Natuklasan kong ang 87 habilin ng boyfriend ko ay pawang nag-iiwan ng lahat ng ari-arian sa kanyang unang pag-ibig
Natuklasan kong ang 87 habilin ng boyfriend ko ay pawang nag-iiwan ng lahat ng ari-arian sa kanyang unang pag-ibig, at wala ni minsan ang pangalan ko; pero nang magising siya at sabihing, “Ikaw ang dumating pagkatapos,” biglang bumukas ang pinto ng ospital… at isang tawag ang nagpanginig sa buong katawan ko.
Bahagi 1
Noong maaksidente si Adrian Villanueva sa karagatan ng Palawan, saka ko lang nalaman na may 87 selyadong sobre sa loob ng kanyang safe.
Magkakaiba ang petsang nakasulat sa bawat isa.
May ilan mula pa pitong taon ang nakalipas.
Mayroon ding isinulat tatlong linggo lang bago ang aksidente.
Pero sa bahagi kung saan nakasaad kung sino ang tatanggap ng lahat ng kanyang ari-arian, iisa lamang ang pangalang paulit-ulit na lumilitaw.
Sofia Reyes.
Hindi ako.
Hindi ang babaeng limang taon nang nasa tabi niya, kasamang nagbayad ng utang sa condo namin sa Makati, nag-alaga sa kanyang ama matapos itong ma-stroke, at dalawang buwan pa lang ang nakalipas ay kasama niyang pumili ng engagement ring.
Kundi ang una niyang minahal.
Nakatayo ako sa labas ng ICU ng isang pribadong ospital sa Manila, nanlalamig ang mga kamay ko hanggang sa halos mabitawan ko ang cellphone.
Si Marco, personal assistant ni Adrian, ay halatang hindi alam kung paano ako haharapin.
“Ma’am Bianca, nakasanayan na po ni Sir Adrian na gumawa ng habilin bago siya sumabak sa anumang mapanganib na biyahe.”
“Cave diving, pag-akyat sa bulkan, boat racing, paragliding… ginagawa niya po iyon sa bawat lakad.”
Tiningnan ko ang makapal na kumpol ng mga sobre sa kanyang kamay.
“Walumpu’t pito?”
Hindi sumagot si Marco.
Napatawa ako nang mapait.
“At walumpu’t pitong beses, kapag iniisip niyang baka mamatay siya, si Sofia pa rin ang naiisip niya?”
Yumuko si Marco.
“Ang pinakahuling dokumento lang po ang opisyal na na-notaryo at dumaan sa abogado.”
Agad akong nagtanong.
“May pangalan ba ako roon?”
Biglang tumahimik ang pasilyo.
Tanging mahinang ugong ng air conditioner ang maririnig.
Hindi pa rin tumingala si Marco.
Sapat na iyon bilang sagot.
Sa limang taon naming relasyon, madalas mawala si Adrian nang ilang linggo dahil sa mga expedition niya.
Ilang gabi akong hindi nakatulog kapag may nababalitaan akong bagyo malapit sa lugar na kinaroroonan niya.
Minsan, paulit-ulit akong tumatawag hanggang uminit ang cellphone ko, para lang marinig siyang magsabi ng:
“Okay lang ako.”
Habang takot na takot akong baka mamatay siya…
Palihim naman pala niyang inaayos ang lahat para kahit patay na siya, may maiiwan pa rin siyang proteksiyon para sa ibang babae.
Sakto namang bumukas ang elevator.
Mabilis na lumabas ang ina ni Adrian.
Pagkakita sa akin, dumiretso siya agad.
Isang malakas na sampal ang bumagsak sa mukha ko.
Pak!
Umalingawngaw ang tunog sa tenga ko.
“Bianca Santos!”
“Ano ang ipinangako mo sa akin?”
“Ipinagkatiwala ko sa iyo ang anak ko, tapos hahayaan mo lang siyang sumabak sa mga kabaliwan niyang iyan?”
Napalingon ang mukha ko sa lakas ng sampal.
Nag-aapoy ang pisngi ko.
“Tita, tatlumpu’t dalawang taong gulang na si Adrian.”
“Hindi siya bata na maaari kong ikulong sa bahay.”
“Sumasagot ka pa?”
Itinuro niya ako habang nanginginig sa galit.
“Noong si Sofia pa ang kasama niya, hindi siya kailanman napahamak nang ganito!”
Sa puntong iyon, parang hindi ko na naramdaman ang sakit sa mukha ko.
Parang nakakatawa na lang ang lahat.
“Kung ganoon, mabuti.”
“Mula ngayon, ibinabalik ko na sa inyo ang anak ninyo.”
Natigilan siya.
Hinubad ko ang singsing sa daliri ko.
“Tapos na kami ni Adrian.”
“Akala mo ba matatakot kami kapag ginagamit mong panakot ang pakikipaghiwalay?”
Isang mahinang paos na boses ang biglang narinig mula sa likuran namin.
“Ma…”
Sabay-sabay kaming napalingon.
Gising na si Adrian.
Nakahiga siya sa kama, maputlang-maputla ang mukha at tuyot ang mga labi.
Ngunit nang imulat niya ang mga mata niya, ako agad ang una niyang tiningnan.
“Ma, huwag mong sisihin si Bianca.”
“Wala siyang kinalaman dito.”
Biglang namula ang mga mata ng ina niya.
“Ganyan ka na niya napaikot? Halos mamatay ka na pero siya pa rin ang ipinagtatanggol mo?”
Galit siyang lumabas at malakas na isinara ang pinto.
Nanatili akong nakatayo.
Inilahad ni Adrian ang kamay niya sa akin.
“Bianca.”
Hindi ako lumapit.
Mahina siyang napabuntong-hininga.
“Sorry.”
“Sorry dahil pinagalitan ka ni Mama.”
“Aayusin ko ang lahat pagkatapos nito.”
Matagal ko siyang tinitigan.
Pagkatapos ay inilapag ko sa kumot ang isa sa mga sobre.
“Paano naman ito?”
Bahagyang nagbago ang tingin niya.
Isang segundo lang.
Pero nakita ko.
“Binuksan mo ang safe ko?”
“Kailangan mo lang sagutin ang tanong ko.”
“Sino si Sofia Reyes para sa iyo?”
Ilang segundo siyang tahimik bago mahinang ngumiti.
“Bianca, kakagising ko lang mula sa bingit ng kamatayan.”
“Kailangan ba talagang pag-usapan natin ito ngayon?”
“Oo.”
Pumikit siya.
“Walang ibig sabihin ang mga papel na iyon.”
“Buhay naman ako.”
Mahigpit kong kinuyom ang mga daliri ko.
“Huwag mo akong palabasing ako ang walang katwiran.”
“Wala akong pakialam sa pera mo.”
“Gusto ko lang malaman kung bakit ako, na limang taon mong kasama, ay wala sa kahit isang habilin.”
“Samantalang siya, naroon sa lahat.”
Dahan-dahang dumilat si Adrian.
Kalmado ang mga mata niya.
Sobrang kalmado na halos nakakatakot.
“Kung talagang gusto mong pag-usapan kung sino ang nauna…”
Huminto siya.
“Ikaw ang dumating pagkatapos.”
Akala ko mali ang dinig ko.
“Ano?”
“Matagal nang bahagi ng buhay ko si Sofia bago pa kita nakilala.”
Napatawa ako nang mahina.
“Ah, ako pala ang dumating pagkatapos?”
Inayos ko ang buhok ko at inilantad ang tahi sa gilid ng noo ko.
“Noong nabalitaan kong nawalan ng signal ang bangka mo, nahulog ako sa hagdan sa opisina.”
“Pinapa-CT scan ako ng doktor pero hindi ako pumayag.”
“Nagmaneho ako mula BGC hanggang dito sa gitna ng malakas na ulan para lang malaman kung buhay ka pa.”
Nanginginig na ang boses ko.
“Pero ikaw…”
“Sa bawat pagkakataong iniisip mong baka mamatay ka, siya ang nasa isip mo?”
Kumunot ang noo ni Adrian.
Biglang bumilis ang tunog ng heart monitor.
Pumasok ang nurse at pinakiusapan kaming hinaan ang boses.
Nakatayo si Marco sa may pinto, at lalo siyang namumutla.
Ibinaba ni Adrian ang oxygen mask.
“Wala nang pamilya si Sofia.”
“Namatay ang mga magulang niya sa sunog sa Quezon City.”
“Iniligtas niya ang buhay ko noong college.”
“Binabayaran ko lang ang utang na loob ko.”
Napatawa ako.
“Utang na loob?”
Binuksan ko ang sobre na hawak ko.
Nanginginig ang papel sa pagitan ng mga daliri ko.
“Kung ganoon, ano ito?”
Dahan-dahan kong binasa ang nakasulat.
“Kapag ako ay namatay, nais kong dalhin ang aking abo sa Batangas at ilibing sa tabi ni Sofia Reyes.”
Natahimik ang buong silid.
Sa wakas, nagbago ang mukha ni Adrian.
Tinitigan ko siya.
“Utang na loob pa rin ba ang tawag mo riyan?”
Hindi siya sumagot.
Hinubad ko ang engagement ring at inilapag iyon sa maliit na mesa sa tabi ng kama.
“Tama na.”
“Adrian Villanueva, tapos na tayo.”
“Kung sino man ang gusto mong alagaan, kung kanino mo gustong ibigay ang pera mo, at kung sino ang gusto mong makatabi sa libingan…”
“Wala na akong pakialam.”
Tumalikod ako.
“Bianca!”
Pinilit ni Adrian na bumangon.
Pero biglang humarang si Marco sa pintuan.
“Marco, umalis ka diyan.”
Hindi siya gumalaw.
Namumutla ang mukha niya.
“Ma’am Bianca…”
“May isang bagay pa po kayong hindi alam.”
Napalingon ako.
Tumingin si Marco kay Adrian.
“Pasensya na po, Sir. Pero karapatan niyang malaman.”
Biglang sumigaw si Adrian.
“Tumahimik ka!”
Pero huli na.
Kinuha ni Marco ang cellphone niya, nagbukas ng isang file, at iniabot iyon sa akin.
Isang litrato ng civil registry document ang nasa screen.
Pangalan ng lalaki:
Adrian Villanueva.
Pangalan ng babae:
Sofia Reyes.
At ang petsa ng kasal nila…
Ay dalawang taon matapos magsimula ang relasyon namin ni Adrian.
Nakatitig lang ako sa screen.
Parang hindi ako makahinga.
Hinila ni Adrian ang IV line at pilit bumaba sa kama.
“Bianca, makinig ka muna sa paliwanag ko.”
Napaatras ako.
“May asawa ka?”
Biglang nagsalita muli si Marco, halos pabulong.
“Hindi lang po iyon.”
“Tatlong araw bago maaksidente si Sir Adrian, pinabago niya sa abogado ang pinakahuling habilin niya.”
Tiningnan ko si Marco.
“Ano ang binago niya?”
Mahigpit niyang hinawakan ang cellphone.
“Nagdagdag po siya ng pangalan ng isang bata.”
Sumigaw si Adrian.
“MARCO!”
Parang nagyelo ang buong katawan ko.
“Anong bata?”
Sakto namang bumukas ang pinto ng silid.
Isang babaeng nakasuot ng itim na bestida ang nakatayo sa labas.
Maputla ang kanyang mukha, pero maganda pa rin siya sa paraang imposibleng hindi mapansin.
May hawak siyang kamay ng isang batang lalaki na mukhang apat na taong gulang.
Tumingala ang bata kay Adrian.
At biglang lumiwanag ang mukha nito.
“Papa!”
Si Sofia.
Dahan-dahang ipinatong niya ang kamay sa balikat ng bata.
Pagkatapos ay tumingin siya sa akin at ngumiti.
“Kayo po si Bianca, hindi ba?”
“Pasensya na kung ngayon lang kami nakarating.”
Saglit siyang tumingin kay Adrian.
Pagkatapos ay muli niya akong hinarap.
“Hindi ba sinabi sa inyo ni Adrian…”
“Na hanggang ngayon, hindi pa rin kami divorced?”
BAHAGI 2
“Na hanggang ngayon, hindi pa rin kami divorced?”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa buong katawan ko.
Hindi ko agad naintindihan ang mga salitang iyon.
Ang nakita ko lang ay ang batang lalaki sa tabi ni Sofia—bilog ang mga mata, makapal ang kilay, at may maliit na nunal sa ilalim ng kaliwang mata.
Katulad na katulad ni Adrian.
“Bianca…”
Mahina ang boses ni Adrian.
“Huwag kang lalapit.”
Napahinto siya.
Si Sofia naman ay hindi ngumiti nang mapanukso gaya ng inaasahan ko.
Sa halip, mas lalo siyang namutla.
“Sandali,” sabi niya. “Mukhang may bagay akong hindi rin alam.”
Tumingin siya kay Adrian.
“Sinabi mo sa akin na alam ni Bianca ang tungkol sa kasal natin.”
Biglang nanigas ang mukha ni Adrian.
Si Marco ang unang nagsalita.
“Ma’am Sofia… hindi po alam ni Ma’am Bianca.”
Tahimik.
Pagkatapos, dahan-dahang bumaling sa akin si Sofia.
“Limang taon na kayo?”
Tumango ako.
Ang labi niya ay bahagyang nanginig.
“Adrian told me you met three years ago.”
Napatawa ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil wala na akong ibang magawa.
“Magaling.”
“Tig-dalawa pala tayo ng bersyon ng buhay niya.”
Napapikit si Sofia.
Ang batang lalaki ay kumapit sa damit niya.
“Mama, bakit galit si Papa?”
Parang may kutsilyong tumusok sa dibdib ko.
Napatingin ako kay Adrian.
Hindi niya matingnan ang bata.
Doon ko napansin ang kakaiba.
Kung anak niya iyon, bakit parang takot siyang tingnan?
“Anak mo ba siya?” tanong ko.
Walang sumagot.
Lumapit si Sofia sa bata at hinaplos ang buhok nito.
“Siya si Lucas.”
Pagkatapos ay tumingin siya kay Adrian.
“Pero hindi siya anak ni Adrian.”
Napakurap ako.
Pati si Marco ay napalingon.
“Ano?”
Huminga nang malalim si Sofia.
“Anak siya ng nakababatang kapatid ni Adrian, si Mateo.”
Napaangat ang ulo ni Adrian.
“Sofia!”
“Enough!”
Sa unang pagkakataon, tumaas ang boses ni Sofia.
“Limang taon mo siyang niloko. Tapos gusto mong ako pa rin ang magtago ng lahat?”
Napakapit ako sa gilid ng pinto.
Ipinaliwanag ni Sofia na pitong taon na ang nakalipas, namatay si Mateo sa isang aksidente sa Davao habang buntis ang nobya nito.
Pagkapanganak kay Lucas, nawala rin ang ina ng bata dahil sa komplikasyon.
Walang ibang gustong umako sa bata.
Si Sofia ang kumuha kay Lucas.
“At si Adrian ang nagbayad ng lahat ng gastusin niya,” sabi niya.
“Gatas, paaralan, ospital, tirahan.”
Doon ko naintindihan kung bakit kasama ang pangalan ng bata sa bagong habilin.
Ngunit isang tanong ang mas mabigat.
“Bakit kayo kasal?”
Pumikit si Sofia.
“Para kay Lucas.”
Lumabas na apat na taon na ang nakalipas, nang kailangan ng bata ng agarang operasyon at legal guardianship, pumayag si Adrian na magpakasal kay Sofia upang mas mabilis nilang maisaayos ang ilang dokumento at pangangalaga sa bata.
“Dapat annulled na iyon pagkatapos,” sabi ni Sofia.
“Tapos sabi niya inaayos na raw ng abogado.”
Napatingin siya kay Adrian.
“Hindi pala.”
Sinubukan ni Adrian magsalita.
“May dahilan ako.”
“May dahilan ka sa lahat,” sabi ko.
“Tanging katotohanan lang ang wala.”
Kinuha ko ang singsing sa mesa.
Sandaling umasa ang mukha niya.
Pero inilagay ko iyon sa palad niya.
“Huwag mo akong hanapin.”
“Bianca—”
“Kapag nakalabas ka sa ospital, kausapin mo ang abogado mo.”
“Hindi para ayusin ang kasal natin.”
Ngumiti ako nang mapait.
“Kundi para ayusin ang buhay mong puno ng kasinungalingan.”
Lumabas ako ng silid.
Sa elevator, saka lang bumigay ang mga tuhod ko.
Pero bago tuluyang magsara ang pinto, narinig kong sumigaw si Marco mula sa loob.
“Sir! Sir Adrian!”
At sumunod ang matinis na tunog ng monitor.
BAHAGI 3
Tatlong buwan akong hindi bumalik sa ospital.
Hindi ko rin sinagot ang kahit isang tawag mula kay Adrian.
Sa unang linggo, halos araw-araw siyang tumatawag.
Sa ikalawang linggo, naging dalawang beses sa isang araw.
Pagkatapos, isang mensahe na lang tuwing gabi.
“Buhay pa ako.”
Iyon lang.
Walang “I miss you.”
Walang “balikan mo ako.”
Walang dahilan.
Siguro dahil alam niyang wala na akong kayang paniwalaan.
Lumipat ako sa condo ng pinsan ko sa Pasig.
Nag-leave ako sa trabaho nang dalawang linggo.
Tinanggal ko ang lahat ng litrato namin ni Adrian sa cellphone.
Pero hindi ko maitapon ang isang bagay.
Ang resibo ng engagement ring.
Hindi dahil gusto ko pa siyang pakasalan.
Kundi dahil sa likod noon ay may sulat-kamay niya:
For the only home I ever wanted.
Noon, pinaniwalaan ko iyon.
Ngayon, hindi ko na alam kung alin sa mga sinabi niya ang totoo.
Isang umaga, may kumatok sa pinto.
Si Sofia.
Mag-isa siya.
“Kung ayaw mo akong makita, aalis ako.”
Dapat isinara ko ang pinto.
Pero may nakita akong makapal na brown envelope sa kamay niya.
“Ano ’yan?”
“Ang tunay na dahilan kung bakit may 87 habilin.”
Natigilan ako.
Pinapasok ko siya.
Umupo kami sa maliit na dining table.
Isa-isa niyang inilabas ang mga dokumento.
Bank statements.
Insurance policies.
Medical records.
At isang lumang police report.
“Hindi ako ang tunay na beneficiary ng karamihan sa pera,” sabi niya.
“Trust fund ni Lucas.”
Napakunot ang noo ko.
“Pero pangalan mo ang nakalagay.”
“Dahil minor si Lucas.”
“Sa unang mga taon, ako ang legal guardian.”
Itinulak niya sa akin ang isang dokumento.
May pangalan ni Mateo Villanueva.
At may isa pang pangalan.
Adrian Villanueva.
“Bakit parang pareho silang responsable sa bata?”
Tahimik si Sofia.
Pagkatapos ay sinabi niya ang bagay na hindi ko inaasahan.
“Dahil si Adrian ang dahilan kung bakit namatay si Mateo.”
Napatigil ako.
Pitong taon na ang nakalipas, magkasama raw ang magkapatid sa isang illegal cliff-racing event.
Si Mateo ang dapat magmaneho.
Pero si Adrian ang pumilit na sumali.
Nang mawalan ng kontrol ang sasakyan, si Mateo ang namatay.
Si Adrian ang nakaligtas.
“Hindi niya napatawad ang sarili niya,” sabi ni Sofia.
“Kaya naging adik siya sa danger.”
“Naghahanap siya ng paraan para parusahan ang sarili niya.”
Parang unti-unting nagdugtong-dugtong ang mga piraso.
Ang cave diving.
Ang bulkan.
Ang boat racing.
Ang walumpu’t pitong habilin.
Hindi iyon dahil gusto niyang mamatay para kay Sofia.
Kundi dahil sa bawat pagkakataong inaasahan niyang baka hindi na siya makabalik, gusto niyang masigurong hindi mawawalan ng kinabukasan ang anak ng kapatid niyang namatay dahil sa kanya.
“Pero ang libing?” tanong ko.
“Bakit gusto niyang ilibing sa tabi mo?”
Biglang natawa si Sofia.
“Hindi ako ang tinutukoy doon.”
Inilabas niya ang kopya ng original document.
Binasa ko.
“…sa tabi ng puntod na pinangangalagaan ni Sofia Reyes sa Batangas.”
Hindi “sa tabi ni Sofia.”
Kundi sa tabi ng puntod na inaalagaan ni Sofia.
“Puntod ni Mateo,” sabi niya.
Napahawak ako sa noo.
Ang kopyang nabasa ko sa ospital ay pinaikling translation na ginawa ng assistant ng abogado.
Isang pangungusap ang nagbago ng buong kahulugan.
“Pero hindi nito binabago ang kasinungalingan niya,” sabi ko.
“Oo.”
Walang pagtatanggol sa boses ni Sofia.
“Hindi ko rin siya pinapatawad.”
Napatingin ako sa kanya.
“Akala ko gusto mo pa siya.”
Umiling siya.
“Matagal ko na siyang minahal.”
“Pero matagal ko na rin siyang binitawan.”
“At si Lucas?”
“Tinatawag siyang Papa dahil iyon ang nakasanayan niya.”
“Si Adrian ang tanging father figure na kilala niya.”
Tahimik akong nakatingin sa mga papel.
“Bakit mo sinabi sa ospital na hindi kayo divorced?”
“Dahil totoo.”
Sumandal siya.
“Pero dalawang taon na akong humihiling kay Adrian na tapusin ang legal marriage.”
“Ayaw niyang pirmahan.”
Napatingin ako agad.
“Bakit?”
Ngumiti siya nang malungkot.
“Dahil kapag natapos iyon, wala na siyang dahilan para kontrolin ang buhay ni Lucas.”
Doon ako nagalit ulit.
Hindi dahil may mahal siyang iba.
Kundi dahil kahit ang kabutihan niya ay may halong takot at kontrol.
Hindi marunong si Adrian magmahal nang walang tinatago.
Bago umalis si Sofia, iniwan niya sa akin ang brown envelope.
“May isa pang bagay.”
“Ano?”
“Ang ika-88 na habilin.”
Nanikip ang dibdib ko.
“May isa pa?”
“Oo.”
“Isinulat niya pagkatapos niyang magising sa ospital.”
Ayaw kong buksan.
Pero binuksan ko pa rin.
Isang pahina lang.
Walang listahan ng properties.
Walang pera.
Walang beneficiary.
Sulát-kamay ni Adrian.
Bianca,
Sa loob ng maraming taon, iniisip kong ang pagmamahal ay pareho sa pananagutan. Kaya binayaran ko ang utang ko kay Mateo, pinrotektahan ko si Lucas, at kinontrol ko ang lahat dahil takot akong mawalan ulit.
Pero nang mawala ka, saka ko lang naintindihan na hindi pala bahay ang isang taong pinipilit mong manatili.
Hindi kita ilalagay sa habilin ko.
Napahinto ako.
Sumunod ang susunod na linya.
Dahil ayokong may makuha ka mula sa pagkamatay ko.
Kung may maibibigay man ako sa iyo, gusto kong mula iyon sa buhay ko.
Napapikit ako.
Sa ibaba, may isa pang pangungusap.
Kung sakaling makita mo ito, huwag kang bumalik dahil naaawa ka. Bumalik ka lamang kung balang araw, kaya mo na akong tingnan nang hindi mo kailangang kalimutan ang ginawa ko.
Hindi ako bumalik.
Hindi agad.
Lumipas ang anim na buwan.
Nabalitaan kong legal nang na-annul ang kasal nina Adrian at Sofia.
Nalaman kong ipinasa ni Adrian ang buong trust fund ni Lucas sa isang independent trustee.
Ibinenta niya ang racing boat niya.
Kinansela ang expedition sa Nepal.
At nagsimula siyang sumailalim sa therapy.
Walang grand gesture.
Walang bulaklak sa opisina.
Walang pag-abang sa labas ng condo ko.
Sa loob ng anim na buwan, hindi niya ako ginulo.
Hanggang isang araw, may natanggap akong imbitasyon mula kay Sofia.
Lucas’ 6th Birthday. Batangas.
Hindi ko alam kung bakit ako pumunta.
Siguro dahil gusto kong makita kung totoo ba ang pagbabago.
Sa hardin ng maliit na bahay malapit sa dagat, nakita ko si Lucas na tumatakbo habang may hawak na saranggola.
Si Sofia ay nakikipag-usap sa ilang bisita.
At sa malayo, nakaupo si Adrian sa ilalim ng puno.
Walang designer clothes.
Walang adventurous gear.
Plain white shirt lang.
May tungkod pa siya dahil hindi pa lubusang gumagaling ang tuhod niya.
Nakita niya ako.
Tumayo siya.
Pero hindi siya lumapit.
Ako ang naglakad papunta sa kanya.
“Hi.”
“Hi.”
Ilang segundo kaming tahimik.
“Mas maitim ka,” sabi ko.
“Therapy sa araw.”
Napatawa ako nang hindi sinasadya.
Ngumiti rin siya.
Pagkatapos ay seryoso siyang tumingin sa akin.
“Hindi kita hihingan ng second chance.”
Napakunot ang noo ko.
“Hindi?”
“Hindi pa.”
“Hindi ako entitled doon.”
Tumingin siya sa dagat.
“Gusto ko lang humingi ng tawad nang walang kasunod na hinihingi.”
Tahimik akong nakinig.
“Inalis ko ang pangalan ni Sofia sa lahat ng personal assets.”
“Ang kay Lucas, nasa trust na.”
“Annulled na ang kasal.”
“Alam ko.”
Napatingin siya sa akin.
“Alam mo?”
“Mas marami akong sources kaysa sa inaakala mo.”
Ngumiti siya nang mahina.
Pagkatapos ay may inilabas siyang maliit na kahon.
Napatigil ako.
“Huwag kang mag-alala.”
Binuksan niya iyon.
Nandoon ang engagement ring.
Pero hindi niya iniabot sa akin.
“Iningatan ko lang.”
“Bakit?”
“Para ipaalala sa sarili ko na minsan, may taong nagtiwala sa akin nang buo.”
Isinara niya ang kahon.
“At sinira ko iyon.”
Hindi ko alam kung bakit, pero sa unang pagkakataon mula nang mangyari ang lahat, hindi ako galit.
Masakit pa rin.
Pero hindi na sariwa.
“Adrian.”
“Hm?”
“Hindi sapat ang pagbabago ng anim na buwan.”
Tumango siya.
“Alam ko.”
“Baka hindi rin sapat ang isang taon.”
“Alam ko rin.”
“At baka hindi na talaga tayo bumalik sa dati.”
Doon siya tumingin sa akin nang diretso.
“Sana nga hindi.”
Natigilan ako.
“Dahil ang dati nating relasyon,” sabi niya, “puno ng mga bagay na hindi mo alam.”
“Kung sakaling magkaroon man tayo ulit ng pagkakataon…”
“Gusto kong magsimula tayo bilang dalawang taong walang sikreto.”
Huminga ako nang malalim.
Hindi ko kinuha ang singsing.
Sa halip, itinuro ko ang mesa kung saan may dalawang baso ng calamansi juice.
“Pwede tayong magsimula diyan.”
Nanlaki ang mata niya.
“Sa juice?”
“Sa usapan.”
Ngumiti siya.
At sa unang pagkakataon, wala akong nakitang desperation sa mukha niya.
Wala ring pagtatangkang manipulahin ako.
“Okay.”
Umupo kami.
Nag-usap nang halos dalawang oras.
Hindi tungkol sa kasal.
Hindi tungkol sa future.
Kundi tungkol sa therapy niya.
Sa guilt niya kay Mateo.
Sa takot niyang maging katulad ng ama niyang controlling.
Sa galit ko.
Sa limang taon na hindi niya maibabalik sa akin.
At sa mga bagay na kailangan niyang tanggapin kahit hindi ko siya patawarin.
Paglubog ng araw, lumapit si Lucas.
“Tita Bianca!”
Nagulat ako.
“Tita?”
Ngumiti ang bata.
“Sabi ni Mama, mabait ka raw.”
Napatingin ako kay Sofia.
Kumindat siya mula sa malayo.
Hinawakan ni Lucas ang kamay ko.
“Come! Palipad tayo ng kite!”
Tumakbo siya papunta sa dalampasigan.
Sumunod ako.
Paglingon ko, nakatayo pa rin si Adrian sa ilalim ng puno.
Hindi siya sumunod.
Hindi niya inangkin ang sandali.
Kaya ako mismo ang sumigaw.
“Adrian!”
Nagulat siya.
“Dalhin mo ’yung isa pang saranggola.”
Halos hindi siya makapaniwala.
Pagkatapos ay ngumiti siya.
Isang taon pa ang lumipas bago kami muling naging opisyal.
Hindi madali.
May mga araw na nag-aaway kami dahil sa simpleng bagay na nagpapaalala sa akin ng dati niyang pagsisinungaling.
May gabi ring tinatanong ko kung saan siya pupunta, at alam niyang hindi iyon selos kundi sugat na hindi pa tuluyang naghihilom.
Hindi niya ako pinilit magtiwala.
Pinatunayan niya.
Araw-araw.
Hanggang dumating ang araw na bumalik kami sa Palawan.
Hindi para sa cliff diving.
Hindi para sa expedition.
Kundi para sa isang tahimik na weekend sa tabi ng dagat.
Habang papalubog ang araw, inilabas niya ang lumang engagement ring.
Napailing ako.
“Akala ko hindi ka na magpo-propose gamit ’yan?”
“Hindi nga.”
Itinabi niya iyon.
Pagkatapos ay kumuha ng bagong maliit na kahon.
Natawa ako.
“Adrian!”
“Relax.”
Lumuhod siya.
Pero bago pa siya makapagsalita, itinaas ko ang kamay ko.
“May kondisyon.”
Napangiti siya.
“Ano?”
“Wala nang habilin bago magbakasyon.”
“Deal.”
“Wala nang biglaang pagkawala.”
“Deal.”
“Wala nang sikreto.”
Dahan-dahan siyang tumango.
“Deal.”
“At kapag gusto mong gumawa ng delikadong bagay…”
“Ano?”
“Mag-Zumba ka na lang.”
Napahalakhak siya nang malakas.
Pati ako.
Pagkatapos ay muling naging seryoso ang mukha niya.
“Bianca Santos…”
“Hindi kita hinihiling na kalimutan ang ginawa ko.”
“Hindi rin kita hinihiling na maging dahilan para maging mabuti ako.”
“Gusto ko lang malaman kung papayag kang sabay nating buuin ang isang buhay na hindi ko na kailangang takasan.”
Naramdaman kong namuo ang luha sa mga mata ko.
Tiningnan ko ang lalaking minsang sumira sa tiwala ko.
At ang lalaking gumugol ng dalawang taon para matutong huwag nang itago ang sarili niyang pagkasira.
Hindi na siya ang lalaking minahal ko noon.
At hindi na rin ako ang babaeng pumapayag sa kalahating katotohanan.
Kaya ngumiti ako.
“Oo.”
“Pero kapag nagsinungaling ka ulit…”
“Ako na mismo ang magpapalibing sa ’yo sa Batangas.”
Napatawa siya habang nangingilid din ang luha.
“Sobrang romantic mo talaga.”
Isinuot niya ang singsing.
Sa malayo, pumalakpak sina Sofia at Lucas.
Napalingon ako.
“Nandito sila?!”
Tinakpan ni Adrian ang mukha niya.
“Si Lucas ang may idea.”
Tumakbo ang bata palapit.
“Tita Bianca!”
Huminto siya, nag-isip, pagkatapos ay ngumiti nang malaki.
“Pwede na ba kitang tawaging Ninang?”
Napatawa ako habang niyayakap siya.
Hindi naging perpekto ang ending namin.
Walang relasyon na nabubuo muli sa isang sorry.
Walang sugat na nawawala dahil lang may magandang proposal sa tabing-dagat.
Pero natutunan naming ang tunay na happy ending ay hindi ang pagbabalik sa dati.
Ito ang pagpili na gumawa ng mas mabuting bago.
Makalipas ang isang taon, ikinasal kami sa isang maliit na simbahan sa Batangas.
Si Sofia ang isa sa mga witness.
Si Lucas ang ring bearer.
At bago kami umalis papunta sa reception, tahimik kaming dumaan sa puntod ni Mateo.
Nag-iwan si Adrian ng isang sobre.
Napatingin ako sa kanya.
“Habilin na naman?”
Ngumiti siya.
“Hindi.”
Binuksan niya iyon.
Iisang pangungusap lang ang nakasulat.
Kuya, hindi ko na kailangang mamatay para mabayaran ang utang ko sa iyo. Susubukan ko nang mabuhay nang maayos.
Hinawakan ko ang kamay niya.
At sabay kaming naglakad palayo.
Sa loob ng maraming taon, may 87 liham si Adrian na nakalaan para sa araw na mamamatay siya.
Ngayon, wala na siyang kahit isa.
Sa halip, bawat anniversary namin, sumusulat siya ng isang liham para sa akin.
Hindi tungkol sa ari-arian.
Hindi tungkol sa kamatayan.
Kundi tungkol sa mga bagay na gusto pa niyang gawin habang buhay siya.
At sa unang pahina ng unang liham, may nakasulat na isang linyang hindi ko kailanman nakalimutan:
“Noon, lagi akong naghahanda kung paano kita iiwan. Ngayon, ang gusto ko na lang paghandaan ay kung paano ako mananatili.”
