Tinulugan Niya Ako sa Huling Araw ng UPCAT Para Hindi Ko Siya Masundan sa UP—Pero Hindi Niya Alam, Anim na Buwan Na Akong Tanggap sa Paaralang Mas Mataas, at Hawak Ko ang Sikretong Magpapaluhod sa Kanya
Noong huling araw ng UPCAT, pinatulog ako ni Enzo Dela Cruz.
Nilagyan niya ng pampatulog ang juice ko.
Pagkagising ko, patay ang alarm, tirik na ang araw, at tapos na ang exam na akala niya ay magdedesisyon ng buong buhay ko.
Takbo ako nang takbo papuntang testing center sa Quezon City, kahit kumikirot ang kaliwang paa ko sa bawat hakbang. Pagdating ko sa gate, nakababa na ang tarpaulin. Wala na ang mga estudyante. Tahimik na ang campus na parang wala nang nangyaring pangarap doon.
Sa ilalim ng malaking puno sa labas ng paaralan, nakita ko si Enzo.
Nakasandal siya sa motorsiklo niya, may sigarilyo sa daliri, kasama ang mga barkada niyang parang nanonood lang ng palabas.
“Bro, grabe ka rin,” sabi ng isa. “Ginawa mo talaga ’yon para hindi ka niya masundan sa UP?”
Bumagsak ang puso ko.
Napahinto ako sa likod ng puno. Hindi ko agad naintindihan. O baka ayaw ko lang intindihin.
Hinagis ni Enzo ang abo ng sigarilyo niya at tumawa.
“Ano namang grabe doon? Nasa UP Diliman na si Bianca. Nangako ako sa kanya na tatanggalin ko na sa buhay ko si Mara Santiago. Para siyang chewing gum sa sapatos—kahit anong gawin mo, kumakapit.”
Parang may malamig na kamay na pumisil sa lalamunan ko.
Ako si Mara Santiago.
Ako ang babaeng tinawag niyang kapit, sagabal, kahihiyan.
“Pero bro,” sabi ng isa pa, “si Mara ’yung sumagip sa’yo noong muntik kang masagasaan last year. Nabali nga paa niya, di ba? At noong panahong bagsak na bagsak ka, siya lang ang hindi bumitaw.”
Tumawa ulit si Enzo.
“Drama lang ’yon. Nagpanggap lang akong depressed para malibang siya at bumaba grades niya. Akala niya kailangan ko siya. Nakakatawa, naniwala naman.”
Napasandal ako sa puno. Mainit ang mata ko, pero ayaw kong umiyak sa harap nila.
Anim na buwan na ang nakalipas mula nang matanggap ako bilang scholar sa Ateneo de Manila, direct admission dahil sa national science competition na sinalihan ko. Hindi ko pa sinasabi kahit kanino maliban sa parents ko, dahil noon, tanga pa ako.
Noon, gusto ko pang tanggihan ang Ateneo para lang sundan si Enzo sa UP.
Dumating si Bianca Fajardo sakay ng taxi. Naka-crop top, naka-makeup, at ngumiti na parang siya ang nanalo sa lahat.
“Enzo,” sabi niya, kumapit sa braso niya, “sure ka bang papasa ka sa UP? Kasi kung hindi, wala na tayong usapan.”
Ang mukha ni Enzo, na lagi kong hinahabol sa loob ng maraming taon, lumambot sa isang iglap.
“Trust me, Bianca. Susundan kita.”
Nagpalakpakan ang barkada niya.
“Uy, mamaya sa bar! Celebration na ’to!”
“Proposal na ba ’yan?”
Namula si Enzo, pero hindi siya umatras. “May regalo ako kay Bianca mamaya.”
Regalo.
Kagabi, habang kumakain kami sa maliit na restaurant sa Katipunan, nakita kong nag-order siya online ng mamahaling bag. Noong tinanong ko, ngumiti siya.
“Pagkatapos ng UPCAT, may malaking regalo ako sa’yo.”
At naniwala ako.
Ininom ko ang juice na iniabot niya. Umuwi akong masaya. Pagpasok ko sa kwarto, bumagsak ako sa kama at hindi na nagising hanggang tanghali.
Noong gabing iyon ko rin naalala ang lahat.
Noong nagwawala siya, binato niya ako ng bote. Nag-iwan iyon ng peklat sa noo ko.
Noong tumakbo siya papunta sa kalsada dahil kay Bianca, ako ang nagtulak sa kanya palayo sa sasakyan. Ako ang tinamaan. Simula noon, hindi na naging normal ang lakad ko.
Pinagtawanan ako ng ibang estudyante. Tinawag akong pilay. Pero tiniis ko, dahil iniisip kong mahalaga ako kay Enzo.
Hindi pala.
Umalis sila nang nagtatawanan.
Lumabas ako mula sa likod ng puno, pero wala na akong lakas humabol. Umuwi ako na basang-basa ang mukha sa luha, pero tahimik. Tahimik na parang doon nagsimula ang libing ng dating ako.
Alas-onse ng gabi, tumawag si Enzo.
Maingay sa kabilang linya. May tugtog, sigawan, tawanan.
“Mara,” iritadong sabi niya. “Bakit hindi mo ako sinabihang umuwi na?”
Napangiti ako nang mapait. “Bakit ko gagawin iyon?”
“Dati, kapag late ako, nagte-text ka. Kapag hindi ako kumakain, dinadalhan mo ako. Ano na naman ’tong drama mo?”
Bago ako makasagot, sumingit ang boses ni Bianca.
“Mara, sayang naman. Ang talino mo pa naman. Pero kung absent ka sa exam, edi wala kang college? Review ka na lang next year. Malay mo, maabot mo pa kami.”
Nanginig ang kamay kong hawak ang cellphone.
Sumunod ang boses ni Enzo, malamig at kampante.
“Alam kong masama loob mo. Bukas, pupuntahan kita. I-comfort kita. Isang taon lang naman mawawala sa’yo. Hindi big deal.”
Hindi big deal.
Sa kanya, ang pagsira sa kinabukasan ko ay hindi big deal.
Pinatay ko ang tawag.
Kinabukasan ng umaga, kumatok siya sa bahay namin. May dala siyang paborito kong spicy soup at fried siopao sa kanto.
Nasa pajamas pa ako—blue Doraemon, luma, komportable, totoong ako.
Napakunot ang noo niya.
“Sabi ko sa’yo, huwag mo nang suotin ’yang childish na damit. Tingnan mo si Bianca. Mature. Classy.”
Tumingin ako sa kanya. “Gusto ko ’to. May problema?”
Nanlaki ang mata niya. “Ano na namang topak mo? Dahil lang hindi kita naisama kagabi?”
“Enzo,” sabi ko, dahan-dahan, “di ba ang gusto mo, tumigil na akong dumikit sa’yo? Sige. Simula ngayon, hindi na kita hahanapin.”
Tumigas ang mukha niya. Ibinagsak niya ang pagkain sa mesa.
“Fine. Ako pa ’tong nagdala ng almusal. Kaya ka siguro hindi nakapasa—ang drama mo.”
Doon ako sumabog.
“Hindi ako nakapasok dahil nilagyan mo ng pampatulog ang juice ko. Dahil pinatay mo ang alarm ko.”
Namuti ang mukha niya.
“Hindi. Mara, anong sinasabi mo? Baka naubos battery ng alarm mo. Baka napagod ka lang.”
Sa likod niya, biglang lumitaw si Bianca.
“Enzo, tagal mo naman. Di ba pupunta tayo sa tattoo shop? Pangako mo, ipapa-tattoo mo pangalan ko sa collarbone mo.”
Tumingin si Enzo sa akin, parang may hinihintay. Siguro inaasahan niyang iiyak ako. Magmamakaawa. Haharang.
Pero hindi.
Tinitigan ko lang siya, saka isinara ang pinto sa mismong mukha niya.
Pagkatapos, umakyat ako sa kwarto at kinuha ang lihim na sobre mula sa ilalim ng drawer.
Nasa loob ang acceptance letter ko mula Ateneo.
At ang voice recording sa phone ko—ang buong usapan ni Enzo sa ilalim ng puno.
Akala ko sapat na iyon para tuluyan akong lumaya.
Pero bago ako makapagdesisyon kung isusumbong ko siya o hindi, tumunog ang cellphone ko.
Isang message mula sa school registrar:
“Mara Santiago, please report to the principal’s office immediately. A complaint has been filed against you regarding exam misconduct.”
PARTE2
Hindi ako gumalaw sa loob ng ilang segundo.
Exam misconduct?
Ako, na hindi man lang nakapasok sa testing room?
Binasa ko ulit ang message. Nanginginig ang daliri ko, hindi dahil natatakot ako, kundi dahil pakiramdam ko may mas malalim pang plano si Enzo.
Pagdating ko sa principal’s office, nandoon na siya.
Katabi niya si Bianca, nakaupo nang tuwid, hawak ang phone na parang hawak niya ang hatol sa buhay ko. Sa kabilang upuan, naroon ang adviser namin, si Ma’am Rosales, at ang principal na si Dr. Velasco.
“Mara,” seryosong sabi ni Dr. Velasco, “may nagsabing nagdala ka raw ng leaked exam notes kahapon. At noong hindi ka nakapasok sa exam, nagtangka ka raw gumawa ng excuse.”
Napatingin ako kay Enzo.
Hindi siya tumingin pabalik.
Si Bianca ang ngumiti.
“Kawawa naman siya, sir,” sabi niya sa pekeng malambing na boses. “Baka dahil pressured siya. Alam naman ng lahat na obsessed siya kay Enzo. Baka takot siyang mapag-iwanan.”
Ramdam kong uminit ang pisngi ko, pero hindi ako umiyak.
“May ebidensya ba kayo?” tanong ko.
Inangat ni Bianca ang phone niya. “May screenshots. May anonymous tip din.”
Anonymous.
Gusto kong tumawa.
Si Enzo, na ilang taon kong ipinagtanggol, ngayon ay nakaupo roon at hinahayaan akong madurog para lang magmukhang malinis sa harap ng babaeng mahal niya.
Tumingin sa akin si Dr. Velasco. “Mara, serious ito. Kapag napatunayan, maaaring maapektuhan ang recommendation letters mo, pati future applications.”
Doon ko naisip ang acceptance letter ko.
Ang Ateneo scholarship.
Ang pangarap na muntik ko nang bitawan dahil sa lalaking hindi kailanman karapat-dapat.
Dahan-dahan kong inilapag ang brown envelope sa mesa.
“Sir,” sabi ko, “bago niyo po ako husgahan, may ipapakita ako.”
Napakunot ang noo ni Enzo.
Binuksan ko ang envelope at inilabas ang acceptance letter. Pagkabasa ni Dr. Velasco, nanlaki ang mata niya.
“You were already admitted?”
Tumango ako. “Anim na buwan na po.”
Biglang namutla si Enzo.
Pero hindi pa ako tapos.
Kinuha ko ang phone ko.
“May recording din po ako. Hindi tungkol sa exam leakage. Tungkol sa kung paano ako hindi nakarating sa exam.”
Pinindot ko ang play.
At sa loob ng opisina, malinaw na umalingawngaw ang boses ni Enzo:
“Ano namang grabe doon? Nangako ako kay Bianca na tatanggalin ko na sa buhay ko si Mara Santiago…”
…
Habang tumutugtog ang recording, walang nagsalita.
Kahit si Bianca, na kanina ay nakangiti na parang siguradong-sigurado sa pagkapanalo niya, unti-unting nawala ang kulay sa mukha.
Narinig sa phone ang boses ng barkada ni Enzo.
“Pero bro, si Mara ’yung sumagip sa’yo noong muntik kang masagasaan last year…”
Pagkatapos, ang tawa ni Enzo.
“Drama lang ’yon. Nagpanggap lang akong depressed para malibang siya at bumaba grades niya.”
Doon napasinghap si Ma’am Rosales.
Si Dr. Velasco naman, mahigpit na napahawak sa ballpen niya. “Mr. Dela Cruz.”
Hindi agad nakasagot si Enzo.
Parang ngayon lang niya narinig ang sarili niyang kasamaan. O baka ngayon lang niya naintindihan na hindi lahat ng taong inaapakan niya ay mananatiling tahimik.
“Sir, hindi po buo ang context,” utal niya. “Nagbibiro lang kami. Barkadahan lang po ’yon.”
“Tama,” mabilis na singit ni Bianca. “At illegal mag-record nang walang consent, di ba?”
Napatingin ako sa kanya. “Mas illegal siguro ang maglagay ng gamot sa iniinom ng tao.”
Tumahimik siya.
Inilabas ko ang resibo ng juice shop na pinuntahan namin ni Enzo kagabi, pati screenshot ng message niya sa akin bago kami magkita.
“Niyaya niya po akong kumain. Siya ang bumili ng juice. Pagkatapos kong inumin, hindi ko na maalala kung paano ako nakauwi nang maayos. Pagkagising ko, patay ang phone alarm ko, at nasa drawer ang phone ko kahit lagi kong nilalagay sa unan.”
“Coincidence lang ’yan,” sabi ni Enzo, pero basag na ang boses niya.
“Coincidence din ba,” tanong ko, “na kahapon sa ilalim ng puno, sinabi mong ginawa mo iyon para hindi kita masundan sa UP?”
Hindi siya makasagot.
Tumayo si Dr. Velasco. “This is beyond school discipline. Tatawagan namin ang parents ni Mara, ang parents mo, at kung kinakailangan, authorities.”
“No!” biglang sigaw ni Enzo.
Doon unang bumitaw ang maskara niya.
Lumapit siya sa akin, pero agad siyang hinarang ni Ma’am Rosales.
“Mara, please,” sabi niya, ngayon ay halos pabulong. “Huwag mong palakihin. Hindi naman nawala future mo, di ba? May Ateneo ka na. Okay ka na.”
Natawa ako, pero may kirot.
“Ako pa ang okay? Sinira mo ang tiwala ko. Ginamit mo ang awa ko. Pinagtawanan mo ang sakripisyo ko.”
Napatingin siya sa kaliwang paa ko.
Doon niya nakita ang bagay na matagal niyang hindi gustong tingnan—ang pagkapilay ko, ang peklat ko, ang lahat ng kabayaran ng pagmamahal kong walang kapalit.
“Mara…” mahina niyang sabi.
Umiling ako. “Huwag.”
Dumating ang parents ko makalipas ang dalawampung minuto.
Ang nanay ko, si Aling Teresa, hindi agad nagsalita. Lumapit lang siya sa akin at hinawakan ang mukha ko. Nang makita niya ang pamumula ng mata ko, doon siya lumingon kay Enzo.
“Anak ang turing namin sa’yo,” sabi niya, nanginginig ang boses. “Pinapasok ka namin sa bahay. Pinakain. Pinagkatiwalaan. Tapos ganito ang ginawa mo?”
Dumating din ang parents ni Enzo. Ang nanay niya, si Tita Lorna, halos mapaupo sa hiya nang marinig ang recording.
“Enzo,” sabi niya, “sabihin mong hindi totoo.”
Pero hindi na nagsinungaling si Enzo.
Napayuko siya.
At iyon ang sagot.
Nagsimula siyang umiyak, pero kakaiba—hindi iyak ng taong nagsisisi dahil nakasakit, kundi iyak ng taong nahuling gumawa ng masama.
“Hindi ko naman gustong mapahamak siya,” sabi niya. “Gusto ko lang tumigil siyang sumunod sa akin.”
“Pwede mo akong kausapin,” sagot ko. “Pwede mong sabihin na ayaw mo sa akin. Masakit, pero matatanggap ko. Ang hindi ko matatanggap, ginawa mo akong tanga, tapos sinubukan mo pang sirain pangalan ko.”
Biglang nagsalita si Bianca.
“Enzo, sabihin mo sa kanila. Hindi ikaw ang gumawa ng complaint. Ako ang nagsend ng anonymous tip.”
Lahat kami napatingin sa kanya.
Napanganga si Enzo. “Bianca?”
Tumaas ang kilay niya. “Ano? Akala mo papayag akong madamay sa kalokohan mo? Ikaw ang may problema kay Mara. Ako, gusto ko lang protektahan sarili ko.”
Doon tuluyang gumuho ang mundo ni Enzo.
Ang babaeng ipinagpalit niya sa akin, ang babaeng ipinaglaban niya sa maling paraan, siya rin ang unang bumitaw nang nagkaaberya.
“Bianca, mahal kita,” sabi niya, desperado.
Napangisi si Bianca. “Enzo, hindi ako papasok sa UP para mag-alaga ng lalaking bagsak sa sariling buhay. Kung hindi ka pasado, walang tayo. Sinabi ko na ’yan.”
Tahimik.
Mas masakit iyon kaysa sigaw.
Sa unang pagkakataon, nakita ko si Enzo na walang tagahanga, walang barkada, walang babaeng hahabulin. Isa lang siyang batang lalaki na sinayang ang kabutihan ng taong totoo sa kanya.
Pero hindi na iyon problema ko.
Nagdesisyon ang school na tanggalin ang complaint laban sa akin. Si Enzo at Bianca naman ay haharap sa formal investigation. Tinulungan din kami ni Dr. Velasco na gumawa ng written report.
Hindi ko alam kung hanggang saan aabot ang kaso. Ang alam ko lang, sa araw na iyon, hindi na ako umuwi bilang Mara na dating naghihintay kay Enzo sa bintana.
Umuwi ako bilang Mara na marunong nang magsara ng pinto.
Pagkalipas ng ilang linggo, lumabas ang results. Hindi pumasa si Enzo sa UP.
Si Bianca, ayon sa balita, umiwas na sa kanya. Ang tattoo appointment nila? Hindi natuloy. Ang mamahaling bag? Ibinalik daw niya sa store, pero hindi na-refund nang buo.
Ako naman, tahimik na naghanda para sa Ateneo.
Noong araw ng send-off party namin sa barangay hall, dumating si Enzo. Payat siya, maputla, hawak ang isang maliit na paper bag.
“Mara,” sabi niya, “pwede ba tayong mag-usap?”
Tumingin ako sa kanya. Wala na akong galit na sumasabog. Wala na ring pagmamahal. May katahimikan na lang.
“Sabihin mo na dito.”
Nilabas niya ang isang maliit na keychain—Doraemon.
“Naalala ko, gusto mo ’to.”
Noon siguro, matutuwa ako. Noon, baka umiyak ako. Noon, baka isipin kong senyales iyon na may pag-asa pa.
Pero ngayon, ngumiti lang ako nang bahagya.
“Enzo, ang problema sa’yo, naalala mo lang ang gusto ko noong wala ka nang makuha sa akin.”
Napayuko siya.
“Sorry,” sabi niya. “Totoo. Ginamit kita. Tinakbuhan ko ’yung guilt ko. Pero noong nawala ka, saka ko lang naintindihan na ikaw pala ’yung taong hindi dapat sinaktan.”
“Salamat sa pag-amin,” sagot ko. “Pero hindi ibig sabihin noon babalik ako.”
“Mara…”
“Pinatawad na kita,” sabi ko. “Pero hindi na kita papapasukin ulit sa buhay ko.”
Doon siya umiyak nang tahimik.
Hindi ko siya niyakap.
Hindi dahil malupit ako. Kundi dahil sa wakas, natutunan kong hindi lahat ng sugat ay kailangang gamutin ng taong gumawa nito.
Umalis ako papuntang Katipunan dala ang maleta, scholarship letter, at bagong buhay.
Sa unang gabi ko sa dorm, binuksan ko ang bintana. Tanaw ko ang ilaw ng lungsod. Maingay, malawak, nakakatakot—pero akin.
Hinawakan ko ang peklat sa noo ko, pagkatapos ang tuhod kong minsan nang naging dahilan para tawagin akong pilay.
Ngayon, hindi ko na iyon tinawag na kapintasan.
Tinawag ko iyong ebidensya.
Ebidensya na minsan akong nagmahal nang sobra.
At mas mahalaga, ebidensya na kaya kong mabuhay kahit matapos ang maling pagmamahal.
Minsan, may mga taong darating para turuan tayong magmahal. May iba naman, darating para turuan tayong piliin ang sarili.
Kung may taong pinapaliit ka para lang siya ang magmukhang mahalaga, lumayo ka.
Hindi ka ipinanganak para maging anino ng pangarap ng iba.
May sarili kang liwanag. Huwag mong hayaang patayin iyon ng taong hindi marunong magmahal nang tama.
