Sa Dulo ng Batas, Tayo Pa Rin
Bahagi 3: Sa Dulo ng Batas, Tayo Pa Rin
“Nahuli nila siya.”
Ang tatlong salitang iyon ang tuluyang bumutas sa lahat ng tapang na pilit kong itinayo.
Sa loob ng opisina, tanging patak ng ulan sa bintana at ang mahinang paghinga ng babaeng may pulang rosaryo ang naririnig. Nakatayo siya sa harap ko, basang-basa, namumutla, at halatang takot na takot sa isang bagay na matagal na niyang tinatakasan.
Hinawakan ko ang gilid ng mesa para hindi ako mabuwal.
“Anong ibig mong sabihin? Sino ang humuli kay Marco?”
Lumunok siya.
“Hindi pulis. Hindi rin ordinaryong kriminal.”
“Then sino?”
Napatingin siya sa saradong pinto, pagkatapos ay bumalik ang tingin sa akin.
“Mga taong matagal nang gumagamit ng uniporme, korte, at pera para ilibing ang katotohanan.”
Nanlamig ang mga kamay ko.
Lumapit ako sa kanya.
“Pangalan.”
Umiling siya.
“Kapag sinabi ko rito, mamamatay tayong dalawa.”
“Ano ang pangalan mo?”
“Lia.”
“Lia, makinig ka sa akin. Kung nasa panganib ang asawa ko, wala akong oras para sa palaisipan. Sabihin mo ang alam mo.”
Nanginginig niyang hinawakan ang pulang rosaryo sa leeg niya.
“Ako ang dating kasambahay ni Elena.”
Natigilan ako.
Si Elena—ang fiancée ni Gabriel Montoya, ang babaeng natagpuang patay, ang kasong hindi kailanman tuluyang nagsara sa isip ko.
“Bakit hindi ka lumitaw noon?” tanong ko.
Bumuhos ang luha niya.
“Dahil pinagbantaan nila ang pamilya ko. May kapatid akong menor de edad noon. Sinabi nilang kapag nagsalita ako, siya ang susunod na mawawala.”
Huminga ako nang malalim. Bilang abogado, sanay akong makarinig ng takot. Pero may kakaiba sa takot ni Lia. Hindi ito takot ng taong nagsisinungaling.
Ito ang takot ng taong matagal nang kinain ng konsensya.
“Kilala mo ang pumatay kay Elena?”
Tumango siya.
“Hindi si Gabriel.”
Pumikit ako.
Kahit inaasahan ko na iyon, iba pa rin ang bigat nang marinig mula sa mismong saksi.
“Sino?”
Bumuka ang bibig niya, pero bago siya makapagsalita, biglang may kumatok sa labas ng opisina.
Hindi gaya ng kanina.
Mabilis.
Maingat.
Tatlong beses.
Napatingin kami sa isa’t isa.
Kinuha ko ang letter opener sa mesa. Walang saysay iyon laban sa baril, pero mas mabuti na kaysa walang hawak.
Dahan-dahan akong lumapit sa pinto.
“Sino?”
“Rafael.”
Napakapit ako sa dibdib ko.
Si Rafael Santos, ang pinakamatandang kaibigan ko sa law firm, dating prosecutor, ngayon ay private counsel. Siya ang isa sa iilang taong pinagkakatiwalaan ko sa legal world.
Binuksan ko ang pinto.
Pumasok siya, pawis ang noo, hawak ang laptop bag.
“Hindi ka sumasagot sa tawag. May nangyari kay Captain Reyes.”
“Nasan siya?” halos mapasigaw ako.
“Buhay siya.”
Parang bumalik ang hangin sa baga ko.
“Pero nawawala siya sa official tracking. Huling nakita ang patrol car niya malapit sa lumang bodega sa pier. Pagkatapos, pinatay ang dashcam.”
Tumingin si Lia sa amin, halos malaglag ang kulay sa mukha.
“Doon nila dinala si Elena noong gabing pinatay siya.”
Tahimik kaming lahat.
Sa sandaling iyon, nagdugtong-dugtong ang lahat.
Ang lumang litrato.
Ang USB.
Ang signet ring.
Ang babaeng may pulang rosaryo.
Ang biglaang pagpapakita ni Gabriel.
At si Marco, na masyadong lumapit sa katotohanang may pilit nagbabaon sa loob ng tatlong taon.
“Rafael,” sabi ko, pinipilit pakalmahin ang boses ko, “kailangan natin ng warrant.”
Umiling siya.
“Kung opisyal na proseso, mauuna silang makatakas. May tao sila sa loob.”
“Then kailangan natin ng ebidensiya na hindi nila mabubura.”
Binuksan ni Rafael ang laptop.
“May dala akong portable reader. Nasaan ang USB?”
Ibinigay ko sa kanya ang USB na ipinadala ni Gabriel. Habang binubuksan niya iyon, si Lia ay umupo sa sofa, hawak pa rin ang rosaryo. Halos hindi siya makahinga.
Sa screen, lumabas ang mga file.
Video clips.
Scanned bank transfers.
Mga litrato.
At isang audio recording.
Pinindot ni Rafael ang unang video.
Lumabas ang madilim na kuwarto. Halatang kuha mula sa tagong camera. Naroon si Elena, nakatayo sa tabi ng bintana, umiiyak. Kahit mahina ang audio, malinaw ang boses niya.
“Kapag hindi ninyo itinigil ang shipment, ilalabas ko lahat.”
Sumagot ang isang lalaki mula sa dilim.
“Akala mo ba may maniniwala sa iyo?”
Pumasok sa frame ang kamay ng lalaki.
Sa daliri niya, naroon ang signet ring.
Hindi malinaw ang mukha, pero malinaw ang boses.
Napaatras si Rafael.
“Kilala ko ang boses na iyan.”
Nanigas ako.
“Sino?”
Tumingin siya sa akin.
“Isang mataas na opisyal sa city command.”
Pakiramdam ko ay may yelong ibinuhos sa buong katawan ko.
Kaya pala hindi gumalaw ang kaso. Kaya pala may nawawalang ebidensiya. Kaya pala napakadaling isisi kay Gabriel.
Hindi lang ito simpleng pagpatay.
Isa itong pagtatakip.
At ngayon, hawak nila si Marco.
“Pupunta ako sa bodega,” sabi ko.
Sabay na sumagot sina Rafael at Lia.
“Hindi puwede.”
Tumayo ako.
“Asawa ko siya.”
“Sofia,” mariing sabi ni Rafael, “hindi ka pulis.”
“Hindi. Pero ako ang taong may hawak ng ebidensiyang makakapagpabagsak sa kanila.”
Tumitig siya sa akin.
Alam kong gusto niya akong pigilan. Pero kilala niya ako. Kapag usapin na ng taong mahalaga sa akin, hindi ako umaatras.
Sa unang pagkakataon, inamin ko iyon sa sarili ko.
Si Marco ay hindi na lang lalaking pinakasalan ko para patahimikin ang pamilya.
Hindi na lang siya police captain na lagi kong nakakasagutan sa presinto.
Siya ang taong natutong basahin ang katahimikan ko. Ang taong nag-aabot ng kape kahit hindi marunong magsabi ng malambing. Ang taong nagtulak sa akin sa likod niya nang may kumatok sa pinto.
Siya ang asawa ko.
At mahalaga siya sa akin.
Makalipas ang dalawampung minuto, nasa kotse na kami ni Rafael. Si Lia ay dinala sa isang ligtas na lugar na may kasamang mapagkakatiwalaang staff ng firm. Bago kami umalis, ibinigay niya sa akin ang isang lumang susi.
“Back entrance ng bodega,” sabi niya. “Doon ako nakatakas noon.”
Malakas pa rin ang ulan nang makarating kami sa pier. Ang paligid ay madilim, tanging ilang ilaw ng poste ang kumikislap sa tubig sa kalsada. Amoy dagat, kalawang, at panganib ang hangin.
Hindi kami basta sumugod.
Nagpadala muna si Rafael ng kopya ng USB files sa tatlong tao: isang judge na kilala niyang malinis, isang journalist na hindi nabibili, at ang internal affairs contact ni Marco.
“Kapag may nangyari sa atin,” sabi niya, “lalabas lahat.”
Tumango ako.
Pagkatapos, pumasok kami sa likod ng bodega.
Sa loob, narinig ko agad ang boses ni Marco.
Mababa.
Pagod.
Pero buhay.
“Hindi ninyo maililibing ang kasong ito habambuhay.”
Sumilip ako mula sa likod ng lumang kahon.
Nakita ko siya.
Nakagapos ang mga kamay sa likod ng upuan, may dugo sa gilid ng labi, pero tuwid pa rin ang likod. Sa harap niya, nakatayo ang lalaking may signet ring.
Mataas na opisyal.
Nakasuot ng civilian jacket, pero ang tindig ay halatang sanay mag-utos.
“Captain Reyes,” sabi nito, “sayang ka. Magaling kang pulis. Pero masyado kang matigas ang ulo.”
“Mas mabuti na iyon kaysa maging traydor.”
Tumawa ang lalaki.
“Traidor? Hindi. Praktikal lang. Sa bansang ito, ang batas ay gamit ng may kapangyarihan.”
Hindi ko namalayan na napahigpit ang kapit ko sa USB copy sa bulsa ko.
Hindi.
Hindi niya kukunin ang batas sa amin.
Hindi sa akin.
Hindi kay Marco.
Tumapak ako palabas ng dilim.
“Kung ganoon, mali ang gamit ninyo.”
Sabay silang napatingin sa akin.
Nanlaki ang mata ni Marco.
“Sofia!”
Hindi ko siya tiningnan. Kung tiningnan ko siya, baka bumigay ako.
Tinitigan ko ang opisyal.
“Ako si Attorney Sofia Dela Cruz-Reyes. Nasa akin ang ebidensiya ng pagpatay kay Elena, ang pagtatakip ninyo sa kaso, at ang koneksyon ninyo sa smuggling sa pier.”
Tumawa siya, pero nakita ko ang saglit na kaba sa mata niya.
“Matapang ka, Attorney. Pero kung nandito ka, ibig sabihin hawak ka na rin namin.”
Ngumiti ako.
“Hindi. Ibig sabihin, huli na kayo.”
Sa labas, biglang umalingawngaw ang sirena.
Sumunod ang mga ilaw na pula at asul na tumama sa maruruming bintana ng bodega.
Nabago ang mukha ng opisyal.
“Anong ginawa mo?”
“Trabaho ko,” sagot ko. “Ginamit ko ang batas.”
Pumasok ang mga pulis mula sa harap. Kasama nila ang internal affairs at ilang tauhan ni Marco na matagal na palang naghihinala sa katiwalian sa loob. Si Rafael ang nanguna sa pag-abot ng kopya ng files sa judge na dumating kasama ang search order.
Nagkagulo ang bodega.
May sumigaw.
May tumakbo.
Pero bago pa makalapit sa akin ang isa sa mga tauhan ng opisyal, nakawala si Marco mula sa tali gamit ang basag na piraso ng kahoy sa likod ng upuan. Sa isang mabilis na galaw, pinabagsak niya ang lalaki at tumakbo papunta sa akin.
Hinawakan niya ang balikat ko.
“Baliw ka ba?”
“Medyo.”
“Sinabi kong delikado.”
“Sinabi ko namang abogado ako, hindi palamuti.”
Gusto niya akong pagalitan.
Kitang-kita ko iyon.
Pero sa halip, hinila niya ako sa yakap niya.
Mahigpit.
Mainit.
Nanginginig.
Doon ko lang naramdaman na nanginginig din pala ako.
“Akala ko mawawala ka,” bulong niya.
Ipinikit ko ang mga mata ko.
“Ako rin.”
Sa gabing iyon, naaresto ang mataas na opisyal at ilang kasabwat niya. Naibalik ang kaso ni Elena. Lumitaw si Gabriel kinabukasan at kusang-loob na nagbigay ng pahayag. Hindi siya banal. Marami siyang kasalanang itinago. Pero sa pagkamatay ni Elena, hindi siya ang pumatay.
Si Lia ay pumasok sa witness protection.
Si Rafael ay halos hindi natulog sa loob ng isang linggo, pero siya ang pinakamasayang taong nakita ko nang pumutok sa balita ang buong kaso.
At si Marco?
Si Marco ay na-confine sa ospital dahil sa sugat at pagod, pero mas marami pa siyang reklamo kaysa pasyente.
“Hindi ka marunong sumunod sa utos,” sabi niya habang nakahiga sa kama.
Nakaupo ako sa tabi niya, binabalatan siya ng mansanas kahit halatang kaya naman niyang gawin iyon mag-isa.
“Hindi ka rin marunong magsabi ng salamat.”
Tiningnan niya ako.
“Salamat.”
Natigilan ako.
“Ang bilis naman. Walang kasamang sermon?”
“Meron sana. Pero baka umalis ka na naman at makalimutang may asawa ka.”
Napangiti ako.
Tahimik kaming dalawa nang ilang segundo.
Pagkatapos, hinawakan niya ang kamay ko.
“Sofia.”
“Hmm?”
“Yung kasunduan natin…”
“Alin doon? Marami tayong kalokohang pinirmahan.”
“Yung hindi pakikialaman ang buhay ng isa’t isa.”
Tumingin ako sa kanya.
“Sira na yata iyon.”
“Good.”
“Good?”
Tumango siya.
“Ayoko na ng kasal na pangpamilya lang. Ayoko na ng bahay na parang hotel. Ayoko na ring tawagin kang Attorney kapag galit ako.”
Tumawa ako nang mahina.
“Anong gusto mo?”
Tinitigan niya ako nang matagal, tulad noong gabing muntik na kaming maging tunay na mag-asawa bago tumunog ang mga telepono namin.
“Gusto kong umuwi ka sa akin. Hindi dahil pinipilit ka ng nanay mo. Hindi dahil kailangan nating umarte. Kundi dahil gusto mo.”
Bumilis ang tibok ng puso ko.
“At kung sabihin kong gusto ko?”
Humigpit ang kapit niya sa kamay ko.
“Then hihingi ako ng totoong date. Hindi blind date. Hindi kasunduan. Hindi emergency sa presinto.”
“Date muna?”
“Date muna.”
“Hindi ba masyado nang late? Kasal na tayo.”
Ngumiti siya.
“Then hahabulin kita nang legal.”
Natawa ako.
Sa labas ng bintana ng ospital, unti-unting tumila ang ulan. Ang lungsod sa tabing-dagat ay nagsimulang magliwanag sa unang araw ng umaga. Sa loob ng kwartong iyon, sa pagitan ng amoy ng antiseptic at malamig na kape, naramdaman kong may isang bagay na sa wakas ay nagsisimula.
Hindi perpekto.
Hindi madali.
Pero totoo.
Makalipas ang anim na buwan, muling nagkaroon ng maliit na handaan sa parehong hotel sa tabing-dagat kung saan kami unang ikinasal.
Sa pagkakataong ito, walang kasunduang itinatago.
Walang pag-arte.
Walang mga nanay na kailangang patahimikin.
Nakatayo ako sa harap ni Marco, suot ang simpleng puting damit, hawak ang mga panatang ako mismo ang sumulat.
“Dati,” sabi ko, “akala ko ang batas ang tanging bagay na kaya kong pagkatiwalaan. Dahil ang tao, nagsisinungaling. Ang pag-ibig, nagbabago. Ang kasal, nasisira. Pero dumating ka—matigas ang ulo, malamig magsalita, laging may dalang kape na sobrang pait—at ipinakita mong may mga taong hindi perpekto, pero pinipiling manatili.”
Namula ang tainga niya.
Narinig ko ang mahinang tawa ng mga bisita.
Pagkatapos, siya naman ang nagsalita.
“Sofia, noong una, akala ko ikaw ang pinakamalaking sakit ng ulo sa career ko.”
“Hoy.”
Ngumiti siya.
“Pero ngayon, ikaw na ang paborito kong dahilan para umuwi.”
Biglang uminit ang mata ko.
“Hindi ako nangangakong magiging madali ang buhay natin,” pagpapatuloy niya. “Baka bukas may tatawag na naman sa akin para manghuli. Baka may tatawag sa iyo para magpalaya. Baka mag-away pa rin tayo sa presinto, sa korte, o sa sala. Pero sa dulo ng bawat araw, gusto kong pareho tayong uuwi sa iisang bahay.”
Lumapit siya, hinawakan ang kamay ko.
“At sa pagkakataong ito, hindi na kita pakakawalan.”
Pagkatapos ng seremonya, habang sumasayaw kami sa ilalim ng mga ilaw sa tabi ng dagat, mahina kong sinabi:
“Captain Reyes.”
“Hmm?”
“May kliyente akong tumawag kanina.”
Nanigas siya.
“Sofia.”
“Joke lang.”
Tiningnan niya ako nang masama.
Tumawa ako.
Pagkatapos, yumuko siya at hinalikan ako.
Hindi tulad ng kasunduan.
Hindi tulad ng pag-arte.
Kundi tulad ng dalawang taong muntik nang mawala sa isa’t isa, pero piniling magsimula ulit.
Sa paligid namin, pumalakpak ang pamilya, tumawa ang mga kaibigan, at sa malayo, narinig ang busina ng jeepney sa kalsadang basang-basa pa rin sa ulan.
Minsan, ang pag-ibig ay hindi nagsisimula sa tamang oras.
Minsan, nagsisimula ito sa maling kaso, maling kasunduan, maling gabi, at isang katok sa pinto.
Pero kung tama ang taong nasa tabi mo…
Kahit ang pinakamagulong kuwento ay maaari pa ring mauwi sa tahanan.