Anim na Buwan Akong Buntis Nang Paalisin Ako ng Biyenan Ko sa Master Bedroom Para sa Hipag—Kinabukasan, Dumating ang Sasakyan ng mga Magulang Ko
Anim na buwan akong buntis nang sabihin ng biyenan ko na kailangan kong ibigay ang master bedroom namin sa asawa ng bunso niyang anak.
Hindi ako nakipagtalo.
Hindi rin ako umiyak.
Ngumiti lang ako, isinara ang maternity bag ko, at kinabukasan—alas-otso pa lang ng umaga—nakaparada na sa ibaba ng condo ang SUV ng mga magulang ko.
Nagsimula ang lahat sa hapunan.
Hindi pa nauubos ni Adrian ang kanin niya nang ibaba ng mama niyang si Lourdes ang kutsara.
“Mara, may pag-uusapan sana tayo.”
Napatingin ako sa kanya.
“Ano po iyon, Ma?”
“Nanganak na si Camille kaninang hapon. Baby girl. Cesarean.”
Agad na lumiwanag ang mukha niya.
“Asawa ni Nico iyon. Maliit ang inuupahan nilang studio sa Pasig. Halos walang lugar para sa bata at sa gamit. Kaya naisip namin na dito muna sila tumira habang nagpapagaling si Camille.”
Tumango ako.
“Okay naman po. Mas madali nga kung may tutulong sa kanya.”
Akala ko iyon na iyon.
Pero tumingin si Lourdes kay Adrian bago muling bumaling sa akin.
“Ang problema… gusto kong sa master bedroom muna sila.”
Napatigil ang kamay ko.
“Po?”
“May sariling banyo kasi roon. Bagong opera si Camille. Mahirap kung lalakad pa siya nang malayo. Kayo ni Adrian, doon muna sa maliit na kuwarto.”
Ilang segundo akong walang sinabi.
Anim at kalahating buwan na akong buntis noon.
Dalawang linggo bago iyon, malinaw na sinabi ng OB ko na kailangan kong magpahinga dahil sumasakit na nang matindi ang likod ko. Pinayuhan pa akong gumamit ng matigas at suportadong kutson.
Ang maliit na kuwartong tinutukoy ni Lourdes?
Luma ang kama roon.
Sobrang lambot ng kutson.
Minsan akong natulog doon nang isang gabi at kinabukasan ay halos hindi ako makabangon.
“Ma,” mahinahon kong sabi, “alam n’yo naman pong sumasakit ang likod ko. Sabi ng doktor—”
“Bata ka pa naman.”
Ngumiti siya.
“Mas mabilis kang makakabawi. Si Camille, bagong hiwa. Hindi nga halos makatayo.”
Napalunok ako.
“Isang buwan lang naman,” dagdag niya. “Pagkatapos ng recovery niya, ibabalik sa inyo ang kuwarto.”
Tumingin ako kay Adrian.
Nakayuko siya.
Kinukutkot niya ng tinidor ang natitirang kanin sa plato na para bang wala siyang narinig.
Marahan ko siyang sinipa sa ilalim ng mesa.
Gumalaw ang paa niya.
Pero hindi siya tumingin sa akin.
Doon ko nakuha ang sagot.
“Okay po,” sabi ko.
Agad na gumaan ang mukha ni Lourdes.
“Ayan. Alam kong maiintindihan mo.”
Ngumiti rin ako.
“Opo. Ako na lang po ang mag-iimpake.”
Pagkatapos ng hapunan, naghugas ako ng pinggan.
Tatlong beses kong nahugasan ang parehong mangkok bago ko napansing wala na pala itong mantika.
Pumasok si Adrian sa kusina.
“Alam mo naman si Mama,” sabi niya. “Kapag nakapagdesisyon na iyon, mahirap nang baguhin.”
Hindi ako lumingon.
“Hindi naman kita pinapapili sa pagitan namin.”
“Mara…”
“Gusto ko lang sanang maalala mo na buntis din ako.”
Tumahimik siya.
“Alam ko.”
Lumapit siya at niyakap ako mula sa likod.
“Isang buwan lang. Bibili ako bukas ng mas magandang mattress para sa kabilang room.”
Hindi ako sumagot.
Dahil hindi ito ang unang pagkakataong ako ang kailangang “umintindi.”
Isang taon matapos kaming ikasal, gusto sana naming bumili ng maliit na condo.
May naipon kaming ₱1.4 milyon para sa down payment.
Pinag-ipunan namin iyon nang halos dalawang taon.
Nag-overtime ako.
Kinansela namin ang honeymoon abroad.
Bihira kaming kumain sa labas.
May napili na nga akong layout ng magiging bahay namin.
Pero biglang nagkulang ng pera si Nico para sa sarili niyang bahay bago sila ikasal ni Camille.
Umiyak si Lourdes sa sala.
“Maagang nawala ang papa ninyo. Ako lang ang nagpalaki sa inyong magkapatid. Hindi mo naman siguro pababayaan ang kapatid mo?”
Nang gabing iyon, nalaman kong ipinadala ni Adrian kay Nico ang buong ₱1.4 milyon.
Hindi niya ako tinanong.
Hindi niya ako sinabihan.
Nang magalit ako, iisa ang sagot niya.
“Kapatid ko siya.”
At ako?
Asawa lang pala ako.
Nabibili ng bulaklak pagkatapos masaktan.
Nadadala sa restaurant kapag kailangang patahimikin.
At laging hinihingan ng pang-unawa.
Tatlong araw matapos ang hapunang iyon, lumipat kami sa maliit na kuwarto.
Habang nag-aayos ako ng bedsheet, biglang kumirot nang matindi ang likod ko.
Napahawak ako sa gilid ng kama.
“Mara?”
Sumilip si Adrian.
“Okay ka lang?”
Tumango ako kahit namumutla na ako.
“Mama said kunin daw natin iyong breast pump sa cabinet ng master bedroom. Gagamitin daw ni Camille.”
Pumikit ako sandali.
“Nasa ibabaw iyon. Katabi ng maternity bag ko.”
Pumasok ako sa dating kuwarto namin.
Nandoon pa rin ang kulay-abong maternity bag ko.
Bahagyang nakabukas ang zipper.
Kitang-kita ang maliit na puting onesie na binili ko para sa anak namin.
May maliit na sleeping bear sa dibdib.
Hinawakan ko ang zipper.
Pagkatapos, sa halip na breast pump lang ang kunin ko…
isinara ko nang tuluyan ang maternity bag.
Binuhat ko iyon.
Nang gabing iyon, nakaupo ako sa madilim na maliit na kuwarto nang pumasok si Adrian.
“Mara, bakit nandiyan ang maternity bag?”
Tumingin ako sa kanya.
“Para hindi na natin abalahin si Camille kapag kailangan ko na.”
Napakunot ang noo niya.
“Ano’ng ibig mong sabihin?”
Ngumiti ako.
“Wala.”
Humiga siyang katabi ko.
Maya-maya, mahimbing na ang tulog niya.
Ako naman, alas-dos ng madaling-araw, gising pa rin.
Kinuha ko ang cellphone ko.
Tinawagan ko ang isang numerong matagal ko nang gustong tawagan pero paulit-ulit kong pinipigilan ang sarili ko.
Isang ring lang.
“Anak?”
Boses iyon ng mama ko.
Hindi ko napigilang mapapikit.
“Ma…”
“Bakit? May nangyari ba?”
Tumingin ako sa lalaking mahimbing na natutulog sa tabi ko.
Pagkatapos ay tumingin ako sa maternity bag sa sahig.
“Pwede po ba akong umuwi?”
Tahimik si Mama nang ilang segundo.
Pagkatapos ay sinabi niya ang mga salitang matagal ko palang hinihintay marinig.
“Hindi mo kailangang magpaalam para umuwi sa amin.”
Kinabukasan, alas-otso ng umaga, may bumusina sa ibaba.
Binuksan ni Adrian ang kurtina.
Isang itim na SUV ang nakaparada sa driveway.
Bumaba ang papa ko.
Kasunod niya ang kuya ko.
At nang makita ni Adrian ang dalawang malalaking maleta sa tabi ng maternity bag ko…
biglang nawala ang antok sa mukha niya.
“Mara…”
“Bakit parang aalis ka?”
PARTE2
“Bakit parang aalis ka?”
Iyon ang unang sinabi ni Adrian.
Hindi, “Masama ba pakiramdam mo?”
Hindi, “Nasaktan ba kita?”
Hindi rin, “Ano ang kailangan mo?”
Ang una niyang naisip ay kung aalis ba ako.
Tumayo ako sa tabi ng kama at isinara ang huling zipper ng maleta.
“Uuwi muna ako kina Mama.”
Biglang nagbago ang mukha niya.
“Dahil lang sa kuwarto?”
Napatingin ako sa kanya.
Doon ako tuluyang napagod.
“Akala mo kuwarto lang ito?”
“Mara, hindi iyon ang ibig kong sabihin.”
“Adrian, ibinigay mo ang ipon natin sa kapatid mo nang hindi ako kinonsulta.”
Tumahimik siya.
“Nagtiis akong tumira rito dahil sabi mo pansamantala lang.”
“Ngayon buntis ako, masakit ang likod ko, may malinaw na bilin ang doktor, pero nang sabihin ng mama mo na ako ang lumipat… ni hindi mo man lang nagawang tumingin sa akin.”
“Mara…”
“Hindi naman talaga tungkol sa master bedroom.”
Napahawak ako sa tiyan ko.
“Tungkol ito sa katotohanang tuwing kailangang pumili kung sino ang dapat magsakripisyo, sigurado kang ako iyon.”
Bumukas ang pinto.
Nakatayo roon si Lourdes.
“Ano itong naririnig ko?”
Nakita niya ang mga maleta.
Agad siyang napasimangot.
“Uuwi ka sa magulang mo dahil lang pinagamit namin ang kuwarto kay Camille?”
“Ma, huwag muna,” sabi ni Adrian.
Pero tuloy siya.
“Isang buwan lang naman! Hindi ka ba marunong makisama? Pamilya naman natin sila.”
Huminga ako nang malalim.
“Opo. Pamilya ninyo.”
Nanahimik ang lahat.
Hindi ko iyon sinabi nang pasigaw.
Pero parang mas masakit dahil tahimik.
“Mara,” sabi ni Adrian, “asawa kita.”
“Alam ko.”
Tumingin ako sa kanya.
“Iyon nga ang problema. Asawa mo ako pero parang ako pa ang huling tao sa bahay na kailangan mong isipin.”
Bumaba ako.
Sinalubong ako ni Papa nang hindi nagtatanong.
Kinuha niya ang maleta.
Si Mama naman, pagkakita sa tiyan ko, agad akong niyakap.
Walang sermon.
Walang “sabi ko sa’yo.”
Walang tanong kung sino ang tama.
Simple lang.
“Halika na, anak.”
Sa kotse ako unang umiyak.
Tahimik.
Hindi iyong hagulgol na parang teleserye.
Kundi iyong luha ng isang taong matagal nang malakas dahil walang ibang pagpipilian.
Pagdating namin sa bahay sa Antipolo, inayos ni Mama ang dating kuwarto ko.
Matigas ang mattress.
May sariling banyo.
May maliit na upuan sa tabi ng kama.
Inilagay ni Papa ang maternity bag ko sa aparador.
“Dito muna.”
Iyon lang.
Dalawang salita.
Pero biglang gumaan ang dibdib ko.
Sa loob ng tatlong araw, halos hindi tumigil sa pagtawag si Adrian.
Hindi ko siya bina-block.
Pero hindi ko rin agad sinasagot.
Ayokong magsalita habang galit ako.
Sa ikaapat na araw, pumunta siya.
May dalang prutas, vitamins at isang bagong unan para sa buntis.
Parang dati.
Kapag may problema, bumibili siya ng bagay.
Pinapasok siya ni Mama pero iniwan kami sa sala.
“Mara.”
Umupo siya sa tapat ko.
“Umuwi ka na.”
Napangiti ako nang kaunti.
“Bakit?”
“Dahil bahay natin iyon.”
“Talaga?”
Napayuko siya.
“Mali ako.”
Hindi ako nagsalita.
“Sana nagsalita ako noong gabing iyon.”
“Sana nga.”
“Pero hindi ibig sabihin na hindi kita mahal.”
Doon ako napatingin sa kanya nang diretso.
“Hindi ko naman pinagdududahan kung mahal mo ako.”
Nagulat siya.
“Ang problema, Adrian, hindi sapat ang pagmamahal kung wala itong paninindigan.”
Natahimik siya.
“Tuwing may kailangan si Nico, nagbibigay ka.”
“Tuwing may gusto ang mama mo, sumusunod ka.”
“Tuwing may kailangang masaktan para maging komportable ang iba, ako ang kinakausap mong ‘umintindi.’”
Hinawakan ko ang tiyan ko.
“Ngayon may anak na tayo.”
“Hinding-hindi ko papalakihin ang anak ko sa bahay kung saan matututunan niyang normal lang na isantabi ang nanay niya para walang ibang maabala.”
Namula ang mga mata niya.
“Ano ang gusto mong gawin ko?”
Matagal kong hinintay ang tanong na iyon.
Kaya handa ang sagot ko.
“Bumukod tayo.”
Napatingin siya sa akin.
“Tayo lang.”
“Walang Mama mo. Walang Nico. Walang desisyong gagawin tungkol sa pera natin nang hindi tayo parehong pumapayag.”
“Mara, alam mong wala na tayong dating ipon.”
“Alam ko.”
“Hindi tayo makakabili agad ng condo.”
“Hindi ko hinihingi ang condo.”
Umayos ako ng upo.
“Kahit maliit na apartment. Kahit dalawang kuwarto lang. Basta tahanan nating dalawa.”
“At iyong ₱1.4 milyon na ibinigay mo kay Nico?”
Napayuko siya.
“Hindi ko hinihinging bawiin mo agad lahat.”
“Pero gusto kong kausapin mo siya.”
“Utang iyon sa ating dalawa. Hindi regalo mula sa’yo.”
Umalis si Adrian nang hapon ding iyon.
Hindi niya ako pinilit sumama.
At sa unang pagkakataon sa halos tatlong taon naming pagsasama, hindi siya dumiretso sa trabaho pagkatapos.
Dumiretso siya sa bahay ng mama niya.
Kalaunan, siya mismo ang nagkuwento sa akin kung ano ang nangyari.
Nasa master bedroom si Camille noon kasama ang sanggol.
Nasa sala sina Lourdes at Nico.
“Mama,” sabi ni Adrian, “aalis na rin ako rito.”
Nagulat si Lourdes.
“Ano?”
“Maghahanap kami ni Mara ng sariling bahay.”
“Dahil lang nagdrama ang asawa mo?”
Doon daw unang beses na hindi niya pinalampas ang sinabi ng mama niya.
“Hindi siya nagdrama.”
“Buntis ang asawa ko.”
“Masakit ang likod niya.”
“At pinalipat natin siya na parang bisita lang siya sa sarili niyang kuwarto.”
Nagalit si Lourdes.
“Para naman kay Camille iyon!”
“Hindi si Camille ang problema.”
Tumingin daw si Adrian kay Nico.
“Ako.”
Tahimik ang kapatid niya.
“Ako ang problema dahil nasanay akong basta sumunod.”
Pagkatapos ay binanggit niya ang ₱1.4 milyon.
Namula raw si Lourdes.
“Kapatid mo iyan!”
“Oo.”
“Pero asawa ko si Mara.”
Iyon daw ang unang beses niyang sinabi iyon nang hindi sinusundan ng “pero.”
Tumingin siya kay Nico.
“Hindi ko hinihinging bayaran mo bukas.”
“Pero simula sa susunod na buwan, gusto kong magkaroon tayo ng malinaw na hulugan.”
Nagulat si Nico.
“Kuya, kakapanganak lang ni Camille.”
“Alam ko.”
“Kaya hindi kita minamadali.”
“Pero hindi rin puwedeng habang-buhay kaming walang sariling bahay dahil ibinigay ko sa’yo ang pera naming dalawa nang hindi humingi ng permiso sa asawa ko.”
Hindi raw agad sumagot si Nico.
Si Camille ang nagsalita mula sa hallway.
“Bayaran natin.”
Lahat sila napatingin sa kanya.
Mahina pa siya noon, hawak ang pader habang naglalakad.
“Hindi ko alam na pera pala nilang mag-asawa iyon.”
Tumingin siya kay Lourdes.
“Akala ko sabi n’yo tulong ni Kuya Adrian.”
Tahimik ang biyenan ko.
Doon lumabas ang isa pang bagay na hindi ko alam.
Ilang buwan matapos ibigay ni Adrian ang pera, nakakuha pala ng malaking year-end bonus si Nico.
May sapat sana silang maibalik kahit bahagi ng utang.
Pero sinabi raw ni Lourdes na huwag muna.
“Mag-asawa naman sila. Wala pa silang anak noon. Makakaipon ulit.”
Nang ikuwento iyon ni Adrian sa akin kinagabihan, matagal akong hindi nakapagsalita.
Hindi na ako nagalit.
Mas masakit pala kapag kumpirmado na ang matagal mo nang nararamdaman.
Talagang ako ang laging inaasahang makakaintindi.
Dalawang linggo ang lumipas.
Nakahanap si Adrian ng maliit na two-bedroom apartment sa Marikina.
Hindi maganda.
Walang chandelier.
Walang malaking sala.
Mas maliit pa nga sa master bedroom na iniwan ko.
Pero may maaliwalas na bintana.
Matigas ang kutson.
At sa pangalawang kuwarto, inilagay niya ang maliit na crib na kami mismo ang pumili.
Pinadalhan niya ako ng litrato.
Kasunod ang mensahe.
“Hindi kita hihilinging bumalik hangga’t hindi ka handa. Gusto ko lang malaman mong sinimulan ko na.”
Doon ako unang umiyak dahil sa kanya nang hindi nasasaktan.
Sa ika-34 na linggo ng pagbubuntis ko, bumalik ang matinding pananakit ng likod.
Akala ko normal lang.
Pero madaling-araw, may kasamang paninigas ng tiyan.
Dinala ako nina Mama sa ospital.
Si Mama ang tumawag kay Adrian.
Wala pang apatnapung minuto, dumating siya.
Nakasando sa ilalim ng jacket.
Magkaiba ang tsinelas.
Halatang basta nakatakbo palabas ng bahay.
Pagkakita niya sa akin, hindi niya tinanong kung bakit hindi ako ang tumawag.
Hinawakan niya lang ang kamay ko.
“Nandito ako.”
False alarm iyon.
Hindi pa ako manganganak.
Pero pinayuhan akong magpahinga nang mas mahigpit.
Bago umalis ang doktor, tumingin si Adrian sa kanya.
“Doc, anong klaseng mattress ang pinakaligtas para sa likod niya?”
Napatingin ako sa kanya.
Maliit na bagay.
Pero minsan, sa maliit na bagay mo unang nakikita kung may taong talagang nagbago.
Tatlong linggo bago ang due date ko, lumipat ako sa apartment namin.
Hindi dahil pinilit niya ako.
Hindi rin dahil nakalimutan ko ang nangyari.
Bumalik ako dahil nakita kong sa unang pagkakataon, hindi lang siya humihingi ng tawad.
May ginagawa siyang kapalit nito.
Nagsimulang maghulog si Nico buwan-buwan.
Hindi malaki.
Pero regular.
Si Lourdes, dalawang beses munang tumawag bago ko sinagot.
“Galit ka pa rin ba sa akin?” tanong niya.
“Hindi po.”
“Tapos na iyon?”
“Hindi rin po.”
Tahimik siya.
“Ma, puwede naman tayong maging pamilya nang hindi ako ang laging kailangang umurong.”
Hindi siya agad nakasagot.
Pero sa huli, mahina niyang sinabi:
“Siguro… nasanay lang akong si Adrian ang laging tumutulong.”
“At nasanay rin po siyang ako ang laging umiintindi.”
Hindi kami biglang naging malapit.
Walang magic.
Walang yakapan na parang pelikula.
Pero nagkaroon ng hangganan.
At minsan, iyon ang unang hakbang para magkaroon ng respeto.
Isang buwan makalipas, ipinanganak ko ang anak naming babae.
Nang iuwi namin siya sa maliit naming apartment sa Marikina, si Adrian ang nagbukas ng pinto.
Sa ibabaw ng kama namin ay naroon ang kulay-abong maternity bag.
Sa crib naman, suot ng anak namin ang puting onesie na may sleeping bear.
Iyong damit na minsan kong tinitigan habang pakiramdam ko wala akong lugar sa bahay na tinitirhan ko.
Lumapit si Adrian sa akin.
“Sorry kung matagal bago ko naintindihan.”
Tumingin ako sa anak namin.
“Ang importante, naintindihan mo bago siya lumaki.”
Hindi naging perpekto ang pagsasama namin pagkatapos noon.
May mga pagkakataon pa ring nahihirapan siyang tumanggi sa mama niya.
May mga pagkakataon ding bumabalik ang sama ng loob ko.
Pero may isang bagay nang malinaw.
Hindi na ako nakatira sa bahay kung saan kailangan kong humingi ng pahintulot para magkaroon ng lugar.
At hindi na rin ako asawa na kailangang lunukin ang lahat para matawag na mabait.
Dahil ang tunay na pamilya ay hindi nasusukat sa dami ng beses mong kayang magsakripisyo para sa kanila.
Nasusukat ito sa kung kaya ba nilang makita kapag ikaw naman ang nasasaktan.
Minsan, ang pag-alis ay hindi pagtatapos ng isang pamilya. Minsan, iyon ang paraan para turuan ang mga taong mahal mo kung paano ka dapat tratuhin kapag pinili mong bumalik.
