Sa Araw ng Kasal ng Best Friend Ko, Pinakiusapan Niya Akong Magsinungaling—Pero Nang Malaman Ko Kung Kanino Talaga ang Dinadala Niya, Nagsalita Ako sa Harap ng Lahat
Hindi ko kailanman inakalang ako ang magiging dahilan kung bakit titigil ang isang kasal.
Lalo na kung ang ikakasal ay ang babaeng tinawag kong best friend sa loob ng labing-anim na taon.
Pero habang nakaupo ako sa front table ng reception sa Tagaytay, hawak ang maliit na clutch bag ko at pinapanood siyang ngumiti sa lalaking niloloko niya, iisa lang ang paulit-ulit na tanong sa isip ko:
Hanggang saan ba dapat umabot ang katapatan sa isang kaibigan?
Tatlong araw bago ang kasal, alas-onse na ng gabi nang tumawag sa akin si Bianca.
Pagkasagot ko pa lang, umiiyak na siya.
“Mae, kailangan ko ng tulong.”
Napaupo ako sa kama.
“Kung gusto mong tumakas sa kasal, sabihin mo lang. May kotse ako at full tank.”
Hindi siya natawa.
Doon ako kinabahan.
“Hindi iyon.”
“Ano?”
Huminga siya nang malalim.
“Kapag tinanong ka ni Adrian tungkol sa Friday night… sabihin mong magkasama tayo.”
Napatigil ako.
Si Adrian ang fiancé niya.
Apat na taon silang magkasintahan. Kasama ako noong unang date nila sa BGC. Ako ang tumulong kay Adrian pumili ng engagement ring. Ako rin ang unang sinabihan ni Bianca nang mag-propose ito sa kanya sa Tagaytay.
Kaya nang marinig ko ang hinihingi niya, alam kong may mali.
“Bakit ko kailangang sabihin iyon?”
“Basta, please.”
“Nasaan ka ba noong Friday?”
“Nasa bahay.”
“Kung nasa bahay ka, bakit kailangan kong magsinungaling?”
Tahimik siya.
“Bianca.”
Wala pa ring sagot.
“Anong ginawa mo?”
“Wala.”
Napapikit ako.
“Kapag sinabi ng isang tao na ‘wala’ pagkatapos akong utusang magsinungaling, kadalasan sobrang laki ng ginawa niya.”
Bigla siyang humagulgol.
“Please, Mae. Promise mo muna na hindi ka magsasabi.”
“Hindi ako mangangako hangga’t hindi ko alam kung ano ang tinatago ko.”
Matagal siyang hindi nagsalita.
Tapos narinig ko siyang bumulong.
“Buntis ako.”
Nanlamig ang mga kamay ko.
“Ano?”
“Six weeks.”
Napangiti pa sana ako kung hindi dahil sa paraan ng pagkakasabi niya.
“Alam ba ni Adrian?”
“Oo.”
“Then bakit parang may namatay sa boses mo?”
Huminga siya nang nanginginig.
“Akala niya sa kanya.”
Parang may dumagan sa dibdib ko.
“Akala niya?”
Hindi siya sumagot.
At sa katahimikang iyon, alam kong may mas malala pang kasunod.
“Bianca… kanino ang bata?”
“Mae…”
“Kanino?”
Umiyak siya lalo.
At pagkatapos ay sinabi niya ang pangalang hindi ko kailanman inakalang maririnig ko.
“Kay Nico.”
Napatayo ako.
Si Nico.
Nakababatang kapatid ni Adrian.
“Hindi.”
“Please…”
“Bianca, sabihin mong hindi totoo.”
“Nangyari lang—”
“Ang alin? Iyong nabuntis ka sa kapatid ng lalaking pakakasalan mo?”
“Isang beses lang!”
“Isang beses lang ang kailangan para makabuo ng bata!”
“Alam ko!”
Napahawak ako sa noo.
Pakiramdam ko ako pa ang nahihilo para sa kanya.
“Kailan?”
Tahimik ulit.
“Kailan kayo nagsimula?”
“Hindi naman kami…”
“Kailan?”
“Two months ago.”
Napatawa ako sa sobrang galit.
“Akala ko isang beses?”
“Mae…”
“At Friday? Kasama mo rin siya?”
Hindi siya sumagot.
Doon ko nakuha ang sagot.
Noong gabing abala kami sa final wedding preparations, habang ako ang nag-aayos ng souvenirs at pinipili niya kunwari ang shoes na susuotin niya, nakipagkita pala siya kay Nico.
Dalawang araw bago niyang pakasalan ang kuya nito.
“Plano mong ituloy ang kasal?” tanong ko.
“Hindi ko kayang mawala si Adrian.”
“Bianca, niloko mo siya kasama ang sarili niyang kapatid.”
“Mahal ko si Adrian.”
“Hindi ganito ang ginagawa mo sa taong mahal mo.”
“Magbabago ako pagkatapos ng kasal.”
Napatingin ako sa cellphone ko na parang baka mali lang ang narinig ko.
“Pagkatapos ng kasal?”
“Kapag settled na kami, saka ko aayusin.”
“Paano?”
“Hindi ko alam. Pero huwag mo lang sirain ang lahat ngayon.”
Doon ko naintindihan.
Hindi niya gustong ayusin ang problema.
Gusto lang niyang makasal muna bago malaman ni Adrian ang katotohanan.
Sa loob ng tatlong araw, hindi ako halos nakatulog.
Ilang beses kong binuksan ang chat ni Adrian.
Ilang beses kong tinangkang mag-type.
Pero naaalala ko rin ang labing-anim na taon naming pagkakaibigan ni Bianca.
Magkasama kami noong high school.
Magkasama kaming nag-review para sa college entrance exams.
Ako ang nasa tabi niya nang mamatay ang lola niya.
Siya naman ang tumulong sa akin nang mawalan ako ng trabaho.
Hindi simpleng kaibigan ang mawawala sa akin kapag nagsalita ako.
Parang kapatid.
Pero tuwing naiisip ko si Adrian, mas bumibigat ang konsensya ko.
Dumating ang araw ng kasal.
Maliwanag ang umaga sa Tagaytay.
Puno ng puting rosas ang chapel. May string quartet sa gilid. Halos lahat ng bisita naka-formal, nagpipicture habang kita sa malayo ang malamig na ulap sa paligid ng Taal.
Napakaganda ni Bianca.
Nang maglakad siya sa aisle, umiiyak si Adrian.
Nakatingin ito sa kanya na parang siya lang ang babae sa buong mundo.
At sa likod ng chapel, nakita ko si Nico.
Naka-dark suit.
Tahimik.
Nang magtagpo ang mga mata namin, bigla siyang umiwas.
Doon tuluyang nawala ang huling pagdududa ko.
Pagkatapos ng ceremony, lumipat kaming lahat sa reception hall.
May champagne.
May cake na tatlong palapag.
May slideshow ng pictures nila mula noong naging magkasintahan sila.
At sa bawat litrato ng masayang mukha ni Adrian, lalo akong nasusuka sa sikreto.
Bago magsimula ang speeches, nilapitan ako ni Bianca.
“Aalalahanin mo sinabi ko, di ba?”
Tinitigan ko siya.
“Kapag tinanong ni Adrian tungkol sa Friday…”
“Magkasama tayo,” dugtong niya.
Ngumiti siya nang mahina.
“Thank you. I love you.”
Yumakap siya sa akin.
Hindi ko nasabi ang “I love you too.”
Maya-maya, tinawag ang pangalan ko.
“Best friend of the bride!”
Palakpakan ang lahat.
Umakyat ako sa maliit na stage.
Kinuha ko ang microphone.
Nakita kong nakangiti si Adrian.
Nasa tabi niya si Bianca.
Sa kabilang mesa, nakayuko si Nico.
“Kilalang-kilala ko si Bianca,” panimula ko.
“Sixteen years na kaming magkaibigan, kaya marami akong kuwentong puwedeng gamitin para sirain ang reputation niya ngayong gabi.”
Nagtawanan ang lahat.
Ngumiti rin si Bianca, pero halatang kinakabahan.
“Pero may isang bagay akong hindi kayang gawin para sa kanya.”
Tumahimik nang kaunti ang hall.
Tumingin ako kay Bianca.
“Nangako akong magiging mabuting kaibigan.”
Nawala ang ngiti niya.
“Pero hindi ko kayang maging mabuting kaibigan kung kailangan kong sirain ang buhay ng ibang tao para lang protektahan siya.”
Biglang tumayo si Bianca.
“Mae.”
Napatingin sa kanya ang lahat.
“Anong ibig mong sabihin?” tanong ni Adrian.
Nanginginig ang kamay ko sa microphone.
“Pinakiusapan niya akong magsinungaling.”
Namuti ang mukha ni Bianca.
“Tumigil ka.”
Tumayo si Adrian.
“Magsinungaling tungkol saan?”
Hindi na makatingin sa akin si Bianca.
Huminga ako nang malalim.
“Pinakiusapan niya akong sabihin na kasama ko siya noong Friday night.”
Lumingon si Adrian sa bagong asawa niya.
“Nasaan ka noong Friday?”
“Adrian…”
“Nasaan ka?”
Walang sumagot.
At pagkatapos, mula sa likod ng hall, tumayo si Nico.
Nang makita siya ni Adrian, parang biglang nawala ang lahat ng kulay sa mukha nito.
Unti-unti siyang lumingon sa kapatid niya.
“Nico…”
Tumahimik ang buong reception.
At sa boses na halos pabulong, sinabi ni Adrian:
“Huwag mong sabihing ikaw.”
PARTE2
Hindi agad nakasagot si Nico.
Iyon ang pinakamasamang bahagi.
Kung inosente siya, sana tumawa siya.
Sana nagalit.
Sana sinabi niyang baliw kaming lahat.
Pero nanatili lang siyang nakatayo sa tabi ng mesa, maputla ang mukha at nakapikit na parang naghihintay ng sentensiya.
Tumayo si Adrian nang tuluyan.
“Nico,” ulit niya. “Tinanong kita.”
Napatingin si Nico kay Bianca.
Mali iyon.
Napansin din ni Adrian.
“Ako ang kausapin mo!” sigaw niya.
Nagkagulo ang mga bulungan sa hall.
May mga kamag-anak nang tumayo.
Ang nanay nina Adrian at Nico ay nakahawak sa bibig habang nakatitig sa dalawa niyang anak.
“Anong nangyayari?” tanong niya.
Biglang humagulgol si Bianca.
“Adrian, please. Huwag dito.”
Napatawa si Adrian.
Hindi iyong masayang tawa.
Iyong klase ng tawang lumalabas kapag sobrang sakit na ng nangyayari at hindi na alam ng katawan kung paano tutugon.
“Huwag dito?”
Tinuro niya ang reception hall.
“Tatlong oras na ang nakalipas, pinangako mo sa harap ng Diyos at ng pamilya natin na magiging tapat ka sa akin. Ngayon ayaw mong pag-usapan ang katotohanan dahil maraming tao?”
“Please…”
“Nasaan ka noong Friday?”
Nanginginig si Bianca.
Walang sagot.
Lumapit ako sa gilid ng stage.
Hindi ko na alam kung dapat ko bang ibaba ang microphone.
Pero huli na ang lahat.
“Nico,” sabi ni Adrian. “Kasama mo ba siya?”
Dahan-dahang tumango si Nico.
May napasigaw sa isang mesa.
Napaupo ang nanay nila.
Pero hindi pa iyon ang pinakamasakit.
Nilapitan ni Adrian si Bianca.
“Bakit kailangan mong magsinungaling tungkol sa Friday? Ano pang meron?”
Umiling si Bianca.
“Wala na.”
Napapikit ako.
Narinig niya iyon.
Lumingon siya sa akin.
“Mae.”
Hindi ako makapagsalita.
“May alam ka pa?”
“Adrian…”
“May alam ka pa?”
Bumagsak ang mga luha ko.
Ayokong ako ang magsabi.
Pero alam kong wala nang dahilan para magtago pa.
“Sinabi niya sa akin na buntis siya.”
Tumango si Adrian.
“Alam ko. Four days ago niya sinabi. Akala ko—”
Bigla siyang natigil.
Para bang kusa nang pinagdugtong ng isip niya ang lahat.
Mabagal siyang lumingon kay Bianca.
“Hindi.”
Napahikbi si Bianca.
“Adrian…”
“Hindi.”
Hinawakan niya ang likod ng upuan.
“Sabihin mong mali ang iniisip ko.”
Lumapit si Bianca sa kanya.
“Please, makinig ka muna.”
“Ang bata ba…”
Hindi niya agad natapos ang tanong.
Nakatingin lang siya kay Nico.
Pagkatapos ay muling tumingin kay Bianca.
“Ang bata ba ay sa kapatid ko?”
Tinakpan ni Bianca ang mukha niya.
Walang tunog sa buong hall maliban sa paghikbi niya.
“Sumagot ka,” sabi ni Adrian.
At sa wakas, tumango siya.
Parang may sumabog sa buong reception.
“Diyos ko!” sigaw ng isang tiyahin.
Napamura ang pinsan ni Adrian.
Ang ama nila ay agad lumapit kay Nico.
“Anong ginawa mo sa kapatid mo?”
“Dad—”
“Anong ginawa mo?”
Pero ang pinaka-nakakatakot ay si Adrian.
Hindi siya sumigaw.
Hindi siya nanuntok.
Hindi niya binato ang anumang bagay.
Tahimik lang siyang nakatitig kay Bianca.
Iyon ang katahimikang mas masakit kaysa anumang sigaw.
“Gaano katagal?”
“Adrian…”
“Gaano katagal kayong dalawa?”
“Hindi relasyon iyon.”
“Gaano katagal?”
“Two months.”
Napapikit siya.
At doon na rin ako nagulat.
Dahil noong tumawag sa akin si Bianca, ang una niyang sinabi ay “isang beses lang.”
Pero ngayong nakaharap na niya si Adrian, lumabas ang totoo.
Hindi isang beses.
Dalawang buwan.
“Friday ang huli?” tanong ni Adrian.
Tumango si Nico.
Napaawang ang bibig ng maraming tao.
“Kaya pala,” sabi ni Adrian.
“Kuya…”
“Kaya pala noong Friday, sinabi niyang masama pakiramdam niya at matutulog nang maaga.”
Napaupo siya sandali.
Tapos bigla siyang tumawa.
“Ang tanga ko.”
“Hindi ka tanga,” sabi ko.
Napatingin siya sa akin.
“Hindi?”
Umiling ako.
“Pinaniwala ka.”
Hindi siya sumagot.
Bumaling siya ulit kay Bianca.
“At ano ang plano?”
Walang sagot.
“Sabihin mo.”
“Hindi ko alam.”
“Talaga?”
Tumayo siyang muli.
“Pinakasalan mo ako ngayong araw. Alam mong hindi akin ang bata. Pinakiusapan mo ang best friend mo na magsinungaling. Nakipagkita ka pa sa kapatid ko dalawang araw bago ang kasal.”
Lumapit siya nang isang hakbang.
“May plano ka.”
Umiiyak si Bianca.
“Akala ko kapag kasal na tayo, magiging maayos din ang lahat.”
Napatingin sa kanya ang mga tao na parang hindi makapaniwala.
“Magiging maayos?” ulit ni Adrian.
“Mahal kita.”
“No.”
“Adrian, mahal talaga kita.”
“No.”
Umiling siya.
“Hindi mo ako mahal. Gusto mo lang ang buhay na meron tayo.”
Tahimik si Bianca.
“Gusto mo iyong condo natin. Iyong plano nating negosyo. Iyong pamilya natin. Iyong pangalan ko.”
Napatingin siya kay Nico.
“At habang kinukuha mo lahat ng iyon sa akin, gusto mong akuin ko rin ang anak ng kapatid ko nang hindi ko nalalaman.”
“Hindi ko alam kung paano sasabihin sa’yo!”
“Simple lang sana.”
Tumingin siya diretso sa kanya.
“Bago tayo ikasal.”
Hindi nakasagot si Bianca.
Doon lumapit ang nanay ni Adrian.
Namumugto ang mga mata nito.
Sinampal niya si Nico.
Hindi malakas, pero sapat para mabigla ang buong pamilya.
“Kuya mo iyan.”
“Ma…”
“Kuya mo!”
Umiiyak na rin si Nico.
“Mahal ko si Bianca.”
Lalong natahimik ang lahat.
Kahit ako napatingin sa kanya.
Si Bianca naman ay tila natulala.
“Ano?” sabi niya.
Tumingin si Nico sa kanya.
“Mahal kita.”
“Hindi iyan ang sinabi mo sa akin.”
“Natakot ako.”
Biglang tumawa si Adrian.
“Perfect.”
Napahawak siya sa noo.
“Talagang perfect.”
Tumingin siya kay Bianca.
“Ang kapatid ko, mahal ka. Ikaw, sinasabi mong mahal mo ako. At ako naman, tatlong oras na nagce-celebrate ng kasal na hindi pala dapat nangyari.”
Dumating ang wedding coordinator, halatang hindi alam kung dapat bang lumapit.
May mga staff na tumigil na sa paghahain ng pagkain.
May bisitang palihim na nagvi-video.
Napansin iyon ni Adrian.
“Please,” sabi niya sa lahat. “Huwag ninyo nang i-post ito.”
Bumaba ang ilang cellphone.
Pagkatapos ay bumalik ang tingin niya kay Bianca.
“Nasaan ang marriage documents?”
“Adrian…”
“Nasaan?”
Nagsalita ang wedding coordinator.
“Nasa bridal suite po ang copies.”
Tumango siya.
“Kunin ninyo.”
“Ano’ng gagawin mo?” tanong ni Bianca.
“Ang dapat ginawa natin bago pa tayo dumating dito.”
Lumapit siya sa akin.
“Mae.”
Halos hindi ako makahinga.
“Sorry.”
Iyon lang ang nasabi ko.
“Tumingin ka sa akin.”
Tumingin ako.
“Gaano katagal mo nang alam?”
“Three days.”
Humigpit ang panga niya.
“Bakit hindi mo sinabi agad?”
Mas masakit ang tanong na iyon kaysa galit niya.
“Kasi best friend ko siya.”
Tumango siya nang mabagal.
“Exactly.”
Wala akong maipagtanggol sa sarili ko.
Tama siya.
Tatlong araw akong nanahimik.
Tatlong araw ko ring hinayaang umabot sa altar ang isang lalaking may karapatang malaman ang katotohanan.
“Pero nagsalita ka ngayon,” dagdag niya.
“Dapat mas maaga.”
“Oo.”
Tumango ako.
“Dapat.”
Walang drama sa sagot niya.
At iyon ang dahilan kung bakit mas tumama sa akin.
Hindi porke’t tama ang ginawa ko sa huli ay nabubura na ang pagkakamali kong manahimik noong una.
Kinuha ni Adrian ang susi ng kotse niya mula sa mesa.
Hinabol siya ni Bianca.
“Please. Pag-usapan natin ito sa bahay.”
Tumigil siya.
“Anong bahay?”
Napatigil si Bianca.
“Adrian…”
“Hindi ka na uuwi sa condo ko.”
“Condo natin iyon!”
“Sa pangalan ko iyon. Pero huwag kang mag-alala. Hindi kita pababayaan sa kalsada. Ipapa-deliver ko lahat ng gamit mo sa bahay ng parents mo.”
“Hindi mo puwedeng gawin ito sa akin!”
Doon siya unang nagtaas ng boses.
“Ako?”
Napaatras si Bianca.
“Ako ang gumawa nito sa’yo?”
Natahimik siya.
Tinuro ni Adrian si Nico.
“Tanungin mo ang tatay ng anak mo kung saan ka titira.”
Napatingin si Bianca kay Nico.
At doon nangyari ang pangalawang pagbagsak niya.
Dahil umatras si Nico.
“Hindi pa ako ready.”
Parang tinamaan si Bianca.
“Ano?”
“I mean… tutulungan kita sa baby. Pero hindi ko kayang—”
“Sinabi mo kanina mahal mo ako!”
“Mahal kita, pero—”
“Pero ayaw mong panagutan ako?”
Umiling si Nico.
“Hindi iyon ang ibig kong sabihin.”
“Hindi?”
Sumigaw na si Bianca.
“Sinira ko ang buhay ko dahil sa’yo!”
Natawa si Adrian nang mapait.
“Hindi. Huwag mong ibigay sa kanya ang credit.”
Lumingon si Bianca.
“Ikaw ang gumawa ng choices mo.”
At pagkatapos ay umalis si Adrian.
Walang humarang.
Sa loob ng wala pang sampung minuto, tapos na ang reception.
Ang banda tumigil sa pagtugtog.
Hindi na natuloy ang bouquet toss.
Halos walang gumalaw sa wedding cake.
Habang nakaupo ako sa isang mesa, isang matandang babae na kamag-anak yata ni Adrian ang lumapit sa akin.
“Ikaw iyong best friend?”
“Opo.”
Umupo siya sa katabi kong silya.
“Matapang ka.”
Hindi ko alam kung compliment iyon.
“Hindi ko po alam kung tama ang ginawa ko.”
“Tama iyong pagsasabi.”
Tumango siya papunta sa pinto kung saan lumabas si Adrian.
“Pero sana sinabi mo bago sila pumirma.”
Napayuko ako.
“Opo.”
Bumuntong-hininga siya.
“At sana pagkatapos kumain.”
Napatingin ako sa kanya.
“Bakit po?”
Tinuro niya ang cake.
“Ang mahal kaya niyan. Halos walang nakatikim.”
Hindi ko napigilan ang sarili kong matawa.
Mahina.
Pagod.
Pero totoo.
Kinabukasan, nagising ako sa mahigit tatlumpung missed calls mula kay Bianca.
Hindi ko sinagot.
Nagpadala siya ng mahahabang messages.
Taksil ka.
Sinira mo ang buhay ko.
Best friend kita.
Dapat pinrotektahan mo ako.
Ang pinakamasakit ay ang huli.
Kung nanahimik ka lang, baka naayos ko pa lahat.
Matagal kong tinitigan ang message.
Pagkatapos ay nag-type ako ng isang sagot.
“Hindi ko sinira ang buhay mo, Bianca. Sinabi ko lang ang katotohanang pinili mong itago. At oo, dapat sinabi ko iyon nang mas maaga.”
Hindi na ako sumagot pagkatapos noon.
Nagkaroon ng legal process para ayusin ang nangyari sa kasal.
Hindi ko na inusisa ang bawat detalye.
Ang alam ko lang, tuluyan nang naghiwalay sina Adrian at Bianca.
Hindi rin naging sila ni Nico.
Nang lumaki ang tiyan ni Bianca, tumulong si Nico sa gastusin pero lumipat ito ng trabaho sa Cebu at bihira nang umuwi sa Maynila.
Six months later, isang gabi habang nagkakape ako sa Makati, nakatanggap ako ng message mula sa isang numerong matagal ko nang hindi nakakausap.
Si Adrian.
Dalawang salita lang.
“Salamat, Mae.”
Tinitigan ko iyon nang matagal bago sumagot.
“Sorry hindi ko sinabi agad.”
Ilang minuto bago siya nag-reply.
“Hindi ko makakalimutan na nanahimik ka nang tatlong araw.”
Masakit basahin.
Pero fair.
Kasunod noon ang isa pang message.
“Pero hindi ko rin makakalimutan na sa huli, ikaw lang ang taong nasa kuwartong iyon na piniling sabihin sa akin ang totoo.”
Doon ako umiyak.
Hindi dahil napatawad niya ako.
Kundi dahil sa wakas, naintindihan ko kung ano talaga ang ginawa ko.
Nawala sa akin si Bianca.
Labing-anim na taon ng friendship ang natapos sa isang gabi.
Minsan naiisip ko pa rin ang mga panahong magkasama kaming kumakain sa canteen noong high school, naghahati sa pamasahe, nagkukuwentuhan hanggang madaling-araw.
Mahalaga sa akin ang mga alaalang iyon.
Pero hindi ibig sabihin na dahil naging mabuti siyang kaibigan noon, kailangan kong tulungan siyang gumawa ng mali ngayon.
At hindi rin sapat na sabihing, “Kaibigan ko siya,” para gawing tama ang pagtatakip sa kasinungalingang sisira sa buhay ng ibang tao.
Maraming beses, ang tunay na loyalty ay hindi iyong pagsang-ayon sa lahat ng ginagawa ng taong mahal natin.
Minsan, ang pinakamahirap na paraan ng pagmamahal ay ang pagtangging maging kasabwat nila.
Kung kailangan mong magsinungaling, manira ng inosenteng tao, o itago ang katotohanan para lang mapanatili ang isang relasyon, hindi na iyon simpleng pagkakaibigan.
Komplisidad na iyon.
At kung may natutunan man ako sa gabing iyon, ito iyon:
Ang katotohanan ay maaaring makasira ng relasyon, pero kadalasan, hindi ang katotohanan ang tunay na sumira rito. Ang kasinungalingang nauna rito ang gumawa noon.
Minsan mawawalan ka ng kaibigan dahil pinili mong gawin ang tama.
Masakit iyon.
Pero mas masakit mabuhay nang alam mong nanahimik ka habang may isang inosenteng taong unti-unting binubuo ang buong kinabukasan niya sa ibabaw ng isang kasinungalingan.
