Tawag Na Nagbukas Ng Lahat
Bahagi 2: Ang Tawag Na Nagbukas Ng Lahat
“Huwag na po kayong bumalik. Dahil ang sasakyang sinasakyan nila… naaksidente na.”
Parang tumigil ang buong mundo sa paligid ko.
Sa labas ng bintana ng truck, nagsisigawan ang mga driver, walang tigil ang busina, at dahan-dahang bumabagal ang pila ng mga sasakyan. Pero sa tenga ko, iisa lang ang paulit-ulit na umuugong.
Naaksidente na.
Ang sasakyan nila.
Ang sasakyan kung saan naroon si Ramon.
Si Miss Althea.
At si Miguel.
Kahit gaano kasakit ang sinabi ng anak ko kanina, kahit gaano kalalim ang sugat na iniwan ng asawa ko, nang marinig ko ang salitang iyon, instinct pa rin ng isang ina ang unang nanaig.
“Nasaan sila?” halos hindi ko na nakilala ang sarili kong boses. “Anong nangyari? Sino ka?”
Huminga nang malalim ang babae sa kabilang linya. May ingay sa background, parang nasa labas siya, may mga tao ring nag-uusap.
“Ako po si Corazon. Pinsan ako ng dating asawa ni Althea. Kanina pa po ako sumusubok tumawag sa inyo, pero ngayon lang pumasok. May ipinadala po sa akin na litrato ng kaibigan ko. Nakita niya ang sasakyan ng asawa n’yo sa may paliko bago ang tulay. Hindi naman daw malala ang bangga, pero may nasaktan.”
“Si Miguel?” napasigaw ako. “Nasaktan ba ang anak ko?”
“Nasa labas daw po siya ng sasakyan. Buhay siya. Conscious. Pero umiiyak daw.”
Napahawak ako sa dibdib ko.
Buhay.
Iyon lang ang mahalaga sa unang sandali.
Napansin siguro ng driver na nanginginig na ang kamay ko. Hininaan niya ang radyo at tumingin sa akin.
“Ma’am, pamilya n’yo ba?”
Hindi ako agad nakasagot. Nakatitig lang ako sa cellphone, pinipilit unawain ang lahat.
“Puwede n’yo po ba akong dalhin doon?” tanong ko sa driver, halos pakiusap. “Kahit malapit lang. Anak ko nandoon.”
Hindi siya agad sumagot. Tiningnan niya ang mahabang pila sa harap, pagkatapos ay napabuntong-hininga.
“Kung sa accident area iyon, matatagalan tayo sa lane na ito. Pero may service road bago ang palengke. Kung bukas pa, puwede tayong umikot.”
“Bayaran ko po kayo,” sabi ko agad, kahit alam kong halos wala akong pera. “Nasa sasakyan ang wallet ko, pero babayaran ko kayo. Pangako.”
Sumulyap siya sa akin. Ang dating pagod na mukha niya ay lumambot nang kaunti.
“Hindi bayad ang kailangan ko, Ma’am. Anak ang pinag-uusapan.”
Kinabig niya ang manibela at dahan-dahang inilabas ang truck sa pila.
Sa kabilang linya, nagsalita muli si Corazon.
“May kailangan pa po kayong malaman bago kayo makarating doon.”
Napapikit ako.
Sa sandaling iyon, pakiramdam ko hindi ko na kaya pang tumanggap ng isa pang katotohanan. Pero alam kong wala na akong karapatang umiwas. Matagal na akong umiwas. Matagal na akong nagkunwaring hindi ko nakikita ang mga tingin ni Ramon kay Althea. Matagal na akong nagbingi-bingihan sa bawat bulungan, bawat tawag na biglang pinapatay, bawat gabing sinasabi niyang overtime siya pero amoy pabango ng babae pag-uwi.
“Sige,” mahina kong sabi. “Sabihin mo.”
“Hindi po teacher lang si Althea sa anak n’yo.”
Kumapit ako sa hawakan ng pinto.
“Alam ko,” sagot ko. “Matagal ko nang nararamdaman.”
“Hindi lang po iyon.” Nanginginig ang boses ni Corazon. “Siya po ang dahilan kung bakit hiniwalayan siya ng dating asawa niya. At bago pa siya lumipat malapit sa inyo, may anak po siya.”
Natigilan ako.
“Anak?”
“Opo. Isang lalaki. Pero hindi siya ang nagpalaki. Iniwan niya sa pamilya ng dating asawa niya. Matagal niyang itinago iyon sa bagong mga kakilala niya.”
Hindi ko alam kung bakit may malamig na pakiramdam na umakyat mula sa talampakan ko hanggang batok.
“Anong kinalaman niyan kay Miguel?”
Ilang segundo siyang tahimik. Pagkatapos ay bumaba ang boses niya.
“Kasi po noong unang pumasok si Althea sa school ni Miguel, hindi aksidente ang paglapit niya sa pamilya n’yo. Matagal na niyang kilala si Ramon.”
Napatigil ang paghinga ko.
Sa labas, pumasok ang truck sa makitid na service road. Umuuga ang sasakyan sa lubak. Kumakapit ang mga gulong sa putik dahil nagsisimula nang pumatak ang ulan.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Hindi ko po alam lahat. Pero may nakita akong lumang messages sa pinsan ko dati. Si Althea at Ramon, magkakilala na bago pa siya lumipat. Parang may relasyon na sila noon pa. Noong nalaman ng dating asawa ni Althea, doon nagsimula ang gulo. At may sinabi si Althea noon…”
“Anong sinabi?”
“Na babalikan niya raw ang buhay na dapat para sa kanya. Na hindi raw dapat siya ang iniwan.”
Pakiramdam ko may pumutok sa loob ng ulo ko.
Hindi ako ang pumasok sa buhay niya.
Siya ang matagal nang umiikot sa buhay namin.
Sa loob ng tatlong taon, pinapasok ko siya sa bahay ko. Pinakain ko siya sa hapag ko. Binigyan ko siya ng tiwala dahil akala ko nakakatulong siya sa anak ko. At siya pala, hindi lang basta bisita.
Isa siyang aninong matagal nang naghihintay na palitan ako.
“Bakit ngayon mo lang sinasabi?” tanong ko, kahit hindi ako galit sa kanya. Galit ako sa sarili ko. Galit ako dahil ang dami kong hindi pinansin.
“Dahil ngayon ko lang nalaman na kayo pala ang asawa ni Ramon,” sagot niya. “Nakita ko ang post ni Althea kanina. Nasa sasakyan siya, nakangiti, may caption na ‘finally, the trip I deserve.’ May reflection sa salamin. Nakita ko si Ramon. Doon ko naalala lahat.”
Napahigpit ang hawak ko sa cellphone.
Ang biyahe na pinaghandaan ko.
Ang pagkain na inimpake ko.
Ang listahang sinulat ko.
Sa post niya, naging biyahe niya.
Buhay niya.
Puwesto niya.
At ako?
Ako ang babaeng iniwan sa stopover.
Biglang may sumigaw sa harap. Huminto ang truck. Sa di kalayuan, nakita ko ang mga ilaw ng ambulansya na kumikislap sa ilalim ng makapal na ulan. May ilang tao sa gilid ng kalsada. May pulis. May tow truck. At sa gitna ng kaguluhan, nakita ko ang sasakyan namin.
Nakabangga ito sa concrete barrier sa gilid ng paliko.
Hindi lubos na wasak, pero sira ang harap. Bukas ang pinto sa passenger side. Nakakalat sa basa at putikang kalsada ang ilang gamit na ako ang nag-ayos kaninang umaga.
Isang bote ng tubig.
Isang pack ng tissue.
Isang maliit na bag ng gamot.
At ang sling bag ko.
Naramdaman kong nanlambot ang tuhod ko.
“Ma’am, dahan-dahan,” sabi ng driver habang tinutulungan akong bumaba.
Tumakbo ako sa ulan.
Hindi ko na inisip na wala akong payong. Hindi ko na inisip na madulas ang daan. Hindi ko na inisip ang sarili ko.
“Miguel!”
Sa gilid ng ambulansya, may nakaupong batang lalaki na basa ang buhok at nanginginig ang balikat.
Nang marinig niya ang boses ko, dahan-dahan siyang lumingon.
Si Miguel.
May maliit na sugat sa noo niya. May gasgas sa braso. Pero nakaupo siya. Buhay siya.
“Ma…”
Nang tumayo siya, napaatras muna siya, na para bang nahihiya siyang lumapit.
Ako ang tumakbo papunta sa kanya.
Niyakap ko siya nang mahigpit.
Sa unang pagkakataon sa loob ng napakahabang panahon, hindi siya umiwas.
Kumapit siya sa damit ko at umiyak na parang batang nawala sa mall.
“Ma, sorry…” paulit-ulit niyang sabi. “Sorry, Ma. Akala ko… akala ko normal lang. Akala ko lagi ka namang susunod. Akala ko hindi ka masasaktan nang ganito.”
Hinaplos ko ang likod niya.
Gusto kong magalit. Gusto kong sabihin sa kanya ang lahat ng sakit. Gusto kong itanong kung bakit mas pinili niyang manatili sa sasakyan kaysa hintayin ang sarili niyang ina.
Pero sa gitna ng ulan, habang nanginginig ang anak ko sa bisig ko, ang tanging nasabi ko lang ay:
“Buhay ka. Iyon muna.”
Nilingon ko ang ambulansya.
Nakita ko si Ramon sa tabi, kausap ang isang pulis. May benda ang kamay niya, may gasgas sa pisngi. Pero maayos siya. Nang makita niya ako, agad siyang lumapit.
“Liza, mabuti nandito ka. Kunin mo muna si Miguel. Kailangan kong ayusin ang insurance at police report.”
Hindi “kumusta ka.”
Hindi “pasensya na.”
Hindi “natakot ako.”
Ganoon pa rin siya.
Kahit sa gitna ng aksidente, ako pa rin ang inaasahan niyang sasalo sa lahat ng naiwan niya.
Tumingin ako sa kanya nang diretso.
“Saan si Althea?”
Nag-iba ang mukha niya.
Sa loob ng ambulansya, nakita ko siya. Nakahiga, hawak ang braso, umiiyak. Pero nang magtama ang mga mata namin, hindi takot ang nakita ko sa kanya.
Galit.
Parang ako pa ang sumira sa eksena niya.
“Liza,” sabi ni Ramon, mas mababa ang boses. “Huwag dito. Maraming tao.”
Napangiti ako nang walang saya.
Noon, sa tuwing may problema, lagi niyang sinasabi: huwag dito. Huwag ngayon. Huwag sa harap ng bata. Huwag sa harap ng ibang tao.
Kaya ako nanahimik nang maraming taon.
Pero ngayon, hindi na.
“Bakit?” tanong ko. “Nahihiya ka na ngayon? Kanina hindi ka nahiya noong iniwan n’yo ako sa stopover.”
Napatingin ang pulis sa amin.
Si Miguel, na nasa tabi ko, napayuko.
Sumingit si Ramon, “Hindi ka naman namin iniwan. Nagkamali lang ng akala. Akala namin nakabalik ka na—”
“Tumawag ako,” putol ko. “Sinagot ni Miguel. Narinig ko ang lahat.”
Natahimik siya.
Kahit ang ulan, parang mas lumakas sa katahimikang iyon.
Biglang bumaba mula sa ambulansya si Althea, hawak ang benda sa braso.
“Ate Liza, hindi ito ang tamang oras. Naaksidente kami. Hindi ba puwedeng unahin muna ang kalagayan ng lahat?”
Tiningnan ko siya.
Sa maraming taon, lagi siyang malumanay magsalita. Laging parang inosente. Laging parang mas marunong umintindi kaysa sa akin.
Pero ngayon, kita ko na.
Hindi siya mabait.
Magaling lang siyang pumili ng tono.
“Althea,” sabi ko. “May tumawag sa akin.”
Nanigas ang mukha niya.
“Isang babaeng nagngangalang Corazon.”
Biglang nawala ang kulay sa labi niya.
Napansin iyon ni Ramon.
“Ano’ng Corazon?” tanong niya.
Hindi na sumagot si Althea.
At sa unang pagkakataon, nakita kong natakot siya.
Hinawakan ko ang sling bag ko mula sa basang kalsada. Basa ang labas, pero nasa loob pa rin ang wallet, ID, at charger ko.
Kinuha ko ang phone. 5% na lang ang baterya.
Ibinigay ko kay Miguel ang paper bag ng banana cue na hanggang ngayon ay hawak ko pa rin.
“Para sa inyo sana ito,” sabi ko.
Tumingin siya sa malamig at basang pagkain sa loob. Bigla siyang umiyak muli.
“Ma…”
Hindi ko siya pinagalitan.
Hindi ko siya niyakap ulit.
Tumalikod ako kay Ramon.
“Pagkatapos ng report, umuwi ka. Kailangan nating mag-usap. Hindi bilang mag-asawa. Bilang dalawang taong magtatapos ng isang kasinungalingan.”
Nanlaki ang mata niya.
“Liza, huwag kang magdesisyon habang galit ka.”
Huminga ako nang malalim.
Sa unang pagkakataon, hindi nanginginig ang boses ko.
“Hindi ako galit, Ramon. Pagod na ako. At mas malinaw ang isip ng taong pagod kaysa sa taong umaasa pa.”
Umalis ako sa ilalim ng ulan kasama si Miguel na tahimik na sumusunod sa akin.
Sa likod namin, narinig kong may tinanong ang pulis kay Ramon.
At narinig ko rin ang sigaw ni Althea.
“Ramon, sabihin mo sa kanila! Sabihin mong hindi ako ang dahilan!”
Pero hindi na ako lumingon.
Dahil sa araw na iyon, may naaksidente nga sa highway.
Pero hindi lang sasakyan ang bumangga sa pader.
Bumangga rin sa katotohanan ang buong pamilyang pinilit kong buuin sa loob ng labingwalong taon.
At sa wakas, tumigil na akong magpanggap na kaya pa itong kumpunihin.