Umalis Ako Para Protektahan Ang Anak Ko, Pero Sa Barangay Hall Ko Nalaman Na Hindi Lang Pera Ang Kinuha Niya—Pati Pangalan Ko Ay Ginamit Niya
Bahagi 3: Umalis Ako Para Protektahan Ang Anak Ko, Pero Sa Barangay Hall Ko Nalaman Na Hindi Lang Pera Ang Kinuha Niya—Pati Pangalan Ko Ay Ginamit Niya
Nakatulog ako sa bahay ni Tita Nena nang halos nakaupo lang.
Maliit ang bahay niya sa isang eskinita sa Pasig, pero malinis, tahimik, at amoy sinigang ang kusina.
Pagdating ko, hindi siya nagtanong agad.
Binuksan niya lang ang gate, inalalayan ako, pinaupo sa monoblock chair, at binigyan ng maligamgam na tubig.
Pagkatapos niya makita ang itsura ko, saka niya sinabi:
—Anak, hindi kita tatanungin ngayon kung kaya mo pang magsalita. Pero dito ka matutulog.
Doon ko naramdaman ang unang ligtas na katahimikan matapos ang maraming buwan.
Walang naniningil.
Walang nagtatanong kung magkano ang nagastos ko.
Walang nagsasabing arte lang ang pananakit ng likod.
Kinabukasan, maaga akong nagising.
Namamaga ang mga paa ko.
May messages na mula kay Marco.
“Umuwi ka na.”
“Huwag mong palakihin ito.”
“Buntis ka, huwag kang magpakastress.”
“Hindi maganda sa bata ang ginagawa mo.”
“Kung iniisip mong makukuha mo ako sa awa, nagkakamali ka.”
Binasa ko ang huling message nang dalawang beses.
Kahit doon, sarili pa rin niya ang iniisip niya.
Hindi kung kumain ba ako.
Hindi kung sumakit ba ang tiyan ko.
Hindi kung ligtas ba ako.
Kinuha ko ang screenshot ng lahat.
Pagkatapos, binuksan ko ang message ni Camille Santos.
May tatlong larawan siyang ipinadala.
Condo reservation form.
Loan pre-approval form.
Co-borrower information sheet.
Nandoon ang pangalan ko.
Lira Mae Dizon.
May birthday ko.
May employer ko.
May monthly income ko.
May pirma.
Pero ang pirma ay mali.
Ginaya niya ang pirma ko mula sa ID, pero may kakaibang kurba sa dulo na hindi ko kailanman ginagawa.
Sumakit ang batok ko sa galit.
Hindi lang niya itinago ang perang para sa anak namin.
Ginamit pa niya ang pangalan ko para makakuha ng property.
Tinawagan ko si Camille.
Sinagot niya agad.
—Ma’am Lira, pasensya na po talaga. Akala ko alam ninyo.
—Ano ang sinabi ni Marco sa inyo?
Nag-alangan siya.
—Sabi niya po, kayo raw ang ayaw humarap dahil sensitive ang pregnancy ninyo. Sabi niya rin po, siya na raw ang bahala sa documents kasi mag-asawa naman kayo.
—At bakit mo ako minessage?
Sandali siyang natahimik.
—Kasi kagabi po, narinig ko sa call ang boses ninyo. Hindi iyon boses ng taong may alam. May kapatid po akong babae, Ma’am. Ayoko pong maging kasangkapan sa ganitong bagay.
Napapikit ako.
Sa unang beses mula nang umalis ako, may taong hindi ko kadugo at hindi ko kaibigan ang pumili ng tama.
—Pwede mo bang ipadala sa akin ang kompletong kopya?
—Opo. Pero Ma’am, may isa pa po.
—Ano?
—Sa file po, hindi lang kayo ang co-borrower. May attached authorization letter po. Nakalagay na pumapayag kayo na si Marco ang tumanggap ng lahat ng notices, billing, at updates dahil “bed rest” daw kayo.
Napahawak ako sa tiyan ko.
—Wala akong pinirmahang authorization.
—Kaya nga po ako natakot.
Pagkatapos ng tawag, hindi ako umiyak.
Tinawagan ko ang barangay VAW desk.
Hindi ako eksperto sa batas.
Hindi ko alam kung anong tawag sa ginagawa sa akin.
Pero alam ko ang pakiramdam ng unti-unting ginagawang maliit, gutom, takot, at utang na loob ang isang buntis.
At alam ko rin na kapag nanahimik ako, baka isang araw, ang anak ko ang magbayad sa katahimikan ko.
Sinamahan ako ni Tita Nena sa barangay hall.
Nandoon ang malaking electric fan, plastic chairs, tarpaulin tungkol sa women and children protection, at isang desk kung saan may babaeng opisyal na kalmado ang boses.
Ikinuwento ko ang lahat.
KKB.
Prenatal receipts.
GCash transfers mula sa nanay niya.
Condo reservation.
Pekeng pirma.
Messages.
Hindi niya ako pinutol.
Hindi niya sinabi na “mag-asawa naman kayo.”
Hindi niya sinabi na “tiisin mo para sa bata.”
Ang sinabi niya ay:
—Anak, hindi porke asawa mo, may karapatan na siyang gamitin ang pangalan mo. At hindi porke buntis ka, kailangan mong tiisin ang pang-aabuso sa pera.
Iyon ang unang beses na may nagbigay ng pangalan sa nararamdaman ko.
Pang-aabuso.
Hindi simpleng pagtitipid.
Hindi modern marriage.
Hindi fairness.
Pang-aabuso.
Kinahapunan, dumating si Aling Corazon sa bahay ni Tita Nena.
May dala siyang folder, prutas, at isang supot ng pandesal.
Pagkakita niya sa akin, hindi siya agad nagsalita.
Umupo siya sa tapat ko at hinawakan ang kamay ko.
—Lira, anak, pasensya na.
Hindi ako sumagot.
Hindi dahil galit ako sa kanya, kundi dahil pagod na pagod na akong maging mabait para lang hindi masaktan ang ibang tao.
Binuksan niya ang folder.
Nandoon ang printed receipts ng lahat ng ipinadala niya kay Marco.
Kabuuan: ₱120,000.
—Akala ko ibinibigay niya sa iyo. Akala ko kaya hindi ka humihingi sa akin ay dahil maayos ka niyang inaalagaan.
Napangiti ako nang mapait.
—Ma, minsan po hindi ako bumibili ng mangga kahit nagki-crave ako kasi sinasabi niyang mahal.
Napahawak siya sa bibig niya.
—Diyos ko.
Sumingit si Tita Nena.
—Hindi Diyos ang dapat kausapin ngayon. Anak mo.
Hindi umimik si Aling Corazon.
Tama si Tita Nena.
Minsan kasi sa pamilya, ginagawang dasal ang dapat sana ay pananagutan.
Kinabukasan, may barangay mediation.
Hindi ko gustong makita si Marco, pero kailangan.
Dumating siya nang maayos ang polo, naka-gel ang buhok, at may dalang folder na parang siya ang biktima.
Pagpasok niya, tiningnan niya ako mula ulo hanggang paa.
—Masaya ka na? Pinahiya mo ako sa barangay.
Hindi ako sumagot.
Umupo ako sa tabi ni Tita Nena.
Sa kabilang side, umupo si Aling Corazon at Ate Maribel.
Hindi sila tumabi kay Marco.
Napansin niya iyon.
At doon nagsimulang mabasag ang kumpiyansa niya.
Nagsalita ang barangay officer.
—Marco, may reklamo tungkol sa financial abuse, misappropriation ng perang ipinadala para sa prenatal care, at paggamit ng pirma nang walang pahintulot. Gusto naming marinig ang sagot mo.
Tumawa siya nang pilit.
—Ma’am, exaggeration lang po. Mag-asawa kami. Normal lang po na ako ang nagma-manage ng pera.
Tumingin sa akin ang officer.
—Lira, ikaw ba ang nagbigay ng pahintulot?
—Hindi po.
—Pinirmahan mo ba ang condo documents?
—Hindi po.
—Natanggap mo ba ang ₱120,000 mula sa nanay niya?
—Kahit piso po, hindi.
Tumingin ang officer kay Marco.
—Marco?
Huminga siya nang malalim.
—Hindi ko naman ninakaw. Plano ko lang gamitin sa investment. Para sa future ng bata.
Tumayo si Aling Corazon.
—Future ng bata? Pinabayaran mo sa buntis mong asawa ang checkup habang hawak mo ang perang para sa kanya!
—Ma, huwag kang makisawsaw!
Biglang tumahimik ang buong barangay hall.
Maging ang officer ay napataas ang kilay.
Si Aling Corazon, na dati palaging malambot ang boses sa anak niya, ay tumayo nang tuwid.
—Ako ang pinagsinungalingan mo, Marco. Ako ang ginamit mo. Ako ang pinaniwala mong inaalagaan mo ang asawa mo. Kaya makikisawsaw ako hanggang matuto kang managot.
Namula si Marco.
Binuksan niya ang folder niya.
—Kung pananagutan ang gusto ninyo, may pinirmahan kami ni Lira bago kasal.
Napatigil ako.
Wala akong alam na ganoon.
Inilabas niya ang isang papel.
“Kasunduan sa Hiwalay na Gastusin ng Mag-asawa.”
May petsa bago ang kasal namin.
May pirma ko raw.
Nakasulat doon na lahat ng gastusin, kabilang ang pagbubuntis, panganganak, at gamit ng anak, ay paghahatian namin nang pantay.
Nakasulat din na kung hindi ako makakabayad ng share ko, maaari niyang ituring iyon bilang personal debt ko sa kanya.
Namutla si Tita Nena.
—Anak, pinirmahan mo ba iyan?
Tiningnan ko ang papel.
Ang pirma ay halos kamukha ng sa ID ko.
Pero mali pa rin.
Parehong mali ng pirma sa condo form.
Iisa ang kamay na gumawa.
Tumingin ako kay Marco.
Ngumiti siya.
Hindi malaki.
Hindi halata.
Pero sapat para makita ko.
Akala niya panalo na siya.
Akala niya kapag buntis ako, pagod ako.
Akala niya kapag pagod ako, matatakot ako.
Akala niya kapag may papel siyang hawak, tatahimik ang lahat.
Inabot ko ang bag ko.
May isa rin akong folder.
Hindi ko iyon binuksan agad.
Pinatagal ko nang ilang segundo habang nakatingin sa kanya.
—Marco, sigurado ka bang gusto mong gamitin ang papel na iyan?
—Bakit? Natatakot ka?
Hindi ako ngumiti.
—Hindi. Tinitiyak ko lang na sa harap ng barangay mo talaga gustong aminin na may pinagawa kang pekeng pirma.
Nag-iba ang mukha niya.
Binuksan ko ang folder.
Inilabas ko ang printed screenshots mula kay Camille.
Loan form.
Authorization letter.
Condo reservation.
At sa huling pahina, may message mula sa property agent.
“Ma’am Lira, attached po ang CCTV timestamp sa office noong araw na sinabing pumunta kayo para pumirma. Hindi po kayo ang nasa video.”
Inabot ko iyon sa officer.
—May CCTV po.
Nanahimik si Marco.
At doon ko nakita ang unang tunay na takot sa mukha niya.
Hindi dahil mawawala ako.
Kundi dahil sa wakas, may ebidensya na hindi niya kayang tawaging drama.
