Pinilit Ako ng Asawang Bilyonaryo na Magpapayat Para Hindi Siya Mapahiya, Pero Hindi Niya Alam na Ang Babaeng Pinapasok Ko sa Bahay ang Huling Patibong sa Kanya…

 

Tumawag si Mama habang nakatayo ako sa harap ng salaming dingding ng penthouse sa Bonifacio Global City.

 

Sa ibaba, kumikislap ang Manila na parang ilog ng ginto. Nagsisiksikan ang mga sasakyan sa malawak na kalsada, at kahit umaabot sa taas ang tunog ng mga busina, nananatiling nakakabinging tahimik ang apatnaraang metrong bahay na ito.

 

Pagkarinig ko pa lang sa boses ni Mama, ramdam ko na agad ang sisi.

 

— Liana, ano bang ginawa mo at pinaalis ni Rafael sa trabaho ang kapatid mo?

 

Pumikit ako.

 

Si Marco na naman.

 

Sa bahay na ito, tuwing tatawag si Mama, pera o problema ni Marco lang ang laman ng usapan.

 

— Hindi ko alam.

 

— Anong hindi mo alam? Bayaw siya ni Rafael! Ano namang masama kung nagtatrabaho siya sa kumpanya ng asawa mo? Ang yaman-yaman ng pamilya ng asawa mo, ikamamatay ba nila kung magpapasweldo sila ng isa pa?

 

Tiningnan ko ang repleksyon ko sa salamin.

 

Ang babaeng nasa harap ko ay nakasuot ng maluwag na silk na pantulog, nakatali nang padaskol ang buhok, at maputlang-maputla dahil halos hindi na nasisikatan ng araw. Noon kaya kong maglakad buong hapon sa Roxas Boulevard nang hindi napapagod. Ngayon, ilang hakbang lang sa hagdan, hinihingal na ako.

 

Anim na taon na akong asawa ni Rafael Monteverde.

 

Hindi man ako nakakulong sa bakal na rehas, nakakulong naman ako sa access card, bodyguard, CCTV, driver, iskedyul, at mga salitang kunwari’y puno ng pagmamahal pero may kasamang pagbabanta.

 

Minsan sinabi niya:

 

— Asawa kita. Hindi mo kailangang lumabas para magtrabaho.

 

Akala ko noon, pagmamahal iyon.

 

Hanggang sa marealize kong kulungan pala iyon at matagal nang nakasara ang pinto.

 

Gabing iyon, umuwi si Rafael pasado alas-diyes.

 

Ibinato niya ang suit jacket niya sa katulong bago umupo sa sofa at malamig akong tiningnan.

 

— Tumawag na naman ba ang nanay mo?

 

Tumango ako.

 

— Tinatanong niya tungkol kay Marco.

 

Ngumiti siya nang mapait.

 

— Araw-araw lang namang nagkakape ang kapatid mo sa opisina, lumalandi sa receptionist at naghihintay ng sweldo. Hindi ako charity para magpakain ng walang silbi.

 

Tahimik lang ako.

 

Pinagmasdan niya ako nang ilang segundo bago bumaba ang tingin niya sa tiyan ko.

 

— Ikaw rin, Liana. Tinitingnan mo pa ba sarili mo sa salamin?

 

Mahigpit kong kinapit ang laylayan ng damit ko.

 

— Rafael…

 

— Totoo naman. Ang taba mo na. May birthday party si Mama sa Forbes Park next week. Ganyan ba ang balak mong itsura sa harap ng mga bisita?

 

Parang may bumara sa lalamunan ko.

 

Noong una kaming magkakilala, assistant ako sa maliit na design company sa Makati. Kumakayod ako para sa sarili ko. Pangarap kong magtayo ng sariling studio.

 

Nakilala ko siya sa isang exhibit.

 

Matagal siyang tumayo sa harap ng sketch ko bago nagsalita.

 

— May mata kang parang hindi marunong matakot.

 

Pagkatapos noon, sunod-sunod na ang bulaklak, regalo, kotse, kontrata para sa kumpanya namin, at kabaitang nagpasilaw sa pamilya ko.

 

Nang gusto ko nang umatras, umiyak si Mama.

 

— Anak, bihira ang lalaking katulad ni Rafael. Swerte mo na siya. Ano pa bang gusto mo?

 

At dahil sa utang ng pamilya namin at luha ng nanay ko, napasok ako sa kasal na ito.

 

Tumayo si Rafael at naglakad palayo.

 

— Bukas tatawag ako ng trainer. Magpapapayat ka. Kahit paano, magmukha ka namang asawa ni Rafael Monteverde sa party.

 

Mahina kong tanong:

 

— Paano kung ayoko?

 

Huminto siya at lumingon.

 

— Kailan ka pa natutong magdesisyon para sa sarili mo?

 

Nanlamig ako mula ulo hanggang paa.

 

Kinabukasan, maagang dumating si Mama.

 

May dala siyang gulay, pinakuluang chicken breast, at mukhang may importanteng misyon.

 

— Simula ngayon babantayan kita. Sabi ni Rafael, kapag pumayat ka, ibabalik niya si Marco sa kumpanya.

 

Napatawa ako.

 

— So hanggang doon lang pala ang halaga ko? Trabaho ni Marco?

 

Natigilan siya bago nagalit.

 

— Ang sama ng bibig mo! Ginagawa ko lahat para sa’yo. Buti nga’t concern pa asawa mo sa hitsura mo. Kapag pinabayaan ng babae sarili niya, huwag siyang magtatakang magloko ang lalaki.

 

Tahimik kong pinanood si Mama habang nililinis ang ref.

 

Itinapon niya ang cake, juice, instant noodles, pati mango ice cream na binili ko noong nakaraang buwan.

 

Isa-isang nahulog sa trash bag.

 

Parang huling piraso ng kalayaan ko.

 

Kinahapunan, tatlong trainer ang dinala ni Rafael.

 

Dalawang middle-aged na babae at isang batang babae na naka-puting sportswear, nakapusod ang buhok, morena, maliwanag ang mga mata at napakatamis ng ngiti.

 

Nagpakilala siya.

 

— I’m Sofia Reyes. Nagtuturo ako ng private Pilates sa ilang clients sa Alabang at Makati.

 

Mas matagal siyang tiningnan ni Rafael kaysa sa dalawa.

 

Napansin ko iyon.

 

At sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, gusto kong ngumiti nang totoo.

 

Itinuro ko si Sofia.

 

— Siya ang gusto ko.

 

Hinila ako ni Mama papuntang kusina at pabulong na galit na galit.

 

— Nabaliw ka ba? Magdadala ka ng ganyang kagandang babae sa bahay mo?

 

Tumingin ako sa sala.

 

Kinakausap ni Rafael si Sofia tungkol sa training program. Sapat ang pagiging mahinhin ni Sofia para mas lalo siyang gustong tingnan.

 

Sabi ko:

 

— Hindi ba sabi mo, kapag concern pa si Rafael sa itsura ko, mahal pa niya ako? Ano’ng kinakatakot mo?

 

Napatahimik si Mama.

 

Mula noon, araw-araw nang pumupunta si Sofia sa penthouse tuwing hapon.

 

Sadya kong pinili ang alas-kuwatro y medya — oras na madalas umuwi nang maaga si Rafael.

 

Sa bawat session, halos hingalin ako sa simpleng galaw.

 

— Ma’am Liana, taas pa natin nang kaunti ang leg raise.

 

— Hindi ko kaya.

 

— Rest muna tayo ng two minutes?

 

— Gawin mong ten minutes. Binabayaran naman kita kada oras.

 

Noong una, matiisin pa si Sofia.

 

Pero pagsapit ng ikatlong araw, nakita ko na ang iritasyon sa mata niya.

 

Akala niya tamad ako.

 

Akala rin iyon ni Rafael.

 

Pero ako lang ang may alam na naghihintay ako.

 

Hinihintay kong masanay si Sofia sa bahay.

 

Na makabisado niya ang hallway, galaw ng mga katulong, pwesto ng opisina ni Rafael.

 

Na isipin niyang isa akong mahinang asawa — kawawa, uto-uto, walang kayang laban.

 

Biyernes ng gabi, pinakain ko si Sofia sa bahay.

 

Walang tutol si Rafael.

 

Habang kumakain, mas marami pa siyang tanong kay Sofia kaysa sa akin sa loob ng isang buwan.

 

— Saan ka nag-aral?

 

— UP Diliman po. Tapos kumuha ako ng training certificate sa Singapore.

 

— Taga-Manila ka?

 

— Nasa Quezon City si Mama. Ako naman malapit sa BGC nakatira.

 

Tahimik akong kumain ng walang lasa kong salad.

 

Katabi ko si Mama, halos mabali na ang tinidor sa inis.

 

Pagkatapos kumain, personal pang inihatid ni Rafael si Sofia sa elevator.

 

Pagkasara ng pinto, galit na galit si Mama.

 

— Totoo bang tanga ka? Kitang-kita mo nang gustong-gusto ng asawa mo ang babaeng iyon!

 

Tumingin ako sa saradong elevator.

 

— Gusto ko lang malaman kung gaano siya kabilis magtaksil.

 

Namutla si Mama.

 

— Liana, huwag kang gagawa ng kalokohan.

 

Ngumiti ako.

 

— Ang pinakamalaking kalokohan ko na ay ang pakasalan si Rafael dahil sa inyo.

 

Makalipas ang isang linggo, binigyan ako ni Rafael ng emerald green na gown.

 

— Sasama ka sa party bukas sa Shangri-La The Fort.

 

Hinaplos ko ang malamig na tela.

 

— Sigurado kang gusto mo akong isama?

 

Mula ulo hanggang paa niya akong tiningnan.

 

— Pinaluwagan ko na ’yan sa tailor. Huwag mo akong ipahiya.

 

Tumango ako.

 

Kinabukasan, mas maayos akong nag-ayos kaysa dati.

 

Oo, bumigat ako.

 

Pero hindi na ako umiwas sa salamin.

 

Ano kung mataba?

 

Ano kung hindi na maganda?

 

Ang ibong matagal na nakakulong maaaring mawalan ng balahibo, makalimot umawit, pero hangga’t naaalala niya ang langit, hindi pa siya patay.

 

Napakagarbo ng birthday party ni Esperanza Monteverde.

 

Crystal chandeliers, puting orchids, imported wine, at mga taong laman ng business magazines.

 

Pagpasok namin ni Rafael, maraming matang tumingin sa akin.

 

May awa.

 

May pangungutya.

 

May tsismis.

 

Narinig kong may babaeng bumulong:

 

— Siya ba talaga ang asawa ni Rafael? Akala ko nawala na siya sa Manila.

 

May isa pang natawa.

 

— Hindi nawala. Tinago lang siguro dahil pumangit.

 

Narinig iyon ni Rafael.

 

Mahigpit niyang pinisil ang pulsuhan ko.

 

— Ngumiti ka.

 

Ngumiti ako.

 

Kalagitnaan ng party, dumating si Sofia.

 

Naka-itim siyang gown, nakalugay ang buhok, at halos lahat napalingon sa kanya.

 

Hindi ako nagtaka.

 

Ako mismo ang nagpadala ng invitation sa kanya bilang “private trainer ng Mrs. Monteverde.”

 

Nang makita siya ni Rafael, dumilim sandali ang mukha nito.

 

Pati si Esperanza napansin siya.

 

Lumapit sa akin ang biyenan ko.

 

— Liana, bakit mo inimbitahan ang trainer mo sa family event?

 

Mahinahon akong sumagot.

 

— Hindi ba sabi ninyo kailangan kong matutong bumagay sa mundo ni Rafael? Tinutulungan naman ako ni Sofia magbago.

 

Hindi siya natuwa.

 

Sakto namang may kaibigan si Rafael na malakas na natawa.

 

— Rafael, ang bait ng asawa mo ah. Dinala pa ang sexy trainer para may paghahambingan.

 

Nagtawanan ang mesa.

 

Sumimangot si Rafael.

 

Ako, yumuko lang.

 

Lumapit si Sofia.

 

— Ma’am Liana, okay lang kayo?

 

Tumingin ako sa kanya.

 

— Sofia, samahan mo naman ako sa restroom. Masakit sapatos ko.

 

Saglit siyang natigilan pero inalalayan pa rin ako.

 

Naglakad kami palabas ng ballroom hanggang sa ladies’ lounge.

 

Pagkapasok namin, ni-lock ko agad ang pinto.

 

Nagkatinginan kami sa salamin.

 

— May sasabihin po ba kayo?

 

Binuksan ko ang bag ko at inilabas ang maliit na USB.

 

Biglang nagbago ang mukha niya.

 

— Ano ’yan?

 

Mahina kong sabi:

 

— Ang bagay na hinahanap mo sa office ni Rafael nitong nakaraang tatlong araw.

 

Napatigas ang mukha niya.

 

Diretso ko siyang tiningnan.

 

— Hindi ka totoong Pilates trainer. Tao ka ng law firm sa Makati, tama?

 

Napaatras siya.

 

— Kailan mo pa alam?

 

Ngumiti ako nang mapait.

 

— Simula nang pumasok ka sa bahay ko. Ang totoong trainer, galaw ng client ang tinitingnan. Ikaw? Camera, lock at hallway.

 

Sa labas, mahina pa ring tumutugtog ang musika.

 

Tumingin siya sa USB, saka sa akin.

 

— Kung alam mo na, bakit mo pa ako pinili?

 

Hinubad ko ang bracelet kong white gold.

 

May maliit na recorder sa loob.

 

— Dahil kailangan ko ng taong sapat ang talino para maintindihan na hindi lang ako kinokontrol ni Rafael. Ginagamit din niya ang kumpanya para maglaba ng pera ng pamilya niya. May ebidensya ako pero wala akong paraan para makatakas sa bahay na iyon.

 

Natigilan si Sofia.

 

Iniabot ko ang USB.

 

— Nandiyan lahat. Fake contracts, bank transfers, pati recording kung paano niya pinilit ang mga magulang ko sa utang para mapilitan akong pakasalan siya.

 

Aabutin pa lang niya ang USB nang may kumatok sa pinto.

 

Tok.

 

Tok.

 

Tok.

 

Mabagal.

 

Malamig.

 

Kasunod noon ang boses ni Rafael.

 

— Liana, sino’ng kasama mo diyan?

 

Namutla si Sofia.

 

Mahigpit kong hinawakan ang bracelet recorder.

 

Muli siyang nagsalita sa labas ng pinto.

 

— Buksan mo ’yan. Alam kong kinuha mo na ang laman ng vault ko.

 

Tahimik ang buong hallway.

Parang kahit ang musika mula sa ballroom ay biglang napakalayo.

Nakatitig si Sofia sa akin, nanginginig ang kamay habang hawak ang USB.

Sa labas ng pinto, muli kaming kinatok ni Rafael.

Tok.

Tok.

Tok.

Mas malakas na ngayon.

— Liana. Huwag mo akong paghintayin.

Huminga ako nang malalim.

Ilang taon akong natakot sa lalaking iyon.

Ilang taon akong naniwalang wala akong kayang gawin nang wala siya.

Pero habang nakatingin ako sa salamin ng restroom na iyon, may kakaiba akong nakita sa sarili ko.

Hindi na takot.

Galit.

At sa unang pagkakataon… paglaya.

Lumapit si Sofia sa akin at mahina siyang nagsalita.

— May backup ba ng files?

Tumango ako.

— Tatlo. Isa nasa bangko. Isa nasa abogado sa Cebu. Isa nasa cloud account na naka-schedule ipadala kapag may nangyari sa akin.

Napapikit si Sofia.

— Diyos ko…

Muli kaming kinatok ni Rafael.

Ngayon, halos mawalan na siya ng pasensya.

— Liana!

Tahimik kong inayos ang buhok ko bago ngumiti kay Sofia.

— Buksan natin.

Nanlaki ang mata niya.

— Sigurado ka?

— Oo.

Lumapit ako sa pinto at marahang binuksan iyon.

Nakatayo si Rafael sa labas.

Makinis pa rin ang suit niya. Gwapo pa rin. Malamig pa rin ang mga mata niya.

Pero ngayong gabi, hindi na siya mukhang makapangyarihan.

Mukha siyang lalaking kinakabahan.

Mabilis niyang tiningnan si Sofia.

Pagkatapos, bumaba ang tingin niya sa USB na hawak nito.

At doon ko unang nakita ang totoong takot sa mukha niya.

— Ano’ng ginagawa ninyo rito?

Mahinahon akong sumagot.

— Nag-uusap lang kami.

— Give me the USB.

Napangiti si Sofia nang bahagya.

— Hindi po yata ganoon kadali iyon, Mr. Monteverde.

Biglang tumigas ang panga ni Rafael.

— Sino ka ba talaga?

Tumuwid si Sofia.

— Sofia Reyes. Associate investigator ng Villamor & Associates Law Firm.

Tahimik.

Parang tumigil ang oras.

Ramdam kong bumilis ang tibok ng puso ni Rafael kahit hindi siya gumagalaw.

Pagkatapos, mababa siyang tumawa.

— Ah. Kaya pala.

Lumapit siya sa akin.

— Liana… akala mo ba matatakot ako riyan?

Hindi ako umatras.

— Hindi. Pero gusto kong malaman mo kung ano ang pakiramdam ng mawalan ng kontrol.

Biglang humigpit ang hawak niya sa braso ko.

— Hindi mo alam ang ginagawa mo.

Masakit.

Pero hindi na ako natakot.

Diretso ko siyang tiningnan.

— Hindi. Ikaw ang hindi nakakaalam. Kasi sa unang pagkakataon… hindi na kita mahal.

Parang sampal ang mga salitang iyon.

Unti-unting nagbago ang mukha niya.

Hindi galit agad.

Kundi gulat.

Para bang hindi niya maisip na may araw na kaya kong sabihin iyon.

Mula sa dulo ng hallway, may paparating na yabag.

Dalawang lalaking naka-itim na suit.

Kasunod nila si Attorney Villamor.

Tumigil siya ilang hakbang mula sa amin.

— Good evening, Mr. Monteverde.

Nawala ang kulay sa mukha ni Rafael.

— Ano ito?

Kalmadong sumagot ang abogado.

— May warrant request na po para sa financial investigation ng Monteverde Holdings. At kung gugustuhin naming ilabas ngayong gabi ang laman ng USB na hawak ni Ms. Reyes… magsisimula agad ang pagbagsak ng kumpanya ninyo.

Nanahimik si Rafael.

Sa unang pagkakataon mula nang makilala ko siya… wala siyang masabi.

Pagkatapos ng ilang segundo, tumingin siya sa akin.

Hindi bilang asawa.

Hindi bilang pag-aari.

Kundi parang estranghero.

— Pinlano mo ito?

Tumango ako.

— Simula noong sinabi mong wala akong karapatang magdesisyon para sa sarili ko.

Mabigat ang katahimikan.

Sa ballroom, patuloy pa rin ang tawanan ng mga bisita.

Hindi nila alam na ilang metro lang mula sa kanila, unti-unti nang gumuho ang pamilyang Monteverde.

Huminga nang malalim si Rafael.

Pagkatapos, tumawa siya nang mahina.

— Kaya pala pinapasok mo siya sa bahay.

— Oo.

— Ginamit mo ako.

Napangiti ako nang mapait.

— Hindi. Pinalaya ko lang ang sarili ko.

Makalipas ang isang oras, tahimik akong umalis sa Shangri-La.

Walang bodyguard.

Walang driver.

Walang asawa.

Si Sofia ang kasama ko sa elevator.

Pagkasara ng pinto, saka lang siya nagsalita.

— Hindi ko akalaing kaya mong gawin iyon.

Napahilig ako sa dingding ng elevator.

Pagod na pagod ako.

Pero magaan.

Sobrang gaan.

— Ako rin.

Pagdating namin sa lobby, huminto si Sofia.

— May ligtas na condo kami para sa’yo tonight.

Tumango ako.

Pero bago kami lumabas, may tumawag.

— Liana.

Lumingon ako.

Si Mama.

Namumula ang mata niya, halatang nagmamadaling tumakbo palabas ng ballroom.

Lumapit siya sa akin.

— Totoo ba? Totoo bang ipapahamak mo si Rafael?

Matagal ko siyang tinitigan.

Ito ang babaeng buong buhay kong gustong mapasaya.

Ang babaeng nagtulak sa akin sa kulungang iyon dahil akala niya iyon ang “magandang buhay.”

Mahina akong nagsalita.

— Ako ang pinahamak ninyo, Ma.

Napaluha siya.

— Anak…

— Alam mo bang ilang taon akong hindi makahinga sa bahay na iyon?

Tahimik siya.

— Alam mo bang natatakot akong magising araw-araw?

Unti-unting bumagsak ang mukha niya.

Parang ngayon lang niya nakita ang tunay kong kalagayan.

Lumapit siya.

— Hindi ko alam…

Napatawa ako nang mahina habang may luha sa mata.

— Ayaw mo lang malaman.

Umiiyak siyang humawak sa kamay ko.

— Sorry, anak…

At doon ako tuluyang nabasag.

Hindi dahil kay Rafael.

Kundi dahil sa unang pagkakataon… narinig ko rin iyon.

Sorry.

Yumakap si Mama sa akin nang mahigpit.

At sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, hindi ko naramdamang nag-iisa ako.

Mabilis kumalat ang iskandalo.

Sa loob ng dalawang linggo, laman ng business news ang Monteverde Holdings.

Money laundering.

Fake offshore accounts.

Political bribery.

Tax fraud.

Sunod-sunod ang investigation.

Sunod-sunod din ang paglayo ng mga “kaibigan” ni Rafael.

Ang mga taong dating nakangiti sa ballroom… ngayon ay kunwari hindi siya kilala.

Ganito talaga ang mundo nila.

Kapag makapangyarihan ka, sambahin ka nila.

Kapag bumagsak ka, iiwan ka nilang parang bangkay sa gitna ng kalsada.

Isang umaga, nasa maliit akong apartment sa Pasig nang makita ko sa TV ang balita.

Inaaresto si Rafael palabas ng headquarters ng kumpanya nila.

Maraming camera.

Maraming reporter.

At sa unang pagkakataon… wala nang kontrol si Rafael Monteverde.

Tahimik akong nakaupo habang hawak ang tasa ng kape.

Hindi ako ngumiti.

Hindi rin ako umiyak.

Tapos na kasi.

Ganun lang pala ang katapusan ng lalaking akala ko dati’y diyos ng buhay ko.

Hindi galit ang naramdaman ko.

Kundi awa.

Tatlong buwan matapos ang lahat, nagsimula akong magtrabaho ulit.

Maliit lang na studio sa Makati.

May apat na empleyado.

Walang chandelier.

Walang bodyguard.

Walang penthouse.

Pero bawat sulok noon… akin.

Minsan, inaabot ako ng gabi sa pagdidisenyo.

At tuwing nakikita ko ang ilaw ng siyudad mula sa bintana ng opisina ko, naaalala ko ang dating ako.

Yung babaeng marunong mangarap bago siya ikinulong.

At unti-unti ko siyang nababalikan.

Pumayat ba ako?

Kaunti.

Pero hindi dahil sinabi ni Rafael.

Kundi dahil muli akong natutong mabuhay.

Minsan kumakain ako ng cake nang alas-dose ng gabi habang nagdo-drawing.

Minsan naglalakad ako mag-isa sa ulan.

Minsan tumatawa ako nang walang dahilan.

Mga simpleng bagay.

Mga bagay na dati ipinagkait sa akin.

Isang hapon, may dumating na delivery sa studio.

Isang maliit na kahon.

Walang pangalan.

Pagbukas ko, nakita ko ang bracelet recorder na iniwan ko noong gabing iyon sa Shangri-La.

May note sa loob.

“Akala ko hawak ko ang buong mundo. Hindi ko alam na ikaw pala ang tanging totoong bagay sa buhay ko.”

— Rafael

Matagal ko iyong tinitigan.

Pagkatapos, marahan kong isinara ang kahon.

At inilagay iyon sa pinakailalim ng drawer.

Hindi para balikan siya.

Kundi para maalala ko ang babaeng minsang naniwalang wala siyang halaga.

At ang gabing pinili niyang iligtas ang sarili niya.

Makalipas ang isang taon, muling ginanap ang isang malaking design exhibit sa Manila.

Sa pagkakataong ito, pangalan ko na ang nasa gitna ng event banner.

LIANA DEL ROSARIO
Independent Creative Director

Habang nakatayo ako sa harap ng mga obra ko, may lumapit na batang babae.

Siguro nasa early twenties.

Nakangiti siya.

— Ma’am… kayo po ba talaga gumawa nitong collection?

Tumango ako.

Namangha siya.

— Gusto ko rin pong maging designer someday. Pero sabi ng pamilya ko mahirap daw iyon.

Sandali akong natahimik.

Naalala ko ang dating sarili ko.

Takot.

Naliligaw.

At naghihintay na may magligtas.

Ngumiti ako sa kanya.

— Huwag mong hayaang ibang tao ang magsabi kung gaano kalaki dapat ang buhay mo.

Naglaho ang kaba sa mukha niya.

At habang nakangiti siyang tumingin muli sa mga gawa ko, bigla kong naintindihan ang isang bagay.

Hindi lang ako nakatakas.

Nabuhay ulit ako.

Sa labas ng gallery, kumikislap ang ilaw ng Manila.

Katulad noong gabing nakatayo ako sa penthouse at pakiramdam ko wala na akong pag-asa.

Pero magkaiba na ang babae ngayon.

Dati, nakakulong ako sa gintong hawla.

Ngayon, malaya na ako.

At sa unang pagkakataon matapos ang napakaraming taon…

Hindi na ako natatakot sa sarili kong pakpak.