LIMANG MINUTO MATAPOS KONG PIRMAHAN ANG PAGHIHIWALAY, TUMAKBO SIYA SA BUNTIS NIYANG KABIT—HINDI NIYA ALAM ISANG PANGUNGUSAP NG DOKTOR ANG SISIRA SA KANILANG “TAGAPAGMANA”
Limang minuto matapos pirmahan ng asawa ko ang kasunduan sa paghihiwalay, sinabi niyang puwede ko nang kunin ang dalawa naming anak dahil “pabigat” lang daw sila sa bago niyang buhay.
Pagkatapos, tumakbo siya palabas ng opisina para habulin ang ultrasound ng buntis niyang kabit.
Ang hindi niya alam, habang ipinagdiriwang ng buong pamilya niya ang kanilang pinaniniwalaang bagong tagapagmana, may isang resulta nang naghihintay sa isang pribadong klinika sa BGC.
At isang pangungusap lang ng doktor ang kailangan para gumuho ang lahat.
“Kung gusto mo sina Mateo at Lia, kunin mo na sila.”
Iyon ang sinabi ni Rafael Villareal habang nakasandal sa mamahaling leather chair sa opisina ng abogado sa Makati.
Parang pinag-uusapan lang niya ang dalawang lumang kahon na wala na siyang mapaglagyan.
“Mas madali sa akin,” dagdag niya. “Ayokong magsimula ulit na may dalawang batang nakasabit sa leeg ko.”
Hindi ako agad nakasagot.
Hindi dahil nasaktan pa ako.
Kundi dahil sa wakas, narinig ko mismo mula sa bibig niya ang bagay na matagal ko nang ayaw paniwalaan.
Hindi lang pala ako ang iniwan niya.
Pati ang sarili niyang mga anak.
Sampung taon kaming nagsama ni Rafael.
May mga panahong kami lang ang magkasangga.
Noong nagsisimula pa lang ang construction supply business ng pamilya niya sa Quezon City, ako ang gumagawa ng payroll sa gabi habang natutulog si Mateo sa tabi ko.
Nang kailangang mangutang para mapalawak ang warehouse, ipinang-collateral ko ang maliit na condominium unit na iniwan sa akin ng aking ama.
Nang lumaki ang kumpanya at nagsimulang dumalo si Rafael sa mga business conference na naka-designer suit at may sariling driver, bihira na niyang maalala kung sino ang kasama niyang nagsimula.
Hanggang sa dumating si Bianca Sarmiento.
Marketing consultant daw.
Kaibigan lang daw.
Hanggang sa nakita ko ang hotel confirmations.
Mga litrato sa Tagaytay.
At isang reservation para sa isang penthouse sa BGC na sinabi ni Rafael sa akin noon na “hinding-hindi natin kayang bilhin.”
Nang komprontahin ko siya, hindi siya humingi ng tawad.
Ang sabi niya lang:
“Matagal nang patay ang relasyon natin, Mara. Ayaw mo lang tanggapin.”
Mas masakit ang sinabi ng ina niyang si Doña Teresa.
“Ang matalinong asawa, marunong pumikit para manatiling buo ang pamilya.”
Kaya tumigil akong makipagtalo.
At nagsimula akong mag-ipon ng ebidensiya.
Ngayon, nasa harap namin si Attorney Lim, inilalagay sa isang folder ang huling pahina ng kasunduan tungkol sa custody, paghahati ng ari-arian, at mga financial claims na kailangang ayusin habang nagpapatuloy ang legal na paghihiwalay namin.
“Mr. Villareal,” sabi niya, “mas mabuting basahin ninyo muna ang Section Eleven. May kinalaman ito sa mga asset na nailipat nang walang pahintulot ni Mrs. Villareal.”
Hindi man lang tumingin si Rafael.
Nag-vibrate ang telepono niya.
Pagtingin niya sa screen, biglang lumiwanag ang mukha niya.
Isang ngiting ilang taon ko nang hindi nakikita.
“Hello, love?”
Tumayo siya agad.
“Oo, tapos na. Papunta na ako. Hindi ko palalampasin ’yan.”
Bahagya siyang lumayo sa mesa.
“At today malalaman na natin kung lalaki, di ba?”
Humalakhak siya.
“Finally. The Villareal heir.”
Napakapit ako sa hawakan ng bag ko.
Tagapagmana.
May dalawa na siyang anak.
Pero sa isip niya, parang hindi sila kailanman naging sapat.
Nasa tabi niya ang nakababatang kapatid niyang si Trina.
Ngumiti ito nang marinig ang sinabi ni Rafael.
“At least ngayon, may anak ka na sa babaeng marunong umayos sa asawa niya.”
Tumingin ako sa kanya.
“May gusto ka pang sabihin?”
Nagkibit-balikat siya.
“Wala. Masaya lang ako para kay Kuya. Bagong buhay. Bagong pamilya.”
Dahan-dahan kong inilabas sa bag ko ang dalawang passport.
Isa para kay Mateo.
Isa para kay Lia.
Napansin iyon ni Rafael.
Biglang nawala ang ngiti niya.
“Bakit nasa iyo ’yan?”
“Dahil aalis kami ngayong hapon.”
“Saan?”
“Singapore muna. Pagkatapos, Melbourne.”
Tumayo rin si Trina.
“Ano?!”
Umismid si Rafael.
“Sa tingin mo ba makakaalis ka basta-basta kasama ang mga anak ko?”
Itinuro ko ang papeles sa mesa.
“Pinirmahan mo.”
Nanigas siya.
“Anong pinirmahan ko?”
“Unrestricted international travel consent para sa mga bata habang nasa akin ang primary custody.”
Mabilis niyang hinablot ang dokumento.
Ngayon lang niya binasa.
Namula ang mukha niya.
“You tricked me.”
“Hindi kita niloko. Pinabasa sa iyo ng abogado. Nagmamadali ka lang.”
“Hindi mo sila puwedeng ilayo sa akin!”
Napatawa ako nang mahina.
“Dalawang minuto na ang nakalipas, sinabi mong pabigat sila.”
Walang nakasagot.
Paglabas ko sa reception area, naghihintay sina Mateo at Lia.
Walong taong gulang si Mateo, tahimik, may yakap na backpack na may dinosaur.
Anim na taong gulang si Lia, nakayuko sa coloring book niya.
“Mommy,” tanong niya, “tuloy po ba tayo?”
Lumuhod ako at inayos ang buhok niya.
“Oo, anak. Tuloy tayo.”
Paglabas namin ng gusali, may itim na SUV na nakaparada.
Lumabas ang driver.
“Ma’am Mara? Pinapunta po ako ni Attorney Javier Santos. Diretso na raw po tayo sa NAIA.”
Narinig ko ang mabilis na yabag sa likuran.
“Javier Santos?”
Si Rafael.
Galit na galit.
“Bakit abogado ng financial crimes ang kumakatawan sa ’yo?”
Hindi ako sumagot.
Pero sa unang pagkakataon, may takot akong nakita sa mukha niya.
Sumakay kami ng mga bata.
Pagkasara ng pinto, iniabot sa akin ng driver ang isang makapal na brown envelope.
“Pinabibigay po bago kayo mag-board.”
Binuksan ko iyon.
Bank statements.
Transfer records.
Mga deed of sale.
At mga larawan nina Rafael at Bianca na nakangiti habang pumipirma sa reservation ng isang ₱48-million penthouse.
Nasa ibaba ang account kung saan nanggaling ang down payment.
Joint investment account naming mag-asawa.
Halos ₱12.7 milyon ang nawala roon sa loob lamang ng labing-isang buwan.
May isa pang dokumento.
Dalawang warehouse lot sa Cavite na inilipat sa shell company na kontrolado ng kapatid ni Rafael.
At isang mensahe mula kay Attorney Santos:
“Nai-file na ang preservation order. Hindi nila maibebenta ang properties. Huwag kang bababa ng sasakyan. Sumakay ka sa eroplano kasama ang mga bata.”
Napapikit ako.
Habang nagtitipid ako sa tuition, groceries at therapy ni Mateo, ginagamit pala ni Rafael ang pera namin para pondohan ang buhay nila ni Bianca.
Tumunog ulit ang telepono ko.
Isang bagong mensahe.
“Pumasok na sila sa clinic. Nandoon si Rafael, Bianca, Teresa at Trina.”
Sumunod ang isa pa.
“Remember: humingi mismo si Rafael ng prenatal paternity screening bago niya ilipat ang shares sa pangalan ng unborn child.”
Tumingin ako sa mga gusaling mabilis na dumaraan sa bintana.
Alam kong sakto sa oras na iyon, nasa isang mamahaling private suite sa BGC ang buong pamilya Villareal.
May dala sigurong bulaklak si Doña Teresa.
May champagne sigurong naghihintay.
At siguradong ipinagmamalaki na nila ang sanggol na tinatawag nilang tunay na tagapagmana.
Hindi nila alam na dumating na ang resulta.
Sa loob ng consultation room, inilapag ni Dr. Gabriel Ramos ang folder sa mesa.
Nakangiti si Rafael nang hawakan niya ang kamay ni Bianca.
“So, Doc? Boy or girl?”
Hindi ngumiti ang doktor.
Tumingin muna siya kay Bianca.
Pagkatapos kay Rafael.
At sinabi niya ang pangungusap na tuluyang nagpatahimik sa buong silid:
“Mr. Villareal, bago natin pag-usapan ang kasarian ng sanggol, kailangan kong sabihin sa inyo na ayon sa prenatal paternity test, hindi kayo ang biological father.”
PARTE2
Walang nagsalita sa loob ng ilang segundo.
Si Rafael ang unang tumawa.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil halatang hindi niya kayang tanggapin ang narinig niya.
“Excuse me?”
Muling tumingin si Dr. Ramos sa resulta.
“Dalawang beses naming ni-review ang laboratory findings. Ang probability of paternity ay nag-eexclude sa inyo bilang biological father.”
Binitiwan ni Rafael ang kamay ni Bianca.
“Hindi. Mali ’yan.”
“Rafa—” mahinang sabi ni Bianca.
Humarap siya rito.
“Sabihin mong mali.”
Namutla si Bianca.
Sa sulok ng kuwarto, si Doña Teresa ay nakahawak sa mamahaling handbag niya na parang iyon lang ang pumipigil sa kanya para hindi matumba.
“Ano ang ibig sabihin nito?” tanong niya.
“Simple lang, Ma’am,” sagot ng doktor. “Hindi genetically related kay Mr. Villareal ang fetus.”
“Impossible!” sigaw ni Rafael.
Tumayo siya.
“Ako ang nagbayad para sa test na ’yan!”
“Iyon nga po ang dahilan kung bakit malinaw ang chain of custody,” sabi ng doktor. “Kayo mismo ang nagbigay ng sample.”
Napalingon si Rafael kay Bianca.
“Sino?”
Hindi sumagot ang babae.
“BIANCA, SINO?”
Napaluha siya.
“Rafa, please. Hindi dito.”
Doon tuluyang nabasag ang kontrol ni Doña Teresa.
“Hindi dito?” singhal niya. “Ipinatawag mo kami rito para ipagdiwang ang apo ko! Sinabi mong sigurado kang kay Rafael ang bata!”
“Akala ko—”
“Akala mo?!”
Si Trina naman ay nakatulala.
“Pero ’yung trust documents…”
Lumingon si Rafael.
Animo’y saka niya lang naalala kung bakit niya ipinagawa ang paternity test.
Dalawang linggo bago ang araw na iyon, naghanda ang kanilang family lawyer ng papeles para ilipat ang bahagi ng shares ni Rafael sa Villareal Development Holdings sa trust ng magiging anak nila ni Bianca.
Gusto ni Doña Teresa na “secured” na agad ang magiging tagapagmana.
At dahil obsessed si Rafael na magkaroon ng anak na lalaki, pumayag siya sa prenatal test para mawala raw ang anumang duda.
Ngayon, ang test na inakala niyang magiging susi sa bagong buhay niya ang siya mismong sumabog sa mukha niya.
“Hindi ka aalis,” sabi niya kay Bianca.
Pero tumayo na ang babae.
“Rafa, kailangan kong umuwi.”
Hinawakan niya ang braso nito.
“Sino ang ama?”
“Bitawan mo ako.”
“Sino?!”
“Hindi mo pag-aari ang katawan ko!”
Napatawa si Rafael sa sobrang galit.
“I left my wife for you.”
Hindi nakasagot si Bianca.
At doon natahimik ang lahat.
Dahil sa unang pagkakataon, parang narinig ni Rafael ang sarili niya.
Iniwan niya ang asawa.
Tinawag niyang pabigat ang dalawang anak niya.
Nilimas niya ang pera ng pamilya niya para sa penthouse.
Pinagmalaki niya sa lahat ang bagong sanggol.
At ngayon, wala siyang masisisi kundi ang sarili niya.
Samantala, nasa Skyway kami papuntang NAIA nang tumawag si Attorney Javier Santos.
“Nasaan na kayo?”
“Malapit na sa airport.”
“Good. May nangyari sa clinic.”
Hindi ko kailangang itanong kung ano.
“Lumabas na?”
“Oo.”
Napatingin ako kay Mateo.
May suot siyang headphones habang nakatingin sa bintana.
Si Lia naman ay nakatulog na, yakap ang coloring book.
Hindi ko gustong marinig nila ang anumang tungkol sa ama nila.
“Sabihin mo na.”
“Hindi kay Rafael ang bata.”
Pumikit ako.
Wala akong naramdamang saya.
Iyon ang pinakanagulat sa akin.
Matagal kong naisip na kapag dumating ang araw na bumagsak si Rafael, baka makaramdam ako ng tagumpay.
Pero wala.
Pagod lang.
“May isa pa,” sabi ni Javier.
“Ano?”
“Nalaman ng family lawyer nila na pumirma si Rafael ngayong umaga sa settlement acknowledgement.”
Kinabahan ako.
“Yung Section Eleven?”
“Exactly.”
Hindi iyon simpleng clause.
Ayon sa dokumentong pinirmahan niya nang hindi nagbabasa, kinikilala ni Rafael na lahat ng asset transfers mula sa joint marital investment accounts na walang nakasulat kong consent ay subject sa tracing, recovery, at judicial preservation.
Ibig sabihin, hindi awtomatikong akin ang lahat.
Pero hindi rin niya basta maitatago.
Ang ₱12.7 milyon.
Ang down payment sa penthouse.
Ang Cavite properties.
Ang shares na inilipat sa shell company.
Lahat maaaring habulin.
“Na-freeze na ba?”
“May temporary preservation orders na sa dalawang account. Yung penthouse developer, notified na rin. Hindi nila puwedeng i-transfer ang reservation habang iniimbestigahan ang source of funds.”
Napahawak ako sa noo.
“Javier…”
“May mas malaki pa.”
Kinabahan ako.
“Ano na naman?”
“Yung ₱6.4 million na ipinadala ni Rafael sa company ng kapatid niya? Hindi lang marital funds ang posibleng pinagmulan. May transactions na mukhang galing sa corporate client deposits.”
Napatigil ako.
Ibang usapan na iyon.
“Company money?”
“Posible. Hindi pa tayo magko-conclude. Pero na-turn over na sa forensic accountant.”
Biglang nawala ang personal na drama.
Kapag napatunayang may maling paggamit ng corporate funds, hindi na lang ito simpleng away ng mag-asawa.
May maaaring managot.
At marahil iyon ang dahilan kung bakit galit na galit si Rafael nang marinig niya ang pangalan ni Javier.
Alam niyang hindi ordinaryong family lawyer ang kinuha ko.
Pagdating namin sa airport, pinahinto ko muna ang driver bago kami bumaba.
“Mommy?”
Gising na si Lia.
“O, anak?”
“Galit ba si Daddy sa atin?”
Parang may humigpit sa dibdib ko.
Umupo ako sa tabi niya.
“Hindi mo kailangang intindihin ang problema ng matatanda.”
“Pero ayaw niya na sa amin?”
Mula sa kabilang upuan, tinanggal ni Mateo ang headphones niya.
Hindi pala siya nakikinig ng music.
Narinig niya ang lahat.
Walong taong gulang lang siya, pero ang mga mata niya ay parang mas matanda.
“Sinabi niya kanina na pabigat kami.”
Nanlamig ang mga kamay ko.
“Mateo…”
“Okay lang, Mom.”
Hindi iyon sagot ng batang okay lang.
Hinawakan ko ang kamay niya.
“Makinig ka sa akin. Walang anak na pabigat. Hindi kailanman. Kapag may matanda na nagsabi ng masakit dahil galit, selfish o naliligaw siya, hindi ibig sabihin na totoo iyon.”
Tumingin siya sa akin.
“Babalik pa ba tayo?”
“Kapag gusto natin. Pero hindi dahil may pumipilit sa atin.”
Tumango siya.
At iyon ang sandaling alam kong tama ang desisyon kong umalis.
Hindi para takasan si Rafael.
Kundi para bigyan ang mga anak ko ng lugar kung saan hindi nila kailangang araw-araw patunayan na karapat-dapat silang mahalin.
Bago kami makapasok sa terminal, sunod-sunod ang tawag sa telepono ko.
Rafael.
Trina.
Doña Teresa.
Rafael ulit.
Hindi ko sinagot.
Pagkatapos, dumating ang text.
RAFAEL: Hindi sa akin ang baby. Kailangan nating mag-usap.
Napatingin lang ako sa screen.
Makalipas ang ilang segundo:
RAFAEL: Mara, nagkamali ako.
At pagkatapos:
RAFAEL: Please. Huwag mong isakay sa eroplano ang mga bata.
Napatawa ako nang mapait.
Kanina, pabigat.
Ngayon, biglang “mga anak ko.”
Hindi dahil nagbago ang puso niya.
Kundi dahil nawala ang kapalit.
Hindi ko sinagot.
Pero ilang minuto bago boarding, tumawag si Javier.
“Kailangan mong malaman ito bago ka umalis.”
“Ano na?”
“Nasa office ko si Rafael.”
“Ano?”
“Dumiretso rito galing clinic. Kasama ang nanay at kapatid niya.”
“Bakit?”
“Gusto nilang bawiin ang pinirmahang agreement at ipatigil ang preservation orders.”
Napangiti ako sa unang pagkakataon.
“Pwede ba?”
“Hindi dahil lang nagsisi siya.”
Sa kabilang linya, may narinig akong sigawan.
Pagkatapos ay bumalik si Javier.
“Humihingi siyang makausap ka.”
Ayoko sana.
Pero naisip ko ang sampung taong pagsasama namin.
Ang dalawang batang nasa tabi ko.
At ang bersyon ko noon na ilang ulit nagmakaawa sa lalaking iyon na umuwi nang maaga, dumalo sa school program, kumain man lang kasama namin.
“Thirty seconds,” sabi ko.
Ibinigay ni Javier ang telepono.
“Mara.”
Iba ang boses ni Rafael.
Wala na ang yabang.
“Nasaan kayo?”
“Airport.”
“Please, huwag muna kayong umalis.”
“Bakit?”
Tahimik siya.
Pagkatapos:
“Hindi sa akin ang baby.”
“Alam ko.”
Napahinto siya.
“Paano mo alam?”
“Hindi mahalaga.”
“Mara, ginamit lang ako ni Bianca.”
Hindi ako nakapagsalita agad.
Pagkatapos ay sinabi ko:
“At ano ang tawag mo sa ginawa mo sa akin?”
Tahimik.
“Ginamit mo ang savings natin. Nagsinungaling ka. Pinagtakpan mo ang relasyon ninyo. At kaninang umaga, tinawag mong pabigat ang sarili mong mga anak.”
“I was angry.”
“Hindi. Malaya ka. Iyon ang sinabi mo dahil akala mong nakuha mo na lahat ng gusto mo.”
Narinig kong huminga siya nang malalim.
“Pwede nating ayusin.”
“Ano?”
“Tayo.”
Doon ako natawa.
Mahina lang.
“Kanina, may bagong pamilya ka na.”
“Mara—”
“Ngayong hindi sa iyo ang anak niya, bigla mong naalala ang dati mong pamilya?”
“Hindi ganun.”
“Eksaktong ganoon.”
Hindi siya nakasagot.
Kaya ako na ang nagtapos.
“Rafael, hindi ko ipinagdarasal na masira ang buhay mo. Pero hindi na rin ako ang taong sasalo sa iyo kapag ikaw mismo ang sumira nito.”
“Mara, please. Kahit yung mga bata lang—”
“Ang mga batang tinawag mong dead weight?”
Tahimik ulit.
Mas mahaba.
Mas mabigat.
“Sabihin mo sa kanila… sorry ako.”
Tumingin ako kay Mateo.
Nakatingin siya sa departure board.
Kay Lia, na mahigpit ang hawak sa kamay ko.
“Hindi ko trabaho na linisin ang sinabi mo sa kanila. Kapag handa ka nang maging ama, patunayan mo sa gawa. Hindi sa panic. Hindi dahil iniwan ka ng ibang babae.”
Pagkatapos ay ibinaba ko ang tawag.
Hindi na ako lumingon.
Makalipas ang tatlong buwan, nakatira na kami sa Melbourne malapit sa kapatid ng aking ina.
Nag-enroll sina Mateo at Lia sa bagong paaralan.
Unti-unting bumalik ang sigla ni Mateo.
Si Lia naman ay nagkaroon ng kaibigang halos araw-araw niyang inuuwi para magkulay.
Ako?
Nagsimula akong magtrabaho sa regional office ng dati kong kumpanya at tinapos ang professional certification na ilang taon kong ipinagpaliban para sa pamilya.
Samantala, umusad ang kaso sa Pilipinas.
Na-cancel ang penthouse reservation nina Rafael at Bianca habang pinag-aagawan sa korte ang pinagmulan ng down payment.
Nabawi sa escrow ang malaking bahagi ng perang nagmula sa joint account namin.
Ang dalawang Cavite property transfers ay isinailalim sa legal review.
At ang mas mabigat na corporate transactions ay inimbestigahan nang hiwalay ng kumpanya at mga auditor.
Hindi agad nawala ang lahat kay Rafael.
Hindi rin naging milyonarya ako sa isang iglap.
Mas makatotohanan ang nangyari.
Bawat dokumento, bawat transaction, bawat kasinungalingan ay kinailangang patunayan.
Pero sa unang pagkakataon sa loob ng maraming taon, hindi na ako nag-iisang lumalaban habang siya ang may kontrol sa lahat.
Tungkol kay Bianca, nalaman kalaunan na ang ama ng anak niya ay isang dating partner na hindi niya tuluyang hiniwalayan.
Hindi ko na hinanap ang detalye.
Hindi ko na kailangan.
At si Rafael?
Nagsimula siyang tumawag sa mga bata tuwing Linggo.
Sa unang buwan, ayaw siyang kausapin ni Mateo.
Hindi ko pinilit.
Sa ikalawang buwan, limang minuto silang nag-usap.
Sa ikatlo, sinabi ni Rafael sa anak namin ang isang bagay na hindi ko inasahang maririnig mula sa kanya.
“Anak, mali ang sinabi ko noong araw na umalis kayo. Hindi kayo pabigat. Ako ang naging makasarili.”
Hindi iyon sapat para burahin ang sakit.
Pero unang pagkakataon iyong hindi siya nagdahilan.
Hindi rin kami nagkabalikan.
May mga relasyong maaaring patawarin ngunit hindi kailangang balikan.
May mga taong maaaring bigyan ng pagkakataong maging mas mabuting magulang nang hindi na sila muling ginagawang asawa.
Isang gabi, habang nakaupo kami sa maliit naming balcony, tinanong ako ni Lia:
“Mommy, bahay na ba natin ’to?”
Tumingin ako sa loob.
May crayons sa mesa.
May sapatos ni Mateo sa sahig.
May nilulutong chicken adobo sa kusina.
Wala iyong marble floors.
Walang chandelier.
Walang driver sa ibaba.
Pero walang nagsisigawan.
Walang nagsisinungaling.
Walang batang tinatawag na pabigat.
Ngumiti ako.
“Oo, anak.”
“Forever?”
Hinagkan ko ang noo niya.
“Hangga’t masaya at ligtas tayo rito.”
At doon ko naintindihan ang isang bagay na sampung taon kong hindi nakita.
Hindi pala ang pinakamalaking tagumpay ang makita mong mawalan ng lahat ang taong nanakit sa iyo.
Ang tunay na tagumpay ay ang araw na hindi mo na kailangang hintayin ang pagbagsak niya para maramdaman mong nakatayo ka na.
MINSAN, ANG PINAKAMATAPANG NA PAG-ALIS AY HINDI PAGTAKAS—KUNDI PAGPILI SA SARILI AT SA MGA TAONG UMAASA SA IYO. HINDI NASUSUKAT ANG PAMILYA SA APELYIDO, PERA, O “TAGAPAGMANA.” NASUSUKAT ITO SA RESPETO, PANANAGUTAN, AT SA PAGMAMAHAL NA HINDI KAILANGANG IPAGMAMAKAAWA.
