Pagkatapos Kong Operahan Nang 24 Oras, Pinilit Ako ng Asawa Kong Iligtas ang Babaeng Lagi Niyang Inuuna—Hindi Niya Alam na Buntis Ako, at Ang Gabing Iyon ang Huling Beses na Tatawagin Niya Akong Asawa
“Naaksidente si Bianca. Ikaw ang mag-oopera.”
Iyon ang unang sinabi ng asawa ko matapos akong makatapos ng dalawampu’t apat na oras na halos walang tigil na operasyon.
Hindi niya tinanong kung kaya ko pa.
Hindi niya tinanong kung nakakain na ba ako.
At lalong hindi niya alam na bago niya ibaba ang tawag, nakahawak ako sa puson ko—kung saan may isang munting buhay na tatlong buwan ko nang itinatago.
Ako si Dr. Isabel de Vera, trenta’y dos anyos, cardiothoracic surgeon sa isang malaking pribadong ospital sa Quezon City.
At noong gabing iyon, sa unang pagkakataon sa loob ng tatlong taon naming pagsasama, napagtanto kong baka hindi talaga ako naging asawa ni Adrian Velasco.
Baka naging doktor lang ako ng babaeng pinakamamahal niya.
Katatapos ko lang noon sa isang komplikadong coronary bypass operation.
Mahigit dalawampu’t apat na oras akong halos hindi nakaupo.
Namumula ang mga mata ko.
Nanginginig ang mga daliri ko sa sobrang pagod.
Nang mag-vibrate ang cellphone ko, ang gusto ko lang sana ay maligo, kumain ng mainit na lugaw, at matulog nang labindalawang oras.
Pero nang makita ko ang pangalan ni Adrian, sinagot ko pa rin.
“Isabel.”
Mabilis ang paghinga niya.
“Naaksidente si Bianca sa C5. Dinala siya sa St. Matthew Medical Center sa BGC.”
Napapikit ako.
“Adrian, kakagaling ko lang sa operating room.”
“Malala ang lagay niya.”
“Dalawampu’t apat na oras akong naka-duty. Nanginginig ang kamay ko. Hindi ako ligtas mag-opera ngayon.”
Tahimik siya nang dalawang segundo.
Pagkatapos ay malamig niyang sinabi:
“Kailangan mong pumunta.”
Apat na salita.
Hindi pakiusap.
Hindi pakikipag-usap.
Utos.
Napatingin ako sa puting coat na nakasabit sa locker.
May panahon na akala ko, kapag pinakasalan ako ni Adrian Velasco, sapat na ang pagmamahal para unti-unting mawala ang isang pangalan sa pagitan naming dalawa.
Bianca Herrera.
Childhood friend niya.
Unang pag-ibig niya.
Ang babaeng hindi niya naging girlfriend dahil nag-aral ito sa Australia.
Ang babaeng bumalik sa Pilipinas tatlong buwan bago kami ikasal.
Sa honeymoon pa lang namin, nakita ko na kung gaano kalaki ang puwang niya sa buhay ng asawa ko.
Nasa NAIA na kami noon, naghihintay ng flight pa-Boracay, nang tumawag si Bianca.
Nakipag-break daw sa kanya ang boyfriend niya.
Umiiyak daw.
Hindi raw makahinga.
Kinansela ni Adrian ang flight namin.
“Isang gabi lang,” sabi niya sa akin.
Tatlong araw kaming hindi natuloy sa honeymoon.
Sa sumunod na tatlong taon, para bang lahat ng posibleng sakit sa mundo ay pinili si Bianca.
Appendicitis.
Gallstones.
Bali sa pulso matapos madulas sa condo.
Gastritis.
Minor surgery.
At sa bawat pagkakataon, isang pangalan ang unang lumalabas sa cellphone ko.
Adrian.
“Si Bianca kasi…”
Palagi.
Sa ikatlong wedding anniversary namin, naka-reserve ako ng dinner sa Tagaytay.
Hindi nakarating si Adrian.
Sumakit daw ang tiyan ni Bianca.
Tinawagan niya ako alas-onse ng gabi.
“Pwede bang ikaw na ang tumingin?”
Hindi ko alam kung ano ang mas masakit.
Na naiwan akong mag-isa sa restaurant.
O na ang unang instinct ng asawa ko ay ipasa sa akin ang responsibilidad na alagaan ang babaeng dahilan kung bakit niya ako iniwan.
Pero nagpunta pa rin ako.
Dahil doktor ako.
At iyon mismo ang ginamit niyang dahilan ngayong gabi.
“Hindi ka tatanggi,” sabi niya sa telepono.
“Doktor ka.”
Parang iyon lang ako.
Hindi asawa.
Hindi babae.
Hindi taong napapagod.
Doktor.
Napabuntong-hininga ako.
Pagkatapos ay hinawakan ko ang puson ko.
Tatlong araw na ang nakalipas nang makita ko ang dalawang guhit sa pregnancy test.
Kinabukasan, nagpa-ultrasound ako sa kaibigan kong OB.
Eleven weeks.
Normal ang tibok ng puso.
May maliit na printed ultrasound image pa sa loob ng wallet ko.
Plano kong sabihin kay Adrian sa Sunday.
Bumili pa ako ng maliit na puting medyas ng sanggol.
Hindi ko alam kung bakit bigla akong napangiti nang malungkot.
“Pasensya ka na, baby,” bulong ko.
“Hindi ko alam kung hanggang kailan kakayanin ni Mommy.”
Isinuot ko ang coat ko.
Kinuha ang susi ng kotse.
At lumabas sa malakas na ulan.
Pagdating ko sa St. Matthew, naghihintay na ang surgical team.
“Dr. De Vera,” sabi ng resident, “BP 80 over 50. Heart rate 132. Unconscious. CT shows splenic rupture, possible liver laceration, massive internal bleeding.”
Tiningnan ko si Bianca sa operating table.
Maputla.
Walang malay.
Sa sandaling iyon, nawala ang lahat ng personal kong galit.
Ganito ako sinanay.
Kapag nasa harap mo ang pasyente, hindi mahalaga kung sino siya.
Hindi mahalaga kung mahal siya ng asawa mo.
Hindi mahalaga kung siya ang dahilan ng bawat gabing umiyak ka nang tahimik.
Buhay siya.
At tungkulin mong iligtas siya.
“Prep for laparotomy.”
Nanginginig ang kamay ko habang naghuhugas.
Pero nang hawakan ko ang scalpel, tumigil ang panginginig.
Tatlong oras at apatnapung minuto ang operasyon.
Tinanggal namin ang ruptured spleen.
Kinontrol ang pagdurugo sa liver.
Halos dalawang litro ang blood loss.
Nang itali ko ang huling suture, parang biglang bumagsak lahat ng bigat sa katawan ko.
Napahawak ako sa gilid ng mesa.
“Doc?”
Lumapit agad ang nurse.
“Okay ka lang?”
“Okay lang.”
Hindi ako okay.
Pero nakaligtas si Bianca.
Iyon ang mahalaga.
Paglabas ko ng operating room, nakita ko agad si Adrian.
Nakatayo siya sa dulo ng hallway.
Gusot ang buhok.
Basa pa ang balikat ng polo niya.
Nang makita niya ako, mabilis siyang lumapit.
“Kumusta siya?”
Hindi “Kumusta ka?”
Hindi “Bakit ang putla mo?”
Hindi “Salamat.”
Siya.
Si Bianca.
“Stable na,” sagot ko. “Pero kailangan siyang bantayan nang mabuti sa ICU.”
Biglang lumuwag ang mukha niya.
“Thank God.”
At sa loob ng ilang segundo, tumingin lang ako sa kanya.
Sa lalaking tatlong taon kong minahal.
Sa lalaking minsang nangakong aalagaan ako.
Sa lalaking hindi man lang napansin na nanginginig na ang tuhod ko.
“Adrian.”
“Hm?”
“May sasabihin sana ako sa’yo.”
Pero bago pa ako makapagsalita, bumukas ang pinto ng ICU.
Lumabas ang isang nurse.
“Sir Adrian? Gising na po si Ms. Herrera. Hinahanap niya kayo.”
Hindi man lang nagdalawang-isip si Adrian.
“Teka lang, Isabel.”
Lumampas siya sa akin.
At pumasok.
Hindi niya nakita nang mapahawak ako sa pader.
Hindi niya nakita nang biglang sumakit ang puson ko.
Hindi niya nakita ang unang patak ng dugo sa puting pantalon ko.
Maya-maya, narinig ko ang sigaw ng nurse.
“Dr. De Vera!”
Pagtingin ko sa ibaba, nanlamig ang buong katawan ko.
May dugo.
At bago tuluyang dumilim ang paningin ko, isang bagay lang ang naisip ko.
Habang inililigtas ko ang babaeng mahal ng asawa ko… baka nawawala naman ang sarili naming anak.
PARTE2
“Dr. De Vera!”
Parang mula sa malayo ang boses.
May humawak sa magkabilang braso ko bago ako tuluyang bumagsak.
Narinig ko ang mabilis na yabag.
May stretcher.
May mga utos.
May nagsasabing tawagan ang OB.
Pero sa gitna ng lahat, hinanap ng mga mata ko si Adrian.
Hindi siya lumabas ng ICU.
Nandoon siya kay Bianca.
Nagising ako makalipas ang ilang oras.
Maputla ang kisame.
May IV sa kamay ko.
Masakit ang buong katawan ko na para bang galing ako sa isang mahabang laban.
Sa tabi ng kama, nakaupo ang kaibigan kong si Dr. Camille Santos, OB-GYN sa ospital.
Pagmulat ko, agad siyang lumapit.
“Isabel.”
Hindi ako nagsalita.
Tiningnan ko lang siya.
Alam niya agad ang tanong.
“May fetal heartbeat pa.”
Napapikit ako.
Parang saka lang ako muling nakahinga.
“Pero threatened miscarriage,” patuloy niya. “Sobrang pagod ka. Dehydrated. Stress. Kailangan mong mag-bed rest at bawasan ang duty mo.”
Napahawak ako sa tiyan ko.
“Okay siya?”
“Sa ngayon, oo.”
Sa ngayon.
Dalawang salitang sapat para maintindihan kong hindi biro ang nangyari.
Napansin ni Camille ang tingin ko sa pinto.
“Nasaan si Adrian?” tanong ko.
Hindi siya agad sumagot.
Iyon pa lang, alam ko na.
“Nasa ICU.”
“Hanggang ngayon?”
“Isabel…”
Napangiti ako.
Hindi masaya.
Pagod lang.
“Okay lang.”
“Hindi okay.”
“Camille.”
“Halos makunan ka pagkatapos mong mag-opera nang halos apat na oras matapos ang twenty-four-hour case. At ang asawa mo, na nagpilit sa’yo pumunta rito, hindi man lang—”
“Camille.”
Tumigil siya.
Tahimik akong tumingin sa bintana.
Maliwanag na sa labas.
Umaga na.
At sa wakas, malinaw na rin sa akin ang isang bagay na ilang taon kong pilit hindi tinitingnan.
Hindi si Bianca ang tunay kong problema.
Si Adrian.
Si Adrian ang taong paulit-ulit na pinipiling unahin siya.
Si Adrian ang taong ginagawang normal ang hindi paggalang sa akin.
Si Adrian ang taong ginagamit ang propesyon ko para pagbuhatin ako ng responsibilidad na hindi ko naman dapat pasanin.
At ako?
Ako ang paulit-ulit na pumapayag.
“Camille.”
“Hmm?”
“May kilala kang magandang family lawyer?”
Napalingon siya sa akin.
“Isabel…”
“Gusto kong mag-file ng legal separation.”
Hindi ko alam kung bakit, pero nang sabihin ko iyon nang malakas, gumaan ang dibdib ko.
Alas-diyes ng umaga nang dumating si Adrian.
May hawak siyang kape.
Hindi para sa akin.
Kita kong dalawang baso iyon.
Nang mapansin niyang gising ako, parang saka lang niya naalala kung bakit ako nandoon.
“Ano’ng nangyari?”
Tinitigan ko siya.
Hindi niya alam.
“Dumugo ako.”
Kumunot ang noo niya.
“Dahil sa pagod?”
“Tingnan mo ang chart.”
Lumapit siya.
Nang makita niya ang nakasulat na 11 weeks pregnant, namutla siya.
“Buntis ka?”
“Surprise.”
“Bakit hindi mo sinabi?”
Napatawa ako nang mahina.
Hindi dahil nakakatawa.
“Plano kong sabihin sa’yo ngayong linggo.”
“Isabel…”
“Alam mo kung ano ang nakakatawa?”
“Please.”
“May baby socks ako sa bahay.”
Napatigil siya.
“Binili ko dalawang araw na ang nakalipas. Ilalagay ko sana sa box. Akala ko matutuwa ka.”
“Matutuwa ako.”
“Talaga?”
“Anak natin ’yan.”
“Pero kagabi, halos mawala siya dahil pinilit mo akong mag-opera.”
“Emergency iyon.”
“May ibang surgeon.”
“Pero ikaw ang pinakamagaling.”
Doon ako natahimik.
Iyon mismo ang linyang palagi niyang ginagamit.
Ikaw ang pinakamagaling.
Ikaw ang mas nakakaintindi.
Ikaw ang doktor.
Ikaw na lang.
Lahat ng papuri niya, pala, ay paraan para mas madali akong utusan.
“Adrian.”
“Hmm?”
“Pagkatapos kong ma-discharge, aalis ako sa bahay.”
Parang hindi niya agad naintindihan.
“Ano?”
“Legal separation.”
Namutla siya.
“Dahil dito?”
“Hindi.”
Umiling ako.
“Dahil sa lahat.”
Nagsimula siyang magpaliwanag.
Hindi raw naging sila ni Bianca.
Kaibigan lang daw.
Wala raw siyang ginawang pagtataksil.
Wala raw siyang relasyon dito.
Pero hindi ko iyon pinagtatalunan.
“Hindi mo kailangang matulog sa ibang babae para lokohin ang asawa mo, Adrian.”
“Teka—”
“Kapag sa bawat mahahalagang araw namin, siya ang inuuna mo, pagtataksil iyon sa pangako mo.”
Tahimik siya.
“Kapag bawat emergency niya, responsibilidad ko dahil doktor ako, hindi respeto iyon.”
“Hindi ko sinasadya—”
“Kapag halos makunan ang asawa mo at hindi mo man lang napansin dahil nasa tabi ka ng ibang babae, hindi na aksidente iyon.”
Parang may tumama sa kanya.
Umupo siya.
Sa unang pagkakataon, wala siyang sagot.
Akala ko iyon na ang pinakamalaking rebelasyon ng araw.
Hindi pa pala.
Bandang hapon, dumating ang head nurse mula sa ER.
May dala siyang brown envelope at cellphone.
“Dr. De Vera?”
“Opo?”
“May kailangan po kayong malaman tungkol sa aksidente ni Ms. Herrera.”
Napatingin si Adrian.
“Ano iyon?”
Nag-alangan ang nurse.
“May police investigator po sa labas.”
Pumasok ang isang officer.
Ipinaliwanag niyang may CCTV footage mula sa parking basement ng condo ni Bianca.
Hindi pala ito simpleng car accident.
Bago ang banggaan, nakita si Bianca na mabilis na nagmaneho palabas ng parking habang kausap sa cellphone.
At nakuhanan din ang audio mula sa dashcam ng kotse niya.
Pinatugtog ng investigator ang recording.
Boses ni Bianca.
Umiiyak.
Galit.
“Kung hindi ka pupunta ngayong gabi, Adrian, ako mismo ang gagawa ng paraan para mapuntahan mo ako.”
Sumunod ang mahabang katahimikan.
Pagkatapos, isa pang linya.
“Kapag nalaman ni Isabel ang lahat, tapos na tayo.”
Napatingin ako kay Adrian.
Parang nawalan ng kulay ang mukha niya.
“Ano’ng ibig sabihin ng ‘lahat’?”
Hindi siya sumagot.
“Adrian.”
“Isabel…”
Biglang bumilis ang tibok ng puso ko.
“Ano’ng hindi ko alam?”
Mahaba ang katahimikan.
Pagkatapos ay yumuko siya.
“Two years ago…”
Doon ko nalaman ang katotohanan.
Hindi naging pisikal ang relasyon nila.
Pero dalawang taon nang regular na nag-uusap sina Adrian at Bianca nang hindi ko alam.
Kapag nag-aaway kami, sa kanya nagkukuwento si Adrian.
Kapag may problema si Bianca, si Adrian ang unang tinatawagan.
May mga dinner silang dalawa na hindi niya sinasabi sa akin.
May mga regalong ipinapadala niya.
May condo deposit na minsang tinulungan niyang bayaran.
Emotional affair.
Hindi man niya iyon tinawag sa ganoong pangalan.
Pero iyon iyon.
“Bakit?” tanong ko.
Humawak siya sa buhok niya.
“Hindi ko alam.”
“Hindi magandang sagot.”
“Siguro… dahil noong bumalik siya, pakiramdam ko may unfinished chapter.”
Napangiti ako nang mapait.
“At ako?”
“Minahal kita.”
“Past tense?”
“Minamahal kita.”
“Hindi sapat.”
Umiyak siya.
Sa tatlong taon naming kasal, iyon ang unang beses na nakita kong umiyak si Adrian.
Pero kakaiba.
Wala na akong naramdamang urge na yakapin siya.
Pagod na ang puso ko.
Makalipas ang dalawang araw, ako mismo ang pumunta sa ICU ni Bianca.
Mahina na siya pero gising.
Pagkakita sa akin, umiwas ang tingin niya.
“Bakit ka nandito?”
“Para tingnan ang pasyente ko.”
Napangiti siya nang mahina.
“Hindi mo kailangang magpanggap.”
“Hindi ako nagpapanggap.”
Lumapit ako sa kama.
“Iniligtas kita dahil trabaho ko iyon. Hindi dahil gusto kita.”
Tahimik siya.
“At hindi rin kita sinisisi sa lahat.”
Napatingin siya sa akin.
“Si Adrian ang asawa ko. Siya ang may obligasyon sa akin.”
Namula ang mga mata niya.
“Hindi ko sinadyang—”
“Bianca.”
Tumigil siya.
“Pareho nating alam na maraming bagay ang sinadya mo.”
Napaluha siya.
“Akala ko kasi… pipiliin niya ako.”
Masakit ang sagot.
Pero hindi nakakagulat.
“Ako rin,” sabi ko.
“Akala ko pipiliin niya ako.”
At doon, sa pinakaunang pagkakataon, wala kaming kailangang pag-awayan.
Dahil ang totoo, pareho kaming naging bahagi ng isang kuwento na ayaw tapusin ni Adrian.
Kaibahan lang, ako ang pinakasalan niya.
At ako rin ang pinakamatagal niyang sinaktan.
Lumipas ang anim na buwan.
Hindi naging madali ang pagbubuntis.
Kinailangan kong bawasan nang husto ang surgeries ko.
Nagpahinga ako.
Nag-therapy.
Lumipat ako sa maliit pero tahimik na condo malapit sa ospital.
At tinuloy ko ang legal separation.
Hindi ako nakipag-away kay Adrian tungkol sa baby.
Pinayagan ko siyang dumalo sa checkups kung gusto niya.
Pero malinaw ang boundaries.
Hindi na kami mag-asawa sa paraang dati.
Kailangan niyang maging ama nang hindi ginagamit ang bata bilang dahilan para ibalik ako sa relasyon na matagal na niyang binalewala.
Si Bianca naman ay nagpunta sa Cebu matapos ang recovery niya.
Wala akong balita kung nag-uusap pa sila.
At sa totoo lang, hindi ko na gustong malaman.
Noong ipinanganak ang anak kong babae, madaling-araw noon.
Normal delivery.
Malusog.
Tatlong kilo.
Mahaba ang daliri.
Malakas umiyak.
Nang inilagay siya sa dibdib ko, napaiyak ako.
Pinangalanan ko siyang Elena Grace.
Nasa labas si Adrian.
Nang pinayagan siyang pumasok, tahimik siyang lumapit.
Tiningnan niya ang anak namin.
Umiyak ulit siya.
“Pwede ko ba siyang hawakan?”
Tumango ako.
At habang hawak niya ang maliit naming anak, sinabi niya ang bagay na matagal ko nang hinihintay.
Hindi “balikan mo ako.”
Hindi “mahal pa kita.”
Kundi:
“Isabel, sorry. Hindi dahil iniwan mo ako. Sorry dahil napilitan kang umalis para maprotektahan ang sarili mo.”
Tahimik lang ako.
“Hindi ko hihilingin na patawarin mo ako agad.”
“Okay.”
“Pero magiging mabuting ama ako.”
“Tingnan natin.”
Ngumiti siya nang malungkot.
Fair.
At iyon ang simula ng isang kakaibang bagong relasyon namin.
Hindi bilang mag-asawa.
Bilang dalawang taong kailangang matutong maging disenteng magulang sa isang batang walang kasalanan sa mga pagkakamali namin.
Hindi ko alam kung mapapatawad ko nang buo si Adrian.
Siguro oo.
Siguro hindi.
Pero nalaman kong hindi ko kailangan ang sagot para makapagpatuloy.
Minsan, ang tunay na closure ay hindi ang makita mong nagsisisi ang taong nanakit sa’yo.
Ang tunay na closure ay ang araw na hindi na nakasalalay sa pagsisisi niya ang kapayapaan mo.
At ilang buwan matapos kong muntik mawala ang anak ko dahil inuuna kong iligtas ang lahat maliban sa sarili ko, bumalik ako sa operating room.
Bago ako pumasok, tumingin ako sa litrato ni Elena sa cellphone ko.
Ngumiti ako.
Dati, kapag tinatanong ako kung sino ako, ang sagot ko ay:
Doktor.
Asawa.
Anak.
Ngayon, iba na.
Ako si Isabel.
At sa wakas, natutunan kong hindi kailangang maubos ang isang babae para mapatunayan niyang mabuti siyang tao.
Mensahe para sa lahat
May mga taong mahal natin nang sobra kaya nasasanay tayong gawing dahilan ang pagmamahal para tanggapin ang mga bagay na unti-unting sumisira sa atin. Pero ang pagiging mabuting asawa, anak, magulang, kaibigan o propesyonal ay hindi nangangahulugang kailangan mong laging ikaw ang maubos.
May karapatan kang magpahinga.
May karapatan kang magsabi ng hindi.
May karapatan kang piliin ang sarili mo nang hindi nagiging masamang tao.
At kung dumating ang araw na kailangan mong lumayo para mailigtas ang natitirang bahagi ng sarili mo, huwag mong isipin na kabiguan iyon.
Minsan, ang pag-alis ang unang hakbang para tuluyang makauwi sa sarili mong buhay.
