Bahagi 3 — Sa Lamay Ko Nalaman Kung Gaano Karaming Tao ang Nasaktan ng Pitong Araw Ko
Bahagi 3 — Sa Lamay Ko Nalaman Kung Gaano Karaming Tao ang Nasaktan ng Pitong Araw Ko
Hindi ko agad nahawakan ang USB.
Parang may nakapatong na mabigat sa dibdib ko.
“Anong laman niyan?”
“Video ni Nanay.”
Napatitig ako kay Elena.
“Bakit nasa USB?”
“Pinakopya ni Ate. Ayaw niyang ipadala sa Messenger. Sabi niya, baka i-seen mo lang din.”
Mas masakit iyon dahil wala akong maisagot.
“Nasaan ang lamay?”
“Tiaong. Sa bahay niya.”
“Kailan tayo aalis?”
Hindi sumagot si Elena.
“Magpalit lang ako. Tapos sabay tayo.”
“Hindi.”
Napatingin ako sa kanya.
“Ano?”
“Nauna na ang gamit ko. Pupunta ako bukas kasama si Sofia.”
“Elena, nanay ko iyon.”
“At asawa mo ako.”
Tumigas ang boses niya.
“Pero noong kailangan kita ng nanay mo, pinili mong hindi maging anak. Noong kailangan kitang kausapin, pinili mong hindi maging asawa. Huwag mong gamitin ngayon ang salitang pamilya na parang password para sundin kita.”
“Hindi ko alam na ganito kalala.”
“Dahil ayaw mong malaman.”
Iyon ang unang pagkakataong wala akong naisip na palusot.
Binuksan ko ang USB sa laptop.
Lumabas ang isang video file.
VID_0917_2241
Pinindot ko.
Lumabas ang mukha ng nanay ko.
Namumutla siya.
May oxygen cannula sa ilong.
Nasa gilid ng frame si Ate, halatang umiiyak.
“Gab…”
Mahina ang boses ni Nanay.
Parang kinailangan niyang ipunin ang buong lakas niya para sabihin ang pangalan ko.
“Kung busy ka… okay lang.”
Napahawak ako sa bibig.
“Hindi ako galit.”
Huminga siya nang mabagal.
“Pero anak… huwag mong hintayin na mawalan ka ng oras bago mo maalalang umuwi.”
Naputol sandali ang video nang umubo siya.
Pagkatapos ay tumingin siya sa camera.
“Alagaan mo si Elena. Mabuting babae iyan.”
Doon ako tuluyang napayuko.
Dahil habang pinupuri ng nanay ko ang asawa ko, nasa resort ako kasama ang babaeng apat na taon ko nang ipinagpapalit sa kanya.
“Huwag mong pababayaan si Sofia.”
Ngumiti si Nanay.
“Sabihin mo sa kanya, sorry hindi na natapos ni Lola ang costume niya para sa school.”
Sa background, narinig ko si Elena.
“Ako na po ang tatapos, Nay.”
Tumango si Nanay.
Iyon ang huling malinaw na video niya.
Tatlong beses ko itong pinanood.
Sa ikatlo, hindi ko na makita ang screen sa dami ng luha ko.
Kinuha ko ang cellphone ko at tinawagan si Bianca.
Sumagot siya agad.
“Baby?”
“Sinagot mo ba ang tawag ni Elena?”
Tahimik.
“Bianca.”
“Gab, makinig ka muna—”
“Sinagot mo ba?”
“Isang beses lang.”
“Ano ang sinabi niya sa iyo?”
“Hindi ko maalala.”
“Patay ang nanay ko.”
Natahimik siya.
“Gab…”
“Sinabi ba niyang nasa ICU ang nanay ko?”
“Hindi niya ipinaliwanag nang maayos.”
“Sinabi niya bang emergency?”
“Lagi naman siyang may emergency!”
Napapikit ako.
“Ano ang sinabi mo sa kanya?”
“Galit ako noon. Sabi ko huwag niya tayong guluhin.”
“Tayo?”
“Gabriel, huwag mo akong sisihin. Ikaw ang nagsabing ayaw mong may istorbo.”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa ulo ko.
Tama siya sa isang bagay.
Ako ang nagsabi noon.
Ako ang nagpatay ng cellphone.
Ako ang nagpili ng pitong araw.
Ako ang gumawa ng mundong puwedeng paniwalaan ni Bianca na mas mahalaga ang bakasyon namin kaysa sa lahat.
Binaba ko ang tawag.
Pagkaraan ng isang minuto, nagtext siya.
Hindi ko kasalanan ang nangyari sa mom mo.
Hindi ako sumagot.
Kinabukasan, bumiyahe ako mag-isa patungong Tiaong.
Mahigit apat na oras akong nasa daan dahil sa trapik.
Noong bata ako, tuwing umuuwi ako sa Quezon, lagi akong excited makita ang maliit na bahay na kulay cream sa dulo ng kalsada.
Ngayon, gusto kong hindi makarating.
Mula pa lamang sa labas, nakita ko na ang puting tolda.
Mga plastic chair.
Mga sasakyang nakaparada.
Mga kapitbahay.
At sa loob ng bahay, ang kabaong.
Hindi ko malimutan ang unang tingin ni Ate Maribel sa akin.
Hindi galit.
Mas malala.
Parang hindi niya ako kilala.
“Dumating ka rin.”
“Ate…”
“Pitong araw kang hindi mahagilap.”
“Sorry.”
“Hindi sa akin.”
Lumapit ako sa kabaong.
Nandoon si Nanay.
Maayos ang buhok.
Nakasuot ng paborito niyang light blue na blouse.
Nakapatong sa dibdib ang rosaryo.
Parang natutulog lang.
Pero sa unang pagkakataon sa buhay ko, wala nang posibilidad na paggising niya ay sasabihin niyang kumain muna ako.
Hinawakan ko ang gilid ng kabaong.
“Ma…”
Walang sumagot.
Doon ko naunawaan na may mga salitang kapag huli mo nang sinabi, wala nang halaga kung gaano ka kalakas umiyak.
May kamay na humawak sa balikat ko.
Akala ko si Elena.
Si Tito Nestor pala, kapatid ni Nanay.
“Ano raw conference mo?”
Napatigil ako.
Hindi ako sumagot.
“Ano?”
“Mali ako, Tito.”
“Tinatanong kita kung anong conference.”
“Ako na,” sabi ni Ate.
Lumapit siya.
“Walang conference.”
Nagbulungan ang ilang kamag-anak.
“Ate…”
“Bakit? Nahihiya ka?”
“Hindi ito ang lugar.”
“Eksakto. Hindi dapat dito.”
Namumula ang mata niya.
“Dapat noong buhay pa si Nanay, nandito ka.”
Lumapit si Elena mula sa kusina.
Nakasimpleng itim siya.
Sa tabi niya si Sofia.
Tumakbo sana sa akin ang anak ko, pero huminto siya ilang hakbang ang layo.
“Papa.”
Lumuhod ako.
“Anak.”
“Bakit hindi ka pumunta kay Lola?”
Hindi ko alam kung ano ang isasagot.
“Hindi ko alam na—”
Biglang nagsalita si Elena.
“Gab.”
Isang salita lang.
Pero sapat para pigilan akong magsinungaling ulit.
Tumingin ako kay Sofia.
“Hindi sumagot si Papa sa tawag.”
“Bakit?”
Napapikit ako.
“Dahil mali ang ginawa ni Papa.”
Namula ang mata niya.
“Tinatawag ka raw ni Lola.”
Wala akong maisagot.
Tumalikod siya at yumakap kay Elena.
Sa lamay, marami akong nalaman.
Si Elena pala ang bumili ng maintenance medicine ni Nanay nang dalawang buwan akong “nakakalimot” magpadala.
Si Elena ang nagpapa-deliver ng groceries tuwing ikalawang linggo.
Si Elena ang gumawa ng appointment sa cardiologist na tatlong beses kong ipinagpaliban ihatid si Nanay dahil may “client meeting” ako.
Dalawa sa mga meeting na iyon ay kasama ko si Bianca.
May maliit na notebook si Nanay sa drawer.
Nandoon ang listahan ng gastos.
May nakasulat sa isang pahina:
Elena — gamot 4,860. Huwag kalimutang bayaran ni Gab.
Hindi man lang sinabi ni Elena sa akin.
“Kailan pa?” tanong ko.
“Matagal na.”
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Sinabi ko.”
Tiningnan niya ako.
“Hindi ka nakikinig.”
Sa ikalawang gabi ng lamay, naupo kami ni Ate sa likod ng bahay.
“Alam ba ni Nanay tungkol kay Bianca?”
Matagal bago sumagot si Ate.
“May hinala.”
Parang may humigpit sa lalamunan ko.
“Paano?”
“Noong July, naiwan mo cellphone mo rito habang naliligo. May message na lumabas.”
“Ano?”
“Miss na kita. Kailan ka ulit makakatakas?”
Napayuko ako.
“Hindi sinabi ni Nanay sa akin.”
“Bakit niya sasabihin?”
Mapait ang ngiti ni Ate.
“Nahihiya siya.”
“Sa akin?”
“Para sa iyo.”
Tumulo ang luha ko.
“Pinuntahan niya si Elena pagkatapos.”
Napatingin ako kay Ate.
“Ano?”
“Humingi siya ng tawad.”
“Bakit siya hihingi ng tawad?”
“Dahil pakiramdam niya may pagkukulang siya bilang nanay dahil lumaki kang marunong magsinungaling sa asawa mo.”
Parang sinuntok ako.
“Hindi kasalanan ni Nanay.”
“Alam naming lahat.”
Tahimik kami.
Pagkaraan ng ilang minuto, sinabi ni Ate ang bagay na tuluyang nagwasak sa anumang natitirang ilusyon ko tungkol sa sarili ko.
“Alam mo kung bakit ayaw niyang maunang operahan ang mata niya noong Agosto?”
Umiling ako.
“Iniipon niya iyong pera.”
“Para saan?”
“Para sa tuition ni Sofia sa susunod na taon.”
Napahawak ako sa noo.
May sapat akong perang mag-resort sa Siargao.
May pambayad ako sa mamahaling dinner.
May pambili ako ng relo kay Bianca noong birthday niya.
Pero ang nanay kong senior citizen ay nagtitipid sa sariling pagpapagamot para sa anak ko.
At ako, hindi man lang makapaglaan ng limang minutong tawag.
Pagkatapos ng libing, kinausap ako ni Elena sa bakuran.
Hawak niya ang isang brown envelope.
“Ano iyan?”
“Mga papeles.”
“Anong papeles?”
“Hindi tungkol kay Nanay.”
Iniabot niya sa akin.
Nasa loob ang printout ng hotel booking namin ni Bianca.
Credit card statement.
Parking receipt mula sa condo ni Bianca.
Screenshots ng messages.
At isang litrato namin sa Tagaytay anim na buwan na ang nakaraan.
Hindi ko alam kung sino ang kumuha.
“Gaano katagal mo nang alam?”
“Labing-isang buwan.”
Napatingin ako sa kanya.
“Labing-isang buwan?”
“Oo.”
“Bakit hindi mo ako kinompronta?”
“Dahil noong una, gusto kong malaman kung hanggang saan ka magsisinungaling.”
Huminga siya nang malalim.
“Pagkatapos nagkasakit si Nanay. Ayokong madagdagan ang iniisip niya.”
“Elena…”
“Plano kitang kausapin pagkatapos niyang gumaling.”
Napatitig ako sa envelope.
“Pwede nating ayusin.”
Hindi siya natawa.
Mas masakit iyon.
“Gab, hindi naman problema natin ang isang affair lang.”
“Magbabago ako.”
“Ang problema ay apat na taon kang gumagawa ng ibang buhay habang ako ang nag-aalaga sa totoong buhay mo.”
Hinawakan ko ang braso niya.
Umatras siya.
“Please.”
“Pitong araw kang nagbakasyon, Gab.”
Namasa ang mata niya.
“Pero apat na taon mo kaming iniwan.”
“Hindi kita iniwan.”
“Talaga?”
Tumingin siya sa direksiyon ni Sofia, na nasa loob ng bahay kasama ang mga pinsan.
“Alam mo ba ang pangalan ng adviser niya ngayon?”
Nanahimik ako.
“Anong section niya?”
Hindi ako sumagot.
“Anong araw ang school presentation na pinaghahandaan niya?”
Napayuko ako.
“Pero alam mo kung anong coffee order ni Bianca.”
Parang gusto kong mawala.
“Elena…”
“Hindi ako makikipag-away sa iyo.”
Iniabot niya sa akin ang susi ng bahay namin sa Maynila.
“Pagbalik natin, may isang linggo ka para kunin ang gamit mo.”
Napatingin ako sa kanya.
“Pinapaalis mo ako?”
“Hindi.”
Mahina ang boses niya.
“Pinapalaya ko ang sarili ko.”
Kinagabihan, habang nakahiga ako sa lumang kwarto ko sa bahay ni Nanay, dumating ang isang email mula sa finance department ng kompanya.
URGENT: Clarification Required — Travel and Client Expense Claims
Nanlamig ako.
Binuksan ko.
Nakalista roon ang resort deposit.
Dalawang restaurant charge.
Airport transfer.
At isang reimbursement request na ako mismo ang nagsumite bago bumiyahe.
Ginamit ko ang corporate account para mabawasan ang personal kong gastos.
Nilagay ko sa description:
Regional Client Strategy Meeting.
Walang client meeting.
Walang conference.
Walang trabaho.
At may attachment sa email.
Request for explanation within forty-eight hours.
Hindi pa ako nakakabawi sa pagkamatay ng nanay ko.
Hindi pa ako natatapos mawalan ng asawa.
Ngayon, pati trabahong ginamit kong dahilan para makapagsinungaling sa kanila ay nakatayo na sa gilid ng bangin.
At bago ako makapag-isip ng isasagot, tumawag si Bianca.
Hindi ko sinagot.
Nagtext siya.
Gab, kailangan nating mag-usap. Tinawagan ako ng HR ninyo.
