Bahagi 3 — Nang Ipagamit Nila ang Van Ko, Doon Ko Nakita Kung Hanggang Saan Sila Aabot
Bahagi 3 — Nang Ipagamit Nila ang Van Ko, Doon Ko Nakita Kung Hanggang Saan Sila Aabot
Hindi ko agad pinagalitan si Paolo.
Iyon siguro ang unang bagay na ikinagulat nilang lahat.
Kinuha ko lang ang cellphone ko at kinunan ng litrato ang gasgas.
Malapitan.
Malayo.
Kasama ang plate number.
Pagkatapos, tinawagan ko ang rental company.
“Ma’am, hindi po covered ng regular insurance ang damage kapag unauthorized driver ang gumamit,” paliwanag ng agent.
Napapikit ako.
“Ibig sabihin?”
“May inspection po sa return. Depende sa assessment, puwedeng kaltasin sa security deposit ninyo.”
“Magkano ang deposit?”
“Twenty-five thousand pesos, ma’am.”
Pagkababa ko ng tawag, nakatingin sa akin si Paolo.
“Ano raw?”
“Hindi covered.”
Nawala ang ngiti niya.
“Eh maliit lang naman.”
“Pangalan mo ba ang nasa kontrata?”
“Ate…”
“Pangalan mo ba?”
Hindi siya sumagot.
Lumapit si Mama.
“Kung magkano man, pag-usapan natin pag-uwi.”
“Hindi. Pag-usapan natin ngayon.”
“Mara.”
“Si Paolo ang nagmaneho. Siya ang nakagasgas. Siya ang magbabayad.”
Napailing agad ang kapatid ko.
“Wala akong ganoong pera ngayon.”
“Pero may pera kang bumili ng apat na bag ng pasalubong?”
Biglang tumalim ang mukha ni Jenny.
“Bakit parang sinisilip mo gastos namin?”
Napatingin ako sa kaniya.
“Hindi ko sinisilip.”
Itinuro ko ang sasakyan.
“Ang tinitingnan ko ay iyong gastos na inilagay ninyo sa pangalan ko nang hindi ako tinatanong.”
Natahimik siya.
Si Papa naman ay nakaupo sa isang bench sa gilid.
Tahimik.
Masyadong tahimik.
Iyon ang masakit.
Buong buhay ko, kapag may gulo sa pamilya, si Papa ang nagsasabing:
“Pag-usapan natin nang mahinahon.”
Pero sa biyahe na ito, parang lagi siyang isang hakbang sa likod.
Parang ayaw niyang kontrahin si Mama.
Parang mas madaling hayaan akong maabala kaysa magkaroon sila ng argumento.
Hindi ako sumigaw.
Ibinalik ko ang susi sa bulsa ko.
“At mula ngayon, ako lang ang hahawak nito.”
Nagtaas ng kamay si Paolo.
“Fine.”
Akala ko iyon na ang huling problema.
Mali ako.
Kinagabihan, habang nagcha-charge ang cellphone ko, nag-pop up ang story ni Jenny sa Facebook.
Larawan nilang apat sa tapat ng mga souvenir shop.
Caption:
“Biglaang bakasyon! Salamat sa pinakamabait naming Ate Mara sa all-expense-paid family trip! Sana all!”
Napatitig ako roon.
All-expense-paid.
Hindi pala simpleng misunderstanding.
Iyon talaga ang ipinangako ni Mama.
Kinabukasan, habang kumakain kami ng almusal, diretsahan kong tinanong siya.
“Ma, sinabi ba ninyo sa kanila na ako ang sasagot sa lahat?”
Hindi siya agad sumagot.
Naglagay muna siya ng gatas sa kape.
“Mara, may trabaho ka naman.”
“Hindi iyon ang tanong.”
“Mas malaki ang kinikita mo kay Paolo.”
“Hindi iyon ang tanong.”
Tumahimik ang mesa.
Tumingin ako sa kaniya.
“Sinabi ba ninyo?”
Sa wakas, sumagot siya.
“Oo.”
Parang may kung anong naputol sa loob ko.
Hindi dahil sa pera.
Kundi dahil sa kapal ng desisyong ginawa niya gamit ang pera ko.
“Bakit?”
“Anak, minsan lang naman.”
“Pera ko iyon.”
“Pamilya mo sila.”
“Hindi ba pamilya ko rin kayo ni Papa? Bakit iyong biyahe na para sa inyo, ginawa ninyong libre para sa ibang tao nang hindi ninyo ako tinatanong?”
Biglang sumabat si Paolo.
“Ate, kung issue pala sa iyo ang pera, sana sinabi mo agad.”
Napatawa ako.
“Paolo, nalaman kong kasama kayo habang naka-seat belt na ako.”
Namula siya.
“Hindi ko kasalanan kung hindi sinabi ni Mama.”
“Tama.”
Tumango ako.
“Pero iyong pagkain, entrance fee, parking at gas na hindi ka man lang nag-alok mag-ambag, desisyon mo iyon.”
“Eh sinabi ngang libre.”
“May trenta anyos ka na. Kapag may nagsabi sa iyong libre ang gamit ng ibang tao, hindi mo man lang tatanungin iyong taong nagbabayad?”
Hindi siya nakasagot.
Kinuha ko ang notebook ko.
“Original budget ko, around forty-two thousand pesos.”
Ipinakita ko ang listahan.
“Ngayong umaga, lampas sixty-eight thousand na tayo. Hindi pa kasama ang damage.”
Napaubo si Mama.
“Bakit mo ba binibilang lahat?”
Doon ako natahimik.
Pagkatapos ay sinabi ko:
“Dahil walang ibang gumagawa.”
Napatingin si Papa sa akin.
May lungkot sa mukha niya.
Pero wala na akong lakas para protektahan ang lahat sa sarili nilang discomfort.
Nang gabing iyon, maaga akong natulog.
Alas-singko ng susunod na umaga, gising na ako.
Huling araw.
Nakabalot na ang mga damit ko.
Nasa bag na ang mga resibo.
Nasa loob ng maliit na envelope ang rental contract.
Ang plano ko ay diretsong bumiyahe pabalik sa Quezon City bago lumala ang traffic.
Alas-singko kuwarante, bumaba ako sa parking.
Naroon si Mama.
May kausap sa cellphone.
“Oo, oo, maluwag naman. Tatlo lang kayo.”
Napatigil ako.
Hindi ko sana papansinin.
Hanggang marinig ko ang pangalan.
“Hintayin namin kayo, Tita Tess.”
Napalingon ako.
“Sino si Tita Tess?”
Tinakpan ni Mama ang microphone.
“Kumare ko.”
“Bakit?”
“Kasabay natin pauwi.”
Nanlamig ang batok ko.
“Ano?”
“Siya, asawa niya at iyong anak nila. Uuwi rin ng Metro Manila.”
Mabilis akong nagbilang.
Kami—pito.
Sila—tatlo.
Sampu.
Walong-seater ang Innova.
“Ma, hindi sila sasakay.”
Agad siyang nakasimangot.
“Kasya iyan.”
“Hindi.”
“Mga bata naman iyong dalawa.”
“Seat belt ang binibilang, hindi edad.”
“Magkakandong.”
“Hindi.”
“Mara, huwag kang maarte.”
Hindi ko alam kung bakit iyon ang salitang nagpatahimik sa akin.
Maarte.
Dahil ayaw kong mag-overload?
Dahil ayaw kong lumabag sa kontrata?
Dahil ayaw kong isugal ang buhay ng sampung tao sa Kennon Road at expressway?
“Tigilan ninyo sila ngayon,” sabi ko.
“Huli na.”
Ipinakita niya ang cellphone.
“Papunta na sila.”
Pagkatapos ay ibinaba niya ang boses.
“Tsaka nagbigay na sila ng dalawang libo para sa gasolina.”
Napatingin ako sa kaniya.
“Tumanggap kayo ng pera?”
“Panggatong.”
“Para sa sasakyan kong nirentahan?”
“Mara, hindi naman sa iyo ang sasakyan.”
Eksaktong iyon ang problema.
Hindi sa akin ang sasakyan.
Pero pangalan ko ang nasa kontrata.
Ako ang mananagot sa lahat.
Pagkaraan ng dalawampung minuto, dumating ang kumare ni Mama kasama ang asawa at teenage son nila.
Tatlo silang may dalang dalawang maleta.
Ngumiti si Tita Tess sa akin.
“Salamat, hija! Buti na lang sabi ng Mama mo maluwag pa.”
Napatingin ako kay Mama.
Hindi ko gustong ipahiya si Tita Tess dahil malinaw namang wala siyang alam.
Kaya mahinahon kong sinabi:
“Pasensya na po, Tita. Hindi po kayo makakasabay. Eight-seater lang po ito at pito na kami.”
Nawala ang ngiti niya.
“Ha? Sabi ng Mama mo—”
“Ako po ang renter at driver. Hindi po puwedeng sampu.”
Sumabat si Mama.
“Kasya iyan! Huwag mo nang palakihin.”
Huminga ako nang malalim.
Kinuha ko ang dalawang libo sa kamay niya.
Iniabot ko kay Tita Tess.
“Pera ninyo po ito.”
Napatingin sa akin si Mama.
“Mara!”
“Hindi ninyo puwedeng ibenta ang upuan sa sasakyang hindi ninyo nirentahan.”
Namula siya sa galit.
“Anak kita!”
“Opo.”
“Nanay mo ako!”
“Opo.”
“Kung ganoon, bakit mo ako pinapahiya?”
Tumingin ako sa kaniya.
“Ma, kayo ang nangako. Hindi ako.”
Tahimik si Tita Tess.
Kinuha niya ang pera.
“Lilia, sana sinabi mong hindi pala napag-usapan.”
Walang maisagot si Mama.
Pero hindi pa roon natapos.
Lumabas sina Paolo at Jenny dala ang mga bag.
Nang malaman ni Paolo ang problema, natawa siya.
“Ate, sampu lang naman. Dati nga labindalawa kami sa Avanza.”
“Hindi ito dati.”
“Arte talaga.”
May kung anong naging napakalinaw sa akin noon.
Hindi na ito tungkol sa biyahe.
Hindi tungkol sa ₱2,000.
Hindi tungkol sa gasgas.
Hindi tungkol sa kuwarto.
Apat na araw akong pinagdesisyunan.
Ang oras ko.
Ang pera ko.
Ang sasakyang nasa pananagutan ko.
Ang reservation ko.
Pati ang upuang inuupuan ko.
At tuwing tumututol ako, ako ang tinatawag na madamot.
Kinuha ko ang cellphone ko.
Tumawag ako sa rental company.
“May Baguio drop-off branch po ba kayo?”
Mayroon.
May ₱4,500 branch-return fee.
“Okay.”
Napaangat ang ulo ni Paolo.
“Ano ginagawa mo?”
Hindi ako sumagot.
Sinabi ko sa lahat:
“Isakay ninyo ang gamit.”
Nagliwanag ang mukha ni Mama.
Akala niya nanalo siya.
Sumakay silang pito.
Pero hindi ko pinasakay ang pamilya ni Tita Tess.
Nagmaneho ako.
Paglabas ng parking lot, sinabi ni Mama:
“Daanan natin sila sa terminal.”
Hindi ako sumagot.
Binuksan ko ang navigation.
Labing-apat na minuto.
Northline Mobility—Baguio Branch.
Napansin iyon ni Jenny.
“Ate, bakit rental office ang destination?”
Tahimik lang ako.
Makalipas ang labing-apat na minuto, ipinarada ko ang Innova sa harap ng rental office.
Pinatay ko ang makina.
Kinuha ko ang kontrata.
Bumaba ako.
“Ma’am, early branch return?”
“Opo.”
Sinimulan nilang inspeksyunin ang sasakyan.
Nakita nila ang gasgas.
Kinuha ang litrato.
Nag-fill out ako ng incident form.
Nagbayad ako ng branch fee.
Ibinigay ko ang susi.
Pagkatapos ay bumalik ako sa gilid ng sasakyan kung saan nakatayo sina Mama, Papa, Paolo, Jenny at mga bata.
Hindi pa rin nila maintindihan.
“Mara,” sabi ni Mama, “ano ginagawa mo?”
Isinara ko ang bag ko.
“Tapos na po ang rental.”
“Ano?”
“Tapos na rin ang biyahe ko.”
Namula ang mukha niya.
“Paano tayo uuwi?”
Tumingin ako sa kaniya nang diretso.
Sa unang pagkakataon sa apat na araw, hindi ako galit.
Hindi rin ako guilty.
Kalmado lang.
“Iyan po,” sabi ko, “ang una ninyong desisyong kailangan ninyong gawin nang hindi ako ang sasagot.”
