Pitong Taon Ko Siyang Inintindi—Hanggang Isang Recording ang Nagpatunay na Ako Pala ang Lagi Niyang Isinasakripisyo
PARTE 1
“Girlfriend mo ako, Gabriel—pero bakit parang ako pa ang kailangang magkunwaring hindi mo kilala?”
Hindi niya ako sinagot.
Sa halip, ibinaliktad niya ang cellphone niya sa ibabaw ng conference table at nagpatuloy sa presentation na parang wala siyang nabasang mensahe mula sa akin.
Halos alas-dos na ng hapon noon sa opisina namin sa Ortigas.
Malamig ang aircon, pero pawis na pawis ang palad ko dahil sa sakit ng puson.
Unang araw ng regla ko.
Wala pa akong almusal.
Wala rin akong tanghalian.
Kanina ko pa siya minessage.
“Gab, bilhan mo naman ako ng beef rice pagkatapos ng meeting. Nahihilo na ako.”
Pitong taon na kaming magkasintahan.
Tatlong taon na siyang operations director ng kompanyang pinapasukan ko.
Pero walang nakakaalam tungkol sa amin.
Para sa mga katrabaho ko, isa lang akong contractual staff na si Elena Cruz—ang babaeng diumano’y desperadong nagpapapansin kay Director Gabriel Mendoza.
Pagkatapos ng meeting, ngumiti si Gabriel sa buong team.
“Lunch is on me. Umorder na ako para sa lahat.”
Naghiyawan ang mga katrabaho ko.
“Ano po, Sir?”
“Seafood pasta.”
Kasabay noon, tumingin siya kay Bianca Reyes.
Si Bianca.
Ang matalik kong kaibigan mula college.
“Grabe!” sigaw ng isang officemate. “Kanina lang sinabi ni Bianca na nagke-crave siya ng seafood pasta!”
Namula si Bianca.
“Coincidence lang.”
Tumawa ang lahat.
Ako lang ang hindi.
Allergic ako sa hipon.
At alam na alam iyon ni Gabriel.
Minsan na niya akong dinala sa emergency room matapos akong makakain ng sauce na may shrimp paste.
Nag-vibrate ang cellphone ko.
Gabriel.
“Nag-GCash ako. Bumili ka na lang ng gusto mo.”
Sumunod ang isa pang mensahe.
“Huwag nating gawing complicated ang lunch ng buong department dahil lang sa allergy mo.”
Matagal kong tinitigan ang screen.
Hindi ko tinanggap ang pera.
Ilang minuto pagkatapos dumating ang pagkain, pumunta ako sa drawer ko at kumuha ng lumang crackers.
Habang kumakain ako, narinig ko ang dalawang officemate sa pantry.
“Siguradong si Bianca ang magiging permanent.”
“Syempre. Favorite ni Sir Gabriel.”
“Eh si Elena? Feeling close kay Director.”
Nagtawanan sila.
Hindi nila alam na kagabi lang, sa condo na pitong taon naming pinagsasaluhan, nakatulog si Gabriel habang nakapatong ang ulo niya sa balikat ko.
Hindi nila alam na ako ang bumili ng relo niya gamit ang anim na buwang ipon ko.
At hindi nila alam na bago ako pumasok sa kompanya, sinabi niya sa akin:
“Sa office, kailangan nating maging propesyonal.”
Pumayag ako.
Akala ko patas lang siya.
Pero habang lumilipas ang panahon, napansin kong isang kakaibang klase ng pagiging patas ang ipinapakita niya.
Kapag ako ang humihingi ng tulong, favoritism daw.
Kapag si Bianca, mentoring.
Kapag ako ang sabay sa elevator niya, lumalabas siya sa susunod na floor.
Kapag si Bianca, personal pa niyang ipinagbubukas ng pinto.
Mas masakit pa, dalawang buwan akong naghanda noon para sa unang interview ko sa kompanyang iyon.
Si Bianca, sumama lang dahil gusto niyang magpalamig sa lobby.
Siya ang natanggap.
Ako ang na-reject.
Dahil sinabi ni Gabriel sa HR:
“Girlfriend ko siya. Ayokong isipin ng iba na pinaboran ko siya.”
Nang umiyak ako, niyakap niya ako.
“Pinoprotektahan lang kita.”
Ngayon ko naintindihan.
Hindi niya ako pinoprotektahan.
Pinapasan niya sa akin ang lahat ng sakripisyo para manatiling malinis ang reputasyon niya.
Tumayo ako para kumuha ng mainit na tubig.
Biglang umikot ang paligid.
Nakita kong paparating si Gabriel.
Nang mawalan ako ng balanse, kusang umabot ang kamay niya.
Pero may dalawang empleyadong lumabas sa pantry.
Bigla niyang binawi ang kamay niya.
Bumagsak ako sa sahig.
Masakit ang tuhod ko.
Mas masakit nang marinig kong sinabi lang niya:
“May tumulong kay Elena.”
Parang estranghero.
Ilang minuto pagkatapos, sinundan niya ako sa pantry.
“Bakit hindi ka kumain?”
Napatawa ako.
“Ngayon mo lang ako puwedeng kausapin dahil walang nakakakita?”
“Elena, huwag kang magsimula.”
“Kanina pa ako nanghihingi ng pagkain sa iyo.”
“Nasa meeting ako.”
“Pero naalala mo ang craving ni Bianca.”
Napabuntong-hininga siya.
“Girlfriend kita. Kaya mas kailangan kong mag-ingat sa trato ko sa iyo.”
“Kung girlfriend mo ako pero ako ang laging kailangang magtiis…”
Tiningnan ko siya diretso.
“…ayoko na.”
Napatigil siya.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Maghiwalay na tayo.”
Tumawa siya nang mahina.
“Huwag mong gamitin ang breakup para makuha ang gusto mo.”
Bago ako makasagot, kumatok si Bianca.
“Sir Gabriel? Lalamig na po ang pasta ninyo.”
Agad umatras si Gabriel.
Binuksan niya ang pinto.
“Pag-usapan natin mamaya.”
Pero sa unang pagkakataon sa pitong taon, wala na akong balak hintayin siya.
Kinahapunan, narinig kong kinukuwento ni Bianca ang business trip nila sa Cebu noong nakaraang buwan.
“Apat na araw kami roon.”
Nanlamig ako.
Dalawang araw lang daw ang kasama niya kay Gabriel.
Iyon ang sinabi niya sa akin.
Sa natitirang dalawang araw, sinabi ni Gabriel na mag-isa siyang nakipagkita sa mga kliyente.
Kinuha ko ang resignation letter na ilang araw ko nang tinatago.
Inilapag ko sa supervisor ko.
“Magre-resign na po ako.”
Tiningnan niya ako.
“Timing. Napili na rin naman ang permanent assistant.”
“Si Bianca?”
Tumango siya.
“Personal na pinirmahan ni Director Gabriel ang recommendation niya. May inilagay din siyang note tungkol sa iyo.”
“Ano?”
Bago siya makasagot, nag-vibrate ang cellphone ko.
Unknown number.
May litrato.
Si Gabriel, natutulog sa kama ng isang hotel sa Cebu.
At sa tabi ng kama…
naroon ang puting handbag na ako mismo ang nagregalo kay Bianca noong birthday niya.
May mensaheng kasama ang litrato.
“Elena, sigurado ka bang nag-iisa si Gabriel noong dalawang gabing sinabi niyang may client meetings siya?”
At sa sandaling iyon, napagtanto kong baka hindi lang trabaho ang ipinagkait sa akin ni Gabriel.
Baka pitong taon ng buhay ko ang ibinigay ko sa isang lalaking matagal nang may ibang pinipili.
At hindi ko pa alam na ang susunod kong matutuklasan ang tuluyang sisira sa lahat ng pinaniwalaan ko.
PARTE 2
Hindi ko tinawagan si Gabriel.
Hindi ko rin hinarap si Bianca.
In-save ko lang ang litrato.
Pagkatapos, tinanong ko ang supervisor ko.
“Ano po ang note ni Director Gabriel tungkol sa akin?”
Nag-alangan siya.
“Elena…”
“Please.”
Binuksan niya ang evaluation file.
Sa ilalim ng pangalan ko, may maikling komento.
“Technically competent, but may difficulty separating personal emotions from professional judgment. Not recommended for permanent placement under current department leadership.”
Parang may humampas sa dibdib ko.
Personal emotions?
Ako ang empleyadong tatlong beses nag-overtime para ayusin ang maling reports ni Bianca.
Ako ang nag-cover sa presentation niya nang umabsent siya.
Ako ang hindi kailanman naging late.
Pero ako ang emotionally unprofessional?
“Si Director Gabriel po mismo ang nagsulat nito?”
Tumango ang supervisor ko.
“Kanina lang.”
Eksaktong umagang sinabi kong masakit ang tiyan ko.
Eksaktong araw na pinili niyang bilhan ng paboritong pagkain si Bianca.
Biglang tumawag ang cellphone ko.
Gabriel.
Hindi ko sinagot.
Sumunod ang message.
“Nasaan ka?”
Sunod.
“May nagsabing nag-resign ka.”
Sunod.
“Elena, huwag kang gumawa ng padalos-dalos na desisyon.”
Napatitig ako sa screen.
Pitong taon akong tinuruan niyang huwag maging emosyonal.
Kaya sa unang pagkakataon, hindi ako naging emosyonal.
Nag-impake ako.
Pag-uwi ko sa condo namin sa Mandaluyong, inilabas ko ang dalawang maleta ko.
Habang nagtitiklop ako ng damit, bumukas ang pinto.
Dumating si Gabriel.
“Ano’ng ginagawa mo?”
“Umaalis.”
“Elena.”
“Hindi ba breakup ang sinabi ko?”
Lumapit siya.
“Akala ko nagtatampo ka lang.”
Napatawa ako.
“Pitong taon mo akong kasama pero hanggang ngayon hindi mo alam kung kailan ako seryoso?”
Hinawakan niya ang braso ko.
“Ano ba talaga ang problema? Dahil kay Bianca?”
Inilabas ko ang litrato.
Namutla siya.
Ilang segundo siyang hindi nakapagsalita.
Pagkatapos ay mabilis niyang sinabi:
“Hindi ito tulad ng iniisip mo.”
“Paborito ninyong linya.”
“May client dinner kami. Marami akong nainom. Nahilo ako. Hinatid ako ni Bianca sa room.”
“Bakit nandoon ang bag niya?”
“Hindi ko alam.”
“Bakit sinabi mong dalawang araw lang kayong magkasama?”
Tahimik siya.
“Gabriel.”
“Dahil alam kong magseselos ka.”
Napailing ako.
“Hindi ako nagselos dahil may babaeng kasama ka sa trabaho. Nagseselos ako dahil nagsisinungaling ka.”
“Elena, walang nangyari.”
“Pero may itinago ka.”
Hindi siya nakasagot.
Sa halip, sinabi niya:
“Hindi mo puwedeng basta itapon ang pitong taon dahil lang sa isang litrato.”
Doon ako tuluyang natahimik.
Isang litrato?
Akala niya iyon lang ang dahilan?
Hindi niya nakita ang pitong taon ng unti-unting pagkawala ko.
Hindi niya nakita ang mga pagkakataong pinili kong manahimik para protektahan ang career niya.
Hindi niya nakita ang kahihiyan nang tawagin akong desperada ng mga katrabaho habang nakatayo lang siya ilang metro ang layo.
“Hindi isang litrato ang sumira sa atin,” sabi ko. “Ikaw.”
Kinuha ko ang maleta.
Pero bago ako makalabas, tumunog ang doorbell.
Pagbukas ni Gabriel, naroon ang nanay niya.
Si Tita Lourdes.
Kasama niya si Bianca.
Nanigas ako.
“Elena?” gulat na tanong ni Tita Lourdes. “Bakit may maleta ka?”
Si Bianca naman ay agad tumingin kay Gabriel.
“Sir, sorry. Hindi ko po alam na pupunta si Tita rito.”
Tita.
Hindi “Ma’am Mendoza.”
Tita.
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa ulo ko.
“Kilala ninyo ang isa’t isa?” tanong ko.
Ngumiti si Tita Lourdes na para bang normal lang ang lahat.
“Syempre. Ilang beses nang sumama si Bianca sa dinner namin.”
Tumingin ako kay Gabriel.
Hindi niya sinabi sa akin.
Pitong taon akong girlfriend niya.
Pero nitong nakaraang tatlong buwan, dalawang beses lang akong nakasama sa pamilya niya dahil palagi raw busy ang nanay niya.
Samantalang si Bianca?
Ilang beses na palang nakikipag-dinner sa kanila.
“Elena,” sabi ni Tita Lourdes, “huwag kang magalit. Mabait itong si Bianca. At naiintindihan niya ang pressure sa trabaho ni Gabriel.”
Parang may gustong ipahiwatig ang tono niya.
“Ano pong ibig ninyong sabihin?”
Napabuntong-hininga siya.
“Anak, hindi ka na college student. Thirty na kayo. Hindi puwedeng puro emosyon. Si Gabriel, mataas na ang posisyon. Kailangan niya ng partner na marunong makisama.”
Partner.
Napatingin ako kay Bianca.
Yumuko siya.
Pero nakita kong nakangiti nang bahagya ang gilid ng labi niya.
Doon ko naintindihan.
Hindi aksidente ang pagpunta niya roon.
Hindi aksidente ang litrato.
“Bianca,” sabi ko. “Ikaw ba ang nagpadala ng picture?”
Agad siyang umiling.
“Ano? Hindi!”
“Nasaan ang bag na regalo ko sa iyo?”
Namutla siya.
“Bakit?”
“White handbag. Nasa hotel room ni Gabriel.”
“Baka naiwan ko noong hinatid ko siya.”
“Hatinggabi?”
Tahimik.
Biglang nagsalita si Gabriel.
“Tama na.”
Hindi kay Bianca.
Sa akin.
“Elena, huwag mo siyang i-interrogate.”
Natawa ako.
“Of course.”
Kinuha ko ang hawakan ng maleta.
“Siya na naman ang pinoprotektahan mo.”
“Hindi iyon ang ibig kong sabihin.”
Pero hindi ko na siya pinakinggan.
Lumabas ako.
Kinagabihan, nakituloy ako sa pinsan kong si Camille sa Quezon City.
Alas-onse na nang makatanggap ako ng isa pang message mula sa unknown number.
Hindi litrato ngayon.
Isang screenshot ng hotel billing record.
Dalawang kuwarto ang binayaran ng kompanya para kina Gabriel at Bianca.
Pero kinansela ang kuwarto ni Bianca sa ikatlong gabi.
Sa ilalim nito:
“Ask her why.”
Hindi ako nakatulog.
Kinabukasan, bumalik ako sa opisina para tapusin ang clearance.
Pagpasok ko sa lobby, tahimik ang mga tao.
Halos lahat nakatingin sa akin.
May nakarinig palang nag-resign ako.
Habang hinihintay ko ang HR, lumapit si Bianca.
“Elena, kailangan nating mag-usap.”
“Ano pa?”
“Hindi ko alam kung sino ang nagpapadala sa iyo ng mga litrato.”
“Pero alam mong may litrato.”
Natahimik siya.
Doon siya nahuli.
Hindi ko sinabi sa kanya ang detalye ng message.
“Bianca.”
Napatingin siya sa akin.
“Ikaw ang sender?”
Namula siya.
“Hindi.”
“Kung hindi ikaw, paano mo nalaman?”
Hindi siya nakasagot.
Saktong dumating si Gabriel.
“Elena.”
Lumingon ang buong lobby.
Lumapit siya at mahina ang boses na nagsabi:
“Pumasok tayo sa office.”
“Dito na.”
“Please.”
“Bakit? Ngayon ka nahihiya kapag maraming nakakakita?”
Kumuyom ang kamao niya.
“Elena, may explanation ako.”
Biglang may lalaking lumapit mula reception.
Si Carlo Santos, finance analyst na kasama nila sa Cebu trip.
“Sir Gabriel,” sabi niya, “baka ako na lang ang magpaliwanag.”
Namutla si Bianca.
“Carlo, huwag kang makialam.”
Pero inilabas ni Carlo ang cellphone niya.
“Ako ang kumuha ng litrato.”
Napatingin ako sa kanya.
“Ako rin ang nagpadala sa iyo.”
Nanigas si Gabriel.
“Bakit?”
Tumingin sa akin si Carlo.
“Dahil matagal na akong nananahimik. Pero kahapon, nang malaman kong si Bianca ang napiling permanent kahit maraming mali sa trabaho niya… hindi ko na kinaya.”
“Carlo!” sigaw ni Bianca.
Hindi siya pinansin.
“Noong Cebu trip, hindi aksidente na kinansela ang room ni Bianca.”
Humigpit ang hawak ko sa bag ko.
“Bakit kinansela?”
Hindi agad sumagot si Carlo.
Sa halip, tumingin siya kay Gabriel.
At sa mukha ng lalaking minahal ko nang pitong taon, unang beses kong nakita ang totoong takot.
Saka sinabi ni Carlo:
“Dahil alas-dos ng madaling-araw, nakita kong kusang pumasok si Bianca sa room ni Director Gabriel. At hindi siya lumabas hanggang umaga.”
Pero ang mas masakit na katotohanan ay hindi pa iyon.
Dahil may isang bagay na narinig si Carlo mula sa loob ng kuwarto—isang bagay na kayang baguhin ang buong kuwento.
PARTE 3
“Walang nangyari sa amin.”
Mabilis magsalita si Gabriel.
Napakaraming empleyado sa lobby, pero parang wala akong ibang naririnig kundi ang tibok ng puso ko.
Tumawa nang mapakla si Carlo.
“Hindi ko sinabing may nangyari, Sir.”
Namutla si Gabriel.
Tumingin ako kay Carlo.
“Ano ang narinig mo?”
Huminga siya nang malalim.
“Noong gabing iyon, nasa kabilang kuwarto ako. Manipis ang connecting wall. Nagising ako dahil may nag-aaway.”
Napatingin siya kay Bianca.
“Si Bianca ang nagsasalita.”
Agad sumigaw si Bianca.
“Sinungaling ka!”
Lumapit ang HR manager.
“Please, everyone, conference room. Ngayon.”
Pagkalipas ng ilang minuto, naroon kami sa loob.
Ako.
Gabriel.
Bianca.
Carlo.
HR.
At department head namin.
Inilagay ni Carlo ang cellphone niya sa mesa.
“Hindi ako nakapag-record mula umpisa. Pero nang marinig kong pinag-uusapan nila ang promotion, ginawa ko iyon dahil natakot akong madamay.”
Pinindot niya ang play.
Boses ni Bianca.
“Hanggang kailan mo ako paghihintayin? Lagi mo namang sinasabing komplikado dahil kay Elena.”
Sumunod ang boses ni Gabriel.
“Wala akong ipinapangako sa iyo.”
“Pero ako ang lagi mong kasama. Ako ang dinadala mo sa dinner kasama ang nanay mo. Ako ang pinagtatanggol mo sa office.”
“Bianca, lasing ako. Lumabas ka.”
“Kung mahal mo talaga si Elena, bakit parang ikinahihiya mo siya?”
Tahimik ang conference room.
Parang may humawak sa lalamunan ko.
Muling narinig ang boses ni Bianca.
“Hindi mo kailangang makipaghiwalay agad. Basta siguraduhin mong ako ang makukuha sa permanent position.”
Sumagot si Gabriel.
“Mas maganda naman talaga ang chance mo.”
“Paano si Elena?”
Mahabang katahimikan.
Pagkatapos, boses ng lalaking minahal ko nang pitong taon.
“Hindi ko puwedeng i-promote si Elena habang girlfriend ko siya. Mas madaling ipaliwanag kung ikaw.”
Napatitig ako sa mesa.
Hindi affair ang pinakamasakit.
Mas masakit iyon.
Alam niyang mas mahusay ang trabaho ko.
Pero muli niya akong isinakripisyo para sa sarili niyang imahe.
Sa recording, tumawa si Bianca.
“Kaya nga sabi ko sa iyo, problema ang girlfriend mong masyadong mabait. Kahit anong gawin mo, iintindihin ka.”
Naramdaman kong nanlamig ang buong katawan ko.
Sumigaw si Gabriel sa recording:
“Tama na. Lumabas ka.”
“Takot kang aminin na mas komportable ka sa akin?”
“Hindi kita mahal.”
“Pero hindi mo rin kayang ipaglaban si Elena.”
Tumigil ang recording.
Walang nagsalita.
Si Gabriel ang unang tumingin sa akin.
“Elena…”
“Hindi mo siya mahal,” sabi ko. “Pero pinayagan mong isipin niyang may pagkakataon siya.”
Hindi siya nakasagot.
“Hindi ka natulog sa kanya?”
“Hindi.”
Tumingin ako kay Carlo.
Tumango siya.
“Mga alas-tres, lumabas si Director Gabriel. Siya ang lumipat sa bakanteng room ng isa naming teammate. Kinaumagahan, si Bianca pa rin ang nasa original room. Kaya nasa picture ang bag niya.”
Huminga ako nang malalim.
Dapat siguro gumaan ang pakiramdam ko.
Walang nangyaring pisikal.
Pero kakaiba.
Wala akong naramdamang ginhawa.
Dahil kahit hindi niya ako niloko sa kama, ilang taon niya akong niloko sa ibang paraan.
Ginawa niyang kahiya-hiya ang relasyon namin kapag nasa opisina.
Pinaniwala niya akong ang pagtitiis ay katumbas ng pagiging mature.
Ginamit niya ang pagmamahal ko bilang dahilan para hindi ako bigyan ng oportunidad.
At habang ako ang pinagbabawalan niyang mapalapit sa kanya, pinapasok niya si Bianca sa pamilya niya.
“Sir Gabriel,” sabi ng HR manager, “kailangan naming imbestigahan ang recommendation process. Lalo na kung may personal relationship o favoritism na nakaapekto sa evaluation.”
Biglang nagsalita si Bianca.
“Favoritism? Ako ang paborito?”
Nanginginig ang boses niya.
“Alam ba ninyo kung ilang buwan ko siyang hinintay? Ilang beses sinabi ni Tita Lourdes na mas bagay kami?”
Napatingin ako sa kanya.
Doon nagsimula ang panibagong bahagi ng katotohanan.
Inamin ni Bianca na ilang buwan nang kinakausap siya ng nanay ni Gabriel.
Si Tita Lourdes mismo ang madalas mag-imbita sa kanya sa bahay.
Ayaw daw sa akin ng pamilya ni Gabriel dahil “ordinaryong empleyada” lang ako at hindi raw ako marunong makisama sa kanilang social circle.
“Sinabi ng nanay niya,” umiiyak na sabi ni Bianca, “na matagal na raw kayong hindi okay.”
Tumingin ako kay Gabriel.
“Alam mo?”
Pumikit siya.
“Elena…”
“Alam mong ginagawa ng nanay mo iyon?”
“Pinagsabihan ko siya.”
“Pero hindi mo sinabi sa akin.”
“Ayokong saktan ka.”
Napatawa ako.
Iyon na naman.
Lahat ng kasinungalingan niya, proteksyon daw.
Lahat ng pagtatago niya, para hindi ako masaktan.
Lahat ng pananahimik niya, para sa kapakanan ko.
“Hindi mo ako pinoprotektahan,” sabi ko. “Inaalisan mo ako ng pagkakataong pumili.”
Tahimik siya.
Tumingin ako kay Bianca.
“Pero ikaw? Alam mong kami?”
Tumulo ang luha niya.
“Akala ko malapit na kayong maghiwalay.”
“Pitong taon mo akong best friend.”
“Elena, sorry.”
“Alam mong magkasama kami sa condo.”
“Sinabi ni Tita na convenience lang—”
“Tumigil ka.”
Hindi ako sumigaw.
Pero tumahimik siya.
“May mga taong niloloko dahil hindi nila alam ang katotohanan. Ikaw, alam mo. Pinili mo lang paniwalaan ang bersyong convenient sa iyo.”
Nang araw ding iyon, opisyal na isinuspinde ang permanent appointment ni Bianca habang iniimbestigahan ang proseso.
Hindi dahil boyfriend ko si Gabriel.
Hindi dahil nasaktan ako.
Kundi dahil lumabas sa audit na tatlong major reports na nakapangalan kay Bianca ang ako pala ang gumawa ng corrections at final analysis.
May email records.
May version history.
May overtime logs.
At ang pinakamasakit para kay Gabriel?
Lumabas ding hindi niya binasa nang maayos ang maraming evaluation documents bago niya pinirmahan ang recommendation.
Nagtiwala siya sa impresyon.
Hindi sa ebidensya.
Sa loob ng dalawang linggo, pansamantalang tinanggal siya sa hiring at personnel decisions habang may internal review.
Ako naman?
Tinuloy ko ang resignation.
Maraming nagsabi:
“Elena, bakit ka aalis ngayong lumabas nang ikaw pala ang tama?”
Dahil hindi na promotion ang gusto ko.
Gusto kong makaalis sa lugar kung saan tatlong taon akong kailangang patunayan na hindi ako basta girlfriend ng isang director.
Ilang araw pagkatapos, tinawagan ako ng isang kompanya sa BGC.
Nag-apply pala ako roon isang buwan bago pa nangyari ang lahat.
Noong panahong hindi ko pa kayang makipaghiwalay kay Gabriel, lihim ko nang nararamdamang kailangan kong magkaroon ng sariling direksyon.
Tatlong interview.
Isang technical exam.
At pagkatapos, inalok nila ako ng permanent project analyst position.
Mas mataas ang sahod.
Mas malinaw ang career path.
At higit sa lahat, walang taong kailangang magkunwaring hindi ako kilala para lang maprotektahan ang sarili niyang reputasyon.
Nang malaman iyon ni Gabriel, hinintay niya ako sa labas ng building.
Payat siya.
Halatang kulang sa tulog.
“Elena.”
Huminto ako.
May hawak siyang paper bag.
“Beef rice,” sabi niya.
Napatingin ako roon.
Parehong restaurant na hiniling ko noong araw na naghiwalay kami.
“Naalala ko.”
Mapait akong ngumiti.
“Late ka ng pitong taon.”
Napayuko siya.
“Alam ko.”
Tahimik kami sandali.
Pagkatapos ay sinabi niya:
“Wala talaga kaming nangyari ni Bianca.”
“Naniniwala ako.”
Napatingin siya agad sa akin.
Marahil umaasa siyang sapat iyon.
Pero nagpatuloy ako.
“At iyon ang dahilan kung bakit mas malinaw sa akin ngayon kung bakit ayoko nang bumalik.”
“Elena…”
“Hindi kita iniwan dahil lang akala ko may ibang babae ka.”
Nangingilid ang luha niya.
“Iniwan kita dahil sa loob ng pitong taon, kapag kailangan mong pumili sa pagitan ng dignidad ko at kaginhawaan mo, palagi mong pinili ang sarili mo.”
Napapikit siya.
“Akala ko ginagawa ko ang tama.”
“Alam ko.”
“Akala ko kapag mas mahigpit ako sa iyo, walang makakapagsabing pinaboran kita.”
“Pero hindi mo kailangang paboran ako.”
Tumingin ako sa kanya.
“Kailangan mo lang sana akong tratuhin nang patas.”
Hindi siya nakasagot.
“Kapag nahulog si Bianca, sasalo ka.”
“Kapag ako, binabawi mo ang kamay mo dahil may nakatingin.”
Parang tinamaan siya sa sinabi ko.
“Elena, sorry.”
Ilang beses ko iyong hinintay.
Sa interview na hindi ko nakuha.
Sa mga gabing nag-overtime ako.
Sa mga dinner na hindi niya ako maisama.
Sa mga pagkakataong tinawag akong desperada sa mismong opisina niya.
Pero ngayong narinig ko na…
huli na.
“Pinapatawad kita,” sabi ko.
Umangat ang mukha niya.
“Pero hindi ibig sabihin noon na babalik ako.”
Doon tuluyang tumulo ang luha niya.
Sa loob ng pitong taon, dalawang beses ko lang nakitang umiyak si Gabriel.
Una, nang mamatay ang ama niya.
Pangalawa, nang mapagtanto niyang hindi lahat ng paghingi ng tawad ay may kasamang pangalawang pagkakataon.
Makalipas ang tatlong buwan, nag-message sa akin si Bianca.
Hindi na kami magkaibigan.
Nag-resign din siya pagkatapos ng investigation.
Sinabi niyang nagsisisi siya.
Hindi ko siya binlock.
Pero hindi rin ako sumagot.
May mga relasyon kasing hindi kailangang tapusin sa malaking away.
Minsan, sapat nang malaman mong hindi mo na kayang pagkatiwalaan ang taong iyon.
Si Gabriel naman ay nanatili sa kompanya matapos ang disciplinary review, pero inilipat sa role na wala munang authority sa hiring.
Narinig kong ilang beses niya raw akong tinatanong sa dati naming mga katrabaho.
Kung masaya ba ako.
Kung may bago na ba akong boyfriend.
Kung kumakain ba ako nang maayos.
Nakakatawa.
Noong akin pa siya, kailangan ko pang humingi para maalala niyang gutom ako.
Nang mawala ako, saka niya naalala lahat.
Isang Sabado, bumalik ako sa lumang condo para kunin ang huling kahon ng mga libro ko.
Naroon pa rin sa shelf ang framed photo namin noong graduation.
Pareho kaming bata.
Parehong nakangiti.
Sa likod ng litrato, may sulat-kamay ko:
“Seven years from now, sana tayo pa rin.”
Pitong taon nga kaming umabot.
Pero hindi lahat ng relasyong matagal ay tamang ipaglaban habambuhay.
Minsan, tumatagal ang isang relasyon hindi dahil masaya ka—
kundi dahil napakahusay mong magtiis.
Kinuha ko ang litrato.
Hindi ko itinapon.
Inilagay ko sa kahon.
Hindi dahil gusto kong balikan.
Kundi dahil ayokong burahin ang babaeng minsang naniwalang sapat ang pagmamahal para malutas ang lahat.
Mahal ko rin ang dating ako.
Iyong babaeng nagtiis.
Iyong babaeng laging umuunawa.
Iyong babaeng naghihintay.
Pero hindi ko na siya kailangang manatiling ganoon.
Bago ako lumabas ng condo, dumating si Gabriel.
Nagkatinginan kami.
Hindi niya ako pinigilan.
Hindi rin niya ako hinawakan.
Tumingin lang siya sa kahon sa kamay ko.
“Ito na ba ang huli?”
Tumango ako.
“Gabriel.”
“Hmm?”
“Sa susunod na mahalin mo ang isang tao, huwag mong iparamdam sa kanya na kailangan niyang lumiit para hindi ka mapahiya.”
Namula ang mga mata niya.
Tumango siya.
“At ikaw?”
Napangiti ako.
“Ako?”
“Kapag may minahal kang iba…”
Huminga siya nang malalim.
“…sana hindi niya gawin sa iyo ang ginawa ko.”
Napatingin ako sa kanya.
“Hindi ko na hahayaan.”
Lumabas ako.
Hindi siya sumunod.
Sa elevator, nakita ko ang sarili ko sa salamin.
Wala na akong singsing na pareho naming binili noong ikalimang anniversary namin.
Wala na rin akong company ID.
At sa unang pagkakataon pagkatapos ng pitong taon, wala akong kailangang itago.
May mga taong iniisip na ang pinakamasakit na pagtataksil ay iyong mahuli mong may kasamang iba ang taong mahal mo sa kama.
Pero natutunan kong may mas tahimik na pagtataksil.
Iyong araw-araw kang pinipiling pangalawa.
Iyong ang ibang tao ay binibigyan ng lambing na ipinagkakait sa iyo.
Iyong kapag nasasaktan ka, sasabihin sa iyong umunawa ka pa nang kaunti.
Iyong palagi kang hinihingan ng sakripisyo dahil “ikaw naman ang mas nakakaintindi.”
Hanggang sa isang araw, hindi mo na makilala ang sarili mo.
Hindi pala pagmamahal ang patuloy na pagtitiis nang walang hanggan.
At hindi pagiging makasarili ang piliin ang sarili mo kapag matagal ka nang hindi pinipili ng taong kasama mo.
Pitong taon akong naging anino sa tabi ni Gabriel.
Pero nang araw na umalis ako, hindi ko naramdaman na nawalan ako ng pitong taon.
Pakiramdam ko, sa wakas, ibinalik ko sa sarili ko ang natitirang bahagi ng buhay ko.
