Bahagi 3 — Hindi Isang Beses ang Pagnanakaw, At Habang Sinusundan Ko ang Pera, Unti-Unting Gumuho ang Kanilang Kuwento
Bahagi 3 — Hindi Isang Beses ang Pagnanakaw, At Habang Sinusundan Ko ang Pera, Unti-Unting Gumuho ang Kanilang Kuwento
Hindi ako nakatulog nang gabing iyon.
Sa guest room kami natulog ni Lia.
Ini-lock ko ang pinto at inilagay sa mesa ang laptop, folder ng mga dokumento at cellphone ko.
Sa kabilang kuwarto, naririnig kong nag-uusap sina Paolo at Corazon.
Minsan mahina.
Minsan tumataas ang boses.
Hindi ko na pinilit marinig ang sinasabi nila.
May mas mahalaga akong kailangang gawin.
Binuksan ko ang spreadsheet na ipinadala ng abogado kong si Atty. Camille Reyes.
Anim na redemptions.
₱180,000.
₱95,000.
₱210,000.
₱150,000.
₱285,000.
₱250,000.
Kabuuang ₱1.17 milyon.
Sa records, iba-iba ang purpose.
“Educational materials.”
“School enrichment program.”
“Advance tuition.”
“Academic travel.”
Wala ni isa ang pamilyar sa akin.
Ang tuition ni Lia ay binabayaran ko mula sa payroll account ko.
Ako ang bumibili ng books niya.
Hindi pa siya sumasali sa anumang overseas academic trip.
Tinawagan ko si Camille.
“Gusto kong malaman kung saan napunta lahat.”
“Mara, simulan natin sa paper trail. Huwag kang makipag-away sa kanila. Huwag mong ipaalam kung ano na ang alam natin.”
Napatingin ako sa pinto.
“Kasama ko sila sa bahay.”
“Kung hindi ka komportable, umalis ka muna kasama si Lia.”
Hindi ako natakot para sa pisikal naming kaligtasan.
Ngunit natakot ako sa kaya nilang gawin sa mga dokumento.
Kaya alas-sais kinabukasan, bago pa bumaba si Paolo, inilagay ko sa kotse ang mahahalagang gamit namin ni Lia.
Nag-iwan ako ng mensahe.
Nasa kapatid ko kami. Huwag mong kunin si Lia sa school nang walang pahintulot ko. Ang lahat ng communication tungkol sa pera ay sa sulat o mensahe.
Hindi umabot ng limang minuto bago siya tumawag.
Hindi ko sinagot.
Nag-text siya.
Mara, grabe ka. Para kang gumagawa ng iskandalo.
Sincreenshot ko.
Pagkatapos ay ipinadala ko kay Camille.
Sa sumunod na tatlong araw, ginawa ko ang hindi ko nagawa sa labing-isang taon ng pagsasama namin.
Sinuri ko ang bawat financial record.
Hindi bilang asawa.
Kundi bilang compliance professional.
Bawat petsa.
Bawat account.
Bawat pirma.
Bawat receiving stamp.
Bawat email.
At habang lumalalim kami, lalong nagiging malinaw na hindi aksidente ang nangyari.
Ang unang ₱180,000 na tinawag na “educational materials” ay napunta sa isang manager’s check na ginamit pambayad sa private school tuition ni Enzo.
Ang ₱95,000 na “school enrichment program” ay napunta sa basketball training package niya.
Ang ₱210,000 na “advance tuition” ay ginamit sa reservation fee ng bagong SUV ni Carlo, ama ni Enzo.
Ang ₱150,000 ay napunta sa renovation ng kusina ni Corazon.
Ang huling dalawang withdrawal ay dumaan sa account ni Paolo bago inilipat sa kapatid niya.
Nang makita ko iyon, hindi ako umiyak.
Iyon ang pinakanakakatakot na bahagi.
Parang naubos na ang luha ko.
Hindi nila minsang ginamit ang pera ni Lia dahil may emergency.
Ginawa nila itong regular na bukal ng pera.
Kapag may kailangan si Enzo, may kukunin.
Kapag may kailangan si Carlo, may kukunin.
Kapag may gusto si Corazon, may kukunin.
At alam ni Paolo.
Sa bawat withdrawal, may digital trail mula sa email account niya.
May scanned document.
May transmittal.
May pirma ko.
Iba-iba ang pressure ng pen stroke.
Iba-iba ang laki.
Pero pare-parehong hindi akin.
“May access ba siya sa IDs mo?” tanong ni Camille.
“Oo. Mag-asawa kami.”
“May old scanned signature ka bang naka-save?”
Naalala ko ang isang folder sa home desktop.
Mga lumang insurance forms.
Loan documents.
Company reimbursements.
Nandoon ang digital copy ng pirma ko.
Pakiramdam ko ay sinikmura ako.
“Meron.”
Tumango si Camille.
“Then we preserve everything.”
Humingi kami ng forensic copies ng emails at bank records sa tamang proseso.
Nagpadala rin kami ng formal notice sa developer na disputed ang down payment at ginagamit ang property sa transaksyong maaaring may forged documents.
Hindi namin hiniling agad ang refund.
Gusto naming huwag munang mawala ang ebidensiya.
Makalipas ang dalawang araw, tumawag ang sales director.
“Ma’am Mara, may gusto po sana kaming ipakita.”
Bumalik ako sa showroom kasama si Camille.
May malaking monitor sa conference room.
Binuksan ng sales director ang archived messages ng agent na unang humawak kina Corazon at Paolo.
Hindi lihim na recording.
Official business Viber account iyon ng sales team.
Nandoon ang usapan.
Corazon: Puwede bang gamitin muna ang credentials ng apo kong si Lia para sa academic priority?
Agent: Ma’am, dapat future resident or immediate dependent po ng buyer.
Paolo: My daughter is my dependent. My mother will be the primary buyer for estate planning.
Agent: Need consent of the parent and copies of the child’s documents.
Paolo: I’ll provide everything.
Kinabukasan:
Corazon: Pag approved na, puwede bang si Enzo ang ilagay na beneficiary?
Sumagot ang agent:
Agent: We need to check with legal. Please don’t submit inaccurate information because it may affect the reservation.
May sumunod na mensahe si Paolo.
Paolo: The family arrangement will be fixed before turnover. Just process the current file.
Nakatitig ako sa screen.
Hindi ako nakapagsalita.
Ang mas masakit ay ang date.
Mahigit dalawang buwan bago ang birthday ni Lia.
Ibig sabihin, habang tinuturuan ko si Lia maghanda para sa science fair…
habang sabay kaming gumagawa ng cardboard prototype sa dining table…
habang pinipicturan kami ni Paolo at sinasabing proud siya sa anak niya…
ginagamit na niya sa likod namin ang academic record ng bata para makakuha ng discount sa condo ng pinsan nito.
“May isa pa,” sabi ng sales director.
Nag-print siya ng computation.
Dahil sa priority allocation at promo, halos ₱760,000 ang ibinaba ng package price at fees.
Para makuha ang benepisyong iyon, kailangan nilang ideklarang si Lia ang academic-dependent occupant.
Iyon ang dahilan kung bakit kinuha ang certificate niya.
Hindi lang dahil convenient.
Ginamit ang achievement ng bata para makatipid sila sa bahay ng ibang apo.
Lumabas ako ng conference room at tumayo sa hallway.
Tumawag ang kapatid kong si Nina.
“Nasaan ka?”
“Katipunan.”
“Sinundo ni Paolo si Lia sa school.”
Parang huminto ang puso ko.
“Ano?”
“Tumawag ang adviser. Naka-note raw na restricted ang pickup, kaya hindi nila pinayagan. Nagalit si Paolo sa gate.”
Napapikit ako.
Mabuti na lang at nagpadala ako ng written instruction sa school administration.
“Nasaan si Lia ngayon?”
“Kasama ko. Ako ang kumuha.”
Huminga ako nang malalim.
“Salamat.”
Pagkatapos noon, humiling ang abogado ko ng formal custody arrangement habang nagpapatuloy ang family dispute.
Hindi ko pinagkaitan si Paolo na makita ang anak niya.
Pero ayoko nang walang malinaw na schedule at walang written record.
Lumipas ang isang linggo.
Araw-araw, nagpapadala si Corazon ng mahahabang mensahe.
Mara, pinapahiya mo ang pamilya.
Hindi ba puwedeng ayusin sa bahay?
Bakit kailangan ng abogado?
Pera lang iyan.
Ang pinakamasakit:
Kung mahal mo si Paolo, hindi mo siya ilalagay sa peligro dahil lang sa investment.
Hindi ako sumagot.
Hanggang isang hapon, nag-message si Paolo.
Mag-usap tayo. Kahit one hour. Ako lang.
Pinakita ko kay Camille.
“Public place,” sabi niya. “At huwag kang pipirma ng kahit ano.”
Nagkita kami sa café sa Ortigas.
Pagdating ko, may envelope na sa mesa.
Mukhang ilang gabi siyang hindi natutulog.
“Mara.”
Umupo ako.
“Ano iyan?”
“Settlement.”
Hindi ko ginalaw ang envelope.
“Anong settlement?”
“Babalik namin ang ibang pera.”
“Ibang pera?”
“Nasa property naman ang malaking amount. Sayang kung i-cancel.”
“Kanino ang property?”
“Kay Mama.”
“At kanino ang pera?”
Napayuko siya.
“Kay Lia.”
“Exactly.”
Tinulak niya ang envelope sa akin.
“Sign mo lang ito. Ratification. Sasabihin mong aware ka sa redemption. Then hindi na lalaki ang issue sa bank.”
Napatingin ako sa kanya.
“Gusto mong pumirma ako ngayon para gawing legal ang pekeng pirma ninyo?”
“Mara, please.”
“Para kanino?”
“Para sa pamilya.”
“Aling pamilya?”
Natahimik siya.
“Paolo, pamilya ba si Lia?”
“Oo naman.”
“Kung oo, bakit mula anim na taong gulang siya ay ginagamit ninyo ang pera niya para kay Enzo?”
Napahawak siya sa sentido.
“Hindi mo naiintindihan si Mama. Lumaki siyang walang-wala. Para sa kanya, ang lalaki ang security ng pamilya.”
“Hindi iyon sagot.”
“Tradisyon.”
“Hindi lisensiya ang tradisyon para magnakaw.”
Napatingin ang dalawang tao sa kabilang mesa.
Bumaba ang boses niya.
“Kung i-file mo ang complaint, puwedeng mawalan ako ng trabaho.”
“Hindi ako ang pumirma para sa iyo.”
“Makakasuhan si Mama.”
“Hindi ako ang kumuha ng certificate ni Lia.”
“Puwedeng maimbestigahan pati notary.”
“Hindi ako ang nagpagawa ng pekeng notarization.”
Tumigas ang panga niya.
“Mara, asawa kita.”
“At ama ka niya.”
Tinuro ko ang envelope.
“Pero noong kailangan mong mamili kung kaninong kinabukasan ang poprotektahan mo, hindi mo pinili ang anak mo.”
Hindi na siya nagsalita.
Tumayo ako.
“Mara.”
Huminto ako.
“Isang tanong lang.”
Lumingon ako.
“Kung lalaki si Lia,” sabi niya, “ganito pa rin ba kalaki ang galit mo?”
Ilang segundo ko siyang tinitigan.
Doon ko tuluyang naunawaan.
Hindi pa rin niya gets.
“Mas galit ako,” sagot ko, “dahil kailangan pa niyang maging lalaki sa isip mo bago siya maging karapat-dapat protektahan.”
Umalis ako.
Kinagabihan, may dumating na email mula sa bangko.
Preliminary investigation.
May signature mismatch.
May procedural exceptions sa redemption.
At ang taong personal na nagdala ng notarized documents ay malinaw na makikita sa branch CCTV.
Binuksan ko ang attached still image.
Si Paolo.
Katabi niya si Corazon.
May hawak ang biyenan ko na transparent envelope.
Kita sa loob ang original science certificate ni Lia.
Hindi pa iyon ang pinakamasama.
May pangalawang larawan.
Makalipas ang labingwalong minuto, lumabas silang dalawa sa bangko kasama ang isang lalaking nakilala ng legal team bilang assistant ng notary public na nag-certify na personal daw akong humarap.
Ipinadala ko ang larawan kay Camille.
Makalipas ang ilang minuto, tumawag siya.
“Mara, huwag kang mabibigla.”
“Ano?”
“Yung notary na nasa document?”
“Oo.”
“May problema sa notarial register niya. Wala ang pangalan mo sa entry para sa araw na iyon.”
Napaupo ako.
“Anong ibig sabihin?”
“May posibilidad na ginawa lang ang notarization pagkatapos.”
Tahimik akong nakatitig sa larawan.
Tatlong matatanda.
Isang folder.
Isang pekeng pirma.
Isang pitong taong gulang na batang hindi man lang tinanong.
Kinabukasan, naghain kami ng formal complaints at requests for investigation sa mga tamang institusyon.
Sa bangko.
Sa developer.
Sa opisina ng notary.
At sa pamamagitan ng counsel, sinimulan ang paghahanda ng mga kasong kaugnay ng falsified documents at fraudulent transactions.
Pagsapit ng gabi, sunod-sunod ang tawag ni Corazon.
Hindi ko sinagot.
Pagkatapos ay dumating ang voice message niya.
Hindi ko ito pinatugtog sa harap ni Lia.
Nakikinig ako gamit ang earphones sa kusina ng kapatid ko.
Galit na galit siya.
“Mara, tingnan natin kung hanggang saan ang tapang mo kapag ikaw na ang dahilan kung bakit masisira ang buhay ng asawa mo. Huwag mong kalimutan, De Leon din ang anak mo. Kung ilulubog mo ang ama niya, siya rin ang mapapahiya.”
Inulit ko ang mensahe.
Hindi dahil nasaktan ako.
Kundi para masigurong tama ang narinig ko.
Ginagamit na naman nila si Lia.
Noong una, pera niya.
Pagkatapos, pangalan niya.
Ngayon, konsensiya niya.
Pinatay ko ang audio.
Saktong lumabas si Lia mula sa kuwarto.
May hawak siyang bagong drawing.
Isang maliit na apartment.
Dalawang tao lang sa loob.
Ako at siya.
“Nasaan si Papa?” tanong ko.
Tumingin siya sa drawing.
Pagkatapos ay marahang sinabi:
“Hindi ko pa po alam kung gusto ko siyang ilagay.”
At sa gabing iyon, unang beses kong inamin sa sarili ko ang bagay na ilang linggo ko nang iniiwasan.
Hindi na condo ang ipinaglalaban ko.
Hindi na ₱6.97 milyon ang ipinaglalaban ko.
Ipinaglalaban ko kung anong uri ng babae ang lalaki ang anak ko kapag nakita niyang pinabayaan ko ang mga taong kumuha sa kanya dahil lang kadugo namin sila.
Kaya kinabukasan, sinabi ko kay Camille:
“Ituloy natin lahat.”
Ngunit bago pa kami makapag-file ng susunod na dokumento, tumawag ang bank investigator.
May bagong natuklasan.
“Ma’am Mara,” sabi niya, “may kailangan po kayong makita tungkol sa proposed loan sa bahay ninyo.”
“Ano?”
“Hindi lang po pala application ang naisumite.”
Nanigas ako.
“May approved loan documents na po.”
Napahawak ako sa mesa.
“Na-release na ba ang pera?”
“Hindi pa.”
Napapikit ako sa ginhawa.
Ngunit nagpatuloy siya.
“Na-stop lang po dahil may isang requirement na hindi nila ma-validate.”
“Ano iyon?”
Tahimik siya sandali.
“Ang personal appearance ninyo para sa mortgage confirmation.”
Huminga ako.
“Then safe ang bahay.”
“Sa ngayon, yes.”
“Sa ngayon?”
“Ma’am… may email po ang husband ninyo sa loan officer kahapon.”
“Ano ang sinabi?”
Narinig kong nagbukas siya ng file.
Pagkatapos ay binasa niya ang isang linya.
‘My wife will cooperate after the family meeting on Sunday. Please keep the loan active until then.’
Linggo.
Ang araw na paulit-ulit na ipinipilit ni Corazon na pumunta ako sa bahay nila para “mag-usap bilang pamilya.”
Doon ko naintindihan kung bakit desperado silang papuntahin ako.
Hindi reconciliation ang hinihintay nila.
Pirma ko.
At dalawang araw na lang bago ang Linggo.
