Sa Ikawalong Beses na Iniwan Ako ng Nobyo Ko sa Civil Wedding Para sa Kanyang “Tita,” Pinakasalan Ko ang Lalaking Anim na Taong Naghintay—At Nabunyag ang Lihim
Sa mismong araw ng civil wedding namin, pinapili ako ng nobyo ko.
Pakasalan ko raw siya—pero kailangan kong tanggapin bilang anak namin ang batang isinilang ng babaeng tinatawag niyang “Tita.”
Tumanggi ako.
Kaya sa ikawalong pagkakataon, iniwan niya akong mag-isa sa City Hall.
Hindi niya alam na bago matapos ang araw na iyon, ibang lalaki na ang tatawagin kong asawa.
“Tita Clarisse has suffered enough.”
Mahinahon ang boses ni Adrian Lim habang itinutulak palayo ang mga papeles namin sa mesa.
Nasa Quezon City Hall kami noon. Kumpleto na ang mga dokumentong ilang linggo naming inasikaso, at ilang minuto na lang sana bago ang civil ceremony.
Pero muli niyang binuksan ang parehong usapan.
Si Clarisse Lim ay ampon ng lola ni Adrian.
Magkasing-edad sila, magkasamang lumaki, ngunit dahil sa pagkakaayos ng pamilya, “Tita Clarisse” ang tawag sa kanya ni Adrian.
Isang taon na ang nakalipas nang manganak si Clarisse sa isang batang babae na si Aya.
Walang ama sa birth certificate.
At ngayon, gusto ni Adrian na pagkatapos naming ikasal, simulan namin ang proseso para kilalanin at ampunin si Aya bilang anak naming dalawa.
“Mas madali para kay Tita kung may kumpletong pamilya si Aya,” sabi niya. “Hindi habambuhay puwedeng pagtsismisan siyang single mother.”
Tinitigan ko siya.
“At bakit kailangan akong maging ina ng anak niya?”
Sumimangot siya.
“Hindi naman hinihingi sa iyong palitan si Clarisse. Papel lang ito. Para sa kinabukasan ng bata.”
“Hindi.”
Isang salita lang.
Pero parang iyon ang pinakamalaking kasalanang nagawa ko.
Kinuha ni Adrian ang mga dokumento.
“Kung ayaw mo, huwag muna tayong magpakasal.”
Sa tabi niya, nakayuko si Clarisse habang karga si Aya.
Pero bago sila umalis, nakita kong bahagya siyang ngumiti.
Iyon na ang ikawalong beses.
Walong beses na naudlot ang kasal namin.
Minsan, nilagnat si Clarisse.
Minsan, nasiraan siya ng sasakyan.
Minsan, walang maiiwan kay Aya.
At sa bawat pagkakataon, si Adrian ang unang tumatakbo sa kanya.
Ako ang laging naghihintay.
Akala niya ngayon ganoon din ang gagawin ko.
Habang nakatayo ako sa labas ng City Hall, binuksan ko ang phone ko.
Isang bagong post ang lumitaw.
Kay Gabriel Co.
Kaibigan ko noong college.
At ang lalaking minsang umamin na anim na taon na raw niya akong gusto.
“The woman I’ve loved for six years is getting married today. Mukhang magandang gabi para uminom at matutong bumitaw.”
Hindi ko alam kung bakit, pero bigla akong natawa.
Pagkatapos ay nag-message ako.
Ako: Gabriel, seryoso ka pa ba sa sinabi mong pakakasalan mo ako kapag binigyan kita ng pagkakataon?
Seen agad.
Tatlong segundo lang.
Gabriel: Nasaan ka?
Ako: City Hall.
Gabriel: Huwag kang aalis.
Dalawampung minuto pagkaraan, isang itim na SUV ang huminto sa tapat.
Bumaba si Gabriel na nakaluwag ang kurbata, gusot ang manggas, at may hawak pang folder ng mga kontrata.
“Andrea!”
Halos tumakbo siya paakyat sa hagdan.
“Galing ako sa bidding meeting. Hindi ko pa nga napipirmahan lahat.”
Huminto siya sa harap ko, hinihingal.
“Sabihin mong hindi prank ito.”
Tumingin ako sa kanya.
“Kung sasabihin kong gusto kitang pakasalan, matatakot ka ba?”
“Anim na taon akong naghihintay.”
Lumunok siya.
“Ang kinatatakot ko lang, baka bukas magsisi ka.”
“Hindi ito dahil galit ako kay Adrian.”
“Sisiguraduhin ko lang.”
“Tapos na ako sa kanya.”
Tahimik siyang tumingin sa akin.
Pagkatapos ay ngumiti siya.
“Kung ganoon, huwag mo na akong bigyan ng panahon para matauhan.”
Sa araw ding iyon, nagsimula kaming ayusin ang lahat ng kailangan.
At pagkaraan ng maikling paghihintay para makumpleto ang legal na proseso, tahimik kaming nagpakasal sa isang simpleng civil ceremony.
Walang engrandeng reception.
Walang daan-daang bisita.
Si Gabriel lang, ako, dalawang saksi—at isang lalaking mukhang nanalo sa lotto habang paulit-ulit na tinitingnan ang marriage certificate namin.
“Mrs. Co,” bulong niya.
“Ang corny mo.”
“Hayaan mo na. Anim na taon kong inensayo sa utak ko ’yan.”
Hindi ko napigilang matawa.
Kinagabihan, kailangan niyang bumalik sa isang business dinner.
“Ayos ka lang bang umuwi mag-isa?”
“Oo.”
“Message mo ako pagdating mo.”
Bago siya umalis, saglit niya akong tiningnan.
“Andrea…”
“Ano?”
“Salamat sa pagpili sa akin.”
Hindi ko sinabi sa kanya na sa unang pagkakataon sa loob ng maraming taon, pakiramdam ko ako naman ang pinili.
Makalipas ang ilang araw, tumawag si Adrian.
Birthday raw ng lolo niya sa kanilang ancestral house sa Greenhills.
Matagal ko nang ipinangako na pupunta ako.
At gusto ko ring tapusin nang maayos ang lahat.
Si Adrian mismo ang dumaan sa condo ko.
Nasa passenger seat si Clarisse.
Suot niya ang blazer ni Adrian.
Pagkasakay ko sa likod, iniabot ni Adrian ang isang maliit na kahon.
“Para sa ’yo.”
Silver hair clip.
Sa kandungan ni Clarisse, may mas malaking shopping bag mula sa parehong luxury store.
Napangiti siya.
“Huwag kang magtampo, Andrea. Nagmamadali kasi si Adrian kaya maliit lang ang napili niya para sa ’yo.”
Hindi ko binuksan ang kahon.
Habang nagmamaneho si Adrian, nagsalita siya.
“Pag-isipan mo ulit si Aya.”
“Bakit?”
“Hindi patas na lumaking walang ama ang bata.”
Tumingin ako sa labas.
“Kung ganoon, hanapin ninyo ang tunay niyang ama.”
Biglang humigpit ang kamay ni Clarisse sa shopping bag.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Simple lang. Hindi ako ang gumawa sa batang iyon. Bakit ako ang kailangang umako?”
Sumingit si Adrian.
“Kapag mag-asawa na tayo, responsibilidad natin—”
“Hindi na tayo magiging mag-asawa.”
Huminto ang kanyang pagsasalita.
Sakto namang tumunog ang phone ko.
Si Gabriel.
Sinagot ko.
“Hello?”
“Wife, matatapos na ako rito,” sabi niya. “Kumain ka kahit wala pa ako. Susunduin kita mamaya.”
Napatingin si Adrian sa rearview mirror.
“Sino ’yan?”
“Ang asawa ko.”
Natawa si Clarisse.
“Grabe ka, Andrea. Dahil lang hindi natuloy ang kasal ninyo, kumuha ka agad ng lalaking gaganap na asawa?”
Hindi ako sumagot.
Humigpit ang panga ni Adrian.
“Sabihin mo ulit.”
“Kasal na ako.”
Bigla niyang inapakan ang preno.
Busina nang busina ang mga sasakyan sa likod.
Lumingon siya sa akin.
“Kanino?”
“Kay Gabriel Co.”
Nawala ang kulay sa mukha niya.
Pati ngiti ni Clarisse ay tuluyang naglaho.
Makalipas ang isang oras, pagpasok namin sa bahay ng mga Lim, naroon na halos buong pamilya.
At habang binabati ako ng lolo ni Adrian, biglang kumawala si Aya sa yaya niya at tumakbo papunta sa sala.
Diretso siya kay Adrian.
Yumakap ang bata sa kanyang binti.
At sa harap ng lahat, malinaw nitong sinabi—
“Daddy!”
Nanigas ang buong sala.
Dahan-dahan akong lumingon kay Adrian.
At doon ko nakita ang takot sa kanyang mukha.
PARTE2
“Daddy!”
Parang may pumutok sa gitna ng sala.
Walang nagsalita.
Nakatitig lang kaming lahat kay Aya na mahigpit pa ring yakap ang binti ni Adrian.
Si Clarisse ang unang kumilos.
Mabilis niyang binuhat ang bata.
“Aya, sabi ni Mommy, Tito Adrian. Hindi Daddy.”
Kumunot ang noo ng bata.
“But Mommy, sabi mo kapag tayong tatlo lang—”
Tinakpan ni Clarisse ang bibig niya.
“Pagod lang siya.”
Tumingin ako kay Adrian.
Hindi siya makatingin sa akin.
At doon ko naramdaman ang kakaibang katahimikan sa loob ko.
Walang sigaw.
Walang luha.
Para bang ang lahat ng pagdududa ko sa loob ng apat na taon ay biglang nakahanap ng sagot.
“Ano ’to?” tanong ng lolo ni Adrian, si Don Emilio Lim.
“Bakit Daddy ang tawag sa iyo ng bata?”
“Lolo…” mahina niyang sabi.
Biglang sumabat si Clarisse.
“Nasasanay lang po siya. Palaging nandiyan si Adrian. Bata lang naman—”
“Hindi ko ikaw tinatanong.”
Namutla siya.
Ako naman ay kumuha ng isang pulang folder mula sa bag ko.
Marriage certificate namin ni Gabriel.
Inilapag ko iyon sa mesa.
“Since nandito na rin naman tayong lahat, may sasabihin din ako.”
Napatingin ang lahat.
“Hindi na kailangang pag-usapan ang kasal namin ni Adrian.”
Binuksan ko ang folder.
“Kasal na ako.”
Isang pinsan ni Adrian ang halos mabitawan ang hawak na baso.
Ang ina niya naman ay napaupo.
“Kanino?”
“Kay Gabriel Co.”
Tumayo si Adrian.
“Hindi puwede.”
Napatingin ako sa kanya.
“Ano ang hindi puwede?”
“Hindi ka puwedeng basta magpakasal sa iba!”
“Bakit?”
“Dahil tayo—”
Huminto siya.
“Dahil ano?”
Hindi siya nakasagot.
Ngumiti ako nang bahagya.
“Walong beses mo akong iniwan sa araw na dapat tayong magpakasal. Walong beses mong pinili si Clarisse.”
“Hindi kita iniwan!”
“Talaga?”
Tumayo rin ako.
“Noong first schedule natin, dinala mo siya sa emergency room dahil nahilo siya.”
“Emergency ’yon.”
“Noong second, ikaw ang naghatid sa kanya sa airport.”
“Walang ibang makakapunta.”
“Noong third, kailangan mong samahan siyang pumili ng condo.”
“May problema sa agent.”
“Noong fourth hanggang seventh, laging may dahilan.”
Huminga ako.
“At noong ikawalong beses, gusto mong gawing anak ko ang anak niya bago mo ako pakasalan.”
Tahimik ang lahat.
Doon bumukas ang main door.
Pumasok si Gabriel.
Naka-dark suit pa rin siya mula sa meeting.
Nang makita niya ako, hindi siya agad lumapit.
“Sorry. Tinawagan ako ng driver. Sabi niya baka kailangan mo ako.”
Tumigil ang tingin niya sa marriage certificate sa mesa.
Saka kay Adrian.
“Sakto yata dating ko.”
Lumapit si Adrian.
“Gabriel, huwag kang makialam.”
Kalmadong tumingin sa kanya si Gabriel.
“Asawa ko ang kausap mo. Mahirap hindi makialam.”
Nanigas ang panga ni Adrian.
“Ginamit ka lang niya dahil galit siya sa akin.”
Saglit na natahimik si Gabriel.
Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.
“Posible.”
Nagulat maging ako.
Pero nagpatuloy siya.
“Posibleng nasaktan siya nang araw na lumapit siya sa akin. Posibleng galit siya. Posibleng magulo ang isip niya.”
Bumalik ang tingin niya kay Adrian.
“Pero alam mo ang kaibahan natin?”
“Ano?”
“Kapag sinabi niyang ayaw niya, nakikinig ako.”
Walang nakasagot.
Doon tumayo si Don Emilio.
“Enough.”
Tinawag niya ang family lawyer na kanina pa tahimik sa gilid.
“Atty. Ramos.”
Lumapit ang abogado at naglabas ng isang sealed envelope.
Nang makita iyon ni Clarisse, biglang namutla ang mukha niya.
“Uncle Emilio, hindi kailangan—”
“Kailangan.”
Iniabot ng matanda ang sobre kay Adrian.
“Akala mo ba hindi ko malalaman?”
Hindi ito binuksan ni Adrian.
Parang alam na niya ang laman.
Ako ang unang nagsalita.
“Ano ’yan?”
Si Don Emilio ang sumagot.
“Paternity test.”
Naramdaman kong nanlamig ang mga daliri ko.
“Six months ago, naospital si Aya dahil sa isang blood disorder. Kailangan ng medical history mula sa biological parents.”
Tumingin siya kay Adrian.
“At doon lumabas ang katotohanan.”
Hindi ako huminga.
Si Clarisse ay tuluyan nang umiiyak.
“Hindi namin sinadya…”
Napatawa ako.
“Hindi sinadya ang alin?”
Wala siyang sagot.
“Ang pagbubuntis?”
Hindi.
“Ang pagsisinungaling?”
Tahimik.
“O ang walong beses ninyong pagpapaliban ng kasal ko?”
Doon nagsalita si Adrian.
“Andrea, listen to me.”
“Gaano katagal?”
“Hindi ganoon kasimple.”
“Gaano katagal ninyong alam na anak mo si Aya?”
Napapikit siya.
“Simula pa noong ipinanganak siya.”
Parang tumigil ang mundo.
Hindi dahil hindi ko inaasahan.
Kundi dahil napakasimple pala ng katotohanan.
Habang kasama ko si Adrian, may relasyon sila ni Clarisse.
Nabuntis siya.
At habang ako ang pinapangakuan niya ng kasal, palihim siyang nagpapakaama sa anak nila.
“Bakit?” tanong ko.
Lumapit siya.
“Mali ang nangyari sa amin. Isang gabi lang. Galit tayo noon. Lasing ako.”
Sumigaw si Clarisse.
“Isang gabi?”
Napalingon siya rito.
Umiiyak na si Clarisse ngunit nakangiti nang mapait.
“Sabihin mo sa kanya ang totoo.”
“Clarisse.”
“Dalawang taon, Adrian.”
Lalong lumalim ang katahimikan.
“Dalawang taon tayong nagkikita nang palihim.”
Napaatras ako.
Iyon ang tunay na suntok.
Hindi pagkakamali.
Hindi isang gabing kahinaan.
Dalawang taon.
“Shut up!” sigaw ni Adrian.
“Bakit?” sagot ni Clarisse. “Ngayong may ibang asawa na siya, saka mo pa gustong magpanggap?”
Tumawa siya habang umiiyak.
“Sinabi mo sa akin na pakakasalan mo si Andrea dahil siya ang gusto ng pamilya. Sinabi mong pagkatapos ng kasal, gagawan natin ng paraan para maging legal na anak ninyo si Aya.”
Napatingin sa akin ang lahat.
At biglang nagkaroon ng saysay ang lahat.
Ang pagpipilit na ampunin ko si Aya.
Ang paulit-ulit na pagpapaliban ng kasal.
Ang kagustuhan niyang gamitin ang apelyido naming dalawa.
Hindi iyon para tulungan si Clarisse na makapag-asawang muli.
Plano nila akong gawing takip.
Ako ang legal na asawa.
Ako ang magiging ina sa papel.
At si Adrian ay mananatiling malinis sa mata ng pamilya at ng publiko.
“Tama ba?” tanong ko.
Hindi siya sumagot.
“Gusto mong ako ang maging ina sa papel ng anak ninyo?”
“Andrea, I was going to tell you.”
“Kailan?”
“Kapag kasal na tayo.”
Napangiti ako.
Doon ko tunay na naintindihan kung gaano siya kasiguradong hindi ko siya iiwan.
Akala niya kapag nakapirma na ako, kapag nakasuot na ako ng singsing, kapag nakatali na ang buhay ko sa kanya, saka niya ako bibigyan ng katotohanan.
At aasahan niyang tatanggapin ko.
“Alam mo kung bakit walong beses kong sinubukang pakasalan ka?” tanong ko.
Hindi siya sumagot.
“Dahil sa bawat pagkakataon, iniisip kong baka ako ang mali.”
Nanginginig ang boses ko ngayon.
“Baka selfish ako. Baka masyado akong selosa. Baka kailangan ko lang intindihin ang closeness ninyo.”
Napatingin ako kay Clarisse.
“Pinaniwala ninyo akong marumi ang isip ko dahil nagdududa ako.”
Pagkatapos ay tumingin ako kay Adrian.
“Pero hindi pala marumi ang isip ko.”
“Marumi lang talaga ang ginawa ninyo.”
Biglang lumapit si Adrian at hinawakan ang kamay ko.
“Give me one chance.”
Bago pa makakilos si Gabriel, ako mismo ang bumawi ng kamay ko.
“Wala ka nang chance.”
“Hindi mo siya mahal!”
Itinuro niya si Gabriel.
“Hindi mo siya kilala tulad ng pagkakakilala mo sa akin!”
Doon natawa si Gabriel.
Mahina lang.
“Adrian, six years akong kaibigan ni Andrea bago ako naging asawa niya.”
Lumapit siya sa tabi ko.
“Alam ko kung anong kape ang iniinom niya kapag puyat siya. Alam ko kung kailan siya nagsisinungaling na okay lang siya. Alam ko kung bakit ayaw niyang ipinaghihintay ang mga tao.”
Tumigil siya.
“At alam ko ring ngayon, hindi niya kailangan ng lalaking magsasalita para sa kanya.”
Kaya nanahimik siya.
Hinayaan niya akong tapusin iyon.
Tumingin ako kay Adrian.
“Hindi ko alam kung saan hahantong ang kasal namin ni Gabriel. Hindi ko alam kung magiging madali.”
Hinawakan ko ang marriage certificate.
“Pero sa unang araw pa lang, binigyan niya ako ng bagay na apat na taon mong ipinagkait.”
“Ano?”
“Pagpili.”
Nang gabing iyon, umalis kami ni Gabriel sa bahay ng mga Lim.
Hindi ako lumingon.
Sa parking lot, hindi niya ako agad pinasakay.
“Andrea.”
“Ano?”
“Kung gusto mong umiyak, puwede.”
At doon lang bumigay ang tuhod ko.
Hindi dahil gusto kong bumalik kay Adrian.
Kundi dahil minsan, kailangan mo munang marinig ang buong katotohanan bago mo mailibing ang taong akala mong mahal mo.
Niyakap ako ni Gabriel.
Walang sermon.
Walang “I told you so.”
Walang pangakong magiging perpekto ang lahat.
Nandoon lang siya.
Makalipas ang tatlong buwan, tuluyang inalis ng pamilya Lim si Adrian sa malaking expansion project ng kumpanya.
Hindi dahil iniwan ko siya.
Kundi dahil nalaman ni Don Emilio na ginamit niya ang pangalan at resources ng kompanya para itago ang ilang gastos ni Clarisse at ni Aya.
Hindi ko na inalam ang detalye.
Si Clarisse naman ay lumipat kasama si Aya.
Hindi sila nagkatuluyan ni Adrian.
Nakakatawa.
Dalawang taon nilang ipinaglaban nang palihim ang isa’t isa, pero nang wala na akong maaaring sisihin, saka nila napagtantong wala rin pala silang tapang na piliin ang isa’t isa sa liwanag.
Isang gabi, nakatanggap ako ng message mula kay Adrian.
“Kung bumalik ka, aayusin ko lahat.”
Binasa iyon ni Gabriel habang nagluluto ng instant noodles.
“Gusto mong sagutin?”
Umiling ako.
Kinuha ko ang phone at binura ang message.
“Hindi na kailangan.”
Ngumiti siya.
“Good.”
“Bakit good?”
“Kasi baka mapilitan akong sagutin para sa ’yo.”
“Ano sana sasabihin mo?”
Nag-isip siya.
“Salamat sa walong beses.”
Napataas ang kilay ko.
“Bakit?”
Ngumiti siya habang inilalapag sa harap ko ang mangkok.
“Kasi kung hindi ka niya iniwan nang walong beses, baka wala pa rin akong asawa ngayon.”
Binato ko siya ng tissue.
Tumawa siya.
At sa simpleng kusinang iyon, habang kumakain kami ng murang instant noodles kahit kaya naman naming bumili ng mas mahal na hapunan, bigla kong naisip—
Hindi pala kailangang maging mahirap ang pagmamahal para maging totoo.
Hindi mo kailangang laging maghintay.
Hindi mo kailangang ipaglaban ang puwesto mo araw-araw.
At lalong hindi mo kailangang lunukin ang sakit para mapatunayan na mahal mo ang isang tao.
Minsan, ang pinakamahalagang desisyon ay hindi ang pagpili kung sino ang mamahalin mo.
Kundi ang sandaling piliin mong huwag nang manatili sa lugar kung saan palagi kang pangalawa.
Mensahe sa mga mambabasa
May mga relasyon na hindi nasisira dahil may dumating na bagong tao. Nasira na ang mga iyon matagal na—sa bawat pagsisinungaling, bawat pagpapabaya, at bawat pagkakataong pinili kang hindi piliin.
Huwag matakot umalis sa mesang paulit-ulit kang pinauupo sa pinakadulo. Ang taong tunay na nagmamahal sa iyo ay hindi ka gagawing reserba, sikreto, o panakip sa kasalanan ng iba. Minsan, ang unang hakbang patungo sa tamang pagmamahal ay ang matutong piliin ang sarili mo.
