12 Araw Bago ang Kasal, Natuklasan Niyang Lihim Nang Pinakasalan ng Kanyang Nobyo ang Ibang Babae—At Kinansela Niya ang Lahat
PARTE 1
“Labindalawang araw na lang bago ang kasal mo, pero noong Martes, nagpakasal na si Adrian sa ibang babae.”
Nakatayo ako sa harap ng salamin nang mabasa ko ang mensahe ni Camille.
Suot ko ang pearl earrings na personal na pinili ni Tita Lourdes, ang magiging biyenan ko sana.
“Mas classy ang perlas kaysa diamond,” sabi niya noong ibigay niya iyon. “Bagay sa magiging asawa ng anak ko.”
Hindi niya ako tinanong kung gusto ko.
At gaya ng dati, si Adrian ay nakaupo lamang sa sofa, nakatingin sa cellphone.
“Maganda pumili si Mama,” iyon lang ang sinabi niya.
Muling nag-vibrate ang phone ko.
Nagpadala si Camille ng litrato.
Sa hagdan sa labas ng civil registrar sa Quezon City, nakatayo si Adrian katabi ng isang babaeng kilala ko sa pangalan—Bianca Reyes, isang marketing officer sa kumpanya ng pamilya nila.
May hawak silang dokumento.
Magkadikit ang kanilang mga balikat.
Nakatingin si Bianca sa camera habang nakangiti.
At ang petsa sa larawan ay malinaw.
Noong nakaraang Martes.
Eksaktong araw na sinabi sa akin ni Adrian na pupunta siya sa Batangas para tingnan ang construction site ng bagong condominium project nila.
Tinitigan ko ang larawan nang ilang segundo.
Pagkatapos, dahan-dahan kong hinubad ang pearl earrings.
Ibinalik ko sa velvet box.
Isinara ko ang takip.
At binuksan ang chat namin ni Adrian.
“Napili na ba ni Mama mo ang flavor ng wedding giveaways?”
Mabilis siyang sumagot.
“Oo. Mas gusto niya raw chocolate kaysa mango. Sundin na lang natin siya.”
Napangiti ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil ngayon ko lang napagtanto kung gaano kaabsurdo ang lahat.
Isang lalaking legal nang nagpakasal sa ibang babae ang nakikipag-usap pa rin sa akin tungkol sa aming kasal.
Hindi ako sumagot.
Sa halip, binuksan ko ang laptop at kinansela ang order ng tatlong daang wedding souvenir boxes na ako ang nagbayad.
Maya-maya, dumating ang confirmation ng refund.
Doon ko napansin ang seating plan sa ibabaw ng dining table.
Thirty tables.
Dalawampu para sa pamilya ni Adrian.
Sampu para sa amin.
Desisyon iyon ni Tita Lourdes.
“Maraming business contacts ang pamilya namin,” paliwanag niya noon. “Mga teacher lang naman ang parents mo, Elena. Hindi ninyo kailangan ng maraming mesa.”
Parehong public-school teachers ang mga magulang ko.
Hindi mayaman.
Pero hindi kailanman nanghingi ng kahit isang sentimo sa pamilya ni Adrian.
Samantalang ako, isang interior designer na may sariling maliit na studio sa Makati, ang naglabas ng malaking bahagi ng deposit sa reception venue dahil sinabi ni Adrian:
“Advance mo muna. Ibabalik ko pagkatapos.”
Tumunog ang doorbell.
Si Camille.
Halos hingal siya nang pumasok.
“Elena, huwag mong sabihin sa akin na wala kang gagawin!”
“May gagawin ako.”
“Then tawagan mo siya! Komprontahin mo!”
Umiling ako.
“Hindi pa.”
“Bakit?”
Ipinakita ko sa kanya ang larawan.
“Gusto kong malaman kung gaano kalalim ang kasinungalingan bago nila malaman na nahuli ko na sila.”
Natigilan siya.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Bianca. Kailan sila nagsimula?”
Kinagat ni Camille ang labi.
“May nakita ako sa posts niya. Simula pa September last year, may mga restaurant, resort, shopping… at minsan may braso ng lalaki sa picture.”
September.
Limang buwan matapos kaming ma-engage.
Biglang nag-flash sa isip ko ang lahat ng gabing sinabi ni Adrian na may client dinner siya.
Lahat ng weekend na “site inspection.”
Lahat ng pagkakataong ako ang humingi ng paumanhin dahil masyado akong busy para mapansin siyang lumalayo.
Tumunog ulit ang cellphone ko.
Si Adrian.
“Baby, gusto ni Mama palitan ang wine package sa reception. Medyo mahal, pero mas bagay daw sa guests natin. Okay lang?”
Tinitigan ko ang mensahe.
Pagkatapos ay nag-type ako.
“Kung ano ang gusto ng mama mo.”
Nagpadala siya ng heart emoji.
Napatawa si Camille sa sobrang galit.
“Grabe ang kapal ng mukha.”
Hindi pa niya alam.
Kinabukasan, tumawag ang coordinator ng hotel sa BGC.
“Ma’am Elena, kailangan lang po namin ng confirmation. Nag-request po si Mrs. Lourdes Villanueva na ilipat sa pangalan niya ang reception contract.”
Napatuwid ako.
“Bakit?”
“Para raw siya na ang direktang hahawak ng payments.”
“Kanino galing ang deposit?”
“Sa account ninyo po.”
“At pumayag ba akong ilipat ang kontrata?”
Tahimik ang coordinator.
“Wala po kaming written approval mula sa inyo.”
“Then huwag ninyong ilipat.”
“May isa pa po, ma’am. Nag-upgrade din po siya ng package. Nadagdagan ng halos ₱480,000. Sinabi niyang ibawas na lang daw sa deposit ninyo.”
Napapikit ako.
Hindi sapat na niloloko ako ng anak niya.
Ginagastos din pala ng ina niya ang perang ako ang naglabas para sa kasal na alam nilang hindi maaaring maging legal.
Binuksan ko ang Notes sa cellphone ko.
Gumawa ako ng bagong file.
Pinangalanan ko iyon:
“MGA DAPAT BAWIIN BAGO ANG KASAL.”
At hindi pa nila alam na sa susunod na labindalawang araw, isa-isa kong babawiin ang lahat.
PARTE 2
Una kong tinawagan ang hotel.
“Please revert the package sa original at i-freeze lahat ng changes na hindi manggagaling sa akin.”
“Noted po, ma’am.”
“Pangalawa, gusto kong malaman kung magkano ang refundable kung kakanselahin ko ang reception.”
Natigilan ang coordinator.
“Cancel po?”
“Oo.”
Hindi ko muna pinakansela.
Kailangan kong malaman muna kung ano pa ang ginawa ng pamilya ni Adrian gamit ang pangalan at pera ko.
Sunod kong tinawagan ang florist.
Ako rin pala ang nakapangalan sa contract.
Ang photographer.
Ako rin.
Wedding car.
Ako rin ang nagbayad ng reservation.
Bridal entourage hotel rooms.
Credit card ko.
Pagdating ng gabi, halos dalawang pahina na ang listahan ko.
Samantala, normal na normal pa rin si Adrian.
“Dinner tayo bukas?”
“Busy ako.”
“Saturday?”
“May meeting.”
Nagpadala siya ng sad emoji.
“Miss na kita.”
Tinitigan ko iyon nang matagal.
Noon, baka nakaramdam ako ng guilt.
Ngayon, isang tanong lang ang pumapasok sa isip ko.
Paano nagagawang sabihin ng isang tao ang “miss na kita” sa babaeng pinaplano niyang pakasalan habang legal na asawa na niya ang iba?
Kinabukasan, dumating si Camille sa studio ko na may dalang dalawang iced coffee.
“May nalaman ako.”
Isinara ko ang laptop.
“Sabihin mo.”
“Hindi simpleng affair lang ito.”
Ipinakita niya ang screenshot ng isang public post ni Bianca noong nakaraang taon.
Nasa isang beach resort siya sa La Union.
Sa mesa, may dalawang baso ng wine.
Sa gilid ng larawan, kita ang kamay ng isang lalaki.
May stainless-steel watch.
Pareho ng relo ni Adrian.
“Marami pa.”
Isa-isang lumabas ang mga larawan.
Tagaytay.
Boracay.
Isang restaurant sa Rockwell.
Hotel lobby sa Pasay.
Sa lahat ng pagkakataong iyon, may excuse si Adrian sa akin.
Site visit.
Business conference.
Meeting with suppliers.
Company planning.
Bigla kong naalala ang isang gabi noong October.
Birthday ko.
Dapat kakain kami sa isang restaurant sa Makati.
Thirty minutes bago ang reservation, tumawag siya.
“Emergency sa project. Sorry, Elena.”
Mag-isa kong kinain ang birthday dinner.
At kinabukasan, nagpadala siya ng bouquet.
May card.
“Babawi ako.”
Sa post ni Bianca noong gabing iyon, nasa isang rooftop bar siya.
Caption:
“Best unexpected night.”
Hindi ko alam kung maiiyak ako o matatawa.
“May isa pa,” sabi ni Camille.
“Gaano pa karami?”
“Last year pa niya tinatawag si Adrian na ‘A’ sa close friends niya. May screenshots akong nakuha mula sa dating officemate niya.”
May isang larawan na tumigil sa paghinga ko.
Si Bianca, hawak ang isang maliit na jewelry box.
Sa loob ay bracelet.
Kilalang-kilala ko iyon.
Kasama ako ni Adrian nang bilhin niya iyon.
Sinabi niyang birthday gift para sa pinsan niya.
“Hindi pala pinsan,” bulong ko.
Napamura si Camille.
Pero ang pinakamasakit ay hindi iyon.
Kundi ang katotohanang hindi ako gaanong nasaktan gaya ng inaasahan ko.
Parang matagal nang pagod ang puso ko.
Si Adrian at ako ay ipinakilala ng dating co-teacher ni Mama.
Twenty-nine siya noon.
May stable job.
May bahay.
May kotse.
May negosyo ang pamilya.
“Responsible,” sabi ng lahat.
At totoo naman.
Sinusundo niya ako.
Nagpapadala ng pagkain kapag overtime ako.
Hindi nakakalimot sa anniversaries.
Pero ngayon ko lang naintindihan.
Ginagawa niya ang lahat na parang checklist.
Sunduin si girlfriend.
Check.
Magpadala ng pagkain.
Check.
Mag-propose.
Check.
Magpakasal.
Check.
Hindi pala ako minahal bilang isang tao.
Ako ang babaeng bagay ilagay sa posisyong “asawa.”
At mukhang si Bianca ang babaeng gusto talaga niyang mahalin.
Bakit hindi na lang niya ako hiniwalayan?
Doon ako nagsimulang maghinala na may mas malalim na dahilan.
Tatlong araw makalipas, inimbitahan ako ni Tita Lourdes sa bahay nila sa Greenhills.
“Elena, kailangan nating finalise ang wedding details.”
Pagdating ko, naroon si Adrian.
Nakaupo sa sofa na parang walang nangyari.
Lumapit siya para halikan ako sa pisngi.
Bahagya akong umatras kunwari para ilapag ang bag ko.
Hindi niya napansin.
May inilabas si Tita Lourdes na folder.
“Pinalitan ko ang table arrangement. Twenty-two tables sa amin, eight sa inyo.”
“Eight?”
“May dagdag na investors ang father ni Adrian.”
“Pero may mga kamag-anak akong galing pa sa Bicol.”
Ngumiti siya.
“Family wedding ito, Elena. Kailangan nating isipin ang image.”
Image.
Iyon pala ang mahalaga.
Hindi ang bride.
Hindi ang pamilya ko.
Image.
Binuksan niya ang folder.
“Isa pa, wedding gown. Kinausap ko na designer. Babaguhin ang neckline. Masyadong modern ang gusto mo.”
Ako, na isang interior designer, ay halos wala nang say sa disenyo ng sarili kong bahay.
At ngayon pati katawan ko sa araw ng kasal ay kailangan nilang kontrolin.
Tahimik akong nagtanong:
“Tita, kapag may gusto po kayong baguhin sa kasal, bakit hindi muna ninyo ako tinatanong?”
Nawala ang ngiti niya.
“Elena, huwag kang sensitive. Ginagawa namin ito para sa ikabubuti ninyo.”
Tumingin ako kay Adrian.
Tahimik siya.
Gaya ng dati.
“Tingin mo?”
Bumuntong-hininga siya.
“Baby, twelve days na lang. Huwag na tayong gumawa ng issue.”
Napangiti ako.
“Tama ka.”
Nakarelax ang mukha niya.
Akala niya sumuko ako.
Hindi niya alam, noong umagang iyon ay ipinadala ko na ang cancellation request sa hotel.
Bago ako umalis, sinabi ni Tita Lourdes:
“By the way, Elena. May ₱300,000 pa para sa additional guests. Ikaw muna mag-cover. Isama na natin sa final settlement.”
Huminto ako sa pintuan.
“Bakit ako?”
Parang nagulat siya sa tanong.
“Magiging pamilya naman tayo.”
Nilingon ko si Adrian.
Wala pa ring sinabi.
Doon ko tuluyang naintindihan.
Hindi lang nila ako tinatrato bilang bride.
Tinatrato nila akong convenient wallet na tahimik na susunod.
Kinagabihan, may tumawag sa akin mula sa hindi kilalang numero.
“Hello… Elena?”
Boses babae.
“Oo?”
“I’m Bianca.”
Nanigas ang kamay ko.
Tahimik siya sandali.
Pagkatapos ay sinabi niya ang bagay na hindi ko inaasahang maririnig.
“Alam kong ikakasal kayo ni Adrian next week.”
Napaupo ako.
“Kung alam mo, bakit mo siya pinakasalan?”
Huminga siya nang malalim.
“Dahil sinabi niya sa akin na pagkatapos ng wedding ninyo… ako pa rin ang legal wife niya.”
Parang biglang nawala ang tunog sa paligid.
“Ano?”
“Sinabi niyang ceremony lang daw ang sa inyo. Para sa pamilya. Para sa negosyo. Para sa investors.”
Nanlamig ang mga daliri ko.
At bago ko pa siya matanong kung ano ang ibig niyang sabihin, may sinabi siyang mas malala.
“Elena… hindi mo pa alam kung bakit kailangang ikaw ang maging bride sa reception.”
PARTE 3
“Sabihin mo.”
Iyon lang ang nasabi ko.
Tahimik si Bianca sa kabilang linya.
“May malaking development project ang kumpanya nila sa Cavite. May investors na matagal nang kakilala ng parents mo.”
Napakunot ang noo ko.
“My parents are teachers.”
“I know. Pero ang ninong mo—si Attorney Ramon Velasco—board member ng cooperative na kasama sa land negotiations.”
Biglang may piraso ng puzzle na bumagsak sa tamang lugar.
Si Ninong Ramon.
Kaibigan ni Papa mula pa noong college.
Ilang beses siyang nakipagkita kay Mr. Villanueva sa mga family gatherings matapos naming mag-engage ni Adrian.
Akala ko normal na usapan lang.
Patuloy si Bianca.
“Sinabi sa akin ni Adrian na importanteng matuloy ang wedding celebration ninyo dahil maraming business guests na inimbitahan ang father niya. Kapag umatras sila ngayon, magiging malaking issue.”
“Pero bakit ka pumayag na pakasalan siya?”
Umiyak siya.
Hindi malakas.
Pero malinaw.
“Dahil buntis ako noon.”
Napapikit ako.
“Then bakit hindi niya ako pinili publicly?”
“Sinabi niya na kapag nalaman ng pamilya niya, mawawala ang posisyon niya sa company. Ayaw ng mama niya sa akin. Hindi raw ako bagay sa pamilya.”
Napatawa ako nang mapait.
Kaya pala.
Ako ang “bagay.”
Si Bianca ang gusto.
Ako ang babaeng puwedeng iharap sa investors.
Anak ng dalawang respetadong guro.
May sariling career.
May kilalang ninong.
Tahimik.
Hindi pala kasal ang pinaplano nila.
Corporate presentation.
“Buntis ka pa rin?”
Mahabang katahimikan.
“No.”
Hindi na ako nagtanong.
Wala akong karapatang usisain iyon.
“Bakit mo ako tinawagan ngayon?”
“Dahil nag-away kami.”
“Ano ang sinabi niya?”
“Sinabi kong hindi ko kayang panoorin kang maglakad sa aisle na walang alam. Sabi niya wala raw akong pakialam dahil legal wife naman niya ako.”
Napahawak ako sa noo.
“Bianca, may kopya ka ba ng marriage certificate?”
“Oo.”
“I-send mo sa akin.”
Makalipas ang isang minuto, dumating ang file.
Nandoon ang pangalan ni Adrian Miguel Villanueva.
Nandoon ang pangalan ni Bianca Marie Reyes.
At nandoon ang petsa.
Wala nang kailangang hulaan.
Kinabukasan, pinuntahan ko ang abogado ng studio namin.
Hindi ako nagtanong kung paano maghiganti.
Ang una kong tanong:
“Paano ko mababawi ang pera ko?”
Isa-isa naming inayos ang dokumento.
Hotel deposit.
Supplier contracts.
Wedding payments.
Receipts.
Transfers kay Adrian na hindi niya ibinalik.
Mga gastos sa condominium na tinatawag nilang “future marital home” ngunit pag-aari pala ng family corporation.
Lahat.
Tinawagan ko ang hotel.
“I’m confirming the cancellation.”
“Final na po, ma’am?”
“Final.”
Kinansela ko ang florist.
Photographer.
Wedding car.
Souvenirs.
Bridal suite.
Ang gown lamang ang hindi fully refundable.
Kaya kinuha ko iyon.
Akin iyon.
Ako ang nagbayad.
Pitong araw bago ang wedding, tumawag si Tita Lourdes.
“Elena, bakit hindi ma-process ng hotel ang upgrade?”
“Hindi ko alam po.”
“Sabihan mo sila. Ikaw ang nasa contract.”
“Opo.”
Hindi ko sinabi na canceled na ang event.
Anim na araw bago ang kasal, nag-text si Adrian.
“Dinner tayo. Miss na kita.”
Sumagot ako.
“Sa Sunday na lang. Family dinner.”
“Sure.”
May heart ulit.
Limang araw bago ang kasal, ipinadala ko sa parents ko ang lahat.
Dumating si Mama sa apartment ko bago mag-alas-siyete ng gabi.
Hindi siya agad nagsalita.
Niyakap niya lang ako.
Si Papa naman ay nakaupo sa dining chair habang paulit-ulit na binabasa ang marriage certificate.
Pagkatapos ay tinanggal niya ang salamin niya.
“Anak… bakit hindi mo agad sinabi?”
“Gusto ko munang makasiguro.”
“Masakit ba?”
Iyon ang unang tanong na halos nagpaluha sa akin.
Hindi “ano ang sasabihin ng mga tao?”
Hindi “sayang ang kasal.”
Hindi “baka puwede pang ayusin.”
Kundi:
Masakit ba?
Tumango ako.
Umiyak si Mama.
Hinawakan ni Papa ang kamay ko.
“Walang reception, walang hiya, walang pera ang mas mahalaga kaysa dignidad mo.”
Noon lang ako tuluyang umiyak.
Apat na araw bago ang kasal, kinausap ni Papa si Ninong Ramon.
Doon namin nalaman ang isa pang katotohanan.
Ilang buwan nang nilalapitan ng kumpanya ng mga Villanueva ang cooperative para sa isang lupa sa Cavite.
Walang direktang kapangyarihan si Ninong Ramon para aprubahan iyon, pero may boses siya sa board.
At matapos naming ma-engage ni Adrian, naging mas madalas ang invitations sa kanya mula sa father ni Adrian.
Golf.
Dinner.
Business forums.
Laging ipinapakilala si Adrian bilang “future son-in-law ng matalik na kaibigan ni Attorney Velasco.”
Nagalit si Papa.
Pero pinigilan ko siya.
“Pa, huwag muna.”
“Bakit?”
“Gusto kong sila mismo ang magsabi kung ano ang tingin nila sa akin.”
Tatlong araw bago ang kasal, nag-organize si Tita Lourdes ng family dinner sa isang private room sa isang hotel sa Makati.
Naroon ang parents ni Adrian.
Si Adrian.
Dalawang tiyahin niya.
Isang uncle.
Mga magulang ko.
At ako.
Pagkaupo pa lang namin, napansin kong iritado si Tita Lourdes.
“Elena, kailangan mong tawagan ang hotel bukas. Hindi sumasagot nang maayos ang events manager.”
Ngumiti ako.
“Bakit po?”
“May problema raw sa booking.”
“Ano pong problema?”
“Ano bang nangyayari sa’yo?” singhal niya. “Kasalan mo rin ito. Bakit parang wala kang pakialam?”
Napatingin si Adrian sa akin.
“Elena?”
Kinuha ko ang isang folder mula sa bag.
Inilapag ko sa mesa.
“Actually, may gusto rin akong pag-usapan.”
Napangiti ang father niya.
“Wedding expenses ba? Huwag kang mag-alala. Pagkatapos ng kasal, aayusin natin.”
Binuksan ko ang folder.
“Wala nang kasal.”
Tumigil ang lahat.
“Ano?” tanong ni Adrian.
“Canceled na ang reception.”
Tumayo si Tita Lourdes.
“Anong kalokohan ito?”
“Canceled na rin ang florist, photographer, cars at rooms.”
Namula ang mukha niya.
“Wala kang karapatang gawin iyon nang hindi kami kinokonsulta!”
Napatingin ako sa kanya.
“Ako ang nakapangalan sa contracts. Ako ang nagbayad ng deposits.”
“Magiging pamilya ka namin!”
“Hindi po.”
Tahimik ang buong silid.
Dahan-dahan kong inilabas ang marriage certificate.
Inilapag ko sa harap ni Adrian.
“May pamilya na si Adrian.”
Nawala ang kulay sa mukha niya.
Hindi agad nakapagsalita ang kanyang ina.
Si Adrian ang unang gumalaw.
“Elena, let me explain.”
“Go ahead.”
“Hindi ganoon kasimple.”
“Tama ka. Mukhang mas komplikado. Dahil habang legal kang kasal kay Bianca Reyes, nagpaplano ka pa rin ng wedding ceremony sa akin.”
Suminghap ang tiyahin niya.
Napahawak si Tita Lourdes sa mesa.
“Bianca?”
Lumingon siya sa anak.
“Anong ginawa mo?”
Doon ako napatingin sa kanya.
“Hindi ninyo alam?”
Nanahimik siya.
At ang isang segundo ng pananahimik na iyon ang nagbigay sa akin ng sagot.
“Alam ninyo.”
“Elena—”
“Alam ninyo.”
Hindi na tanong ang pangalawa.
Tinignan ko ang mother ni Adrian.
“Alam ninyong kasal na ang anak ninyo, pero patuloy ninyo akong pinagbayad ng reception. Dinagdagan ninyo pa ang guests. Ginamit ninyo pa ang deposit ko para mag-upgrade.”
“Hindi ganoon—”
“Then paano?”
Si Mr. Villanueva ang sumingit.
“Listen. May mga bagay sa negosyo na hindi mo naiintindihan.”
Napangiti ako.
At doon ko alam na tama si Bianca.
“Ano pong kinalaman ng negosyo sa pagpapanggap na ikakasal ang anak ninyo sa akin?”
Tahimik.
Nagsalita si Papa.
“Gusto ko ring marinig.”
Biglang nagbago ang mukha ni Mr. Villanueva nang makita niya si Papa.
Hindi siya sigurado kung gaano karami ang alam namin.
“Misunderstanding lang ito.”
Tumawa si Mama.
“May marriage certificate. Anong misunderstanding?”
Lumapit sa akin si Adrian.
“Elena, please. Nagkamali ako.”
“Once?”
Hindi siya sumagot.
“September last year?”
Nanigas siya.
“Tagaytay?”
Tahimik.
“Boracay?”
“Elena—”
“Birthday ko?”
Pumikit siya.
Doon tuluyang nabasag ang kalmadong mukha niya.
“Hindi ko planong umabot nang ganito!”
“Hanggang saan lang dapat?”
“Akala ko maaayos ko.”
“Ano ang aayusin mo? Ang asawa mo? Ako? O ang business deal ng tatay mo?”
Napalingon ang lahat kay Mr. Villanueva.
Sinabi ni Papa nang malamig:
“Ramon already knows.”
Namutla ang father ni Adrian.
“About what?”
“Lahat.”
Agad siyang tumayo.
“Mr. Santos, hindi kailangang idamay ang business—”
“Exactly,” sagot ni Papa. “Kaya huwag ninyong gamitin ang anak ko para sa business.”
Iyon ang unang pagkakataong nakita kong tuluyang mawalan ng kontrol si Tita Lourdes.
“Elena, isipin mo ang scandal! Naipadala na ang invitations!”
Tinitigan ko siya.
Sa lahat ng nangyari, iyon pa rin ang iniisip niya.
Scandal.
Hindi ang panloloko.
Hindi ang perang ginamit niya nang walang pahintulot ko.
Hindi ang katotohanang ang anak niya ay may legal nang asawa.
“Kung ayaw ninyo ng scandal,” sabi ko, “dapat noon pa ninyo pinigilan ang anak ninyo.”
Hinawakan ni Adrian ang braso ko.
Agad kong binawi iyon.
“Please. Mahal kita.”
Matagal ko siyang tinitigan.
Pagkatapos ay naalala ko lahat.
Ang mga dinner na pinili ng mama niya.
Ang bahay na siya ang nagdesisyon kung paano idedekorasyon.
Ang guest list na halos walang lugar ang pamilya ko.
Ang wedding gown na gusto nilang baguhin.
Ang mga desisyon kung saan palagi akong sinasabihang:
“Hayaan mo na.”
“Sundin na lang natin si Mama.”
“Huwag gumawa ng issue.”
Doon ko naintindihan na hindi ako nawalan ng magandang future.
Nakaligtas ako sa isang buhay kung saan unti-unti sana akong mawawala.
“Hindi mo ako mahal, Adrian.”
“Elena—”
“Mahal mo ang convenience ko.”
Tumulo ang luha niya.
Sa unang pagkakataon mula nang makilala ko siya, nakita kong totoong takot siya.
Hindi dahil mawawala ako.
Kundi dahil sa wakas, hindi na niya makokontrol ang mangyayari.
“Pwede nating ayusin ito.”
Umiling ako.
“May asawa ka.”
“Hindi ko mahal si Bianca!”
Napatahimik ang lahat.
At doon ako napangiti nang mapait.
“Kawawa naman siya.”
Hindi siya nakaimik.
“Niloko mo ako para sa kanya. Tapos ngayon, ginagamit mo rin siya para makiusap sa akin.”
Kinuha ko ang folder.
“Lahat ng refundable payments, pinababalik ko na. Para sa ibang perang utang mo sa akin, ipapadala ng abogado ko ang demand letter.”
“Elena, kailangan ba talagang umabot sa abogado?”
“Oo.”
“After everything we had?”
“Exactly because of everything we had.”
Lumabas kami ng parents ko sa private room.
Sa hallway, nanginginig pa ang mga kamay ko.
Pagbukas ng elevator, narinig kong tumatakbo si Adrian sa likod namin.
“Elena!”
Huminto ako.
“Isang chance lang.”
Hindi ako lumingon agad.
Noon, akala ko kapag dumating ang araw na mahuli kong niloloko ako ng taong pakakasalan ko, sisigaw ako.
Mananampal.
Magtatanong kung bakit hindi ako naging sapat.
Pero wala akong gustong itanong.
Dahil hindi na mahalaga kung bakit niya ginawa.
Ang mahalaga ay pinili niyang gawin iyon.
Paulit-ulit.
Sa loob ng maraming buwan.
At bawat pagkakataon, may pagkakataon siyang magsabi ng totoo.
Hindi niya ginawa.
Lumingon ako.
“Labindalawang araw bago ang kasal, akala ko ikaw ang pinakamalaking bagay na mawawala sa akin.”
Namula ang mga mata niya.
“Ngayon?”
Ngumiti ako.
“Ngayon alam kong ang muntik kong mawala ay ang sarili ko.”
Sumara ang elevator.
Pagkalipas ng dalawang linggo, nasa studio ako nang dumating ang final refund mula sa hotel.
Hindi ko tinanong kung ano ang nangyari kay Adrian at Bianca.
Narinig ko lamang mula kay Camille na nagkaroon ng malaking gulo sa kumpanya nila matapos umatras ang ilang business contacts sa Cavite project.
Hindi ako natuwa.
Hindi rin ako nalungkot.
Hindi ko kailangan ang pagbagsak nila para masabing nanalo ako.
Ang pinakamahalagang bagay ay bumalik sa akin ang katahimikan.
Makalipas ang ilang buwan, pinarenovate ko ang maliit kong condo.
Pininturahan ko ang living room ng kulay blue-gray.
Ang eksaktong kulay na minsang sinabi ni Tita Lourdes na “malungkot” at “hindi bagay sa bagong kasal.”
Nilagyan ko ng warm wooden furniture.
Cream curtains.
At isang simpleng pendant light na ako mismo ang pumili.
Nang matapos ang lahat, dumalaw ang parents ko.
Umupo si Mama sa sofa at tumingin sa paligid.
“Ang ganda.”
Ngumiti ako.
“Oo.”
“Hindi ba masyadong gray?”
Napatingin ako sa kanya.
Tumawa siya.
“Joke lang.”
Natawa rin ako.
Sa unang pagkakataon matapos ang mahabang panahon, ang bahay ko ay mukhang ako.
Walang ibang pumili ng kulay.
Walang nagsabing mas alam nila ang bagay para sa akin.
Walang kailangang aprubahan bago ako bumili ng isang simpleng dekorasyon.
At saka ko naalala ang pearl earrings.
Nasa kahon pa rin sila.
Ibinalik ko iyon kay Tita Lourdes sa pamamagitan ng courier.
Walang sulat.
Walang mensahe.
Hindi ko na kailangang ipaliwanag ang sarili ko.
Minsan, ang pinakamasakit na pagtataksil ay hindi lamang ang pagkakaroon ng ibang babae.
Kundi ang unti-unting pagtuturo sa iyo na wala kang karapatang pumili para sa sarili mong buhay.
Kung hindi ko nakita ang litrato labindalawang araw bago ang kasal, baka naglakad ako sa aisle nang nakangiti.
Baka nagpalakpakan ang lahat.
Baka maganda ang litrato.
Baka eleganteng tingnan ang reception.
At baka walang nakakaalam na ang lalaking hinihintay ko sa altar ay may asawa nang iba.
Pero ngayon, kapag may nagtatanong kung nagsisisi ba akong nasayang ang wedding preparations, pareho lagi ang sagot ko.
“Hindi nasayang ang kasal.”
Dahil ang kasal ay hindi naman talaga ang nawala sa akin.
Ang nawala ay isang kasinungalingan.
At kapalit noon, nabawi ko ang isang bagay na halos hindi ko namalayang ibinigay ko na pala sa ibang tao—
ang karapatang pumili ng sarili kong buhay.
