Labimpitong Araw Matapos Kong Pakasalan ang Isang Amang May Taning na ang Buhay, Iniwan Niya sa Akin ang Kanyang Pitong-Taóng-Gulang na Anak—Isang Taon ang Lumipas, Isang Lumang Kahon ang Nagbunyag Kung Bakit Niya Ako Pinili

Labimpitong Araw Matapos Kong Pakasalan ang Isang Amang May Taning na ang Buhay, Iniwan Niya sa Akin ang Kanyang Pitong-Taóng-Gulang na Anak—Isang Taon ang Lumipas, Isang Lumang Kahon ang Nagbunyag Kung Bakit Niya Ako Pinili

Labimpitong araw matapos ko siyang pakasalan, namatay ang asawa ko at iniwan sa pangangalaga ko ang kanyang pitong-taóng-gulang na anak.

Akala ko iyon lang ang dahilan kung bakit niya ako piniling maging asawa sa huling mga linggo ng buhay niya.

Pero isang taon pagkamatay niya, iniabot sa akin ng bata ang isang lumang kahon at bumulong:

“Pinatago ito ni Papa para sa iyo.”

Nang buksan ko iyon, halos huminto ang puso ko.

Nasa loob ang kulay-abong stuffed rabbit na pag-aari ng anak kong apat na taon nang patay.

At sa ilalim nito ay isang liham na nagsisimula sa mga salitang:

“Nandoon ako noong gabing namatay ang anak mo.”

Ang pangalan ko ay Mariel Santos, tatlumpu’t anim na taong gulang.

Noong pumayag akong pakasalan si Gabriel Villanueva, isang lalaking sinabi ng mga doktor na ilang linggo na lang ang natitira, halos lahat ng kakilala ko ay nag-isip na nababaliw na ako.

Tinawagan ako ng ate kong si Lorna.

“Mariel, hindi mo siya halos kilala.”

Isang kasamahan ko naman sa St. Catherine Medical Center sa Quezon City ang diretsahang nagtanong:

“Mayaman ba?”

Maging ang social worker na humahawak sa kaso ng anak ni Gabriel ay matagal akong tinitigan.

“Sigurado ka ba sa desisyon mo?”

Akala ko sigurado ako.

Si Gabriel ay tatlumpu’t siyam.

May advanced pancreatic cancer.

At may pitong-taóng-gulang na anak na babae na nagngangalang Mika.

Ako naman ay halos apat na taon nang nabubuhay na parang kalahati lamang ng pagkatao ko ang natira.

Namatay ang asawa kong si Paolo at ang anim-na-taóng-gulang naming anak na si Ella sa isang aksidente sa South Luzon Expressway, pauwi sana sila sa Laguna.

Pagkatapos ng libing, isinara ko ang kuwarto ni Ella.

Hindi ko maigalaw ang mga crayons niya.

Hindi ko kayang alisin ang mga bituin na idinikit niya sa kisame.

Ipinamigay ko ang karamihan sa damit niya.

Pero may isang bagay na hindi ko kailanman nahanap.

Si Bunny.

Isang kupas na kulay-abong kuneho na halos palaging yakap ni Ella.

Kasama niya sa pagtulog.

Kasama niya sa pagkain.

At kapag natatakot siya sa kulog, mahigpit niya iyong niyayakap sa dibdib.

Pagkatapos ng aksidente, ibinigay sa akin ng pulis ang mga bagay na nakuha mula sa sasakyan.

Isang sapatos.

Pink na backpack.

Dilaw na jacket.

Hair clip na hugis bituin.

Pero wala si Bunny.

Nagpunta ako sa ospital.

Sa impounding area.

Sa police station.

Wala.

Tatlong taon pagkatapos noon, nagtrabaho ako bilang housekeeping aide sa St. Catherine.

Gusto kong mapagod.

Gusto kong umuwi nang halos wala nang lakas para mag-isip.

Doon ko nakilala si Gabriel.

Unang beses kong pumasok sa kuwarto niya, sinusubukan niyang itali ang buhok ni Mika.

Dalawang beses nahulog sa sahig ang hair tie dahil nanginginig ang kamay niya.

Nakatayo sa harap niya si Mika suot ang school uniform, magulo ang buhok at halos mas malaki pa sa katawan niya ang backpack.

Napangiti si Gabriel.

“Pasensya ka na, anak. Mahina na yata talaga si Papa.”

Umikot ang mata ni Mika.

“Hindi ka naman talaga marunong magsuklay kahit dati.”

Hindi ko napigilang matawa.

“Pwede ko bang subukan?”

Tinitigan ako ni Mika.

Pagkatapos ay tahimik niyang ibinigay ang suklay.

Ginawan ko siya ng dalawang maayos na tirintas.

Hinawakan niya ang isa.

“Ganito gusto ko.”

Hindi ko alam noon na ang simpleng sandaling iyon ang unang magbubukas sa puso kong ilang taon nang sarado.

Madalas nang diretso sa ospital si Mika galing eskuwela.

Kapag tulog si Gabriel pagkatapos ng gamutan, tinutulungan ko siyang mag-math.

Kapag walang gana sa pagkain, tinatabihan ko siya sa cafeteria.

Unti-unti kong nalaman ang maliliit na bagay tungkol sa kanya.

Ayaw niya ng sibuyas.

Kinakagat niya ang thumbnail niya kapag kinakabahan.

At nagkukunwari siyang kaya niyang sagutan lahat ng homework para hindi mag-alala ang tatay niya.

Isang gabi, mahina akong tinawag ni Gabriel.

“Mariel.”

“O?”

“Alam mo ba kung ano ang pinakamalaking bagay na ginawa mo para sa akin?”

“Nilinis ko ang kuwarto mo?”

Napatawa siya, pero agad siyang napahawak sa tagiliran.

“Hindi.”

Tumingin siya kay Mika, na natutulog sa maliit na sofa.

“Hindi mo siya tinitingnan na parang kawawang batang mawawalan ng ama.”

Tahimik ako.

“Talagang nakikita mo siya.”

Hindi ako nakasagot.

Mula noon, mas madalas kaming mag-usap ni Gabriel kapag gabi.

Alam niya ang tungkol kay Paolo.

Alam niya ang tungkol kay Ella.

Alam niya ang aksidente.

Pero isang gabi nang unang beses kong banggitin ang buong pangalan ng anak ko—

“Ella Grace Santos.”

—biglang nagbago ang mukha niya.

Namutla siya.

Parang may bagay na matagal nang nakabaon sa loob niya ang biglang gumising.

“Ayos ka lang?”

Mabilis siyang tumingin sa bintana.

“Oo.”

“Gabriel?”

“Wala.”

Huminga siya nang malalim.

“Iniisip ko lang kung gaano minsan ka-injusto ang buhay.”

Hindi ko na pinilit.

Makalipas ang dalawang buwan, itinigil na ng mga doktor ang agresibong gamutan.

Isang hapon, nasa paaralan si Mika nang sabihin ni Gabriel:

“Isara mo ang pinto.”

Akala ko tungkol iyon sa custody papers.

Mali ako.

“Pakakasalan mo ba ako?”

Napatingin ako sa kanya.

“Ano?”

“Pakasalan mo ako.”

“Gabriel, may sakit ka.”

“Alam ko.”

“Sinabi ng doktor—”

“Alam ko.”

Mahina siya pero malinaw ang boses niya.

“Wala nang nanay si Mika. Patay na rin ang mga magulang ko. May mga kamag-anak ako pero hindi niya talaga kilala. Kapag nawala ako, ayokong pagpasapasahan siya.”

Napakapit ako sa gilid ng kama.

“Hindi sapat iyon para magpakasal.”

“Hindi iyon lang.”

Tiningnan niya ako nang diretso.

“Mahal kita.”

Hindi ko alam kung ano ang dapat sabihin.

“Mariel, baka hindi ito ang love story na pinangarap mo. Hindi rin ito ang buhay na pinangarap ko.”

Napangiti siya nang bahagya.

“Pero tuwing nakikita kitang kasama ang anak ko, nakakatulog ako nang hindi takot.”

Alam kong mahal ko na rin si Mika.

At sa isang bahagi ng puso ko na matagal kong itinago, alam kong mahal ko na rin si Gabriel.

Nagpakasal kami siyam na araw pagkatapos noon sa maliit na garden terrace ng ospital.

Simple lang ang suot kong puting damit.

Dilaw ang damit ni Mika.

Buong seremonya ay hawak niya ang kamay ko.

Pagkatapos naming pumirma, yumakap siya sa baywang ko.

“Family na talaga tayo.”

Namatay si Gabriel makalipas ang labimpitong araw.

Hindi ko inakalang posibleng ma-miss nang ganoon katindi ang isang taong saglit lang naging bahagi ng buhay mo.

Nagpatuloy kami ni Mika.

Mahirap ang unang mga buwan.

Mga bangungot.

Biglaang iyak.

Mga gabing nasusunog ang hapunan dahil pareho kaming nakatulala.

Minsan, umiiyak si Mika sa grocery dahil nakita niya ang paboritong cereal ng tatay niya.

Pero unti-unti kaming natutong mabuhay.

Tuwing Linggo, pancakes.

Tuwing Miyerkules, chicken inasal habang nanonood ng pelikula.

At tuwing gabi, pumapasok si Mika sa kuwarto ko para magtanong ng kung anu-anong walang kabuluhan.

“May assignment ba ang mga pusa?”

“Matutulog ba ang isda?”

“Bakit walang buhok ang mga butiki?”

Alam kong hindi naman talaga sagot ang kailangan niya.

Gusto lang niyang tiyakin na nandoon pa rin ako.

Halos isang taon ang lumipas.

Tatlong araw bago ang unang death anniversary ni Gabriel, napansin kong kakaiba si Mika.

Dalawang beses ko siyang nahuling pumapasok sa dating kuwarto ng tatay niya.

“Ano’ng hinahanap mo?”

“Wala.”

Sa ikatlong pagkakataon, isinara pa niya ang pinto nang makita niya ako.

Eksaktong isang taon mula nang mamatay si Gabriel, nagluluto ako ng tinola nang lumapit si Mika sa kusina.

May hawak siyang maliit at lumang kahon.

“Ano ’yan?”

Hindi siya sumagot agad.

Dahan-dahan niya iyong inilapag sa mesa.

“Pinatago ito ni Papa.”

Nanlamig ang batok ko.

“Para kanino?”

“Para sa iyo.”

“Kailan niya sinabi?”

“Bago siya namatay.”

Pinunasan ko ang kamay ko sa tuwalya.

“Mika, ano ang laman?”

Umiling siya.

“Hindi ko alam.”

Pagkatapos ay tumingala siya sa akin.

“Pero sabi ni Papa, kapag binuksan mo ito, malalaman mo kung bakit kilala ka na niya bago mo pa siya nakilala.”

Napako ako sa kinatatayuan ko.

Dahan-dahan kong hinila ang kahon palapit sa akin.

At nang iangat ko ang takip—

nakita ko ang dalawang kupas na taingang kulay abo.

Hindi ako nakahinga.

Hindi ako nakapagsalita.

Hinila ko palabas ang lumang stuffed rabbit.

May maliit na tahi sa kanang paa.

May asul na mantsa sa kaliwang tenga.

At sa dibdib nito, kupas ngunit malinaw pa rin, ang tatlong letrang tinahi ko mismo apat na taon na ang nakalipas:

E.G.S.

Ella Grace Santos.

Bunny.

Nalaglag mula sa ilalim nito ang isang nakatiklop na liham.

Nanginginig kong binuksan iyon.

At ang unang linya ay:

“Mariel, nandoon ako noong gabing namatay si Ella.”

PART2

Halos hindi ko makita ang susunod na mga salita dahil nanginginig ang papel sa kamay ko.

Napaatras ako sa mesa.

“Ma?”

Hindi ko agad napansing iyon na pala ang tawag sa akin ni Mika nitong mga nakaraang buwan.

Tumingin ako sa kanya.

“Anak… pumunta ka muna sa sala.”

“May ginawa ba si Papa?”

Hindi ko alam kung ano ang isasagot.

“Mika, please.”

Dahan-dahan siyang lumabas.

Hinintay kong marinig ang TV bago ko muling binasa ang liham.

Mariel,

Kung hawak mo ito ngayon, ibig sabihin wala na ako. At ibig sabihin, sa wakas, kailangan mo nang malaman ang bagay na matagal kong hindi nasabi.

Nandoon ako noong gabing namatay si Ella.

Napahawak ako sa mesa.

Nagpatuloy ako.

Apat na taon na ang nakalipas, hindi pa kilala ni Gabriel ang pangalan ko.

Negosyante siya noon na nagmamaneho pauwi mula Batangas papuntang Maynila matapos ang isang meeting.

Malakas ang ulan.

Madilim ang highway.

Ilang sasakyan sa unahan niya, nakita niyang nawalan ng kontrol ang isang SUV.

Tumama iyon sa barrier.

Umikot.

At bumangga sa isa pang sasakyan.

Ang sasakyang iyon ang kotse nina Paolo at Ella.

Ayon sa liham, huminto si Gabriel kasama ang dalawa pang motorista.

Tumawag sila ng emergency responders.

Si Paolo ay walang malay sa driver’s seat.

Si Ella naman ay nasa likuran.

Gising pa.

Nanginginig.

At umiiyak.

Napatakip ako ng bibig.

May sumunod pang linya.

Noong buksan ko ang likurang pinto, niyakap niya ang kulay-abong kuneho at tinanong niya kung nasaan ang mama niya.

Napaupo ako.

Hindi ko na napigilan ang hikbi.

Apat na taon kong iniisip na mag-isa ang anak ko sa huling mga sandali niya.

Na walang humawak sa kanya.

Na walang nagsabing darating ako.

Pero naroon si Gabriel.

Ayon sa liham, hindi niya mailabas si Ella dahil naipit ang bahagi ng sasakyan.

Kaya nanatili siya sa tabi ng bata habang hinihintay ang responders.

“Takot ako,” sabi raw ni Ella.

Hinawakan ni Gabriel ang kamay niya.

“Anong pangalan mo?”

“Ella.”

“Ako si Gabriel.”

“Nasaan si Mama?”

“Papunta siya.”

Hindi ko alam kung nagsinungaling siya para pakalmahin ang anak ko.

Hindi ko siya masisisi.

Sa sulat, ikinuwento niyang sinabi ni Ella na nurse daw ako kahit hindi naman—dahil sa isip niya, lahat ng nagtatrabaho sa ospital ay nurse.

Sinabi rin niyang mahilig akong kumanta kahit sintunado.

Na lagi akong nagpapanggap na galit kapag kumakain siya ng tsokolate bago hapunan.

At paulit-ulit daw niyang sinasabi:

“Sabihin mo kay Mama na hindi ako natakot.”

Hindi ko na kayang basahin nang diretso.

Napahagulgol ako.

Ilang minuto akong nakayuko bago muling pinilit ang sarili ko.

Ayon kay Gabriel, dumating ang rescue team.

Nailabas si Paolo.

Pagkatapos si Ella.

Sa pagmamadali, nahulog si Bunny sa basa at maputik na gilid ng kalsada.

Napulot iyon ni Gabriel.

Balak niyang ibigay sa responders.

Pero bago niya magawa, dinala sa ambulansiya ang lahat ng pasyente at nagsimula na ring paalisin ng pulis ang mga motorista.

Inuwi niya ang stuffed rabbit.

Kinabukasan, tumawag siya sa ospital.

Pero wala siyang sapat na impormasyon.

Hindi niya alam ang apelyido ni Ella.

Hindi niya alam ang pangalan ko.

Lumipas ang mga araw.

Pagkatapos, nakita niya sa balita ang report tungkol sa mag-amang nasawi sa aksidente.

Doon niya nalaman ang buong pangalan ni Ella.

At ang pangalan ko.

Muli siyang nagtangkang kontakin ang pamilya namin.

Pero ayon sa liham, sinabi ng isang staff sa ospital na nasa matinding pagdadalamhati raw ako at hindi tumatanggap ng sinuman.

Kaya itinago niya si Bunny.

Hindi dahil gusto niya.

Kundi dahil hindi niya alam kung paano ibabalik ang bagay nang hindi binubuksan muli ang sugat ng isang babaeng hindi naman niya kilala.

Pagkalipas ng ilang buwan, nagkasakit ang asawa ni Gabriel habang buntis kay Mika.

Namatay ito pagkatapos manganak.

Biglang naging mag-isang ama si Gabriel.

At ang lumang stuffed rabbit ay nanatili sa isang kahon sa aparador.

Taon ang lumipas.

Hanggang sa isang araw, pumasok ako sa hospital room niya.

Ayon sa sulat:

Nakilala kita bago mo ako nakilala.

Hindi dahil nakita na kita noon. Kundi dahil sinabi sa akin ni Ella ang tungkol sa iyo.

Napalunok ako.

Naalala ko ang unang gabi na sinabi ko sa kanya ang pangalan ng anak ko.

Naalala ko ang bigla niyang pamumutla.

Iyon pala ang dahilan.

Ipinagpatuloy ko ang pagbasa.

Noong una, balak daw ni Gabriel na sabihin agad sa akin.

Pero natakot siya.

Hindi dahil may ginawa siyang masama.

Kundi dahil nakita niyang nagsisimula akong gumaling.

Nakikita raw niyang bawat pagbanggit ko kay Ella ay may kasamang matinding guilt.

At natakot siyang isipin kong nilapitan niya ako dahil lamang sa nakaraan.

Pero totoo rin, Mariel, na noong una kitang makita, parang may boses akong narinig na nagsasabing hindi aksidente ang pagkikita natin.

Ang anak mong iyon ang unang taong nagsabi sa akin tungkol sa iyo.

At makalipas ang apat na taon, ikaw naman ang taong nagbigay ng pagmamahal sa anak ko nang ako mismo ay wala nang oras.

Napahawak ako kay Bunny.

Amoy aparador na ito.

Kupas.

Medyo naninigas na ang palaman.

Pero iyon ang parehong laruang ilang daang beses kong hinugasan.

Ang parehong kunehong hinanap ko sa ilalim ng kama kapag umiiyak si Ella.

Ang huling bagay na niyakap ng anak ko habang nabubuhay.

Bumukas ang pinto ng kusina.

Nakatayo si Mika roon.

Namumugto ang mga mata.

“Galit ka kay Papa?”

Pinunasan ko ang mukha ko.

“Hindi ko alam.”

Lumapit siya nang dahan-dahan.

“Bakit umiiyak ka?”

Tiningnan ko ang bata.

Anak ni Gabriel.

Hindi sa dugo.

Pero sa lahat ng paraang mahalaga, anak ko na rin.

“Dahil may ibinalik sa akin ang Papa mo na akala ko wala na habambuhay.”

Umupo siya sa tabi ko.

“Stuffed toy lang?”

Napatawa ako kahit umiiyak.

“Hindi lang.”

Hinawakan niya ang isang tenga ni Bunny.

“Kanino?”

“Sa anak ko.”

Tahimik siya.

Alam niya ang tungkol kay Ella, pero hindi ko kailanman naikuwento nang buo ang gabing iyon.

“Mama…”

Napatingin ako sa kanya.

“Kasama ba ni Papa si Ate Ella?”

Tumigil ako.

Hindi ko pa kailanman tinawag ni Mika na “Ate” ang anak kong namatay.

Dahan-dahan akong tumango.

“Oo.”

“Tinulungan niya?”

“Oo.”

“Hindi siya mag-isa?”

Doon tuluyang bumigay ang dibdib ko.

Sa loob ng apat na taon, iyon ang pinakamasakit kong tanong.

Hindi tungkol sa banggaan.

Hindi tungkol sa kung sino ang may kasalanan.

Kundi kung mag-isa ba ang anak ko nang matakot siya.

At ngayon, sa wakas, may sagot ako.

“Hindi.”

Niyakap ko si Mika.

“Hindi mag-isa si Ella.”

Mahigpit din niya akong niyakap.

“Then maybe kaya tayo pinagsama ni Ate Ella.”

Napapikit ako.

Hindi ako relihiyosong tao.

Hindi ko alam kung may tadhana.

Hindi ko alam kung may plano ang lahat ng nangyayari.

Pero sa sandaling iyon, ayokong kontrahin siya.

May huling pahina pa ang liham ni Gabriel.

Binasa namin iyon nang magkasama.

May isa pa akong dapat sabihin.

Hindi kita pinakasalan dahil lang kailangan ni Mika ng mag-aalaga sa kanya.

At hindi rin dahil kay Ella.

Pinakasalan kita dahil minahal kita.

Pero may bahagi sa akin na naniwalang may utang akong pangako sa batang nakilala ko sa gilid ng isang madilim na highway.

Noong gabing iyon, bago dumating ang rescue team, hinawakan niya ang daliri ko at sinabi:

“Kapag nakita mo si Mama, sabihin mong mahal ko siya.”

Napahikbi ako.

May inilagay palang maliit na papel sa likod ng liham.

Hindi sulat-kamay ni Gabriel.

Kopya iyon ng lumang police incident report.

Nakalista ang pangalan niya bilang:

Civilian Witness / First Responder Assistance

Gabriel Villanueva.

Hindi niya inimbento ang kuwento.

Hindi iyon huling pagtatangka ng isang namamatay na lalaki para bigyan ng kahulugan ang buhay namin.

Talagang naroon siya.

At sa gilid ng dokumento, may maliit na note na isinulat niya para sa akin:

Tinupad ko ang pangako ko, kahit apat na taon akong nahuli.

Hindi ko alam kung gaano kami katagal ni Mika na nakaupo lang sa kusina.

Lumamig ang tinola.

Dumilim ang labas.

Pero sa unang pagkakataon mula nang mamatay si Ella, naisip ko ang huling gabi niya nang hindi puro takot ang nakikita ko.

Sa halip, naisip ko siyang may hawak sa kamay niya.

May taong nagsasabing hindi siya mag-isa.

May taong nakikinig habang ikinukuwento niya kung gaano niya kamahal ang mama niya.

At ang taong iyon, apat na taon pagkatapos, ay naging asawa ko.

Kinabukasan, dinala namin ni Mika si Bunny sa kuwarto ni Ella sa dati kong bahay.

Matagal ko nang hindi binubuksan iyon.

Nandoon pa rin ang glow-in-the-dark stars.

Mga drawings.

Lumang books.

Hinaplos ni Mika ang isang litrato ni Ella.

“Kamukha mo siya.”

“Mas maganda siya.”

“Hindi. Pareho.”

Napangiti ako.

Inilagay namin si Bunny sa ibabaw ng kama.

Pero maya-maya, kinuha ulit ni Mika.

“Pwede bang dalhin muna natin sa bahay?”

“Bakit?”

“Para hindi siya mag-isa.”

Napaluha ako.

At sa unang pagkakataon, ang luha ko ay hindi purong lungkot.

Mula noon, nakaupo si Bunny sa shelf sa sala.

Hindi bilang altar.

Hindi bilang bagay na bawal hawakan.

Kundi bilang bahagi ng pamilya.

Lumipas pa ang mga taon.

Lumaki si Mika na alam ang buong kuwento.

Noong siyam na taong gulang siya, sinabi niyang gusto niyang maging doktor.

Noong labing-isa, nagbago at gusto niyang maging teacher.

Noong labintatlo, gusto naman niyang maging filmmaker para raw “gumawa ng mga kuwentong nagpapaiyak sa mga tao pero maganda ang ending.”

Hindi ko alam kung ano talaga ang magiging buhay niya.

Ang alam ko lang, tuwing anibersaryo ng pagkamatay ni Gabriel, gumagawa kami ng pancakes.

Hindi para malungkot.

Kundi para alalahaning may mga taong napakaikli lang ng panahong ibinibigay sa atin, pero nababago nila ang buong direksiyon ng buhay natin.

At tuwing birthday ni Ella, bumibili kami ng maliit na chocolate cake.

Si Mika ang nagsisindi ng kandila.

Hindi ko na tinitingnan ang pamilya namin bilang kapalit ng nawala.

Hindi pinalitan ni Mika si Ella.

Hindi pinalitan ni Gabriel si Paolo.

May mga taong hindi napapalitan.

Pero natutunan kong ang pagmamahal ay hindi isang kuwartong kapag napuno ay wala nang puwang para sa iba.

Lumalaki ito.

Nagkakaroon ng panibagong pinto.

Minsan, ang taong akala mong dumating para iligtas mo ay siya palang may dalang isang piraso ng sarili mong matagal nang nawawala.

At minsan, ang isang pangakong ginawa sa gilid ng madilim na highway ay kayang tumawid ng maraming taon para tuluyang makarating sa taong dapat makarinig nito.

MENSAHE PARA SA MGA MAMBABASA

Hindi lahat ng pagkawala ay may sagot, at hindi lahat ng sugat ay tuluyang nawawala. Pero hindi ibig sabihin noon na tapos na ang ating kuwento.

May mga taong darating hindi para palitan ang mga nawala natin, kundi para ipaalala na kaya pa rin nating magmahal, magtiwala, at magsimulang muli.

Kung may minamahal kang tao, huwag hintaying huli na ang lahat bago sabihin ang pinakamahalagang mga salita.

Dahil minsan, ang simpleng “Mahal kita”, “Nandito ako,” o “Hindi ka nag-iisa” ang siyang nananatili sa puso ng isang tao habambuhay.