UMUWI ANG SUNDALO MULA SA GYERA AT NADATNAN ANG 5-ANYOS NIYANG ANAK NA NAGPAPADEDE SA SANGGOL — ANG “YAYA” NILA AY ISANG ASO, HABANG ANG STEPMOTHER AY NAGLULUSTAY SA HOTEL KASAMA ANG KABIT

Anim na buwan. Anim na buwan na nasa Mindanao si Sgt. Dante, nakikipagpalitan ng putok sa mga rebelde. Ang tanging nagpapalakas sa loob niya ay ang pagmamahal sa kanyang dalawang anak: si Maya (5 taong gulang) at si Baste (1 taong gulang).

Patay na ang first wife ni Dante. Kaya nag-asawa siya ulit. Akala niya, mabait si Lorna. Akala niya, aalagaan nito ang mga anak niya habang nasa serbisyo siya. Buwan-buwan, halos 40,000 pesos ang pinapadala niyang allotment.

“Surprise, mga anak. Nandito na si Tatay,” bulong ni Dante habang papalapit sa gate ng bahay nila sa probinsya. Gabi na at umuulan.

Pero pagbukas niya ng gate, tumahol nang malakas si “Bruno”—ang kanilang asong Aspin. Payat na payat si Bruno. Tadyang na lang at balat. May sugat pa ito sa tenga na parang nakipag-away.

Kinabahan si Dante. Bakit walang ilaw ang bahay? Bakit ang dumi ng bakuran?

Dahan-dahang binuksan ni Dante ang pinto.

Ang bumungad sa kanya ay amoy ng ihi at panis na pagkain.

Gamit ang flashlight ng cellphone, tinungo niya ang kwarto. Halos madurog ang puso ng matapang na sundalo sa nakita niya.

Sa isang sulok, nakaupo si Maya. Gusgusin, madungis, at umiiyak. Karga-karga niya ang sanggol na si Baste na iyak nang iyak sa gutom.

Sa tabi nila, nakahiga si Bruno. Ang aso ang nagsisilbing unan at blanket ng mga bata para hindi sila lamigin. Ang aso ang nagbabantay sa kanila sa dilim.

“M-Maya?” tawag ni Dante.

Napatingin ang bata. “T-Tatay?!”

Tumakbo si Maya at yumakap sa tuhod ng ama. “Tatay! Gutom na po si Baste… Wala na po kaming gatas. Tubig na lang po ang pinapainom ko. Ubos na rin po ang bigas.”

Napaluhod si Dante. Niyakap niya ang mga anak. “Nasaan si Tita Lorna niyo? Nasaan ang Nanay-nanayan niyo?”

“Umalis po siya, Tatay,” sumbong ni Maya habang humihikbi. “Sabi niya mag-grocery lang siya. Pero tatlong araw na po siyang hindi umuuwi. Iniwan niya lang kami kay Bruno. Tatay, buti na lang po tinatahulan ni Bruno yung mga masasamang tao na kumakatok sa gabi.”

Kumuyom ang kamao ni Dante. Ang pinapadala niyang pera… Ang tiwala niya…

Agad na nagluto si Dante ng lugaw mula sa natitirang bigas. Pinakain niya ang mga bata at pati na rin ang kawawang aso na si Bruno, na halos hindi na makatayo sa gutom pero hindi iniwan ang mga bata.

Kinabukasan ng umaga.

Dumating ang isang tricycle. Bumaba si Lorna. Naka-bagong rebond ang buhok. May bitbit na mga shopping bags ng damit at sapatos. Amoy alak pa.

Hindi niya alam na nakauwi na si Dante.

“Hoy Bruno! Tumabi ka diyan sa pinto, asong damuho ka!” sigaw ni Lorna sabay sipa sa aso.

“Aray!” daing ng aso.

“Huwag mong sipain ang aso ko,” boses ni Dante mula sa likod ng pinto.

Natigilan si Lorna. Namutla siya nang bumukas ang pinto at lumabas si Dante, suot ang kanyang uniporme, pero ang mata ay nag-aapoy sa galit.

“D-Dante?! Babe?! Andiyan ka na pala!” nauutal na sabi ni Lorna, pilit na ngumingiti at akmang yayakap. “Surprise! Namili lang ako ng gamit ng mga bata!”

Umatras si Dante. “Gamit ng bata? Eh bakit pambabae ‘yang nasa paper bag? At bakit amoy panlalaking perfume ka?”

“W-Wala ‘to! Sa friend ko lang ‘to!”

“Lorna,” madiin na sabi ni Dante. “Naubos ang 40k na padala ko. Ang mga anak ko, kape at tubig ang iniinom. Ang aso ko, buto’t balat. Tapos ikaw, bagong rebond?”

Ibinato ni Dante ang cellphone ni Lorna sa sahig. Basag.

“Nakita ko ang mga text mo sa kabit mo, Lorna! Nasa motel kayo habang ang 5-anyos kong anak ang nagpapaka-nanay sa kapatid niya!”

Napaluhod si Lorna. “Dante! Sorry! Patawarin mo ako! Nalasing lang ako! Hindi ko sinasadya!”

“Hindi mo sinasadya?!” sigaw ni Dante. “Muntik nang mamatay sa gutom ang mga anak ko! Mas may puso pa ang asong ito kaysa sa’yo! Si Bruno, kahit gutom, hindi iniwan ang mga bata. Ikaw? Tao ka ba?!”

Hinawakan ni Dante ang braso ni Lorna at kinaladkad ito palabas ng gate.

“Lumayas ka dito. Huwag na huwag ka nang babalik.”

“Dante! Wala akong pupuntahan! Asawa mo ako!”

“Wala akong asawang demonyo,” sagot ni Dante. “Ang pamilya ko lang ay ang mga anak ko… at ang asong ito.”

Sinarado ni Dante ang gate.

Tumahol nang malakas si Bruno kay Lorna—isang tahol ng tagumpay. Wala nang nagawa si Lorna kundi maglakad palayo habang pinagtitinginan ng mga tsismosang kapitbahay.

Bumalik si Dante sa loob. Niyakap niya si Maya, si Baste, at hinimas ang ulo ni Bruno.

“Pasensya na kayo, mga anak,” luha ni Dante. “Hindi na aalis si Tatay. Magre-request ako ng assignment dito sa kampo sa probinsya. Hinding-hindi ko na kayo iiwan.”

Mula noon, si Dante na ang nag-alaga sa kanila. At si Bruno? Siya ang naging pinaka-masayang aso sa mundo—laging may steak at laging katabi sa pagtulog ng mga batang ipinagtanggol niya hanggang sa huli.