Bahagi 3 — Sa Likod ng Kasunduan, Lumitaw ang Utang, Pekeng Lagda, at Isang Mas Malaking Panloloko
Bahagi 3 — Sa Likod ng Kasunduan, Lumitaw ang Utang, Pekeng Lagda, at Isang Mas Malaking Panloloko
Parang huminto ang oras sa buong sala.
Nakahawak pa rin ako sa telepono habang nakatingin kay Marco.
Si Dana naman ay nakatakip ang dalawang kamay sa bibig, tila ngayon lang napagtantong may sinabi siyang hindi na niya mababawi.
“Dana,” mariing tanong ni Joel, “anong ibig mong sabihin?”
“Wala! Nagkamali lang ako!”
“Anong hindi niya malalaman?”
Hindi sumagot si Dana.
Sa halip, tumingin siya sa kapatid niyang si Marco.
At doon ko nakuha ang sagot.
Hindi ito basta pagkakamali.
May pinagplanuhan silang dalawa.
“At ikaw, Marco?” tanong ko. “Alam mo ang tungkol sa pekeng pirma?”
“Makinig ka muna,” sabi niya.
“Isang simpleng tanong lang. Alam mo?”
Napahawak siya sa noo.
“Talia, ginawa lang namin iyon dahil ayaw mong tumulong.”
Hindi ko napigilang matawa.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil hindi ko maisip kung paano niya nagawang sabihin iyon nang walang kahit kaunting hiya.
“Ayaw kong tumulong kaya ginaya ninyo ang pirma ko?”
“Hindi naman namin ibebenta ang bahay!”
“Pero nagpapaupa kayo ng lugar na hindi ninyo pag-aari!”
“Pansamantala lang!”
“Tatlong taon ang nasa kontrata!”
Biglang sumigaw si Elsa.
“Tama na! Anak ko ang kinakausap mo! Hindi mo siya kailangang ipahiya sa harap ng ibang tao!”
Tumingin ako sa kaniya.
“Ma, hindi ako ang naglagay sa kaniya sa sitwasyong ito.”
“Kung naging mabuting asawa ka lang sana, hindi na nila kailangang gumawa ng paraan!”
Napatigil pati si Mang Arturo.
“Elsa,” seryoso niyang sabi, “hindi tama ang ganiyang pangangatwiran.”
“Arturo, problema namin itong pamilya!”
“Hindi na lang ito usaping pamilya kung may pekeng dokumento at perang tinanggap.”
Tahimik na tumayo ang asawa niyang si Aling Vivian.
Lumapit siya sa akin.
“Talia, anak, hindi namin alam na ganiyan ang nangyayari.”
Napatingin ako sa kaniya.
“Bakit po?”
“Sinabi ni Dana na ang commercial space ay regalo ng kapatid niya. Sabi nila, ililipat na lang ang ilang papeles pagkatapos ng kasal.”
Nanlamig ang aking mga daliri.
“Regalo?”
Tumango siya.
“At sinabi rin nilang may sapat na kapital si Dana para sa negosyo.”
Napalingon kaming lahat kay Dana.
Bigla siyang humikbi.
“Hindi ko naman kasalanan kung gusto ko ring umasenso!”
Walang sumagot.
Nagpatuloy siya.
“Lahat na lang kay Ate Talia! Siya ang may magandang trabaho, siya ang may bahay, siya ang may pera! Ako, ano?”
“Dana,” sagot ko, “hindi ko inagaw sa iyo ang mga bagay na pinaghirapan ko.”
“Madali mong sabihin! Hindi ka naman kailangang magsimula sa wala!”
Doon ako napangiti nang mapait.
“Akala mo ba ipinanganak akong may bahay?”
Natahimik siya.
“Labing-siyam na taong gulang ako noong nagsimula akong magtrabaho sa isang maliit na food packaging company sa Naga. Nag-aral ako sa gabi. Tatlong taon akong halos walang bagong damit. Noong lumipat ako sa Metro Manila, anim kaming magkakasama sa isang inuupahang kuwarto.”
Tumingin ako kay Marco.
“Alam mo iyan. Ikaw mismo ang nakakita kung paano ko binayaran ang unang hulog sa bahay.”
Umiwas siya ng tingin.
“Hindi ko rin nakalimutan ang sinabi mo noon,” dagdag ko.
Tahimik ang lahat.
“Sinabi mong ipinagmamalaki mo akong maging asawa dahil marunong akong magsikap.”
Huminga ako nang malalim.
“Hindi ko alam na darating ang araw na gagamitin mo rin ang pinaghirapan ko para magmukha kang mayaman sa harap ng iba.”
Hindi agad nakaimik si Marco.
Pagkatapos ay nagsalita si Mang Arturo.
“May isa pa akong tanong. Saan nanggaling ang apatnaraan at dalawampung libong piso?”
Tumingin siya kay Dana.
“Sinabi mo sa amin na may investor ka nang pumayag sa beauty studio.”
“Opo.”
“Pero ang kausap ni Talia ay nagbayad para umupa ng puwesto.”
Walang sumagot.
“Dana, ginamit mo ba ang perang iyon para ipakitang may puhunan ka?”
Dahan-dahang namutla si Dana.
Doon nagsimulang lumabas ang tunay na nangyari.
Tatlong buwan bago ang aming pagtatalo tungkol sa laing, nagsimula nang magplano si Dana ng engrandeng kasal.
Gusto niya ng garden ceremony sa Antipolo.
Gusto niya ng mamahaling gown, professional photo shoot, at reception na may mahigit dalawang daang bisita.
Ngunit wala siyang sapat na ipon.
Si Joel ay may maliit na printing business, ngunit ayaw niyang mangutang nang malaki para sa isang araw na selebrasyon.
Kaya nagsinungaling si Dana.
Sinabi niyang may negosyo na siyang bubuksan.
At may commercial space na raw siyang pag-aari.
Nang humingi ang pamilya ni Joel ng detalye, ipinakita niya ang unang palapag ng bahay ko.
Kasama si Marco.
Ipinakilala niya iyon bilang ari-arian ng magkapatid.
Si Elsa naman ang nagpatunay sa kasinungalingan.
“Matagal na naming property iyan,” sabi raw niya.
Hindi man lang nila binanggit ang pangalan ko.
Hindi pa roon nagtapos.
Sa pamamagitan ng isang kakilala, nakilala nila si Clarisse Dizon, isang negosyanteng naghahanap ng espasyo para sa ikalawang branch ng kaniyang maliit na café.
Sinabi ni Dana na maaari nilang ipagamit ang puwesto kapalit ng advance payment at ilang buwang renta.
Nagpakita sila ng mga dokumento.
Kasama ang ginayang pirma ko.
Dahil naniniwala siyang may pahintulot mula sa may-ari, nagbigay si Clarisse ng ₱420,000.
At halos agad itong nagastos.
May ibinayad sa wedding coordinator.
May ipinambayad sa lumang utang sa credit card.
May ipinambili ng kagamitan para sa ipinapangakong beauty studio.
Ang natira ay ipinangako sa suppliers.
Samantalang si Aling Lorna, na may umiiral pang kontrata, ay basta nilang pinapaalis.
“Nasaan ang perang natira?” tanong ni Mang Arturo.
Tahimik si Dana.
“Anak, sagutin mo ako,” giit ni Elsa.
“Halos wala na!” sigaw niya.
Napaupo si Joel.
“Dana, sinabi mong personal savings mo ang ginastos natin.”
“Joel, kaya kong ipaliwanag.”
“Pati ba iyong sixty thousand na hiniram mo sa akin para raw sa salon equipment?”
Hindi ako makapaniwala.
May isa pa palang taong niloko.
“Sabi mo babalik iyon sa akin kapag na-release ang business capital,” pagpapatuloy ni Joel.
Umiiyak na si Dana.
“Gusto ko lang naman magkaroon tayo ng magandang buhay!”
“Sa pamamagitan ng pagsisinungaling sa akin at sa pamilya ko?”
Hindi siya makasagot.
Tumayo si Joel.
“Hindi muna matutuloy ang kasal.”
Napahagulgol si Dana.
“Ano? Joel, hindi puwede! Nakapag-reserve na tayo!”
“Mas mabuti nang mawalan tayo ng reservation kaysa magsimula ng kasal sa panloloko.”
Hinawakan ni Elsa ang kaniyang braso.
“Joel, anak, huwag kang padalos-dalos.”
Maingat niyang inalis ang kamay nito.
“Tita Elsa, mahal ko si Dana. Pero hindi ibig sabihin niyon na kailangan kong tanggapin ang ginawa nila.”
Pagkatapos ay lumingon siya sa akin.
“Ate Talia, pasensya na. Hindi ko alam.”
Tumango lang ako.
Wala akong lakas para magsalita.
Nang makaalis ang pamilya ni Joel, biglang nagbago ang mukha ni Marco.
“Masaya ka na?” galit niyang tanong.
Tiningnan ko siya.
“Ano?”
“Nasira mo ang kasal ng kapatid ko!”
Sa sobrang gulat, ilang segundo akong hindi nakapagsalita.
“Marco, sila ang gumawa ng pekeng dokumento.”
“Kung pumayag ka na lang sana mula noong una—”
“Hindi ninyo ako tinanong!”
“Dahil alam naming tatanggi ka!”
Doon ko napagtanto ang pinakamasakit.
Hindi pala nila ako niloko dahil hindi nila alam ang magiging sagot ko.
Niloko nila ako dahil alam nilang hindi ako papayag.
At para sa kanila, sapat na dahilan iyon.
Pumasok ako sa kuwarto.
Kinuha ko ang isang maliit na maleta at inilagay ang ilang damit, laptop, at mahahalagang dokumento.
Bago ako umalis, hinarang ako ni Marco.
“Saan ka pupunta?”
“Sa isang lugar na walang taong gumagawa ng desisyon gamit ang pangalan ko.”
“Asawa mo ako.”
“Oo. At iyon ang pinakamalaking dahilan kung bakit mas masakit ito.”
Hinawakan niya ang braso ko.
“Talia, huwag mong palakihin.”
Maingat kong inalis ang kamay niya.
“Hindi ko ito pinalaki, Marco. Kayo ang gumawa.”
Kinagabihan, nakituloy ako sa kaibigan kong si Nina.
Hindi ako natulog.
Inilatag namin sa mesa ang mga dokumentong ipinadala ni Clarisse at ang mga papeles ng bahay.
Kinabukasan, sinimulan naming kumpirmahin ang titulo, ang mga pirma, at ang ipinakitang notarized authorization.
Tinulungan akong kumuha ng mga kinakailangang kopya at impormasyon mula sa mga kinauukulang tanggapan.
May isang detalye agad na napansin ni Nina.
“Talia, tingnan mo ang petsa.”
Nakasaad sa pekeng authorization na nilagdaan ko ito noong ika-labingwalo ng nakaraang buwan.
Nang araw na iyon, nasa Cebu ako para sa isang tatlong araw na company training.
May flight itinerary ako.
May hotel invoice.
May attendance record at litrato ng buong grupo.
At may video call kami ni Marco noong gabing iyon.
Alam niyang wala ako sa Metro Manila.
Gayunman, ipinakita sa papel na personal akong lumagda sa dokumento sa Marikina.
“Nina,” bulong ko, “alam niyang wala ako rito.”
Tumango siya.
“Malaking bagay ang maipapakita nating dokumento. Pero kailangan pa rin itong maimbestigahan nang maayos.”
Sinuri rin namin ang pangalan ng notary public na nakalagay sa authorization.
Nang makausap at ma-verify ang impormasyon, lumabas na walang katugmang entry sa kaugnay na notarial record para sa dokumentong ipinakita sa akin.
Hindi ibig sabihin noon ay awtomatiko nang napatunayan ang buong kaso.
Pero sapat na iyon para maging mas seryoso ang aming mga susunod na hakbang.
Naghanda kami ng maayos na salaysay at mga kalakip na ebidensiya.
Nakipag-ugnayan din kami kay Clarisse upang hindi mawala ang mga orihinal na dokumento at transaction records.
Samantala, pinayuhan namin si Aling Lorna na huwag basta umalis batay sa notice na hindi ko pinahintulutan.
Hindi pa tapos ang kasunduan namin.
At hindi ko siya hahayaang mawalan ng kabuhayan dahil sa kasinungalingan ng pamilya ng asawa ko.
Akala ko iyon na ang pinakamabigat na matutuklasan ko.
Nagkamali ako.
Pagkalipas ng dalawang araw, may ipinadalang mensahe sa akin si Clarisse.
“Talia, may kailangan pa kayong makita.”
Isang screenshot ng group conversation ang kaniyang ipinadala.
Kasama roon sina Dana, Marco, at isang taong ipinakilalang tumutulong sa pag-aayos ng mga papeles.
May mensahe si Dana:
Paano kung tanungin ni Ate ang tungkol sa signature?
Sumagot si Marco:
Huwag muna ninyong sabihin. Kapag nakapag-renovate na at nakapaglabas na ng pera ang lahat, mapipilitan na rin siyang pumayag.
Binasa ko iyon nang paulit-ulit.
Pagkatapos ay nakita ko ang kasunod na mensahe.
Mula kay Elsa.
Huwag kayong matakot sa kaniya. Masyado siyang takot masira ang pamilya. Kahit anong gawin ninyo, siya rin ang mag-aayos sa huli.
Napapikit ako.
Hindi pala nila ako itinuring na taong may karapatang tumanggi.
Itinuring nila akong taong laging aako ng gulong ginagawa nila.
At may isa pang mensahe si Marco na lalong nagpatigil sa paghinga ko.
Huwag muna ninyo siyang paalisin sa bahay. Hangga’t siya ang nagbabayad ng bills, makakatipid tayo habang inaayos ang kasal.
Napatakip ako sa bibig.
Hindi ko na kailangan ng karagdagang paliwanag.
Sa loob ng maraming buwan, habang nagluluto ako para sa kanila, naghahanda ng gamot, at nagbabayad ng gastusin, tahimik pala nilang pinag-uusapan kung paano pakikinabangan ang bahay ko nang hindi ko nalalaman.
Ngumiti sila sa akin habang kumakain ng pagkaing ako ang nagluto.
Tinawag nila akong pamilya kapag may kailangan silang pera.
At sa likod ko, naghahanap sila ng paraan upang mawalan ako ng kontrol sa sarili kong pag-aari.
Makalipas ang ilang minuto, tumawag si Marco.
Hindi ko sinagot.
Nagpadala siya ng mensahe.
Talia, umuwi ka na. Handa kaming kalimutan ang nangyari basta huwag ka nang gumawa ng legal na hakbang.
Matagal kong tinitigan ang screen.
Pagkatapos ay nag-type ako.
Hindi ninyo kailangang kalimutan ang ginawa ninyo. Dahil sisiguraduhin kong pananagutan ninyo iyon.
Agad siyang tumawag muli.
Sa pagkakataong ito, sinagot ko.
“Talaga bang kakalabanin mo ang sarili mong asawa?” tanong niya.
“Hindi ako ang unang lumabag sa tiwala natin.”
“Kung ipagpapatuloy mo ito, mawawasak ang pamilya natin!”
Tahimik akong huminga.
“Marco, matagal na ninyo iyong winasak.”
Bigla siyang sumigaw.
“Kung ganiyan ang gusto mo, huwag mong aasahang makakapasok ka pa sa bahay na ito!”
Napatingin ako kay Nina.
Narinig niya ang sinabi.
Kinuha ko ang kopya ng titulo mula sa mesa.
At sa unang pagkakataon sa apat na taon, hindi ako nakaramdam ng takot.
“Marco,” malamig kong sagot, “may isang bagay kang nakalimutan.”
“Ano?”
“Hindi mo ako puwedeng takutin gamit ang bahay na ako ang may-ari.”
Pagkatapos kong ibaba ang tawag, may isa pang mensaheng pumasok.
Mula kay Dana.
May kasamang larawan ng isang papel.
Isang kasulatang nagpapakitang tumanggap pa sila ng karagdagang perang hindi ko alam.
At sa ibaba nito ay may bagong pangako.
Kapag hindi naibigay ang puwesto sa itinakdang petsa, obligadong ibalik ng mga tumanggap ang buong halaga kasama ang napagkasunduang bayarin.
Kasama sa lumagda si Marco.
Sa wakas, naunawaan ko kung bakit desperado silang patahimikin ako.
Hindi lang pala sila natatakot na mawalan ng puwesto.
May mga taong naghihintay nang maningil.
At wala na silang perang maibabalik.
