Buong Araw Nilang Ipinagdiwang ang 748 ni Ate at Inutusan Akong Manahimik—Hanggang Tumawag ang Admissions Office at Sabihing Isa Lang sa Amin ang Tunay na Topnotcher ng Metro Manila
748 ang score ng ate ko.
Dalawang puntos na lang, perfect na sana.
Nagpa-catering agad si Mama. Nag-book si Papa ng pinakamalaking function room sa isang hotel sa Ortigas. Puno ng lobo at congratulations banner ang sala namin sa Quezon City.
Pero sa loob ng halos walong oras, walang nakaalala ng isang simpleng bagay.
Kumuha rin ako ng parehong exam.
Ako si Mara Villanueva, labingwalong taong gulang.
At noong araw na lumabas ang resulta ng National University Qualifying Examination, tila naging hari at reyna ng buong barangay ang mga magulang ko dahil sa ate kong si Bianca.
“Seven hundred forty-eight!”
Halos mapasigaw si Mama, si Lourdes, habang hawak ang cellphone.
“Dalawang puntos na lang! Anak ko talaga!”
Tatlong kahon ng paputok ang ipinaputok ni Papa sa tapat ng bahay kahit ilang kapitbahay ang nagreklamo.
Makalipas ang isang oras, nagsidatingan na ang mga kamag-anak.
May dalang cake.
Bulaklak.
Sobre.
May tiyahin pang nagdala ng bagong tablet para kay Bianca.
Nakaupo si Ate sa gitna ng sofa, suot ang puting dress na binili ni Mama para sa celebration.
Namumula ang mga mata niya kunwari sa sobrang saya.
“Pinaghirapan mo ito, anak,” sabi ni Mama habang niyayakap siya.
“Lahat ng review center, tutor at puyat mo, sulit.”
Lumabas ako mula sa kusina bitbit ang plato ng hiniwang mangga at mansanas.
Walang tumingin sa akin.
Nilapag ko ang plato.
Saka lang ako napansin ni Mama.
“Mara, kumuha ka pa ng soft drinks sa ref.”
Tumango ako.
“Okay.”
“Ay, teka.”
Tumingin sa akin si Tita Grace.
“Hindi ba graduating din si Mara? Kumuha rin siya ng exam, ’di ba?”
Biglang natahimik nang bahagya ang sala.
Tumawa si Mama.
“Hayaan mo na.”
“Average lang naman ’yan sa school. Basta makapasok sa disenteng college, okay na kami.”
May ilang tumawa.
Hindi ako.
Sa loob ng bulsa ko, muling nag-vibrate ang cellphone ko.
Pang-apat na tawag na iyon mula sa numerong hindi ko kilala.
Ang unang tatlong tawag ay hindi ko sinagot.
Hindi dahil natatakot akong malaman ang resulta.
Alam ko na iyon mula alas-diyes ng umaga.
May isa lang akong gustong malaman.
Gaano katagal bago maalala ng sarili kong pamilya na may isa pa silang anak na kumuha ng exam?
Ang sagot?
Hanggang alas-singko ng hapon, wala.
Abala si Mama sa pagpili ng hikaw na ipapasuot kay Bianca sa dinner.
Abala si Papa sa pakikipag-usap sa hotel.
Abala ang lahat sa pagpo-post ng litrato ni Ate sa Facebook.
“Future scholar!”
“Pride of the family!”
“Next UP girl!”
Samantala, ako ang naghuhugas ng baso sa kusina.
Narinig ko si Tita Grace.
“Pero Lourdes, kahit tanungin n’yo man lang si Mara kung ilan ang score.”
Sumagot si Mama nang walang pag-aalinlangan.
“Bakit pa?”
“Baka mapahiya lang.”
Nanlamig ang mga kamay ko.
Kasunod noon, lumabas si Bianca mula sa kuwarto.
Nagpalit na siya ng damit.
Lumapit siya sa kusina.
“Mara.”
Matamis ang boses niya.
“Huwag mong dibdibin si Mama.”
Ngumiti siya.
“Sigurado akong ginawa mo naman ang best mo.”
Pagkatapos ay lumapit pa siya.
“Sa dinner mamaya, tabi ka sa akin.”
“Kapag may nagtanong sa score mo, sabihin mo na lang hindi mo pa chine-check.”
Napatingin ako sa kanya.
“Bakit?”
Bahagyang natigilan si Bianca.
Si Mama ang sumagot.
“Para hindi masira ang mood.”
“Ngayong araw para sa ate mo.”
“Bakit kailangang ikahiya ang score ko?”
Biglang bumigat ang ekspresyon ni Papa.
“Mara.”
“Huwag kang magpapansin.”
“748 ang ate mo. Hindi lahat ng araw ganito kalaki ang karangalang dala niya sa pamilya.”
Napangiti ako nang bahagya.
Karangalan.
Sa loob ng labingwalong taon, sanay na akong marinig ang parehong linya.
Kapag may piano lesson si Bianca, bawal akong maingay.
Kapag may tutor siya, ako ang kailangang lumipat ng kuwarto.
Kapag mataas ang score niya, may dinner.
Kapag ako ang may medalya, isang pangungusap lang ang natatanggap ko.
“Huwag kang mayabang.”
Kaya kalaunan, tumigil akong magsabit ng certificates sa bahay.
Hindi dahil wala akong nakukuha.
Kundi dahil wala nang espasyo sa dingding na hindi larawan ni Bianca.
Muling nag-vibrate ang phone ko.
Ngayon, hindi na unknown number.
National Admissions Office.
Napansin iyon ni Mama.
“Sinong tumatawag?”
“Admissions.”
Agad siyang lumapit.
“Sagutin mo. Speaker.”
Hindi ko inilagay sa speaker.
“Hello?”
“Good afternoon. Is this Ms. Mara Villanueva?”
“Yes.”
“We’re confirming that your registered mobile number is active. Several universities may contact you within the next few days.”
Huminto ang babae.
“And please do not share your admissions password with anyone. Do not allow another person to change your university preferences.”
Napatingin ako kay Mama.
“Opo.”
Pagkababa ko ng tawag, tumawa si Papa.
“Standard reminder lang ’yan.”N
“Akala mo kung ano.”
Tumango si Mama.
“Tama. Ngayon, tulungan mo na kaming maghanda.”
Hindi ako gumalaw.
“Hindi.”,
“Kaya uupo ako rito.”
Tumayo si Papa.
“Ngayong araw talaga gusto mong makipagkompetensya sa ate mo?”
Hindi ako umatras.
“Kung pagsasabi lang ng score ko ang tingin n’yo ay pakikipagkompetensya, baka hindi ako ang may problema.”
Tahimik ang sala.
Si Bianca ang unang ngumiti.
“Sige.”
“Mara, ilan ang score mo?”
Nakatutok sa akin ang lahat ng mata.
Walang excitement.
Walang pag-asa.
Parang naghihintay lamang sila ng numerong magpapatunay na tama silang lahat tungkol sa akin.
Huminga ako.
“Okay lang.”
Umirap si Mama.
“Ilan nga?”
“Dalawang puntos ang kulang ko sa perfect.”
Tumawa siya.
“Ano’ng perfect?”
“Kahit anong exam na lang ba—”
“750 ang perfect score.”
Tumigil ang lahat.
Tumingin ako kay Bianca.
“748 ako.”
Nahulog ang kutsara ni Mama sa sahig.
Kinuha ko ang cellphone ko at binuksan ang official result.
MARA VILLANUEVA — TOTAL SCORE: 748/750.
Nawala ang ngiti ni Bianca.
Nanginginig ang kamay ni Papa nang hawakan niya ang phone.
Maging ang mga tiyahin kong kanina pa tumatawa ay hindi makapagsalita.
Pareho kami ng score.
Parehong 748.
Pero bago pa makabawi ang kahit sino, muling tumunog ang cellphone ko.
National Admissions Office.
Sinagot ko.
“Mara Villanueva?”
“Yes, ma’am.”
“Good. We need to clarify something regarding the official ranking released this afternoon.”
Napatingin ako kay Bianca.
Narinig ng lahat ang susunod na sinabi ng babae dahil tahimik na tahimik ang buong sala.
“Although two candidates from your district received a total score of 748…”
Huminto siya.
“…only one of you has been officially declared the top-ranked examinee of Metro Manila.”
Namutla si Bianca.
At saka nagpatuloy ang babae.
“Ang pangalan ng opisyal na topnotcher ay—”
PARTE2
“Mara Villanueva.”
Parang nawalan ng hangin ang buong sala.
Walang gumalaw.
Walang huminga nang malakas.
Kahit ang electric fan sa gilid ng kuwarto ay tila biglang naging sobrang ingay.
Hawak ko ang cellphone sa tainga.
“Pasensya na po,” sabi ko. “Pwede n’yo pong ulitin?”
“Ms. Villanueva, you and another examinee obtained the same total score of 748.”
“However, under the official tie-breaking criteria, you ranked first because you received perfect scores in Mathematics and Science, followed by the higher analytical writing score.”
May narinig akong mahinang tunog.
Paglingon ko, muling napaupo si Bianca.
Putla ang mukha niya.
Nagpatuloy ang babae.
“You are the official Metro Manila top-ranked examinee for this year.”
“At dahil kasama ka rin sa National Merit List, qualified ka for full scholarship endorsements from participating universities.”
Hindi ako agad nakasagot.
Hindi dahil hindi ko inaasahan.
Kundi dahil sa wakas, may ibang taong nagsabi nang malakas sa bagay na buong araw pilit binubura ng pamilya ko.
“Thank you po.”
Pagkababa ko ng tawag, nagsalita si Tita Grace.
“Mara…”
“Top one ka?”
Tumango ako.
Dahan-dahan.
“Officially.”
Walang nagsalita.
Pagkaraan ng ilang segundo, tumayo si Papa.
“Sandali.”
Tiningnan niya ang result ko.
Pagkatapos ay kay Bianca.
“Pero pareho naman kayong 748.”
“Technically,” mabilis na sabi ni Mama, “pareho pa rin.”
Napatingin ako sa kanya.
Hindi ko alam kung matatawa ako o masasaktan.
Ilang minuto lang ang nakalipas, ang 748 ni Bianca ay dahilan para magpaputok, mag-book ng hotel at tawaging karangalan ng pamilya.
Ngayon na 748 din ako—at ako pa ang opisyal na topnotcher—
bigla iyong naging “pareho lang.”
Si Tita Grace ang unang nakahalata.
“Lourdes.”
“Anak mo rin si Mara.”
Napasinghap si Mama.
“Hindi ko naman sinasabing hindi.”
“Pero may celebration na si Bianca.”
“Naipost na namin.”
“Naipaalam na sa lahat.”
Tumingin siya sa akin.
“Mara, huwag na nating gawing komplikado.”
Hindi ako makapaniwala.
“Ano ang komplikado?”
“Basta.”
Lumapit siya.
“Sa dinner mamaya, huwag mo nang sabihin na ikaw ang top one.”
Natahimik ako.
Akala ko mali ang narinig ko.
“Ano?”
“Pareho naman kayong 748.”
“Kaya hayaan mo nang kay Bianca ang gabi.”
Doon ako natawa.
Hindi malakas.
Pero sapat para mapatingin silang lahat.
“Kung baligtad po?”
Napakunot-noo si Mama.
“Ano?”
“Kung ako ang unang inanunsyo na 748, tapos nalaman nating si Ate pala ang official top one…”
Tumingin ako sa kanya nang diretso.
“Hihilingin mo rin ba kay Ate na manahimik?”
Walang sumagot.
Hindi ko na kailangang marinig ang sagot.
Kitang-kita ko iyon sa mukha nila.
Hindi.
Hinding-hindi.
Biglang tumayo si Bianca.
“Enough.”
Namumula ang mga mata niya.
“Hindi ko kasalanan kung mas proud sila sa akin.”
“Mara, huwag mong gawing masama ang lahat dahil lang ngayon ka nakakuha ng attention.”
Ngayon?
Napatingin ako sa kanya.
At sa unang pagkakataon, may pumutok sa loob ko.
Hindi galit.
Kundi pagod.
“Ngayon lang?”
Kinuha ko ang bag ko mula sa gilid ng sofa.
Binuksan ko iyon.
At isa-isang inilabas ang mga papel na matagal ko nang hindi ipinapakita sa bahay.
National Science Olympiad — Gold.
Metro Manila Mathematics Challenge — Champion.
Academic Excellence Award.
Principal’s List — six consecutive years.
University scholarship recommendation.
Tumigil ang mukha ni Mama.
Si Papa naman ay tila hindi makapaniwala.
“Saan galing ang mga ’yan?”
Napatawa ako.
“Sa school.”
“Bakit hindi namin alam?”
Sa pagkakataong iyon, si Bianca ang hindi makatingin sa akin.
Napansin iyon ni Tita Grace.
“Bianca?”
Tahimik.
“May alam ka ba?”
Kumuyom ang mga kamao ng ate ko.
“Wala.”
Pero masyadong mabilis ang sagot.
Lumapit si Mama.
“Bianca?”
“Anak?”
Maya-maya, nanginginig na ang labi niya.
“Ako…”
Huminga siya nang malalim.
“Ako ang nagtatanggal minsan ng mga sulat.”
Parang may nagyelo sa kuwarto.
“Ano?” tanong ni Papa.
Umiiyak na si Bianca.
“Noong Grade 9…”
“May sulat ang school para kay Mama at Papa tungkol sa science competition ni Mara.”
“Nakita ko muna.”
“At…”
Hindi niya maituloy.
Tita Grace ang bumulong.
“Tinago mo?”
Tumango si Bianca.
Napalakas ang paghinga ni Mama.
“Bakit?”
Biglang sumabog si Bianca.
“Dahil pagod na akong matakot!”
Napaatras ang lahat.
“Simula bata ako, lagi n’yong sinasabing ako ang matalino!”
“Ako ang pride!”
“Ako ang achiever!”
“Kapag mas mataas si Mara, iniisip ko kung ano’ng mangyayari sa akin kapag nalaman n’yo.”
Tumulo ang luha niya.
“Kaya noong may certificates siyang pinapadala sa bahay, minsan tinatago ko.”
“Kapag may email sa family account tungkol sa scholarship niya, dine-delete ko.”
Nanikip ang dibdib ko.
Hindi ko iyon alam.
Akala ko simpleng hindi interesado ang mga magulang ko.
Mas malalim pala.
“Alam mo ang score ko?” tanong ko.
Hindi siya sumagot.
“Bianca.”
Unti-unti siyang tumango.
“Kaninang umaga.”
“Bumukas ang notification sa laptop.”
Napapikit ako.
Kaya pala.
Kaya pala siya ang unang nagtanong ng score ko.
Kaya pala gusto niyang sabihin kong hindi ko pa chine-check.
Kaya pala desperado siyang mapanatili ang gabi para sa sarili niya.
Alam niya.
Mula pa umaga.
“Alam mong 748 ako,” sabi ko.
“Oo.”
“At pinabayaan mong buong araw nila akong gawing katulong habang ipinagdiriwang ka?”
Umiiyak siyang tumango.
Hindi ako sumigaw.
Mas masakit iyong hindi ko na kayang sumigaw.
Tumayo si Papa at itinuro siya.
“Paano mo nagawa ’yan sa kapatid mo?”
Napatingin ako sa kanya.
At doon ako tuluyang natawa.
“Papa.”
Tumigil siya.
“Huwag n’yo pong ilagay lahat kay Ate.”
Napalunok siya.
“Dahil kahit walang itinagong certificate si Ate…”
“Hindi n’yo man lang ako tinanong kaninang umaga.”
Tahimik.
“Kahit walang dinelete na email…”
“Hindi n’yo alam kung anong subjects ang gusto ko.”
“Hindi n’yo alam kung anong competitions ang sinalihan ko.”
“Hindi n’yo alam na dalawang taon akong nag-aaral nang madaling-araw dahil ginagamit ni Ate ang tutor sa kuwarto namin.”
Nanginginig na ang boses ko.
“Hindi kayo niloko ni Bianca para kalimutan akong mahalin.”
“Matagal n’yo nang pinili kung sino ang mas mahalagang anak.”
Napaupo si Mama.
“Mara…”
Lumapit siya.
Pero umatras ako.
“Hindi ko kailangan ng apology ngayon.”
Binuksan ko ang phone ko.
May bagong email.
University of the Philippines.
Scholarship interview invitation.
Isa pang email mula sa isang private university sa Katipunan.
Full academic grant.
“May aalisin lang akong isang bagay sa admissions account ko.”
“Ano?” tanong ni Papa.
Binago ko ang password.
Pagkatapos, tinanggal ko ang family email bilang recovery address.
“Ayan.”
Nakita kong namula ang mukha ni Mama.
“Bakit mo ginagawa ’yan?”
“Dahil sinabi mismo ng Admissions Office.”
“Walang ibang dapat makialam sa university choices ko.”
Tumayo si Papa.
“Hindi ka makakapagdesisyon nang wala kami.”
“Eighteen na ako.”
“At scholarship iyon.”
“Saan ka titira?”
“Sa dorm.”
“Sino magbabayad?”
“Covered.”
“Paano kami?”
Doon ako napatigil.
Sa unang pagkakataon, parang may takot sa boses ni Mama.
Hindi dahil masasaktan ako.
Kundi dahil baka aalis ako.
“Anak…”
“Kahit paano, pamilya tayo.”
Napatingin ako sa kanya.
“Ngayong may scholarship ako, pamilya tayo?”
Parang sinampal siya ng katahimikan.
Kinagabihan, hindi ako sumama sa celebration sa Ortigas.
Si Bianca rin.
Nakansela ang malaking banquet.
Tatlong linggo ang lumipas bago kami muling nag-usap nang kaming dalawa lang.
Nasa isang maliit na coffee shop kami malapit sa UP Diliman.
Naka-enroll na ako.
Full scholarship.
May dorm slot.
May stipend.
Tahimik na nakaupo si Bianca sa harap ko.
Hindi na siya mukhang reyna ng sala.
Normal na dalagang labingwalong taong gulang lang.
Takot.
Nahihiya.
“Sorry.”
Iyon lang ang sinabi niya.
Hindi ko agad tinanggap.
Hindi rin ako galit na sumigaw.
“Alam mo ba kung ano ang pinakamasakit?”
Umiling siya.
“Hindi iyong pagtatago mo ng certificates.”
“Hindi rin iyong pag-delete mo ng emails.”
“Ang pinakamasakit, Bianca, alam mong pakiramdam ng mabuhay na takot mawala ang pagmamahal nila.”
“Pero imbes na tulungan mo ako…”
“Tinulak mo akong mas malayo para hindi mo mawala ang pwesto mo.”
Napayuko siya.
“Alam ko.”
“Hindi ko hinihinging patawarin mo agad ako.”
“Gusto ko lang malaman mo…”
Huminga siya.
“Hindi ako masaya noong araw na iyon.”
“Takot ako.”
“Tapos nang makita ko score mo, mas lalo akong natakot.”
Tumango ako.
Sa unang pagkakataon, naintindihan ko siya.
Pero ang pag-unawa ay hindi awtomatikong kapatawaran.
“Mag-heal muna tayo nang magkahiwalay.”
Iyon ang sinabi ko.
At tinanggap niya.
Si Bianca ay nakapasok din sa mahusay na university.
Hindi siya naging top-ranked student.
Pero 748 pa rin ang score niya.
At natutunan niyang hindi kailangang maging “pinakamagaling” para magkaroon ng halaga.
Sina Mama at Papa naman, unti-unting nagbago.
Hindi dramatic.
Hindi isang araw lang.
Minsan tatawag si Mama para magtanong kung kumain na ako.
Dati, iyon lang.
Ngayon, nagtatanong na rin siya kung ano ang project ko.
Si Papa naman, unang beses sa buhay ko, dumalo sa isang university recognition ceremony ko.
Tahimik lang siyang nakaupo sa likod.
Pagkatapos ng programa, sinabi niya:
“Pasensya na kung ngayon lang kita natutunang makita.”
Hindi ko siya agad niyakap.
Pero hindi rin ako umalis.
Dahil may mga sugat na hindi kailangang kalimutan para gumaling.
At may mga relasyon na puwedeng bigyan ng pangalawang pagkakataon—kung ang humihingi nito ay handang baguhin ang dahilan kung bakit nasira ang una.
Isang taon pagkatapos ng exam, bumisita ako sa bahay.
Wala na ang malaking wall na puro litrato ni Bianca.
May bagong frame sa gitna.
Dalawang litrato.
Isa kay Bianca.
Isa sa akin.
Pareho ang laki.
Pareho ang taas.
Walang mas mataas.
Walang nasa gilid.
Napansin kong nakatingin si Mama sa akin.
“Okay ba?”
Ngumiti ako nang bahagya.
“Mas okay.”
Pero sa loob ko, alam kong hindi na nakadepende sa pader na iyon ang halaga ko.
Dahil sa wakas, natutunan ko ang isang bagay na sana mas maaga kong nalaman:
Hindi mo kailangang liitan ang sarili mo para lamang hindi ma-insecure ang ibang tao.
At hindi sukatan ng pagmamahal ang kung gaano karaming beses kang pinapalakpakan ng pamilya.
Minsan, ang pinakamahalagang tagumpay ay hindi ang pagiging top one.
Kundi ang araw na natutunan mong tumayo, sabihin ang totoo tungkol sa sarili mong halaga, at tumangging manatiling invisible para lamang komportable ang lahat.
Mensahe: Sa isang pamilya, hindi dapat kailangang matalo ang isang anak para maramdaman ng isa na panalo siya. Ang tunay na pagmamahal ay hindi pumipili kung sino ang mas karapat-dapat makita—dahil bawat anak ay may sariling liwanag, at walang sinuman ang dapat piliting patayin ang kanya para lamang mas luminaw ang iba.
