Bahagi 3 – Isang huwad na pirma ang naglantad kung gaano kalalim ang pagtataksil ng asawa ko
Bahagi 3 – Isang huwad na pirma ang naglantad kung gaano kalalim ang pagtataksil ng asawa ko
Hindi ko sinagot ang mensahe ni Adrian.
Hindi dahil wala akong gustong sabihin.
Napakarami.
Pero may mga pagkakataong mas mapanganib ang galit kapag ibinuhos mo agad.
Dahil kapag alam ng taong nasa kabilang panig kung ano ang iniisip mo, nabibigyan mo rin siya ng oras para maghanda.
Alas-otso y medya ng umaga, nasa opisina na ako ni Attorney Rina Valdez sa Ortigas.
Kakilala ko siya mula pa noong bumili ako ng unang commercial unit.
Siya rin ang isa sa mga tumingin sa aming kasunduan bago ikasal.
Inilapag ko sa mesa niya ang cellphone ko.
Ipinakita ko ang litrato ng dokumento.
Ang resibo.
Ang mensahe ni Adrian.
At ang pangalan ng nagpautang.
Mahigit isang minuto siyang walang sinabi.
Pagkatapos ay hinubad niya ang salamin niya.
“Liza, unang tanong. Pumirma ka ba nito?”
“Hindi.”
“Nagbigay ka ba kahit kailan ng awtoridad kay Adrian, sa mga magulang niya, o sa ibang tao na gamitin ang dalawang property bilang security?”
“Hindi.”
“May pinirmahan ka bang blankong papel?”
“Wala.”
“May binigay ka bang original title?”
“Hindi.”
Tumango siya.
“Nasaan ang originals?”
“Sa safety deposit box.”
“Good.”
Iyon ang unang pagkakataon mula kagabi na nakahinga ako nang bahagya.
Pero hindi pa tapos si Rina.
“Ang pinakaimportante ngayon ay huwag kang makipag-away sa telepono. Lahat ng communication hangga’t maaari, may record. At ipaalam natin kaagad sa lender na wala siyang pahintulot mula sa iyo.”
“Puwede ba niyang kunin ang property ko?”
“Hindi dahil lang may papel siyang ganyan. Pero huwag nating hintaying lumaki ang gulo. Kailangan nating linawin sa sulat kung ano ang totoo.”
Hindi niya ako binigyan ng dramatic na pangako.
Hindi niya sinabing isang tawag lang niya at kulong agad ang lahat.
Iyon ang nagustuhan ko kay Rina.
Dokumento muna.
Katotohanan muna.
Hakbang pagkatapos.
Nang araw ding iyon, kumuha kami ng mga kinakailangang kopya ng records na nagpapatunay kung sino ang nakatalang may-ari at kung ano ang kasunduang ginawa namin bago ang kasal.
Pinadalhan din ng pormal na abiso ang lender.
Malinaw ang laman.
Wala akong ibinigay na pahintulot.
Hindi ko pinirmahan ang papel na ipinakita sa kanya.
At walang sinumang may karapatang mangako, magbenta, magsanla o magbigay ng anumang interes sa aking dalawang commercial unit sa pangalan ko nang wala ang aking tunay at wastong pagsang-ayon.
Tinawagan ko rin ang dalawang tenant.
Hindi ko sila tinakot.
Hindi ko ikinuwento ang buong gulo ng pamilya.
Sinabi ko lamang:
“Kapag may taong pumunta at nagsabing may bagong owner o bagong representative, huwag kayong pipirma ng kahit ano. Tawagan ninyo ako.”
Pagsapit ng hapon, tumawag ang lender.
Siya si Renato Villaflor, isang negosyanteng nasa late fifties.
Hindi siya sumigaw.
Hindi rin siya nagbanta.
Sa halip, ang unang sinabi niya ay:
“Ma’am, akala ko po alam ninyo ang transaction.”
“Hindi.”
“May ipinakita sa akin ang biyenan ninyo.”
“Puwede ko bang makita ang lahat ng dokumentong ibinigay nila sa inyo?”
Nag-atubili siya.
Sinabi kong maaaring makipag-ugnayan ang abogado ko sa kanya.
Makalipas ang isang oras, dumating sa email ni Rina ang scanned copies.
At doon ko nakita ang mas masakit na bahagi.
Hindi lang pala isang simpleng pahintulot ang ibinigay nila.
May kopya ng driver’s license ko.
May kopya ng passport ko.
May lumang utility bill na nakapangalan sa akin.
May kopya ng isang lease contract ng botika.
May larawan ng harapan ng commercial unit.
At may dalawang pahinang dokumento na nagpapahiwatig na alam ko at sinusuportahan ko ang pag-uusap tungkol sa paggamit ng property bilang garantiya.
Sa ibaba—
naroon ulit ang pirma ko.
“Dalawa na,” sabi ni Rina.
Napahawak ako sa noo.
“Pareho silang hindi akin.”
Pinagtabi niya ang mga iyon.
Pagkatapos ay binuksan niya ang isang lumang dokumentong tunay kong pinirmahan.
“May pattern,” sabi niya.
Tumingin ako.
Masyadong magkapareho.
Parehong-pareho ang anggulo.
Pareho ang haba ng huling stroke.
Pati ang maliit na tuldok ng tinta sa dulo ay nasa eksaktong lugar.
Hindi iyon basta ginaya.
Mukhang kinopya mula sa isang scanned signature.
Naalala ko agad ang sinabi ni Adrian.
May ipinasa siyang lumang kontrata.
Biglang nanikip ang dibdib ko.
Tinawagan ko siya.
Sa unang ring pa lang, sumagot siya.
“Liza.”
“Nasaan ka?”
“Office.”
“Pumunta ka sa opisina ni Attorney Rina nang alas-sais.”
“Pwede ba tayong mag-usap muna?”
“Alas-sais.”
“Liza—”
Pinatay ko ang tawag.
Dumating siya nang alas-sais dose.
Hindi siya naka-office clothes.
Naka-polo shirt lang siya at mukhang hindi natulog.
Pagpasok niya, nakita niya agad ang mga papel sa mesa.
Huminto siya.
Alam kong nakilala niya ang mga iyon.
“Umupo ka,” sabi ko.
“Liza, sorry.”
“Hindi pa ako nagtatanong.”
Umupo siya.
Si Rina ang nagsalita.
“Adrian, kailangan naming malaman kung paano nakuha ng parents mo ang mga dokumentong ito.”
Tinitigan niya ang photocopy ng lisensya ko.
“Ako ang nag-send.”
“Alin?”
“ID. Passport. Iyong lease.”
Naramdaman kong may bagay na nabasag sa loob ko.
Hindi dahil bago ang impormasyon.
Kundi dahil unang pagkakataon niyang sinabi nang diretso.
“Bakit?” tanong ko.
“Sabi ni Papa kailangan daw para malaman ng lender kung legit ang property.”
“Alam mong property ko iyon.”
“Oo.”
“Alam mong hindi ako pumapayag.”
“Hindi ko alam na gagawa sila ng consent.”
“Pero alam mong kakausapin nila ang lender gamit ang property ko.”
Tahimik siya.
Lumapit ako nang kaunti.
“Adrian, gusto ko ng eksaktong sagot.”
Huminga siya.
“Oo.”
Napapikit ako.
Sa loob ng apat na taon naming kasal, hindi ko siya pinagbawalang tumulong sa pamilya niya.
Noong naospital ang kanyang ina, ako pa ang nag-abono ng ₱85,000.
Noong nagkaproblema ang hardware nila sa supplier, nagpahiram ako kay Adrian ng ₱120,000 mula sa personal kong savings.
Hindi ko siningil ng interes.
Hindi ko ipinahiya ang mga magulang niya.
Hindi ko rin ipinagsabi sa ibang tao.
Kaya hindi pera ang pinakamasakit.
Ang pinakamasakit ay alam nilang marunong akong tumulong kapag kinakausap.
Pero pinili nilang huwag akong kausapin.
Dahil hindi pala tulong ang gusto nila.
Kontrol.
“May isa pa,” mahinang sabi ni Adrian.
Tumingin ako sa kanya.
“Iyon ba ang sinasabi mong mas malaking bagay?”
Tumango siya.
“Magsalita ka.”
“Hindi lang ₱300,000 ang nakuha ni Papa.”
Napatayo ako.
“Ano?”
“May naunang ₱500,000.”
Nawala ang boses ko nang ilang segundo.
“Kanino?”
“Kay Tito Ramon.”
Kapatid iyon ni Mercy.
“Para saan?”
“Puhunan din.”
“Ano ang sinabi nila kay Ramon?”
Hindi siya sumagot.
“Adrian.”
“Na kapag hindi nabayaran sa loob ng anim na buwan…”
Tumigil siya.
“Kapag hindi nabayaran, ano?”
“Bibigyan siya ng karapatang gamitin iyong renta ng isang unit hanggang mabawi niya ang pera.”
Napatawa ako nang mahina.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil hindi ko na alam kung anong emosyon ang dapat mauna.
“Pati renta ko ipinangako ninyo?”
“Hindi ako kasama sa usapan na iyon.”
“Pero alam mo.”
“Nalaman ko pagkatapos.”
“Gaano katagal mo nang alam?”
Hindi siya sumagot.
“Gaano katagal?”
“Dalawang buwan.”
Dalawang buwan.
Sa loob ng dalawang buwang iyon, sabay kaming nag-agahan.
Sabay kaming natulog.
Nagplano pa kami ng bakasyon sa Bohol.
Noong birthday ko, binigyan niya ako ng relo at sulat na nagsasabing ako raw ang taong pinakapinagkakatiwalaan niya.
Habang alam niyang ang pamilya niya ay ipinapangako sa ibang tao ang perang galing sa property ko.
“Araw-araw mo akong nakikita,” sabi ko. “Dalawang buwan.”
“Natakot akong sabihin.”
“Hindi ka natakot na gawin nila. Natakot kang malaman ko.”
Hindi siya nakasagot.
Kinabukasan, ipinatawag ni Rina sina Ernesto, Mercy, Adrian at Renato sa isang conference room.
Hindi iyon courtroom.
Walang judge.
Walang dramatic na audience.
Isang mahabang mesa lang.
Tubig.
Mga dokumento.
At limang taong alam na wala nang puwang para sa paligoy-ligoy.
Dumating sina Ernesto at Mercy na magkasama.
Halata sa mukha ni Mercy na galit siya.
“Talagang dinala mo pa sa abogado ang problema ng pamilya?” bungad niya.
“Hindi na po ito simpleng problema ng pamilya nang gumamit kayo ng pangalan at pirma ko.”
“Wala naman kaming intensyong kunin ang property mo!”
“Pero nangako kayo ng interest sa property ko sa dalawang tao.”
“Bayad din naman sana iyon!”
“Gamit ang renta ko?”
Hindi siya sumagot.
Inilabas ni Rina ang mga papeles.
Isa-isa.
Tahimik na nakinig si Renato.
Hanggang sa inilabas niya rin ang original na dokumentong ibinigay sa kanya ni Ernesto.
Doon ako napakunot-noo.
May notarial stamp.
May pangalan ng abogado.
May petsa.
Tumingin si Rina sa akin.
“Hindi ka talaga nagpunta sa notary noong petsang ito?”
“Nasa Cebu ako noon para sa convention.”
May flight records ako.
May hotel receipt.
May litrato pa ako kasama ang dalawampung tao sa conference hall nang araw na iyon.
Napatingin si Renato kay Ernesto.
“Sabi mo sa akin personal niyang pinirmahan ito.”
“May nag-asikaso lang,” sagot ni Ernesto.
“Sinong nag-asikaso?”
Hindi siya makasagot.
Ipinakita ni Rina ang enlarged copy ng signature.
Pagkatapos ay ang signature mula sa lumang kontratang ibinigay ni Adrian.
Eksaktong magkapareho.
Hindi halos.
Eksakto.
Pati maliit na pixelation sa isang bahagi ng scan ay pareho.
Nanlamig ang buong silid.
Tumingin ako kay Adrian.
“Nanggaling sa file na ibinigay mo.”
Namutla siya.
“Hindi ko alam na kokopyahin nila.”
“Pero ibinigay mo ang file.”
“Oo.”
“Alam mong gagamitin sa lender.”
“Oo.”
“Alam mong hindi ako pumapayag.”
Pumikit siya.
Pagkatapos, sa harap ng abogado, ng lender, at ng sarili niyang mga magulang, sinabi niya ang pangungusap na tuluyang pumatay sa natitira kong tiwala.
“Oo.”
Napasandal si Mercy.
“Anak, huwag kang magsalita nang ganyan.”
Pero hindi ko na siya tinitingnan.
Si Adrian lang.
“May tanong ako,” sabi ko.
“Isang tanong lang.”
Tumingin siya sa akin.
“Kung hindi naharang ang parents mo sa Registry of Deeds, sasabihin mo ba sa akin ang lahat ng ito?”
Matagal siyang hindi sumagot.
At sa katahimikang iyon, nakuha ko ang pinakamasakit na sagot.
Pero saka siya bumulong.
“Hindi ko alam.”
Tumango ako.
Tumayo ako.
At inilapag ko sa mesa ang susi ng bahay naming dalawa.
“Kung ganoon, ngayon alam ko na kung sino ang hindi ko na dapat pagkatiwalaan.”
