Bahagi 3 — Nang mabuksan ang pulang folder, unang nawalan ng kulay ang anak niyang paborito
Bahagi 3 — Nang mabuksan ang pulang folder, unang nawalan ng kulay ang anak niyang paborito
Hindi kay Ramon unang tumingin si Nico.
Kay Celina.
Isang segundo lang iyon.
Pero sapat.
Kapag matagal kang nabubuhay kasama ng mga taong nagsisinungaling, natututo kang pahalagahan ang maliliit na kilos.
Ang biglang pag-iwas ng mata.
Ang kamay na napakapit sa bag.
Ang paglunok bago sumagot.
At sa sandaling iyon, alam kong hindi lang si Nico ang natatakot sa laman ng envelope.
“Anong sixty-four million?” tanong ni Ramon.
Hindi na kasinglakas ng dati ang boses niya.
Kinuha ni Atty. Gabriel ang unang dokumento.
“Sa nakaraang labing-apat na buwan, ang De Vera Pacific ay nakapagbayad ng humigit-kumulang animnapu’t apat na milyon at walong daang libong piso sa North Meridian Industrial Solutions.”
Sumingit agad si Nico.
“Legitimate supplier iyon.”
“Wala akong sinabing hindi.”
“Then what’s the problem?”
Inilabas ni Attorney ang ikalawang papel.
“Ang problema, ang registered address ng North Meridian ay isang residential townhouse sa Mandaluyong.”
Pangatlo.
“Ang authorized signatory nito ay si Paolo Mercado.”
Nawala ang kulay sa mukha ni Celina.
Kapatid niya si Paolo.
Hindi na kailangan ng paliwanag.
Pero mayroon pa.
“Ang isa sa dalawang beneficial owners,” patuloy ni Atty. Gabriel, “ayon sa mga dokumentong nakuha sa internal compliance review, ay isang corporation na ang pangunahing shareholder ay si Mr. Nico Mercado.”
Tumayo si Nico.
“Illegal ’yan! Wala kayong karapatang kumuha ng private records ko!”
“Umupo ka,” sabi ni Ramon.
“Dad, they’re framing me!”
“Umupo ka!”
Sa unang pagkakataon mula nang pumasok ako, si Ramon ang sumigaw kay Nico.
Dahan-dahang umupo ang binata.
Kumapit si Celina sa braso niya.
“Baka misunderstanding lang,” mabilis niyang sabi. “Business naman talaga ni Paolo ang industrial equipment.”
“Industrial equipment?” tanong ko.
Kinuha ko ang isang invoice mula sa folder.
“Dalawang compressor unit. Ininvoice sa kumpanya ng ₱8.2 million.”
Kinuha ko ang isa pang papel.
“Ang direct importer na pinanggalingan? ₱5.6 million.”
Isa pa.
“Warehouse temperature sensors. Sinisingil sa atin ng ₱11,800 bawat unit. Ang manufacturer price, kasama na ang shipping at duties, mas mababa sa ₱7,000.”
Nilingon ko si Nico.
“Hindi ito isang maling quotation.”
Tahimik siya.
“Labing-apat na buwan itong ginawa.”
“Normal ang markup sa business,” sagot niya.
“Twenty, thirty, minsan forty percent?”
“May logistics costs.”
Napangiti ako.
“Logistics company tayo, Nico.”
Wala siyang naisagot.
Tumungo ang isa sa board members.
Si Mr. Enriquez, na dalawampung taon nang kasama sa kumpanya.
“Nico, ikaw ang nag-recommend sa North Meridian.”
“Based sa capability nila.”
“Ikaw rin ang nag-request na huwag nang dumaan sa full bidding dahil urgent ang expansion sa Cavite.”
“Urgent nga!”
“At ikaw rin,” dagdag ng corporate secretary, “ang humiling ng board authority para sa multi-year supplier agreement.”
Nagbago ang mukha ni Nico.
Hindi na kayabangan.
Galit na.
“Tama na! Lahat ng project na iyan kumita ang company!”
Doon nagsalita ang isang babae mula sa pintuan.
“Hindi lahat.”
Napalingon kaming lahat.
Si Mara.
Naka-dark slacks, puting blouse at simpleng blazer.
Wala siyang mamahaling bag.
Wala ring alahas maliban sa relo ng lolo niya.
Sa kamay niya ay laptop at isang manipis na black binder.
“Mara,” sabi ni Ramon.
Hindi ko matukoy kung gulat o inis ang nangingibabaw sa boses niya.
Lumapit ang anak namin.
“Hi, Dad.”
“Bakit ka nandito?”
“Tawag ni Mama.”
“Family matter ito.”
Huminto si Mara sa tabi ko.
“Ako ang anak n’yo.”
Napakaliit ng pangungusap.
Pero parang may sumampal sa silid.
Si Nico ay hindi makatingin sa kanya.
Ibinaba ni Mara ang laptop.
“Nagkaroon ng inventory discrepancy sa Cavite facility noong February. Akala namin system error. Pero nang tingnan namin ang purchase orders, may equipment na binayaran nang buo pero delayed ng apat na buwan.”
“Operations problem iyon,” sabi ni Nico.
“Hindi.”
Binuksan ni Mara ang laptop.
“Supplier problem.”
Ipinakita niya ang delivery logs.
May labintatlong items na marked delivered sa invoice ngunit wala sa warehouse noong physical inspection.
May tatlong purchase order na pareho ang serial numbers ng equipment.
May advance payment para sa cold-storage panels na hindi pa pala ginagawa nang aprubahan ang disbursement.
“Fake documents?” bulong ni Mr. Enriquez.
“Hindi lahat,” sabi ni Mara. “Mas mahirap makita kung lahat fake. Ang ginawa nila, hinahalo ang totoong deliveries sa questionable charges.”
“Sinong ‘nila’?” matalim na tanong ni Celina.
Doon ko siya unang nakitang galit.
Hindi na mahinhin.
Hindi na mahinang boses.
Si Mara ay tumingin sa kanya.
“Hindi ko po sinabi na kasama kayo.”
Napahinto si Celina.
“Bakit kayo defensive?”
Hindi nakasagot ang babae.
Napailing ako.
Minsan hindi mo kailangan ng mahusay na abogado para mahuli ang isang tao.
Kailangan mo lang hayaan siyang magsalita.
“Dad,” sabi ni Nico, “this is a setup. Galit sila dahil gusto mong ibigay sa akin ang management.”
“Wala pang ibinibigay sa iyo,” sagot ni Ramon.
Mabilis na lumingon sa kanya si Nico.
Kitang-kita ko ang sugat sa ego niya.
“Pero sinabi mo—”
“Sinabi kong pag-uusapan.”
“Huwag mong baligtarin ngayon!”
“Tumahimik ka.”
“Twenty-six years!”
Napakurap kaming lahat.
Nakatayo na naman si Nico.
“Twenty-six years mo kaming tinago, tapos ngayon sasabihin mong pag-uusapan?”
“Nico,” saway ni Celina.
“Huwag, Ma!”
Tumingin siya kay Ramon.
“Buong buhay ko, sinasabi mong darating ang araw na hindi ko na kailangang magtago. Sinabi mong akin ang kumpanya. Sinabi mong ako ang magpapatuloy ng pangalan mo.”
“Hindi ibig sabihin niyon puwede kang magnakaw!”
“Magnakaw?”
Tumawa si Nico.
“Kanino ko natutunan ang lahat ng ito?”
Tuluyang natahimik ang silid.
Parang pati oxygen machine sa kabilang kuwarto ay maririnig mo.
Nanigas si Ramon.
“Ano ang ibig mong sabihin?”
Ngumisi si Nico.
“Wala.”
“Nico,” sabi ni Celina, “umupo ka.”
Ngunit galit na siya.
At kapag galit ang isang taong sanay itago ang sikreto, iyon ang pinakadelikadong oras para sa kanya.
“Akala mo hindi ko nakita?” patuloy niya.
“Nico!”
“Yung marketing advances? Yung properties na dumaan sa consultancy accounts? Yung travel expenses na hindi naman client meetings?”
Unti-unting napalingon ang dalawang board members kay Ramon.
Iyon ang eksaktong gusto kong mangyari.
Hindi dahil gusto kong wasakin ang asawa ko.
Matagal nang sira ang ginawa niya.
Gusto ko lang ihinto ang lahat sa pagtatakip dito.
“Anong properties?” tanong ni Mr. Enriquez.
Hindi sumagot si Ramon.
Si Celina ay namumutla na.
Kaya ako na ang nagsalita.
“Condominium sa Ortigas.”
Tumigas ang mukha ni Ramon.
“Beach house sa Batangas.”
“Teresa.”
“Dalawang sasakyan na unang nakarehistro sa subsidiary bago inilipat sa pangalan ni Celina.”
“Tess!”
“At isang commercial unit sa Quezon City na binayaran mula sa ‘business development reserve.’”
Hinampas ni Ramon ang armrest ng wheelchair.
“Sapat na!”
“Hindi pa.”
Lumapit ako sa mesa.
“Dahil ngayong araw, gusto mong palabasin akong sakim dahil ayaw kong pumirma sa waiver.”
Tiningnan ko ang mga taong nakapaligid sa kanya.
“Pero bago ako dumating dito, nakahanda na ang dokumento.”
“May abogado.”
“May board members.”
“May babae mong kasama.”
“May anak mong pinapaboran.”
“Wala lang ang sarili mong anak na babae.”
Hindi makatingin sa akin si Ramon.
“Bakit?” tanong ko.
“Huwag mong sabihin na para hindi siya ma-stress.”
Alam kong tumama.
Dahil iyon ang paborito niyang dahilan.
Para hindi ma-stress si Mara.
Para hindi raw ma-pressure.
Para hindi maipit sa gulo.
Mga salitang maganda pakinggan kapag gusto mong itago ang katotohanang hindi mo siya itinuturing na mahalagang bahagi ng desisyon.
“Tinawagan ko siya,” sabi ni Ramon.
“Anong oras?”
Hindi siya sumagot.
Si Mara mismo ang kumuha ng cellphone.
“Wala akong missed call.”
Hindi siya nagtaas ng boses.
Mas masakit iyon.
“May text ang assistant mo kaninang 4:18. ‘Your father is resting. No need to come tonight.’”
Tumingin siya sa sekretarya ni Ramon.
Namutla ang lalaki.
“Instruction po ni Sir.”
Dahan-dahang tumingin si Mara sa ama niya.
“Habang pinapapirma mo si Mama para mawalan siya ng kontrol sa kumpanya?”
“Mara, hindi mo naiintindihan ang buong sitwasyon.”
“E di ipaliwanag mo.”
“Masyado kang emosyonal.”
Doon ako napapikit.
Dalawampu’t limang taon.
Ganoon pa rin.
Kapag babae ang nagtatanong, emosyonal.
Kapag lalaki ang nagdedesisyon nang patago, strategic.
Ngunit hindi nagalit si Mara.
Umupo siya sa bakanteng silya.
“Okay.”
Binuksan niya ang black binder.
“Numbers tayo.”
Parang may nag-iba sa mukha ni Mr. Enriquez.
Halos mapangiti siya.
Dahil iyon ang Mara na kilala sa opisina.
Hindi ang anak ni Ramon.
Hindi ang babae.
Kundi ang analyst na kapag nagsimulang magsalita, may spreadsheet sa likod ng bawat pangungusap.
“North Meridian-related purchases: ₱64.8 million.”
Inilipat niya ang isang page.
“Estimated excess charges based on three comparable suppliers: between ₱17.2 and ₱21.6 million.”
Isa pa.
“Potential undelivered goods: ₱9.4 million.”
Isa pa.
“Advance payments with incomplete supporting documents: ₱12.1 million.”
Napapikit si Nico.
“Total exposure?”
Tanong iyon ni Mr. Enriquez.
“Depending on audit findings, puwedeng lumampas sa forty million.”
Napasinghap ang corporate secretary.
Si Ramon naman ay tila lalong namutla.
“Hindi maaaring lumabas ito,” sabi niya.
Napatingin ako sa kanya.
Hindi niya sinabing kailangang malaman ang totoo.
Hindi niya sinabing kailangang managot ang gumawa.
Ang una niyang sinabi:
Hindi maaaring lumabas ito.
Doon ko lubos na naintindihan kung bakit umabot nang ganito ang lahat.
Kahit mahina na ang katawan niya, ang iniisip niya pa rin ay reputasyon.
“Why?” tanong ni Mara.
“May bank negotiations tayo.”
“Then mas lalong kailangan ng disclosure sa tamang tao.”
“Hindi mo alam kung paano magpatakbo ng kumpanya.”
“Three years na po akong nasa operations at finance.”
“Hindi sapat iyon!”
“Pero sapat ang three years ni Nico para gawin mong successor?”
Bumuka ang bibig ni Ramon.
Walang lumabas.
Dahan-dahang isinara ni Mara ang binder.
“Hindi ko gustong agawin ang kumpanya sa kahit sino, Dad.”
“Pero ayoko ring ibigay ninyo ito sa taong baka siya mismo ang dahilan kung bakit nalulugi tayo.”
Tumayo si Celina.
“Hindi na ako makikinig sa pang-iinsulto sa anak ko.”
Dinampot niya ang bag.
“Nico, aalis tayo.”
Ngunit hindi gumalaw ang anak niya.
Nakatingin ito sa ama.
“May isang tanong lang ako.”
“Nico, tara na.”
“Hindi.”
Matalim na ang boses niya.
“Dad, sabihin mo sa kanila.”
“Ano?”
“Sabihin mo kung kanino mapupunta ang thirty-one percent mo.”
Nagsalubong ang kilay ni Ramon.
“Hindi ito ang lugar—”
“Sinabi mong sa akin.”
“Nico.”
“Sinabi mong may signed transfer documents na!”
Nagtinginan kami ni Atty. Gabriel.
Iyon ang unang beses kong narinig iyon.
Nakita kong nagbago rin ang mukha ng corporate secretary.
“Sir Ramon,” maingat niyang sabi, “may executed deed of assignment po ba?”
Tumahimik si Ramon.
“Draft.”
“Executed?”
“Hindi.”
Agad napalingon si Nico.
“Hindi?”
“Nico, sinabi kong aayusin ko.”
“Pero sinabi mong tapos na!”
Nagsimulang tumaas ang boses niya.
“Binili mo pa nga ang unit sa Rockwell para sa akin dahil sabi mo kailangan kong magmukhang handa bilang chairman!”
Napakapit si Celina sa balikat niya.
“Tama na!”
Ngunit huli na.
Tumingin si Mara sa akin.
Ako naman ay tumingin kay Attorney.
May bago na namang property.
May bago na namang tanong.
“Anong unit sa Rockwell?” tanong ko.
Hindi sumagot si Ramon.
Si Nico ang sumagot.
“Yung penthouse.”
Parang may yelong dumaan sa balat ko.
Hindi dahil naiinggit ako.
Kundi dahil alam ko ang numerong nakita ko dalawang buwan na ang nakalipas.
May ₱38 million na lumabas sa isang subsidiary account bilang “strategic acquisition deposit.”
Hindi namin mahanap kung anong acquisition.
Ngayon alam ko na.
Tumayo si Mr. Enriquez.
“Ramon.”
Mas malamig pa sa akin ang boses niya.
“Sabihin mong hindi pera ng kumpanya ang ginamit mo roon.”
Hindi makatingin si Ramon.
Lumapit ang nurse sa pinto dahil narinig marahil ang ingay.
“Sir, kailangan po ninyong magpahinga.”
Ngunit wala nang gustong umalis.
Dahil biglang hindi na tungkol sa pamilya ang usapan.
Hindi na tungkol sa kabit.
Hindi na tungkol sa anak sa labas.
Tungkol na iyon sa perang pag-aari ng isang korporasyong may daan-daang empleyado.
“Sir,” sabi ng corporate secretary, “kailangan nating i-check ang transaction.”
“Ayusin natin bukas,” sabi ni Ramon.
“Hindi bukas.”
Si Mara.
Tumayo siya.
“Tonight.”
“Wala kang authority para utusan sila.”
Doon muling nagsalita si Atty. Gabriel.
“Actually, mayroon.”
Napalingon silang lahat sa kanya.
Inilabas niya ang huling set ng dokumento mula sa pulang folder.
“Ngayong alas-kuwatro y medya ng hapon, natanggap namin ang signed proxies ng tatlong minority shareholders.”
Inilapag niya ang mga iyon sa tabi ng stock ledger.
“Kasama ang existing voting rights ni Mrs. Teresa Villanueva-de Vera at ni Ms. Mara de Vera, may sapat silang boto para humiling ng special shareholders’ meeting alinsunod sa bylaws ng kumpanya.”
“Ano ang balak mong gawin?” tanong ni Ramon sa akin.
Hindi ko agad siya sinagot.
Tiningnan ko muna ang kamay niyang nanginginig sa armrest.
Dalawampu’t pitong taon akong natakot sa araw na ito.
Akala ko kapag dumating, iiyak ako.
Akala ko mawawasak ako.
Pero wala akong naramdamang saya.
Wala ring awa.
Pagod lang.
“Sisiguraduhin kong walang gagalaw sa pera ng kumpanya hangga’t hindi tapos ang independent audit.”
Napahigpit ang panga niya.
“At si Nico?”
“Temporary suspension sa lahat ng procurement at payment authority.”
Tumayo si Nico.
“You can’t do that!”
“Nagawa na,” sabi ni Mara.
Napatingin siya rito.
“Five minutes ago, pinadala ng compliance head ang access suspension matapos ma-flag ang transactions.”
Binuksan ni Nico ang cellphone niya.
Nag-type.
Muling nag-type.
Pagkatapos ay biglang namutla.
Hindi na gumagana ang corporate email niya.
Hindi na rin siya makapasok sa approval system.
“Dad!”
Ngunit si Ramon ay nakatitig lang sa akin.
May takot na ngayon sa mga mata niya.
Hindi takot na mawala ako.
Hindi niya iyon kinatakutan kailanman.
Takot na mawala ang kontrol.
“Teresa,” mahina niyang sabi, “hindi mo puwedeng gawin ito sa akin habang ganito ako.”
Lumapit ako.
“Hindi ko ginawa ito dahil may sakit ka.”
Ipinatong ko ang unsigned waiver sa harap niya.
“Ginawa ko ito dahil kahit ganito ka na, ito pa rin ang pinili mong gawin sa amin.”
Akala ko iyon na ang pinakamabigat na bagay na maririnig namin sa gabing iyon.
Nagkamali ako.
Dahil habang nagsisimula nang magligpit si Attorney, may tumawag sa cellphone ni Mara.
Finance director.
Sinagot niya.
Una, tahimik lang siya.
Pagkatapos ay napatingin sa akin.
“Mama…”
“Ano?”
Tinakpan niya sandali ang microphone.
“May sinusubukang wire transfer na ₱72 million mula sa corporate reserve account.”
Nanlamig ang mukha ng corporate secretary.
“Kanino?”
Nakinig muli si Mara.
At ilang segundo pagkatapos, sinabi niya ang pangalan.
“Sa isang kumpanya sa Singapore.”
Dahan-dahan siyang tumingin kay Ramon.
“Authorized kaninang 3:52 p.m.”
Bumigat ang hangin.
“By Chairman Ramon de Vera.”
