Isang maliit na piraso ng spring onion sa pagkain, tapos halos hindi na ako makahinga. Dalawang linggo akong na-confine.
Alam niya iyon.
Pero hinayaan niya pa ring mangyari ito. Tatlong beses.
“Mara already apologized,” dagdag niya. “Mas bata siya sa atin. Alam mo namang makulit lang siya. Pagbigyan mo na.”
Napatingin ako sa kanya.
“Kaya pati underwear niya, ikaw ang naglalaba?”
Napahinto siya.
Akala niya siguro hindi ko narinig kanina. Akala niya tulad ng dati, palalagpasin ko na lang.
Pagkatapos ng ilang segundo, ngumiti siya. Yumakap siya mula sa likod ko at ibinulong sa tenga ko, “Nagseselos ka na naman.”
Hindi ako gumalaw.
“Si Mara kasi, mula bata pa, hindi marunong mag-alaga ng sarili. Teacher nga siya pero minsan parang estudyante pa rin. Kapag busy sa school, nakakalimutan niya lahat.”
Habang sinasabi niya iyon, ang bawat salita niya ay tungkol kay Mara.
Hindi tungkol sa akin.
Hindi tungkol sa takot ko.
Hindi tungkol sa tiwalang winasak nila.
Bigla silang nagbiruan ulit. Si Mara, nagreklamo tungkol sa pasaway niyang estudyante. Si Enzo, nakinig nang buo ang atensyon.
Ganyan sila palagi.
Kapag nagsasalita ako tungkol sa kaso ko, sa mahirap na hearing, sa ebidensyang kailangan kong habulin bilang abogado, mabilis silang lumilipat ng topic.
Pero kapag si Mara ang nagsalita, kahit gaano kaliit, buong mundo ni Enzo nakikinig.
Tumayo ako at kinuha ang folder ko.
“CR lang,” sabi ko.
Pero hindi ako pumunta sa CR.
Lumabas ako ng restaurant.
Hindi pa ako nakakalayo nang habulin ako ni Enzo.
“Clara, aalis ka na? May urgent case ka na naman?”
Tumango ako.
Hinawakan niya ang kamay ko, saka may iniabot na makapal na reviewer.
“Since lagi mong sinasabi na pagod ka na sa law firm, mag-take ka na lang ng LET. Mag-teacher ka tulad ni Mara. Stable, mas tahimik. Mas bagay sa future natin.”
Tiningnan ko ang reviewer.
Sa unang pahina, malinaw ang pangalan ni Mara Villanueva.
“Reviewer niya ‘yan dati,” sabi ni Enzo. “Sabi niya tutulungan ka raw.”
Hindi ko kailanman sinabi na gusto kong maging teacher.
Gusto ko ang pagiging abogado. Mahirap, oo. Pero buhay ko iyon.
“Enzo,” sabi ko, “ayoko maging teacher.”
Nawala ang ngiti niya.
“Magpapakasal na tayo, Clara. Ayaw ni Mama sa trabaho mo. Masyado kang busy. Bakit hindi ka na lang maging tulad ni Mara?”
Tulad ni Mara.
Lagi na lang.
Isiniksik ko ang reviewer sa bag.
“Pag-iisipan ko.”
Umuwi ako nang gabing iyon galing opisina, pagod at may twenty missed calls mula kay Enzo. Akala ko galit siya dahil hindi ako nakauwi sa hapunang niluto niya.
Pero pagpasok ko sa condo namin sa Mandaluyong, nakita ko si Mara sa sofa.
Suot niya ang puting polo ni Enzo.
Wala siyang suot na shorts.
Nakasampa ang mga paa niya sa hita ni Enzo habang si Enzo naman ay seryosong nagbabalat ng lychee para sa kanya.
Ni hindi sila nagulat nang makita ako.
Inabot pa ni Enzo ang lychee sa labi ni Mara.
“Tikman mo. Mas matamis ‘to.”
At si Mara, habang nakatingin sa TV, natural na ibinuka ang bibig.
Hindi ko alam kung paano ako nakalakad papunta sa kwarto.
Pero nang buksan ko ang drawer ko para kunin ang allergy kit ko…
Wala na iyon.
At mula sa sala, narinig ko ang bulong ni Mara.
“Relax ka, Enzo. Itinago ko na ‘yung gamot niya.”
PARTE2
Napatigil ang paghinga ko.
Hindi dahil sa allergy.
Kundi dahil sa takot na biglang naging linaw.
Itinago niya ang gamot ko.
Ang emergency allergy kit na laging nasa drawer ko. Ang bagay na ilang taon nang paalala sa akin na hindi lahat ng tao kayang magkamali nang ligtas sa buhay ko.
Para kay Mara, biro pa rin iyon.
Para kay Enzo, malamang isa na namang bagay na dapat kong palampasin.
Tahimik kong kinuha ang cellphone ko at pinindot ang record.
Mula sa bahagyang nakabukas na pinto, malinaw kong narinig ang boses ni Enzo.
“Mara, sobra naman ‘yan. Ibalik mo mamaya. Kapag nakita ni Clara, magagalit na naman.”
“Ang OA niya kasi,” sagot ni Mara. “Konting dahon ng sibuyas lang, para namang papatayin natin siya.”
“Alam mo namang naospital siya dati.”
“Eh di sana napansin niya agad. Attorney naman siya, di ba? Ang talino niya sa ibang tao, pero pagdating sa atin, ang dali niyang lokohin.”
Sumunod ang tawa niya.
Hindi malakas. Hindi pang-kontrabida sa teleserye.
Isang ordinaryong tawa lang.
At iyon ang pinakamasakit.
Dahil ibig sabihin, sa mundo nila, normal lang ito.
Pinatay ko ang recording. Dahan-dahan kong binuksan ang kabilang drawer. Naroon ang lumang pouch ni Mara—pink, may maliit na keychain na bear.
Nasa loob ang allergy kit ko.
Kinuha ko iyon, inilagay sa bag, saka tahimik na nag-impake ng ilang damit, laptop, passport, at mga importanteng dokumento.
Hindi ako umiyak.
Hindi pa.
Kapag abogado ka, natutunan mong may mga oras na hindi puwedeng emosyon muna. Kailangan ebidensya muna. Ligtas muna. Alis muna.
Paglabas ko ng kwarto, nakita ako ni Enzo.
“Clara? Saan ka pupunta?”
Tumayo siya, pero hindi niya inalis ang kamay ni Mara sa braso niya.
Tiningnan ko lang silang dalawa.
“May urgent filing ako.”
“Gabi na.”
“Sanay ako.”
Lumapit siya. “Galit ka pa rin dahil sa restaurant?”
Hindi ako sumagot.
Si Mara naman, umayos ng upo pero hindi pa rin tinakpan ang sarili niya. Para bang gusto niyang ipakitang mas komportable siya sa bahay ko kaysa sa akin.
“Clara,” sabi niya, malambot ang boses, “kung awkward sa’yo na suot ko shirt ni Enzo, nabuhusan kasi ako ng juice kanina. Huwag mo bigyan ng malisya.”
Ngumiti ako.
“Hindi ko binibigyan ng malisya.”
Naglakad ako papunta sa pintuan.
Bago ako lumabas, lumingon ako.
“Binibigyan ko lang ng pangalan.”
Sumara ang pinto sa likod ko.
Nang gabing iyon, hindi ako umuwi. Natulog ako sa maliit na unit ng kasamahan ko sa Makati, si Atty. Bea Santos. Pagbukas ko ng bag ko at nakita ang allergy kit, saka lang ako tuluyang bumigay.
Umiyak ako nang tahimik.
Hindi dahil nawala si Enzo.
Kundi dahil matagal na pala akong nawawala sa sarili kong relasyon.
Kinabukasan, hindi ako pumasok nang maaga sa opisina para magtago. Pumasok ako para tapusin ang dapat tapusin.
Una, kinontak ko ang admin ng condo. Nasa pangalan ko ang lease. Ako ang nagbayad ng deposit. Ako ang pumirma sa kontrata.
Pangalawa, humingi ako ng kopya ng hallway CCTV noong gabing iyon. Kita roon si Mara na pumasok sa unit namin gamit ang duplicate key. Kita rin na dala niya ang maliit na overnight bag niya—hindi iyon unang beses.
Pangatlo, tinawagan ko ang restaurant sa Tomas Morato. Kilala ako ng manager dahil ilang beses na kami roon kumakain. Humingi ako ng kopya ng CCTV sa table namin. Hindi ko sinabi kung bakit. Sinabi ko lang, “For legal documentation.”
Bago magtanghali, hawak ko na ang tatlong bagay: video ng pustahan, audio ng pagtatago ng gamot ko, at CCTV ni Mara na parang sariling bahay ang condo ko.
Noon nagsimulang tumawag si Enzo.
Hindi ko sinagot.
Nag-message siya.
Clara, umuwi ka na. Huwag mo nang palakihin.
Sunod.
Mara cried all night. Hindi mo man lang naisip na nasaktan mo siya?
Napatawa ako nang walang saya.
Ako ang tinakot nila.
Ako ang ginawang pustahan.
Ako ang tinaguan ng gamot.
Pero sa kwento niya, si Mara pa rin ang sugatan.
Bandang alas-tres ng hapon, dumating sila sa law firm.
Si Enzo, naka-scrubs pa, mukhang puyat at iritado.
Si Mara, naka-cardigan, namumugto ang mata, mukhang inosenteng bata sa harap ng mga tao.
“Clara,” sabi ni Enzo sa lobby, “kailangan nating mag-usap.”
Tumayo ako mula sa reception area. Hindi ko sila pinapasok sa conference room. Hindi na sila karapat-dapat sa pribadong espasyo ko.
“Dito na.”
Napatingin si Mara sa mga staff sa paligid.
“Dito talaga? Nakakahiya naman.”
“Mas nakakahiya magtago ng gamot ng taong may severe allergy,” sabi ko.
Napatigil ang lahat.
Namula si Mara.
Si Enzo, agad na lumapit. “Clara, enough.”
Binuksan ko ang phone ko.
Una kong pinatugtog ang audio.
“Relax ka, Enzo. Itinago ko na ‘yung gamot niya.”
Nawala ang kulay sa mukha ni Mara.
Sumunod ang boses niya sa recording.
“Konting dahon ng sibuyas lang, para namang papatayin natin siya.”
Kahit ang receptionist naming si Grace, napahawak sa bibig.
“Clara…” mahina ang boses ni Enzo. “Hindi ganoon ang ibig sabihin niya.”
“Alam ko,” sagot ko. “Sa inyong dalawa, wala talagang ibig sabihin ang sakit ko.”
Ipinakita ko naman ang screenshot ng CCTV mula sa restaurant. Kita si Mara na naglagay ng dahon ng sibuyas sa bowl ko habang ako ay nasa labas at kausap ang kliyente.
Kita rin si Enzo na nanonood.
Hindi niya pinigilan.
Natahimik siya.
At sa unang pagkakataon, walang palusot si Enzo.
Si Mara ang unang bumigay.
“Ginawa ko lang iyon dahil lagi kang seryoso!” iyak niya. “Lagi kang parang mas mataas sa amin. Attorney Clara Dizon, ang galing, ang tapang, ang independent. Gusto ko lang makita kung mapapansin mo. Gusto ko lang—”
“Gusto mong patunayan na kaya mo akong lokohin,” putol ko.
Napatingin siya sa sahig.
“At ikaw?” Tumingin ako kay Enzo. “Ano ang gusto mong patunayan?”
Matagal siyang hindi nakasagot.
Pagkatapos, mahina niyang sinabi, “Mara needs me.”
Parang may malamig na kamay na pumisil sa puso ko.
“Ako hindi?”
“Clara, hindi ganoon. Ikaw kasi… kaya mo lahat. Hindi ka tulad ni Mara. Kapag ikaw, kahit iwan kita saglit, alam kong tatayo ka pa rin.”
Doon ko naintindihan ang buong relasyon namin.
Hindi niya ako pinili dahil mahal niya ang buo kong pagkatao.
Pinili niya ako dahil maginhawa akong mahalin.
Hindi ako humihingi.
Hindi ako nagrereklamo.
Hindi ako natutumba sa harap niya.
At dahil hindi ako marunong magmukhang kawawa, akala niya hindi ako nasasaktan.
“Mali ka,” sabi ko. “Tumayo ako nang matagal hindi dahil hindi ako napapagod. Tumayo ako dahil wala kang balak saluhin ako.”
Namula ang mata niya.
“Clara, mahal kita.”
“Hindi,” sagot ko. “Sanay ka lang na nandiyan ako.”
Tinanggal ko ang singsing sa daliri ko. Hindi pa kami kasal, pero matagal na niya itong ibinigay bilang pangako.
Inilapag ko iyon sa reception counter.
“Cancel na ang registration natin.”
“Clara, please.”
“Pagdating mo sa condo mamaya, wala na ang access mo. Nakausap ko na ang admin. Kukunin mo ang gamit mo sa schedule na ibibigay ko. May witness.”
Napaatras si Mara.
“Pati ako?”
Tiningnan ko siya mula ulo hanggang paa.
“Ikaw ang unang walang karapatan doon.”
Umiyak siya. Pero sa pagkakataong iyon, hindi ko na pinasan ang luha niya.
Ilang araw pagkatapos, nagpunta ang nanay ni Enzo sa opisina ko. Si Mrs. Reyes, palaging maayos manamit, palaging may tinging sumusukat sa halaga ng isang babae.
“Clara,” sabi niya, “sayang ang relasyon ninyo. Ang hinihingi lang naman namin ay maging mas simple ka. Mas pambahay. Mas bagay sa pamilya.”
Napangiti ako.
“Ang ibig n’yo pong sabihin, mas madaling kontrolin?”
Hindi siya nakasagot.
“Kaya ninyo gusto si Mara,” dagdag ko. “Hindi dahil mas mabuti siya. Kundi dahil mas kaya ninyong hulmahin.”
Tumayo ako.
“Pero hindi ako luwad. Hindi ako proyekto. At hindi ako magiging anino ng babaeng mas gusto ninyo.”
Umalis siya nang walang napala.
Lumipas ang tatlong buwan.
Hindi naging madali ang paghilom. May mga gabing hinahanap ng kamay ko ang dating init ni Enzo sa tabi ko. May mga umagang halos matawagan ko siya dahil sanay akong ikwento sa kanya ang maliliit na bagay.
Pero sa tuwing naaalala ko ang bowl ng sabaw, ang ₱100 bill, ang puting polo niya sa katawan ni Mara, at ang nawawalang allergy kit, bumabalik ako sa sarili ko.
Masakit ang katotohanan, pero mas mabuti ito kaysa komportableng kasinungalingan.
Isang hapon, pagkatapos kong manalo sa isang mahirap na kaso sa Makati RTC, nakita ko si Enzo sa labas ng building.
May hawak siyang bulaklak.
At sa kabilang kamay, ang lumang reviewer ni Mara.
“Clara,” sabi niya, “alam kong huli na. Pero gusto kong sabihin na nagkamali ako. Hindi na kami ni Mara nag-uusap.”
Hindi ko tinanong kung totoo.
Hindi na mahalaga.
“Good for you,” sabi ko.
“Baka puwede pa tayong magsimula ulit?”
Tiningnan ko ang reviewer.
“Enzo, hanggang ngayon, dala mo pa rin ang bagay na simbolo ng gusto mong ipalit sa akin.”
Napatingin siya sa hawak niya, saka parang ngayon lang niya naintindihan.
“Sorry,” bulong niya.
Tumango ako.
“Tinanggap ko na.”
Nagulat siya. “Talaga?”
“Oo. Tinanggap ko ang sorry mo. Pero hindi ibig sabihin babalik ako.”
Dahan-dahan kong nilampasan siya.
Sa unang pagkakataon, hindi na mabigat ang pagtalikod.
Sa unang pagkakataon, hindi ko na naramdaman na may nawawala sa akin.
Dahil ang totoo, ako ang matagal nang nawala.
At ngayon, sa wakas, ako ang bumabalik.
Pagdating ko sa condo ko, tahimik ang sala. Wala nang tawanan na hindi ako kasama. Wala nang sapatos ni Mara sa pintuan. Wala nang lalaking nagpaparamdam sa akin na kailangan kong lumiit para maging mahalaga.
Sa kusina, nagluto ako ng sariling sabaw.
Malinaw. Mainit. Walang dahon ng sibuyas.
Umupo ako mag-isa.
At sa unang higop ko, umiyak ako.
Hindi dahil malungkot ako.
Kundi dahil ligtas na ako.
Mensahe: Minsan, ang pinakamalaking pagtataksil ay hindi ang halik, yakap, o lihim na pagnanasa. Minsan, ito ay ang paulit-ulit na pagbalewala sa takot mo, sakit mo, pangarap mo, at pagkatao mo. Huwag manatili sa relasyon kung saan kailangan mong maging ibang tao para mahalin. Ang tunay na pagmamahal ay hindi ginagawang biro ang buhay mo—pinoprotektahan ito.
