Sa kasal ng best friend ko, hindi bouquet ang inabangan ko.

Siya.

Ang tahimik na tiyuhin ng groom na parang galing sa mamahaling teleserye—matangkad, malamig ang tingin, at may mukha ng lalaking alam mong delikadong mahalin.

Akala ko kaya ko siyang paibigin sa kulit.

Hanggang sa mabasa ko ang isang mensaheng dumurog sa kapal ng mukha ko.

“Hindi ka ba naiirita? Araw-araw ka niyang sinusundan. Pumupunta pa sa office mo. Ang arte manamit, ang ingay pa.”

Ang sagot niya?

“Medyo.”

Apat na letra lang, pero parang may humampas sa dibdib ko.

Medyo.

Medyo siyang naiirita sa akin.

Ibinaba ko nang dahan-dahan ang cellphone niya sa ibabaw ng desk, eksaktong posisyon kung saan ko iyon nakita. Para bang kapag hindi gumalaw ang telepono, hindi rin gagalaw ang puso ko.

Pero gumalaw.

Bumagsak.

Nang matapos ang meeting ni Matteo Salazar at bumalik siya sa opisina, nakaupo pa rin ako sa sofa, hawak ang bag ko na parang bigla akong naging bisita sa lugar na dati kong tinuturing na teritoryo.

Madalas akong dumating doon na may dalang iced coffee, minsan ensaymada, minsan wala—mukha ko lang at lakas ng loob.

“Mauuna na ako,” sabi ko, pinilit kong ngumiti.

Napatingin siya sa akin. Bahagyang kumunot ang noo niya.

“Hindi ba masakit ang tiyan mo?” tanong niya. “Kanina sabi mo gusto mong hilutin ko.”

Dati, sa linyang iyon pa lang, siguro nakapulupot na ako sa braso niya habang nag-iinarte.

Pero ngayon, binawi ko ang kamay ko bago pa niya tuluyang mahawakan.

“Okay na po ako, Tito Matteo. Baka may nakain lang akong mali.”

Tumigil ang hangin.

Kitang-kita ko kung paano nagbago ang ekspresyon niya. Hindi halata sa iba, pero kilala ko na ang maliliit niyang galaw. Ang bahagyang pagtigas ng panga. Ang pagdilim ng mata. Ang pag-angat ng kilay na parang may narinig siyang maling nota sa paborito niyang kanta.

“Ano’ng tawag mo sa akin?”

“Tito Matteo,” ulit ko, mahinahon. “Tito ka ni Paolo. Si Paolo ang asawa ng best friend ko. So, tama lang naman siguro na tawagin kitang tito. Hindi naman puwedeng lagi akong bastos.”

Matagal siyang nakatitig sa akin.

Noong unang beses ko siyang nakilala sa kasal ni Lianne, hindi ako ganito kaayos magsalita.

Noong araw na iyon, habang abala ang lahat sa reception sa Tagaytay, nakita ko siyang pumasok sa garden hall na naka-simple lang na black polo at slacks. Walang magarbong suot, walang pilit na dating. Pero siya ang pinakamahal tingnan sa buong lugar.

Umupo siya sa tabi ko.

At bilang babaeng walang takot mapahiya, agad akong ngumiti.

“Hi, single ka ba?”

Halos mabilaukan siya sa tubig.

“Matteo Salazar,” sagot niya matapos ang ilang segundo. “Twenty-eight. Single.”

“Perfect,” sabi ko, inilabas agad ang phone ko. “Ako si Camila Reyes. Twenty-four. Single rin. Add mo na ako sa Messenger bago pa ako magsisi na hindi kita sinungkit.”

Hindi siya ngumiti, pero in-add niya ako.

Pagbalik nina Lianne at Paolo sa table, doon ko nalaman kung sino siya.

“Tito Matteo,” tawag ni Paolo sa kanya.

Napalingon ako kay Lianne.

“Pamangkang babae mo na ako ngayon,” bulong ko.

Halos masamid si Lianne. Pagkatapos, seryoso niya akong hinila sa gilid.

“Mila, sabi ni Paolo, malamig daw talaga ‘yan. Hindi mahilig sa relasyon. Hindi rin daw nagpapakita ng interest sa kahit sino. Twenty-eight years old na, parang seminar speaker sa self-control.”

Mas lalo akong natuwa.

Akala ko noon, challenge siya.

Kaya pagkatapos ng kasal, nagsimula ang araw-araw kong kalokohan.

“Kuya Matteo, nahihilo ako. Puwede bang tumigil ka muna sa pag-ikot sa isip ko?”

Ang reply niya: “Nagpadala ako ng salabat sa Grab. Inumin mo.”

“Baby, ang lamig ng gabi. Puwede ba kitang yakapin?”

“Mag-jacket ka.”

“Love, parang nabibingi ako. Puwede ba akong tumawag para marinig boses mo?”

Nag-send siya ng voice message.

“Hindi puwede.”

Dalawang salita lang, malamig pa sa aircon ng BGC office niya, pero pinakinggan ko iyon ng halos dalawampung beses habang nakangiti sa unan.

Akala ko, ganoon lang talaga siya.

Hindi pala.

Baka tinitiis lang niya ako.

Baka bawat pagpunta ko sa opisina niya, bawat biro ko, bawat paglalambing na akala ko cute, para sa kanya pala ay abala. Ingay. Gulo.

Medyo nakakainis.

Pagkalabas ko ng building, bumigat ang langit. Nasa Ayala Avenue ako, pero pakiramdam ko ako lang ang taong naiwan sa gitna ng trapik, ulan, at hiya.

Kinagabihan, tumawag si Lianne.

“Maghihiwalay na kami ni Paolo!”

Napapikit ako. “Ano na naman ang ginawa niya?”

“Hindi niya ako mahal.”

“Lianne, kagabi lang nag-post siya ng picture n’yo na caption, ‘my wife, my peace, my forever.’”

“Fake ‘yon. Tara, inom tayo.”

Doon ko naintindihan. Gusto lang niya akong ilabas.

Ayoko sana. Pero mas ayoko namang magkulong sa condo habang inuulit-ulit sa utak ko ang salitang “medyo.”

Kaya pumunta ako sa isang bar sa Poblacion.

Nandoon si Lianne, si Paolo, ilang college friends, at mga taong hindi ko alam kung kakilala ko ba talaga o background characters lang sa gulo ng buhay namin.

Umupo ako sa sulok, hawak ang baso ng cocktail na mas matamis kaysa tapang.

Dati, kapag nasa bar kami, si Matteo lang ang hinahanap ng mata ko.

Minsan, napapayag ko pa si Lianne na pilitin si Paolo tawagin ang tito niya. Dumating si Matteo noon, naka-gray shirt, kalmado, parang hindi bagay sa ingay ng lugar.

Kumapit ako agad sa braso niya.

“Kuya, bakit ang lamig mo? May iba ka na bang baby girl?”

“Wala.”

“Nagpatingin ako sa doktor.”

Napatingin siya sa akin. “May sakit ka?”

“Oo. Sabi ng doktor, insomnia daw. Kailangan ko raw matulog sa dibdib mo.”

Tinulak niya ang noo ko gamit ang isang daliri.

“Mas komportable ang kama kaysa dibdib ko.”

Akala ko noon, nahihiya lang siya.

Ngayon, baka pinipigilan lang niyang sabihing umalis ako.

Nang mag-vibrate ang phone ko, nakita ko ang pangalan niya.

Matteo Salazar — Tito Version

Kakapalit ko lang niyan kaninang hapon, para maalala kong tigilan na ang kahibangan ko.

“Camila, nasa bahay ka ba?”

Napatingin ako sa maingay na dance floor, saka nag-type.

“Nasa bahay. Bakit po?”

Matagal siyang nag-type.

“Hindi ba takot ka sa dilim?”

Napakagat ako sa labi.

Noong isang buwan, nawalan ng kuryente sa condo ko. Nagdrama ako na takot ako sa dilim para pilitin siyang puntahan ako. Dumating siya, dala ang emergency lamp, pagkain, at isang maliit na night light na hugis buwan.

Hindi niya ako niyakap.

Pero umupo siya sa tabi ng kama ko at nagkuwento ng boring na business case hanggang makatulog ako.

Nag-reply ako.

“Opo. Kaya bukas ang night light na binigay n’yo.”

Muli siyang nag-type nang matagal.

Pagkatapos, lumitaw ang mensahe niya.

“Kung ganoon, bakit madilim ang kwarto mo?”

Nanigas ang kamay ko sa phone.

Bago pa ako makapag-isip ng palusot, may malamig na boses na nagsalita sa likod ko.

“Camila.”

Dahan-dahan akong lumingon.

Nakatayo si Matteo sa may pasukan ng bar, basa ang balikat sa ulan, hawak ang phone niya, at ang mga mata niyang dati kong inakala na walang pakialam—

ay nakatutok sa akin na parang buong gabi niya akong hinanap.

PARTE2

Nakatayo si Matteo sa may pasukan ng bar, basa ang balikat sa ulan, hawak ang phone niya, at ang mga mata niyang dati kong inakala na walang pakialam ay nakatutok sa akin na parang buong gabi niya akong hinanap.

Sa lakas ng tugtog, halos hindi ko marinig ang tibok ng puso ko.

Pero ramdam na ramdam ko.

Parang may tambol sa dibdib ko.

Si Lianne, na kanina pa nagkukunwaring brokenhearted, biglang tumigil sa pagsayaw. Si Paolo naman, na may hawak pang pulutan, napanganga nang makita ang tito niya.

“Tito?” bulalas niya. “Anong ginagawa mo rito?”

Hindi siya sinagot ni Matteo.

Diretso siyang lumapit sa akin.

Bawat hakbang niya, mas lalo akong gustong umatras. Pero nasa likod ko ang pader, sa harap ko naman ang lalaking pinilit kong habulin nang ilang buwan, tapos ngayon ako ang gustong tumakas.

“Akala ko nasa bahay ka,” sabi niya.

Napalunok ako. “Akala ko rin po.”

Kumunot ang noo niya. “Ano raw?”

“Wala.” Ibinaba ko ang tingin sa baso ko. “Nagbago lang ang plano. Inaya ako ni Lianne.”

“Bakit ka nagsinungaling?”

Doon ako napatingin sa kanya.

Hindi galit ang boses niya. Iyon ang mas mahirap. Kung nagalit siya, kaya kong lumaban. Kaya kong magbiro, magtago sa kakulitan, o ngumiti na parang wala akong pakialam.

Pero tahimik siya.

At sa katahimikan niya, narinig ko ang sarili kong pagod.

“Hindi ba dapat masaya ka?” tanong ko, pilit na magaan ang tono. “Hindi na ako nanggugulo sa condo ko. Hindi na ako nangungulit sa office mo. Hindi na ako nagpapahatid, nagpapabili, nagpapapansin.”

Napatingin siya nang matagal sa akin.

“Camila.”

“Alam ko na,” putol ko. “Nabasa ko.”

Humigpit ang hawak niya sa phone.

“Ano’ng nabasa mo?”

“Yung message.” Ngumiti ako, pero ramdam kong nanginginig ang labi ko. “May nagtanong kung hindi ka ba naiirita sa akin. Sabi mo, medyo.”

Nagbago ang mukha niya.

Doon ko unang nakita si Matteo Salazar na nawalan ng composure.

“Camila, hindi iyon—”

“Okay lang,” mabilis kong sabi. “Promise. Gets ko. Masyado akong makulit. Masyado akong maingay. Pumupunta ako sa office mo nang walang pasabi. Ang kapal ng mukha ko. Kung tutuusin, ang bait mo pa nga kasi ‘medyo’ lang ang sinabi mo.”

“Hindi mo naintindihan.”

“Hindi, Tito Matteo. Ngayon ko lang naintindihan.”

Tahimik ang paligid namin kahit patuloy ang tugtog. Siguro dahil nakatingin na ang ilang kasama namin. Si Lianne ay may mukha ng taong gustong sumingit pero natatakot sa tension. Si Paolo naman ay mukhang nais nang magtago sa ilalim ng table.

Huminga ako nang malalim.

“Pasensya na kung naabala kita nitong mga nakaraang buwan. Hindi na mauulit.”

Pagkasabi ko niyon, kinuha ko ang bag ko at naglakad palabas.

Narinig kong tinawag ako ni Lianne, pero hindi ako lumingon.

Mas malala pa ang ulan sa labas. Wala akong dalang payong. Sakto. Para namang kailangang kumpleto ang eksena ng kahihiyan ko.

Nasa gilid pa lang ako ng kalsada nang maramdaman kong may humawak sa pulso ko.

“Bitawan mo ako,” sabi ko, hindi lumilingon.

“Hindi.”

Napapikit ako.

Dati, gustong-gusto kong marinig sa kanya ang salitang iyon. “Hindi” na may ibig sabihin. “Hindi kita iiwan.” “Hindi ako naiinis.” “Hindi biro sa akin ang lahat.”

Pero ngayon, masakit.

“Matteo, please.”

Sa unang pagkakataon, hindi ko siya tinawag na kuya, baby, love, o tito.

Pangalan lang.

At parang siya naman ang nasaktan.

Umikot siya sa harap ko. Hinubad niya ang jacket niya at ipinatong sa balikat ko. Hindi ko tinanggap, pero hindi rin niya binawi.

“Yung message,” sabi niya, mababa ang boses, “galing kay Dani.”

Kilala ko si Daniella. Pinsan ni Paolo. Maganda, classy, tahimik. Isa siya sa mga babaeng palaging bagay sa mga tulad ni Matteo. Hindi kailangang magpatawa. Hindi kailangang maghabol. Hindi kailangang magmukhang tanga.

“Good for her,” sabi ko. “May point naman siya.”

“Wala siyang point.”

Napatingin ako sa kanya.

“Ang tinanong niya,” paliwanag ni Matteo, “kung hindi ba ako naiirita dahil sinusundan mo ako, pumupunta ka sa office, nagsusuot ka ng kung anu-ano para mapansin ako.”

“Exactly.”

“Ang sinagot ko, ‘medyo,’ dahil naiirita ako sa tanong niya. Hindi sa’yo.”

Tumigil ang ulan sa utak ko.

Pero patuloy pa rin ang ulan sa paligid.

“Ano?”

Hinawakan niya ang tulay ng ilong niya, halatang nahihirapan.

“Camila, hindi ako magaling sa ganito.”

“Sa alin?”

“Sa pagsasabi ng nararamdaman ko.”

Napatawa ako nang mahina, mapait. “Obvious naman.”

Tumingin siya diretso sa akin.

“Hindi ako naiinis kapag pumupunta ka sa office.”

Hindi ako nagsalita.

“Hindi ako naiinis kapag nagdadala ka ng kape kahit mali lagi ang sugar level.”

“Hoy,” mahinang reklamo ko.

“Hindi ako naiinis kapag tinatawag mo akong kung anu-ano sa harap ng staff ko kahit kinabukasan pinag-uusapan nila ako sa pantry.”

“Dapat nga mahiya ka. Ang boring mo kasi.”

May bahagyang paggalaw sa labi niya. Hindi pa rin ngiti, pero malapit na.

“Hindi ako naiinis kapag nagpapanggap kang masakit ang tiyan para lang manatili ako sa tabi mo.”

Doon ako natigilan.

“Alam mo?”

“Camila, nagpa-deliver ka ng milk tea pagkatapos mong sabihing sumasakit ang tiyan mo. Hindi ako tanga.”

Napahiya ako. “Baka herbal milk tea ‘yon.”

“Brown sugar with extra pearls.”

“Okay. Medyo tanga ako.”

Sa gitna ng ulan, sa harap ng bar, sa pagitan ng pride ko at ng katahimikan niya, bigla kaming natahimik.

Pagkatapos, lumambot ang boses niya.

“Hindi ako naiinis sa’yo. Natatakot ako.”

Mas lalo akong naguluhan.

“Ikaw? Natatakot?”

Tumango siya.

“Sa pamilya namin, hindi uso ang maayos na relasyon. Ang kapatid ko, dalawang beses naghiwalay. Ang parents ni Paolo, nagsisigawan hanggang ngayon kahit nasa iisang bahay. Lumaki akong iniisip na kapag masyado kang nagpakita ng gusto, may mawawala sa’yo. Kaya mas madali para sa akin ang malamig. Safe ang malamig.”

Napahigpit ang kapit ko sa jacket niya.

“Pero dumating ka,” pagpapatuloy niya, “at araw-araw mong ginulo ang sistema ko. Bigla akong naghihintay ng message kahit meeting. Bigla akong bumibili ng extra coffee kahit hindi naman ako mahilig sa matamis. Bigla kong kinakabisado kung anong oras ka karaniwang sumusulpot sa lobby.”

Hindi ko alam kung dahil sa ulan o luha ang basa sa mukha ko.

“Bakit hindi mo sinabi?”

“Dahil pinsan ka ng asawa ng pamangkin ko.”

“Best friend ako ng asawa niya. Hindi pinsan.”

“Pareho lang magulo.”

“Hindi pareho.”

“Dahil apat na taon ang tanda ko.”

“Hindi ka senior citizen, Matteo.”

“Dahil ikaw ang tipo ng babaeng kapag minahal, hindi puwedeng kalahati lang.”

Natahimik ako.

At iyon ang pinakamatinding linyang narinig ko sa kanya.

Mas malakas pa sa kahit anong confession na may bulaklak, singsing, o violin.

“Eh bakit ‘Tito’ ang tawag mo sa akin kanina?” tanong niya, at ngayon may bahid na ng tampo ang boses niya.

Napakurap ako.

“Doon ka talaga na-stress?”

“Hindi mo ako tinawag na tito kahit kailan. Bigla mo akong tinawag na tito pagkatapos mong hawakan ang phone ko. Akala ko may nangyari.”

“May nangyari nga. Nasaktan ako.”

Kumirot ang mukha niya.

“Sorry.”

Simple lang.

Pero galing kay Matteo, parang malaking bagay na iyon.

“Hindi ako dapat nagbasa ng phone mo,” amin ko.

“Hindi rin dapat ganoon kalabo ang sagot ko.”

Tumango ako.

May taxi na huminto sa gilid. Tinawag ko sana, pero hinawakan ulit ni Matteo ang kamay ko. Mas maluwag ngayon, parang humihingi ng permiso.

“Pwede ba kitang ihatid pauwi?”

Dati, iyon lang ang gusto kong marinig.

Ngayon, kailangan kong alamin kung totoo.

“Bakit?”

“Dahil basa ka na.”

“May Grab naman.”

“Dahil nag-aalala ako.”

“May friends ako.”

“Dahil mahal kita.”

Parang tumigil ang buong Makati.

Kahit busina, kahit ulan, kahit sigaw ng mga tao sa labas ng bar—nawala.

“Ulitin mo,” bulong ko.

Napalunok siya, pero hindi umiwas.

“Mahal kita, Camila.”

Ang kapal ng mukha ko noon sa kanya.

Pero sa sandaling iyon, ako ang hindi makapagsalita.

Pagkatapos, bumukas ang pinto ng bar at lumabas sina Lianne at Paolo, halatang nakikinig pala sa loob.

“AYAN!” sigaw ni Lianne. “Sabi ko na nga ba hindi siya robot!”

“Love, hinaan mo,” saway ni Paolo.

“Hindi! Matagal ko nang pinagdadasal ‘to. Akala ko hanggang night light lang sila habang buhay!”

Napahawak ako sa noo. “Lianne!”

Si Paolo, mas problemado ang mukha, tumingin kay Matteo. “Tito, ibig sabihin ba nito… magiging tita ko si Camila?”

Hindi sumagot si Matteo.

Ako ang sumagot.

“Depende kung marunong manligaw ang tito mo.”

Sa wakas, ngumiti si Matteo.

Hindi malaki. Hindi pang-romantic movie.

Pero sapat para maramdaman kong hindi ako nag-iisa sa ulan.

Kinabukasan, hindi ako pumunta sa office niya.

Hindi rin ako nag-message ng cheesy pickup line.

Nagbigay ako ng espasyo, hindi dahil sumusuko ako, kundi dahil gusto kong makita kung lalapit siya kapag hindi na ako humahabol.

Alas-diyes ng umaga, may dumating na delivery sa condo ko.

Isang paper bag mula sa paborito kong bakery sa Quezon City. May kape, ensaymada, at maliit na card.

Nakasaad doon:

“Hindi ito dahil naiinis ako. Ito ay dahil gusto kong ikaw naman ang puntahan.”

Sa ilalim, may isa pang linya.

“Dinner tonight? Properly. No fake stomachache.”

Napangiti ako kahit ayokong aminin.

Nag-reply ako:

“Depende. May boring business case story ka ba ulit?”

Mabilis siyang sumagot.

“Kung kailangan para makatulog ka.”

“Paano kung ayaw kong matulog?”

Matagal siyang nag-type.

At sa unang pagkakataon, hindi malamig ang sagot niya.

“Then I’ll stay awake with you.”

Hindi naging instant fairy tale ang lahat.

May mga araw pa rin na tahimik siya. May mga araw na ako naman ang overthinker. Minsan, kapag hindi siya agad nagre-reply, bumabalik sa akin ang salitang “medyo.” Minsan, kapag masyado akong mabilis magsalita, nakikita kong sinusubukan niyang sumabay kahit halatang hindi siya sanay.

Pero natuto kami.

Ako, natutong hindi lahat ng tahimik ay walang pakialam.

Siya, natutong hindi lahat ng malambing ay naglalaro.

Isang buwan matapos ang gabing iyon, bumalik kami sa Tagaytay para sa birthday ni Lianne. Nandoon ang buong barkada, pati pamilya nina Paolo.

Habang nagkakainan, may tumukso kay Matteo.

“Grabe, sir, dati parang bato. Ngayon may girlfriend na.”

Hindi siya nagsalita.

Pero sa ilalim ng mesa, hinawakan niya ang kamay ko.

Mahigpit.

Hindi palihim na parang nahihiya.

Kundi tahimik na parang sinasabing, “Nandito ako.”

Tumingin ako sa kanya at ngumiti.

“Baby,” bulong ko.

Bahagya siyang napapikit, parang pinipigilan ang sarili.

“Camila.”

“Love?”

“Camila.”

“Kuya?”

Mas lalo siyang napatingin sa akin.

“Tito Matteo?”

Doon siya tuluyang sumuko. Hinawakan niya ang kamay ko at dinala sa labi niya, mabilis pero malinaw.

Nagsigawan ang buong table.

Si Paolo, hawak ang dibdib, dramatikong nagsabi, “Hindi ko kaya. Tita Camila era na talaga.”

Si Lianne naman, halos maiyak sa kakatawa.

Ako, natawa rin.

Pero sa loob ko, may munting bahagi na gumaling.

Dahil dati, akala ko kailangan kong maging pinakamaingay sa kwarto para mapansin.

Akala ko kailangan kong magpatawa, maghabol, magpanggap, at magmukhang walang hiya para mahalin.

Pero may mga taong hindi marunong sumigaw ng pagmamahal.

May mga taong hindi magaling sa matatamis na salita.

At may mga pusong tahimik hindi dahil walang laman—

kundi dahil takot masyadong marinig.

Sa huli, natutuhan ko ito:

Ang tunay na pagmamahal ay hindi palaging dumadating sa paraang inaasahan natin. Minsan, hindi siya bouquet, hindi siya grand confession, hindi siya viral proposal. Minsan, isa lang siyang maliit na night light na iniwan sa madilim mong kwarto, isang jacket sa ulan, isang simpleng “sorry,” at isang taong sa wakas ay piniling manatili.

Kaya kung may nagbabasa nito ngayon na pagod nang humabol, huminga ka muna.

Ang taong para sa’yo, hindi ka ituturing na abala.

Hindi ka niya tatawaging “medyo nakakainis.”

At kung minsan man siyang matakot, darating ang araw na mas matatakot siyang mawala ka kaysa aminin ang nararamdaman niya.