Ang papel na ipinakita ng magiging biyenan ko ay may pekeng pirma ko, at doon nagsimulang mabunyag ang tunay na dahilan kung bakit minadali nila ang kasal
Bahagi 3: Ang papel na ipinakita ng magiging biyenan ko ay may pekeng pirma ko, at doon nagsimulang mabunyag ang tunay na dahilan kung bakit minadali nila ang kasal
Hindi ko kinuha agad ang papel.
Tinitigan ko muna ang mukha ni Paolo.
Kung wala siyang alam, dapat nagulat siya.
Kung inosente siya, dapat tinanong niya ang nanay niya kung ano iyon.
Pero hindi.
Nakatitig siya sa lupa.
Iyon ang unang sagot.
—Ano iyan?
Ang boses ko ay hindi na mataas. Hindi na nanginginig. Masyado nang malinaw ang galit ko para maging magulo.
Si Aling Cely ang ngumiti.
—Kasunduan. Para hindi ka naman magsabi na basta na lang kami lilipat.
Inabot niya sa akin ang papel.
Kinuha ko iyon.
Isang simpleng document lang, naka-print sa bond paper. Nakasaad doon na pinapayagan ko raw si Celia Reyes, kasama ang kanyang immediate family, na manirahan sa townhouse unit ko “indefinitely” bilang paghahanda sa kasal namin ni Paolo.
May isa pang linya sa ibaba.
Pinapayagan ko rin daw gamitin ang garage space para sa “small family livelihood activity,” hangga’t hindi pa raw ginagamit ng mag-asawa.
Sa dulo, may pirma.
Mara Santos.
Pangalan ko.
Pero hindi ko pirma.
Hindi man lang nila ginawang maayos ang pamemeke. Mas bilog ang M, mas matigas ang dulo ng S. Ang pirma ko, mula college pa, may mahabang buntot sa huling letra. Dito, putol.
—Hindi ko pinirmahan ito.
Umiling si Aling Cely na parang naaawa.
—Anak, baka nakalimutan mo lang. Marami kang pinipirmahan sa renovation.
Tumingin ako kay Paolo.
—Ikaw ang gumawa nito?
Tumigas ang panga niya.
—Mara, huwag kang gumawa ng eksena.
—Tinatanong kita. Ikaw ba ang gumawa nito?
—Hindi mahalaga kung sino ang nag-print. Ang mahalaga, pumayag ka noon.
—Hindi ako pumayag.
Sumabat si Aling Cely.
—Pumayag ka sa anak ko. Kapag pumayag kang pakasalan siya, pumayag ka na rin sa pamilya niya.
Naramdaman kong humakbang si Nanay palapit sa akin.
—Celia, huwag mong baluktutin ang usapan. Ang kasal ay hindi titulo ng bahay.
Biglang sumimangot si Aling Cely.
—Lorna, huwag kang umasta na parang hari kayo dahil kayo ang nagbigay ng down payment. Kung hindi dahil sa anak ko, hindi naman bibili ng bahay ang anak mo.
Tatay gave a small, humorless laugh.
—Kung hindi dahil sa anak mo, baka mas malaki pa ang naipon ng anak ko.
May ilang kapitbahay na napahagalpak, pero mabilis ding tumahimik.
Namula si Paolo.
—Tito, sobra na po kayo.
—Sobra? Anak, ang sobra ay iyong magpapagawa ka ng duplicate key sa property na hindi sa iyo. Ang sobra ay iyong magpa-prelist ka ng resident sa HOA gamit ang pekeng pahintulot. Ang sobra ay iyong ipapahiya mo ang anak ko kapag hindi niya tinanggap ang mali.
Hindi ko inalis ang tingin ko kay Paolo.
—Bakit?
Isa lang iyon na salita, pero ramdam kong tinamaan siya.
—Bakit ninyo kailangang gawin ito? Kung kailangan ng nanay mo ng matitirhan, puwede namang pag-usapan. Kung kailangan niya ng tulong, puwede mong sabihin. Bakit kailangan ng pekeng agreement?
Hindi siya sumagot.
Si Aling Cely ang muling nagsalita, pero sa pagkakataong iyon, nawawala na ang kumpiyansa sa tinig niya.
—Dahil mahirap kausap ang mga katulad ninyo. Lahat kailangan resibo. Lahat kailangan titulo. Sa pamilya namin, basta kailangan, tumutulong.
—Hindi tulong ang pagkuha nang palihim.
—Palihim? Sinabihan ka naman namin bago kami dumating.
—Noong nasa truck na kayo.
Humigpit ang hawak ko sa papel.
—Mang Jun, puwede ko bang makita ang authorization letter na ipinadala nila?
Nag-alangan ang guard, pero tumango.
Pumasok siya sa maliit na office at bumalik dala ang printed copy.
Nang makita ko iyon, mas lumamig ang katawan ko.
Hindi lang simpleng authorization.
May scanned ID ko.
May copy ng signature ko mula sa dating renovation permit.
At may note sa baba:
“Fiancée unavailable due to work, but she has approved full family move-in.”
Tumawa ako nang mahina.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil kapag sobrang kapal ng mukha ng tao, minsan ang katawan mo na mismo ang naghahanap ng paraan para hindi ka mabuwal.
—Ginamit ninyo ang ID ko.
Biglang nagsalita si Paolo.
—Ako ang nagpadala niyan. Hindi naman kami magnanakaw. Gusto lang naming maayos ang entry sa gate.
—Ginamit mo ang ID ko nang walang pahintulot.
—Fiancée kita.
—Hindi ako pag-aari ng engagement ring mo.
Napatingin siya sa kamay ko.
Suot ko pa ang singsing.
Matagal kong tinitigan iyon.
Simpleng singsing lang, hindi mamahalin, pero noon sapat na iyon dahil akala ko simbolo ito ng pangako.
Ngayon, parang tali.
Dahan-dahan ko itong hinubad.
Inabot ko sa kanya.
Hindi niya agad kinuha.
—Mara, huwag kang OA. Isang away lang ito.
—Hindi ito away. Dokumento ito.
Tinulak ko ang singsing sa palad niya.
—At ebidensya.
Nanigas ang mukha ni Aling Cely.
—Ano ang ibig mong sabihin?
—Ang ibig kong sabihin, bukas kakausapin ko ang HOA, ang barangay, at kung kailangan, abogado. Ginamit ninyo ang pangalan ko, ID ko, at pekeng pirma ko.
Biglang sumingit ang batang lalaking kasama nila.
—Tita, sabi mo okay na raw lahat.
Lumingon si Aling Cely nang mabilis.
—Tumahimik ka.
Ngunit huli na.
Napatingin ako sa bata.
Siguro labing-anim o labing-pito. Payat, may bitbit na backpack, at halatang pagod sa biyahe.
—Sino siya?
Hindi sumagot si Paolo.
Si Nanay ang unang nakapansin.
—Paolo, sino ang batang iyan?
Si Aling Cely ang sumagot, mabilis at matalim.
—Pamangkin ko. Tutulong lang magbuhat.
Pero tumingin sa akin ang bata, at sa mukha niya, may hiya.
—Hindi po. Dito rin po sana ako titira. Sabi po ni Kuya Paolo, malapit sa school.
Para akong sinampal ng pangalawang beses.
—School?
Napalunok si Paolo.
—Mara, minor detail lang iyon.
—Minor detail na may kasama pang isang tao?
—Pinsan ko siya. Mag-aaral dito. Wala namang mawawala sa iyo.
—Wala?
Napatingin ako sa truck.
Sa mga kahon.
Sa aparador.
Sa mga manok.
Sa paninda.
Sa batang hindi ko kilala.
Sa dalawang pinsang tahimik sa gilid.
Sa nanay niyang nakabenta na ng tindahan.
Bigla kong naintindihan ang buong larawan.
Hindi lilipat si Aling Cely para “may kasama.”
Lililipat niya ang buong mundo niya sa bahay ko.
At si Paolo ang naglatag ng pulang karpet.
—Sino pa ang titira?
Tahimik.
—Paolo, sino pa?
Hindi siya makatingin sa akin.
Si Aling Cely na naman ang sumalo.
—Mara, huwag kang magbilang ng tao na parang hotel ito. Pamilya kami. May dalawang pamangkin na maghahanap ng trabaho rito. May pinsan na mag-aaral. Ako naman ang magbabantay sa bahay. Ikaw pa nga ang makikinabang.
Napailing ako.
—Makikinabang ako sa sariling bahay ko?
—Sino ang magluluto sa iyo? Sino ang maglilinis? Sino ang magbabantay kapag nasa trabaho ka?
—May trabaho ako para bayaran ang bahay na gusto ninyong okupahan.
Umigting ang katahimikan.
Doon dumating ang kinatatakutan kong tanong mula kay Tatay.
Mahina niyang sinabi:
—Paolo, alam ba ng anak ko na ganito ang plano bago siya pumirma sa kasal sa simbahan?
Hindi sumagot si Paolo.
At ang katahimikang iyon ang pinakamasakit sa lahat.
Dahil sa isang buwan, nakapagpa-reserve na kami ng simbahan. Nakapagbigay na ng down payment sa reception. Nakapag-order na ng souvenirs. Nakapagpadala na ng invitations. Sa Facebook, naka-pin pa ang prenup photos namin.
Habang ako ay pumipili ng kulay ng table cloth, sila pala ay nagbibilang ng kuwarto.
Habang ako ay nag-iisip ng vows, sila pala ay nag-aayos ng address.
Habang ako ay nag-iipon para sa future namin, sila pala ay nagdadala ng tindahan sa garahe ko.
Sinubukan ni Paolo lumapit.
—Mara, listen. Mali ang paraan, okay. Pero hindi mali ang intention.
Umatras ako.
—Anong intention?
—Gusto ko lang buuin ang pamilya.
—Pamilya mo.
—Magiging pamilya mo rin sila.
—Hindi sa pamamagitan ng panloloko.
Napatingin siya sa mga kapitbahay na patuloy na nakamasid. Halatang doon siya mas galit: hindi sa ginawa niya, kundi sa pagkakakita ng iba.
—Puwede ba nating itigil ito? Pinapahiya mo ako.
—Hindi kita pinapahiya, Paolo. Ipinapakita ko lang ang ginawa mo.
Lumapit si Aling Cely. Wala na ang ngiti niya.
—Makinig ka, Mara. Kung hindi mo kami papapasukin ngayon, tandaan mo ito. Ikaw ang babae na nagpaalis sa matandang ina sa kalsada. Ikaw ang sisira sa kasal. Ikaw ang pag-uusapan ng lahat.
Dahan-dahan kong tinupi ang pekeng agreement.
Nilagay ko ito sa folder.
—Hindi po. Kayo ang nagbenta ng bahay ninyo bago kayo nagtanong. Kayo ang nagdala ng truck bago kayo pinayagan. Kayo ang gumawa ng papel bago ako pumirma.
Humakbang ako palapit, sapat para marinig niya ang bawat salita.
—At bukas, kayo rin ang magpapaliwanag kung bakit may pekeng pirma ko sa dokumentong ito.
Doon tumunog ang cellphone ni Paolo.
Hindi niya sana sasagutin, pero nakita ko ang pangalan sa screen.
“Reception Coordinator.”
Nagkatinginan kami.
Sinagot niya, naka-speaker dahil nanginginig ang kamay niya.
—Sir Paolo, good evening po. Confirm lang namin ang final headcount. Your mother called earlier and requested to add twelve more family members to the presidential table, charged to Ma’am Mara’s account. Approved po ba iyon?
Walang nagsalita.
Kahit ang manok sa hawla ay biglang tumahimik.
Tumingin ako kay Paolo.
At sa sandaling iyon, alam kong hindi pa pala iyon ang pinakamasahol.
May iba pa silang inihanda.
At pangalan ko ang ginagamit nilang pambayad.
