PART 2: Dalawang Araw Bago ang Kasal, Ibinigay ng Nobyo Ko ang Ballroom na Tatlong Taon Kong Pinangarap sa Kaarawan ng Babaeng Lagi Niyang Tinatawag na Kaibigan—Ngunit Nang Tawagan Niya Ako sa Araw ng Seremonya, Isang Pangungusap Lamang ang Nagpatigil sa Buong Lungsod sa Paghinga
Dalawang Araw Bago ang Kasal, Ibinigay ng Nobyo Ko ang Ballroom na Tatlong Taon Kong Pinangarap sa Kaarawan ng Babaeng Lagi Niyang Tinatawag na Kaibigan—Ngunit Nang Tawagan Niya Ako sa Araw ng Seremonya, Isang Pangungusap Lamang ang Nagpatigil sa Buong Lungsod sa Paghinga
Bahagi 1 — Dalawang Gabi Bago ang Kasal, Nalagasan Ako ng Hininga Nang Marinig Kong Ibinigay ni Joaquin ang Ballroom Namin kay Ysa, Habang Ako ang Tahimik na Nagbayad sa Bawat Pangarap
Dalawang araw bago ang kasal namin, nakatayo ako sa labas ng isang pribadong silid sa isang mamahaling restaurant sa BGC.
May hawak akong malaking lalagyan ng arroz caldo.
Paborito iyon ni Joaquin kapag nakainom siya.
Tatlong taon akong natutong alalahanin ang maliliit na bagay tungkol sa kanya.
Kung paano siya magalit kapag gutom.
Kung anong brand ng kape ang gusto niya kapag puyat.
Kung anong klaseng gamot ang kailangan niya kapag sumasakit ang ulo niya.
Kung paano siya tahimik na humihimas sa kaliwang balikat niya kapag naaalala niya ang aksidenteng muntik nang kumitil sa buhay niya limang taon na ang nakalipas.
Hindi ko alam na sa loob ng tatlong taon, ako pala ang tanging taong seryosong naghahanda para sa kasal namin.
Sa kabilang bahagi ng pinto, narinig ko ang malakas na pagtawa ng mga kaibigan niya.
Pagkatapos ay narinig ko ang boses ni Tomas, ang matalik niyang kaibigan.
“Quin, seryoso ka ba? Ibinigay mo ang Casa Amihan Ballroom kay Ysa para sa birthday party niya?”
Tahimik sandali sa loob.
Pagkatapos ay tumawa si Joaquin.
“Birthday niya iyon. Hindi naman puwedeng hayaan kong mag-celebrate lang siya sa isang ordinaryong restaurant.”
“Nakakabaliw ka,” sabi ni Tomas. “Dalawang araw na lang bago ang kasal ninyo ni Lia. Doon gaganapin ang reception. Doon ang catering, bulaklak, stage, cake, lahat!”
May isa pang boses na sumingit.
“Hindi ba si Lia mismo ang nagplano ng buong lugar? Siya ang pumili ng kulay ng mga napkin, ng menu, ng flower arrangement, pati ng kanta pagpasok ninyo sa ballroom.”
Napahigpit ang hawak ko sa lalagyan ng arroz caldo.
Tatlong taon.
Tatlong taon kong pinaghirapan ang lahat.
Hindi dahil gusto kong magkaroon ng pinakamahal na kasal sa Maynila.
Kundi dahil gusto kong pagdating ng araw na iyon, maramdaman ni Joaquin na may tahanan siyang uuwian.
May taong pumili sa kanya.
May taong hindi iiwan siya.
May taong mananatili kahit hindi siya perpekto.
Narinig ko ang pagbukas ng bote ng alak.
Pagkatapos ay nagsalita si Joaquin sa isang boses na malamig at walang pakialam.
“Hindi naman magagalit si Lia nang sobra.”
May nagtawanan.
“Sigurado ka?”
“Lia loves me too much,” sabi niya. “Noong nasunog ang warehouse namin, siya ang bumalik para ilabas ako. Siya ang napaso. Siya ang halos mawalan ng buhay. Kung iyon kinaya niya para sa akin, hindi siya makikipaghiwalay dahil lang sa ballroom.”
Parang may nagyelong tubig na ibinuhos sa likod ko.
Limang taon na ang nakalipas, may electrical fire sa maliit na storage warehouse ng negosyo ni Joaquin.
Nasa loob siya noon.
May tumawag sa akin.
Hindi ko na inisip kung delikado.
Hindi ko na inisip kung may lalabas pa akong buhay.
Tumakbo ako papasok.
Hinila ko siya palabas.
Ako ang natamaan ng bumagsak na mainit na bakal.
Ako ang nagkaroon ng peklat sa likod.
Ako ang ilang buwan na hindi makatulog nang walang takot.
At ngayon, ginagamit niya ang sugat ko bilang dahilan para insultuhin ako.
“Pero Quin,” sabi ng isang lalaki, “hindi ito simpleng ballroom. Wedding venue ninyo iyon.”
“Pwede naman kaming lumipat sa mas maliit na hall,” sagot ni Joaquin. “Hindi naman kailangang espesyal lahat. Gusto ni Lia ng kasal, hindi naman siya maarte sa lugar.”
“Baka magalit siya.”
“Magagalit, iiyak, magtatanong nang magtatanong,” sabi niya, iritado. “Kaya hindi ko na sinabi. Pagkatapos ng birthday ni Ysa, saka ko na lang aayusin.”
May tumawa ulit.
“Ang galing mo talaga, Quin. Alam mong hindi ka iiwan ni Lia.”
“At saka,” dagdag ng isa, “si Ysa naman talaga ang bagay sa iyo. Childhood friend. Maganda. Pareho kayo ng lifestyle. Hindi tulad ni Lia na puro trabaho at listahan.”
Naramdaman kong namanhid ang mga daliri ko.
Hindi ako agad umalis.
Hindi ko alam kung bakit.
Baka may parte sa akin na gusto pang marinig ang isang bagay na magpapaliwanag sa lahat.
Isang bagay na magsasabing mali lang ang narinig ko.
Na baka lasing lang si Joaquin.
Na baka may dahilan.
Pero pagkatapos ay nag-ring ang telepono niya.
At nang marinig kong nagsalita siya, parang may huling bahagi ng puso ko na kusang bumigay.
“Hi, Ysa.”
Biglang tumahimik ang buong silid.
Halatang lahat ay nakatingin sa kanya.
Narinig ko ang mahina ngunit malambing na boses ng babae mula sa speaker.
“Quin… totoo ba? Nakuha mo talaga ang Casa Amihan Ballroom para sa birthday ko?”
“Of course,” sagot niya.
“Pero hindi ba doon ang wedding reception ninyo ni Lia?”
“Hindi iyon problema.”
“Baka magalit si Lia.”
“Hindi siya ganoon,” sabi niya. “Hindi mo kailangang mag-alala. Ikaw ang mag-enjoy. Gusto kong maramdaman mong welcome ka ulit dito sa Manila.”
Narinig ko ang mahinang tawa ni Ysa.
“Susunod ako sa sinabi mo. Isusuot ko iyong silver dress. Iyong sabi mong bagay sa akin.”
“Gusto kong makita,” sagot ni Joaquin.
May sumipol sa loob.
May tumawa.
May nagsabing, “Quin, ang lambing mo talaga kay Ysa.”
Nakasandal ako sa pader, pilit pinipigilan ang sarili kong umiyak.
Bigla kong naalala ang nangyari dalawang buwan bago iyon.
Gusto kong maglagay ng maliit na dessert corner sa kasal namin.
Hindi mamahalin.
May bibingka, puto bumbong, mini leche flan, at mga homemade na kakanin mula sa maliit na negosyo ng tiyahin ko sa Quezon.
Nang sabihin ko kay Joaquin ang presyo, sumimangot siya.
“Lia, pagkain lang iyan. Hindi kailangang gumastos ng ganito kalaki.”
“Pero gusto kong may konting personal na bagay sa kasal natin.”
“Hindi ba puwedeng simple?” sagot niya. “Huwag kang masyadong nagpapapansin sa mga bisita.”
Noon, napahiya pa ako.
Akala ko praktikal lang siya.
Akala ko natatakot lang siya sa gastos.
Ngayon ko lang naintindihan.
Hindi siya kuripot.
Hindi siya praktikal.
Hindi lang talaga ako ang gusto niyang paglaanan.
Tahimik akong umalis sa harap ng pinto.
Pagdating ko sa lobby, nakita ako ni Manager Karen, ang event manager ng hotel.
“Ms. Alonzo,” sabi niya. “Aakyat pa ba kayo? Nasa private room pa si Mr. de la Cruz.”
Iniabot ko ang lalagyan ng arroz caldo.
“Pakibigay na lang sa kanya.”
Napatingin siya sa hawak niyang lalagyan.
“May concern lang po sana ako tungkol sa reception ninyo.”
Huminto ako.
“Anong concern?”
Naglabas siya ng folder.
“May request po kasi na ilipat ang wedding reception package mula Casa Amihan Ballroom papunta sa Sampaguita Hall.”
Nanlamig ang mukha ko.
“Kanino galing ang request?”
“Kay Mr. de la Cruz po. May pinadala siyang electronic consent form na may approval raw ninyo.”
Tumitig ako sa kanya.
“May pirma ko?”
“Opo.”
“May approval ko?”
“Opo.”
“May personal akong email?”
“Opo.”
Huminga ako nang malalim.
“Manager Karen.”
“Opo?”
“Hindi ako kailanman pumirma ng ganoong dokumento.”
Namuti ang mukha niya.
“Ms. Alonzo…”
“Bukas ng alas-nuwebe,” sabi ko. “Gusto kong makita ang buong record. Lahat ng email. Lahat ng attachment. Lahat ng taong humawak sa file.”
“Opo.”
May inilabas akong lumang business card mula sa wallet ko at inilapag iyon sa reception desk.
Hindi iyon ang business card na ginagamit ko sa araw-araw.
Hindi iyon ang card na alam ng mga kaibigan ni Joaquin.
May simple lamang itong nakasulat:
Lia Alonzo
Majority Trustee
Amihan Hospitality Group
Nanginginig ang kamay ni Manager Karen nang mabasa niya iyon.
“Ms. Alonzo… kayo po ba ang—”
“Hindi mo kailangang magtanong,” putol ko.
Tumango siya agad.
Lumabas ako ng hotel nang hindi lumilingon.
Sa labas, naghihintay ang sasakyan ko.
Binuksan ng driver ang pinto.
“Miss Lia, uuwi po ba tayo sa condominium?”
Umiling ako.
“Hindi.”
“Saan po tayo?”
Tumingin ako sa maliwanag na gusali ng hotel.
Sa ballroom na tatlong taon kong pinagplanuhan.
Sa lugar na gusto niyang ipamigay sa babaeng palagi niyang tinatawag na “kaibigan.”
Pagkatapos ay sinabi ko ang mga salitang matagal ko nang pinipigilan sa sarili ko.
“Sa bahay ni Lola.”
“May tatawagan akong abogado.”
At sa unang pagkakataon matapos ang limang taon, hindi ko na inisip kung paano ko ililigtas si Joaquin.
Inisip ko kung paano ko ililigtas ang sarili ko.
Bahagi 2 — Nang Mabasa Ko ang Pekeng Pirma sa Pagkansela, Hindi Ko Sila Hinarap; Kinuha Ko ang Isang Lumang Susi at Tinawagan ang Lalaking Hindi Dapat Nila Minamaliit
Kinabukasan, alas-otso ng umaga, nasa lumang bahay ako ng lola ko sa San Juan.
Hindi iyon mansyon.
Hindi iyon bagong bahay na may malalaking salamin at high-tech na security.
Luma iyon.
May capiz windows.
May kahoy na hagdan.
May hardin ng sampaguita sa likod.
At may isang silid-aklatan na amoy papel, kape, at mga lihim na hindi dapat ipinagsisigawan.
Doon ako naghihintay.
Kasama ko si Tito Ramon, ang nakatatandang kapatid ng yumao kong ina.
At si Attorney Elena Sison, ang abogado ng pamilya namin mula pa noong buhay ang lola ko.
Sa harap ko ay isang makapal na folder.
Laman nito ang lahat ng dokumentong ipinadala ni Joaquin para ilipat ang reception namin.
Kasama ang electronic signature ko.
Kasama ang pekeng email address na halos kapareho ng sa akin.
Kasama ang approval form na hindi ko kailanman nakita.
Kasama ang timestamp na ginawa habang nasa ospital ako noong nakaraang buwan, kasama ang lola ko sa checkup.
Tahimik akong tumingin sa bawat pahina.
“Malinaw ang falsification,” sabi ni Attorney Elena. “May digital trail. May IP address. May email account na ginawa dalawang araw bago isumite ang request.”
“Kanino nakapangalan?” tanong ko.
Tumingin siya sa akin.
“Sa assistant ni Joaquin.”
Hindi ako nagulat.
Mas masakit pa rin ang isang bagay.
Ang katotohanang walang kahit isang parte sa akin na nagulat.
“May isa pa,” sabi ni Tito Ramon.
Naglabas siya ng pangalawang folder.
“Tatlong buwan na ang nakalipas, humingi si Joaquin ng extension sa loan ng kumpanya niya.”
Napatingin ako sa kanya.
“Anong loan?”
“Loan na personal mong ginagarantiyahan,” sagot niya.
Napapikit ako.
Noong nagsisimula pa lang ang construction business ni Joaquin, ako ang tumulong sa kanya.
Hindi dahil mayaman ako.
Hindi dahil may gusto akong ipagmalaki.
Kundi dahil naniniwala ako sa kanya.
Gusto kong matupad ang pangarap niya.
Gusto kong maramdaman niyang may isang taong naniniwala sa kakayahan niya.
Nag-invest ako.
Nagpautang ako.
Nagbigay ako ng emergency capital nang malugi ang unang project niya.
Hindi ko kailanman sinabi sa kanya na ang pondo ay galing sa family trust ko.
Akala niya personal savings ko lang.
At hinayaan ko siyang maniwala.
Dahil ayokong maramdaman niyang mas mababa siya.
Ngayon, hawak ko ang record ng malaking halaga ng pera na inilabas mula sa account ng kumpanya niya.
Tatlong milyong piso.
Nakalagay ang dahilan:
Event sponsorship at marketing partnership.
Ang beneficiary:
VY Luxe Swimwear.
Brand ni Ysa Valdez.
Nanginginig ang mga kamay ko.
Hindi na ito tungkol sa ballroom.
Hindi na ito tungkol sa birthday.
Hindi na ito tungkol sa isang babaeng nakasuot ng silver dress.
Ginamit niya ang perang inilaan para sa negosyo niya.
Ginamit niya ang tiwalang ibinigay ko.
Ginamit niya ang pangalan ko.
At habang iniisip kong naghahanda kami para sa kasal, may ibang buhay siyang pinopondohan sa likod ko.
“Anong gusto mong gawin?” tanong ni Attorney Elena.
Matagal akong hindi nagsalita.
Pagkatapos ay tumingin ako sa lumang larawan ng nanay ko sa dingding.
Nakangiti siya sa harap ng unang hotel na itinayo ng pamilya namin.
May hawak siyang maliit na susi.
Noong bata ako, lagi niyang sinasabi:
“Hindi mo kailangang manigaw para marinig. Minsan, sapat nang buksan mo ang pinto at hayaan mong lumabas ang katotohanan.”
Huminga ako nang malalim.
“Walang staff ang mawawalan ng trabaho.”
Tumango si Tito Ramon.
“Walang supplier ang mababale-wala.”
“Walang caterer ang hindi mababayaran.”
“Oo.”
“Pero lahat ng ginawang dokumento sa pangalan ko ay ilalabas sa tamang proseso.”
“Gagawin natin,” sabi ni Attorney Elena.
“Ang birthday party?”
“Pwede nating i-cancel.”
Umiling ako.
“Huwag. Ilipat natin ang responsibilidad sa taong dapat magbayad.”
Nagkatinginan sila.
“Kung gusto ni Ysa ang Casa Amihan Ballroom,” sabi ko, “maaari niyang gamitin iyon. Pero hindi na bilang regalo mula kay Joaquin.”
“Kundi bilang event na kailangan niyang bayaran.”
“Sa totoong presyo.”
Tumingin ako sa cellphone ko.
May dalawampu’t pitong missed call mula kay Joaquin.
May sampung mensahe.
Babe, nasaan ka?
Nagtampo ka ba?
Sana hindi ka naniniwala sa mga sinabi ng mga kaibigan ko kagabi.
Hindi ko sinadyang masaktan ka.
Mag-usap tayo.
Please.
May isang mensahe sa dulo.
Huwag mong sirain ang kasal natin dahil lang sa isang venue.
Napangiti ako.
Hindi dahil masaya ako.
Kundi dahil sa wakas, malinaw na malinaw na sa akin kung sino siya.
Hindi niya naintindihan.
Hindi ballroom ang sinira niya.
Hindi reception ang nawala.
Hindi wedding package ang pinagtaksilan niya.
Ako.
Ang babaeng iniligtas siya.
Ang babaeng naniwala sa kanya.
Ang babaeng ginawa niyang safety net habang naghahanap siya ng ibang babaeng paghahandugan ng luho.
Bago ako umalis sa bahay ni Lola, tumunog ang cellphone ko.
May bagong voice message.
Galing kay Joaquin.
Accidentally niyang na-record.
Sa unang ilang segundo, puro kaluskos lang ang narinig ko.
Pagkatapos ay boses niya.
“Relax ka lang, Ysa. Matutuloy ang birthday mo.”
Sumunod ang boses ni Ysa.
“Paano kung tuluyan na siyang magalit?”
Tahimik sandali si Joaquin.
Pagkatapos ay sinabi niya ang linyang tuluyang pumatay sa huling bahagi ng pagmamahal ko para sa kanya.
“Hindi aalis si Lia. Kailangan niya akong pakasalan. May utang siya sa akin.”
May mahinang tawa si Ysa.
“Anong utang?”
“Buhay ko.”
Napatingin ako sa sarili kong repleksyon sa black screen ng cellphone.
Sa babaeng may peklat sa likod.
Sa babaeng minsang naniwalang ang pagsagip sa isang tao ay pagsisimula ng habambuhay na pagmamahalan.
“Attorney Elena,” sabi ko.
“Opo?”
“Bukas, hindi na kasal ang gaganapin.”
Tiningnan ko ang voice message sa kamay ko.
“Pagsasara ng utang ang gaganapin.”
Bahagi 3 — Sa Umaga ng Kasal, Nagsuot Ako ng Puti Ngunit Hindi Para Magmakaawa; Habang Naghihintay si Joaquin sa Altar, Isa-isang Bumukas ang Lihim na Ipinangalan Nila sa Akin sa Likod ng Magarang Hotel
Dumating ang araw ng kasal.
Alas-singko pa lang ng umaga, gising na ako.
Hindi dahil umiiyak ako.
Hindi dahil nagdadalawang-isip ako.
Hindi dahil may parte sa akin na umaasang tatawag si Joaquin at biglang magbabago ang lahat.
Gising ako dahil may listahan akong kailangang tapusin.
May mga supplier na kailangang bayaran.
May mga bisitang kailangang alagaan.
May mga staff na hindi dapat madamay sa kasalanan ng isang lalaking hindi marunong managot.
Nagsuot ako ng puting pantsuit.
Hindi wedding gown.
Hindi belo.
Hindi damit para sa babaeng hinihintay sa altar.
Puting blazer.
Puting slacks.
Simple ngunit matibay.
Para akong pupunta sa isang mahalagang pagpupulong.
At iyon nga ang gagawin ko.
Bago ako umalis, tumayo ako sa harap ng salamin.
Dahan-dahan kong hinawakan ang bahagyang nakaangat na peklat sa likod ko.
Minsan, ikinahiya ko iyon.
Minsan, tinatakpan ko iyon sa beach.
Minsan, ayokong makita iyon ni Joaquin dahil ayokong maalala niyang ako ang nasaktan para sa kanya.
Ngayon, naiintindihan ko na.
Hindi iyon marka ng pagiging mahina.
Hindi iyon utang na kailangan kong bayaran habambuhay.
Iyon ang patunay na minsan akong naging matapang.
At hindi ko kailangang maging tanga para lang patunayan na marunong akong magmahal.
Pagsapit ng alas-sais y medya, tumawag si Joaquin.
Hindi ko sinagot.
Tumawag siya ulit.
At ulit.
At ulit.
Pagsapit ng alas-siyete, nag-message siya.
Lia, nasa simbahan na kami. Nasaan ka?
Pagsapit ng alas-siyete y trenta:
Galit ka pa rin ba? Hindi biro ito. Nandito na ang pamilya ko.
Pagsapit ng alas-otso:
Lia, sumagot ka. Huwag mo akong ipahiya.
Huminto ako sa pagbasa.
Hindi niya tinanong kung ligtas ako.
Hindi niya tinanong kung okay ako.
Hindi niya tinanong kung bakit ako nawala.
Ang inalala niya ay kung mapapahiya siya.
Saktong alas-otso y kinse, huminto ang sasakyan ko sa harap ng Hotel Mariposa.
Sa labas, abala ang staff.
May mga delivery van.
May mga floral arrangements.
May catering team.
May mga chef na nagmamadali sa kitchen.
Ang mga bulaklak na para sana sa kasal ko ay naroon pa rin.
Mapuputing rosas.
Sampaguita.
Munting dahon ng eucalyptus.
Ang kulay na pinili ko para sa bagong simula.
Ngunit ngayong araw, hindi na iyon magiging dekorasyon para sa kasal na hindi nararapat mangyari.
Magiging dekorasyon iyon para sa isang mas mahalagang dahilan.
Pagpasok ko sa lobby, agad lumapit si Manager Karen.
“Good morning, Ms. Alonzo.”
“Ready na ba?”
“Opo.”
“Ang mga bisita?”
“Nasa function hall na po ang mga unang dumarating. Dumating na rin po ang mga pamilya mula sa foundation.”
Napangiti ako nang bahagya.
“Good.”
Sa kabilang bahagi ng hotel, nakasabit ang isang malaking banner.
Hindi na nakasulat ang pangalan namin ni Joaquin.
Hindi na nakasulat ang petsa ng kasal.
Ang nakalagay:
PAGHILOM FOUNDATION BENEFIT LUNCH
Para sa mga Pamilyang Apektado ng Sunog at Aksidente
Ang pagkain na para sana sa mga bisitang darating para sa kasal namin ay hindi masasayang.
Ang mga upuan ay hindi mananatiling bakante.
Ang mga bulaklak ay hindi magiging dekorasyon para sa kasinungalingan.
Sa halip, gagamitin ang araw na iyon para sa mga taong tunay na nangangailangan ng bagong simula.
Sa kabilang side ng hotel, gulo na.
Tumawag si Tomas.
“Lia, nasaan ka? Nasa church na si Quin. Galit na galit siya.”
“Alam ko.”
“Hindi ka ba pupunta?”
“Hindi.”
Tumahimik siya.
“Lia… may nangyari ba?”
“May nangyari nang matagal na,” sabi ko. “Ngayon lang ako tumigil sa pagpapanggap na wala.”
Bago niya ako masagot, narinig ko ang maingay na boses ni Joaquin sa kabilang linya.
“Nasaan siya? Bakit hindi siya sumasagot?”
Kinuha niya ang telepono.
“Lia!”
Hindi ako nagsalita.
“Nasaan ka?” sigaw niya. “Nandito ang lahat! Nasa simbahan ang pamilya ko! Nandito ang ninong at ninang! Anong klaseng babae ka? Tatakbo ka sa araw ng kasal?”
Tumingin ako sa ballroom sa harap ko.
Nakita ko ang mga batang may hawak na maliit na papel na may pangalan ng Paghilom Foundation.
Nakita ko ang isang ina na may hawak na kamay ng anak niyang may burn scars sa braso.
Nakita ko ang isang matandang lalaki na ngumiti sa staff na nag-aalok ng pagkain.
At sa unang pagkakataon matapos ang lahat ng nangyari, hindi ako nakaramdam ng galit.
Nakaramdam ako ng kapayapaan.
“Nasa lugar ako kung saan hindi ako kailangang magmakaawa para respetuhin,” sabi ko.
“Ano’ng ibig sabihin niyan?”
“Pumunta ka sa Hotel Mariposa.”
“Para saan?”
“Doon mo malalaman kung bakit hindi ako dumating sa altar.”
Binaba ko ang tawag.
Makalipas ang apatnapung minuto, dumating si Joaquin.
Kasama ang ilang miyembro ng pamilya niya.
Kasama si Tomas.
Kasama ang nanay niyang si Mrs. de la Cruz, nakasuot pa rin ng mamahaling Filipiniana.
At kasunod nila, dumating si Ysa.
Naka-silver dress siya.
Eksaktong silver dress na sinabi niyang isusuot niya para kay Joaquin.
Ang mukha niya ay puno ng inis at pagtataka.
Pagdating nila sa lobby, nakita nila ang bagong banner.
Nakita nila ang mga batang kasama ng Paghilom Foundation.
Nakita nila ang mga bulaklak.
Nakita nila ang mga waiter.
At nakita nila na hindi birthday party ni Ysa ang naghihintay sa Casa Amihan Ballroom.
Hindi rin ang kasal namin.
May isang malaking sign sa pinto:
Private Foundation Event
Authorized Guests Only
“Nakakahiya ka!” sigaw ni Joaquin nang makita niya ako.
Lumapit siya sa akin, nanginginig sa galit.
“Anong ginagawa mo?”
Tahimik ko siyang tiningnan.
“Isang event na hindi nakabase sa kasinungalingan.”
“Nasaan ang reception natin?”
“Wala nang reception natin.”
“Paano ang church? Paano ang mga bisita? Paano ako?”
Napatitig ako sa kanya.
“Ngayon mo lang naisip ang mga tanong na iyan?”
Lumapit si Ysa.
“Lia, sobra naman ito,” sabi niya. “Birthday ko lang naman.”
“Hindi birthday mo ang problema,” sagot ko.
“Eh bakit mo kinansela?”
“Hindi ko kinansela.”
“Kaya nasaan ang Casa Amihan?”
“Nandoon pa rin.”
“Pero bakit may foundation event?”
“Dahil ang taong naglipat ng wedding reservation papunta sa birthday mo ay walang karapatang gawin iyon.”
Namuti ang mukha niya.
Tumingin siya kay Joaquin.
“Quin?”
Hindi siya sumagot.
Doon lumapit si Attorney Elena.
May hawak siyang isang envelope.
“Mr. de la Cruz,” sabi niya nang maayos, “narito ang formal notice tungkol sa unauthorized alteration ng event contract.”
Tinanggap iyon ni Joaquin, ngunit hindi agad binuksan.
“Anong kalokohan ito?”
“Kasama diyan ang record ng forged electronic consent form na ipinasa sa hotel sa pangalan ni Ms. Alonzo.”
Nakita kong nanigas ang katawan niya.
“Nagkakamali kayo.”
“Kasama rin diyan ang invoice para sa birthday event ni Ms. Valdez,” patuloy ni Attorney Elena. “Ang lahat ng expenses ay nakapangalan sa taong nag-request ng transfer.”
Napatingin si Ysa sa papel.
“Invoice?”
“Opo,” sagot ng abogado. “Dahil wala pong approved payment mula kay Ms. Alonzo.”
Tumawa si Joaquin, ngunit pilit lamang.
“Lia, seryoso ka ba? Isang ballroom lang ito.”
“Hindi ballroom ang usapan.”
“E ano?”
“Pekeng pirma.”
Biglang tumahimik ang lobby.
“Pekeng email.”
Hindi pa rin siya nagsasalita.
“Paglipat ng kontrata na hindi ko inaprubahan.”
“Lia, huwag kang OA.”
“Paggamit sa pangalan ko para gumastos.”
“Hindi kita ninakawan!”
“Talaga?”
Tinignan ko si Attorney Elena.
Naglabas siya ng pangalawang folder.
“May isa pa po kaming dokumento,” sabi niya. “Ito ang loan extension request ng kumpanya ni Mr. de la Cruz. May financial transaction record na nagsasabing tatlong milyong piso ang nailipat sa VY Luxe Swimwear.”
Parang tumigil ang lahat.
Nakita kong dahan-dahang napaatras si Ysa.
“Hindi ko alam…” mahinang sabi niya.
Ngunit hindi siya pinaniwalaan ng sarili niyang mukha.
Alam niya.
Baka hindi lahat.
Baka hindi ang buong detalye.
Pero alam niyang may lalaki siyang tinatanggap na regalo mula sa babaeng ikakasal sa iba.
“Quin,” sabi ng nanay niya, nanginginig ang boses, “ano ito?”
Hindi siya sumagot.
Tumingin siya sa akin.
At sa wakas, wala nang yabang sa mukha niya.
Puro takot.
“Lia,” sabi niya. “Pwede nating pag-usapan ito nang tayo lang.”
“Matagal kitang hinintay na kausapin ako,” sagot ko. “Pero pinili mong huwag sabihin ang katotohanan.”
“Hindi ko sinadyang umabot dito.”
“Hindi rin ako sinadyang masunog para sa iyo,” sabi ko. “Pero nangyari. At hindi ko iyon ginamit para itali ka sa akin.”
Bigla siyang napatingin sa peklat ko.
“Hindi ko sinabi na utang mo iyon.”
“Sinabi mo sa voice message.”
Namuti ang mukha niya.
Tumingin siya kay Ysa.
Tumingin siya kay Tomas.
At alam kong naalala niya.
Ang recording.
Ang boses niya.
Ang mga salitang hindi na niya mababawi.
Sa mismong sandaling iyon, tumunog ang cellphone niya.
Tiningnan niya ang screen.
Biglang nagbago ang mukha niya.
Tumawag ang business partner niya.
Sinagot niya.
Hindi ko narinig ang buong usapan.
Pero narinig ng lahat ang sigaw ng lalaki sa kabilang linya.
“Joaquin, ano itong notice mula sa bangko? Bakit naka-hold ang account ng kumpanya? Bakit may investigation sa transfer?”
Tumingin si Joaquin sa akin.
Nagulat siya.
Hindi dahil pinili kong ipagtanggol ang sarili ko.
Kundi dahil sa wakas, naunawaan niyang hindi na niya kayang kontrolin ang babaeng matagal niyang minamaliit.
At habang hawak niya ang telepono, tahimik kong sinabi:
“Hindi mo lang ninakaw ang venue ng kasal.”
Tumingin ako sa envelope sa kamay niya.
“Tinangka mong nakawin ang buhay na pinaghirapan kong buuin.”
