Bahagi 3: Ang pekeng lagda, nakatagong negosyo, at kasinungalingang muntik nang sumira sa buhay naming mag-ina
Bahagi 3: Ang pekeng lagda, nakatagong negosyo, at kasinungalingang muntik nang sumira sa buhay naming mag-ina
Hindi alam ni Marco na nabasa ko na ang kasunod na pahina bago pa umalis ang nanay ko.
At hindi rin niya alam na sa sandaling iyon, nakaupo ako sa harap ng maliit na mesa sa kuwarto ng aking ina, hawak ang kopya ng lahat ng dokumentong gusto niyang itago.
Natutulog si Isla sa kuna sa tabi ko.
Nasa kandungan ko ang maliit niyang medyas na kulay dilaw.
Paulit-ulit ko iyong hinihimas habang sinusubukang unawain kung paano naging ganito kalupit ang lalaking minsang nangakong poprotektahan kami.
Ang pangalang nakasulat sa pahina ay Bukas Palad Food Logistics Corporation.
Tatlong buwan nang nakarehistro ang kompanya.
Dalawa ang pangunahing taong nasa likod nito.
Ang asawa kong si Marco.
At si Denise Salcedo.
Tatlumpu’t dalawang taong gulang si Denise, dating namamahala sa mga kliyente ng catering business ni Pilar.
Tatlong taon ko na siyang kilala.
Madalas siyang kumain sa bahay namin.
Noong buntis ako, siya pa ang nagbigay ng maliit na kumot na kulay rosas para kay Isla.
Tinawag niya akong ate kahit halos magkasing-edad kami.
At sa tuwing nakikita ko silang magkasama ni Marco, iisa ang paliwanag ng asawa ko.
“Trabaho lang, Lara. Huwag kang selosa.”
Hindi ko alam noon na may sariling negosyo na pala silang dalawa.
Mas lalong hindi ko alam na ang perang ginamit para pondohan iyon ay konektado sa pautang na may pekeng lagda ko.
Ang ₱9,600,000 na inilabas ng kompanya ng pagpapautang ay dumaan muna sa opisyal na bank account ng Lutong Pilar Events.
Pagkaraan ng dalawang araw, malaking bahagi nito ang inilipat bilang bayad umano sa mga kagamitan at serbisyo ng Bukas Palad.
Sa mga papeles, ang Bukas Palad ay lehitimong tagapagtustos ng mga refrigerated storage unit, sasakyang panghatid, at serbisyo sa pag-iimbak ng pagkain.
Ngunit ayon sa mga rekord na nakuha ng aming abogada, hindi sapat ang mga dokumentong nagpapatunay na totoong naihatid ang mga mamahaling kagamitang nakalista sa mga resibo.
May mga invoice na paulit-ulit ang numero.
May mga pirma ng tumanggap na hindi tugma sa talaan ng mga empleyado.
At may mga litrato ng refrigerated van na kapareho ng dalawang sasakyan ng nanay ko.
Ibang anggulo lamang ang ginamit.
Parang ipinapakita nila sa kompanya ng pagpapautang na maraming bagong sasakyang binili ang negosyo.
Samantalang ang totoo, mga sasakyan iyon ng aking ina na pansamantala lamang nilang hiniram.
Napakapit ako sa gilid ng mesa.
Sa loob ng pitong buwan, paulit-ulit na humihingi si Mama na maibalik ang kaniyang mga van.
Dalawang sasakyang pinaghirapan niyang bayaran sa loob ng maraming taon.
Hindi mayaman ang nanay ko.
Nagsimula siya sa pagpaparenta ng maliit na multicab para sa mga gulay sa palengke ng Marikina.
Pagkatapos mamatay ang tatay ko, siya lamang ang nagpatuloy ng negosyo.
Nang dumami ang mga kliyente, bumili siya ng unang refrigerated van sa pamamagitan ng pautang.
Makalipas ang ilang taon, nakabili siya ng pangalawa.
Hindi siya mahilig sa mamahaling damit.
Hindi siya bumibili ng alahas.
Sa edad na limampu’t siyam, mas gusto pa rin niyang magsuot ng lumang tsinelas habang iniinspeksiyon ang mga sasakyan tuwing umaga.
At ang dalawang van na iyon ang ipinahiram niya sa biyenan ko noong nangangailangan umano ng tulong ang Lutong Pilar Events.
“Dalawampung araw lang, Alma,” sabi ni Pilar noon. “May malaking kontrata kami sa isang kompanya. Pagkatapos, ibabalik ko agad.”
Dalawampung araw ang napag-usapan.
Lumipas ang pitong buwan.
Hindi ibinalik ang mga sasakyan.
At ngayon, nadiskubre naming ginamit pa ang mga litrato at dokumento ng dalawang van para suportahan ang mapanlinlang na aplikasyon sa pautang.
Mas masakit, ipinakilala nila ang mga sasakyan bilang bahagi ng pagpapalawak ng kanilang sariling negosyo.
Hindi ko alam kung gaano karaming gabi ang ginugol ng nanay ko sa pag-aalala sa dalawang van na iyon.
Ngunit alam kong halos araw-araw ay nag-aaway kami ni Marco dahil dito.
“Sabihin mo sa Mama mo na huwag nang magmadali,” lagi niyang sagot.
“Kailangan ng negosyo ni Mama ang mga sasakyan.”
“Mas kailangan iyon ng nanay ko ngayon.”
“Hindi naman sa inyo iyon.”
“Lara, pamilya tayo. Bakit parang nagbibilangan ka?”
Iyon ang paborito nilang sandata.
Pamilya.
Kapag kailangan nila ng pera, pamilya kami.
Kapag kailangan nila ng tulong, pamilya kami.
Kapag kailangan nila ng libreng trabaho, pamilya kami.
Ngunit kapag ako ang nangangailangan ng pag-unawa, bigla akong nagiging pabigat.
Nang marinig ko ang unang iyak ni Isla sa operating room, naisip kong baka magbago ang lahat.
Baka kapag nakita ni Marco ang anak namin, matututuhan niyang unahin kaming dalawa.
Ngunit apat na araw lamang ang lumipas, at inuuna pa rin niya ang handaan ng kaniyang ina.
Habang tinitingnan ko ang mga dokumento, tumunog ang cellphone ko.
Mensaheng galing kay Mama.
“Nasa loob na kami ng bahay ni Pilar. Huwag kang mag-alala. Kasama ko si Atty. Ina.”
Pagkatapos ay may sumunod na larawan.
Si Marco.
Nakaupo sa isang silya, maputla at nakayuko.
Nasa harap niya ang kayumangging sobre.
Sa likuran, makikita ang bahagi ng malaking hapag-kainan na inihanda para sa mga bisita.
Hindi ako natuwa sa itsura niya.
Wala akong naramdamang tagumpay.
Ang naramdaman ko ay isang napakalalim na pagod.
Dahil ang taong iyon ang asawa ko.
Ama siya ng anak ko.
At kung hindi namin natuklasan ang panloloko, malamang na ako ang magbabayad sa mga utang na hindi ko kailanman ginawa.
Sa bahay ni Pilar, unti-unting naglaho ang ingay ng pagdiriwang.
Ang ilan sa mga bisita ay bumalik sa kanilang mga mesa matapos maipaliwanag ng aming abogada na may pribadong usaping legal na kailangang ayusin.
Ngunit may mga kamag-anak na nanatili sa may pintuan.
Kabilang doon ang panganay na anak ni Pilar na si Camille.
Hindi maganda ang relasyon namin ni Camille.
Palagi niyang sinasabing masyado raw akong seryoso.
Kapag may handaan, siya ang unang nagpapakuha ng litrato.
At kapag oras na ng paglilinis, siya rin ang unang nawawala.
Ngayon, nakatayo siya sa likuran ng kaniyang ina, nakahalukipkip.
“Ma Alma, nakakahiya naman ang ginawa ninyo,” sabi niya. “Hindi ba puwedeng bukas na lang ito?”
Humarap sa kaniya ang nanay ko.
“Camille, pitong buwan nang hawak ng nanay mo ang dalawang van ko. Tatlong pormal na sulat na ang ipinadala ko para mabawi ang mga iyon. Ilang beses pa ba akong dapat maghintay?”
“Hindi naman kayo naghihirap!”
Napatahimik ang buong silid.
Dahan-dahang inilapag ni Mama ang hawak niyang folder.
“Hindi mo alam kung magkano ang nawala sa negosyo ko habang ginagamit ninyo ang mga sasakyan ko. Hindi mo alam kung ilang kliyente ang kinailangan kong tanggihan. At lalong hindi mo alam kung ilang gabi akong hindi nakatulog sa pag-aalala.”
Umirap si Camille.
“Pera lang naman iyan.”
“Pera lang para sa taong hindi pinaghirapang kitain.”
Napatikom ang bibig ni Camille.
Nagsalita si Pilar.
“Alma, ibibigay namin ang mga van. Hindi na kailangang ipahiya ang pamilya ko.”
“Matagal mo nang sinasabing ibibigay mo.”
“May malaking kontrata kami!”
“Hindi ko problema ang kontratang pinasok mo gamit ang pag-aari ko.”
Napahawak si Pilar sa kaniyang kuwintas.
“Ang sama mong tao. Kaibigan kita noon!”
Hindi nagbago ang mukha ng nanay ko.
“Kaibigan din kita noon, Pilar. Kaya nga kita tinulungan.”
May katahimikang sumunod.
Pagkatapos ay lumapit si Atty. Ina sa mesa.
“Aling Pilar, hindi lamang po ang paggamit ng dalawang sasakyan ang pinag-uusapan natin. May mga dokumento rin tayong kailangang linawin.”
Kinuha niya ang unang kasunduan.
“May nakalista pong garantiya mula kay Lara at kay Aling Alma para sa malaking pasilidad ng pagpapautang.”
“Pumayag sila,” mabilis na sagot ni Pilar.
Umiling ang abogada.
“May sinumpaang salaysay na po silang nagsasabing wala silang ibinigay na pahintulot.”
“Nagsisinungaling sila!”
“Kung ganoon, kailangan nating tingnan kung paano nakuha ang kanilang mga lagda.”
Sumabat si Marco.
“Atty., baka may pagkakamali lang sa sistema.”
Tumingin sa kaniya si Atty. Ina.
“Ang sinasabi mong pagkakamali ay may kasamang larawan ng pagkakakilanlan ng asawa mo, rekord ng elektronikong pagpapatunay, at pangalan mong nakalista bilang saksi.”
“Puwedeng may ibang gumamit ng pangalan ko!”
“Posible iyon. Kaya humihiling kami ng masusing imbestigasyon.”
Hindi iyon ang sagot na inaasahan ni Marco.
Mukhang gusto niyang marinig na wala nang magagawa ang sinuman.
Ngunit hindi gumagawa ng padalus-dalos na paratang si Atty. Ina.
Ang sabi niya sa nanay ko bago sila pumunta roon, mas mahalagang mapanatili ang mga ebidensiya kaysa makipagsigawan.
Kaya may nakahandang kopya ng mga papeles.
May talaan kung saan nanggaling ang bawat dokumento.
At may mga pormal nang liham na ipinadala sa kompanya ng pagpapautang upang tutulan ang mga pekeng garantiya.
Hindi ganoon kadaling burahin ang isang transaksiyon dahil lamang may taong nagsabing hindi siya pumirma.
Kailangan ng imbestigasyon.
Kailangan ng pagpapatunay.
At kailangan ng panahon.
Ngunit sa unang pagkakataon, hindi na kami basta-bastang natatakot sa mga banta ni Pilar.
Bandang tanghali, tumawag si Atty. Ina sa akin.
“Lara, kailangan kong itanong ang isang bagay.”
“Po?”
“Noong nasa ospital ka, may pagkakataon bang hiniram ni Marco ang cellphone mo?”
Napatingin ako sa lumang teleponong nakapatong sa tabi ng unan.
“Opo. Noong gabi bago ako operahan.”
“Bakit?”
“Sinabi niyang kailangan niyang bayaran ang deposito sa ospital. Nandoon daw ang application ng bangko namin.”
“Nasa kaniya ba ang telepono nang matagal?”
“Mga dalawang oras po. Ibinigay niya lang ulit noong madaling-araw.”
Narinig kong may papel na inililipat sa kabilang dulo.
“May alam ka bang mensaheng ipinadala mula sa email mo noong araw ng operasyon?”
Namilog ang mga mata ko.
“Wala po.”
“May ipinadalang elektronikong kumpirmasyon sa tagapamagitan ng pautang. Galing iyon sa account mo.”
“Hindi puwede.”
“Alam namin. Nasa operasyon ka noon. Pero kailangan nating mapatunayan kung sino ang may kontrol sa account at kung paano ginamit ang telepono.”
Bigla kong naalala ang isang bagay.
Noong gabi bago ako operahan, nakita kong may inalis si Marco na lumang cellphone mula sa drawer ko.
Tinanong ko kung bakit.
Sinabi niyang kailangan niya raw ng ekstrang telepono dahil sira ang baterya ng kaniya.
Hindi ko na pinag-isipan.
Sobra ang sakit ng tiyan ko noon.
Mas iniisip ko kung ligtas na maipapanganak ang anak namin.
“Atty., may isa pa po akong telepono. Luma na. Baka nandoon pa rin ang email ko.”
“Nasaan ngayon?”
“Hindi ko alam. Huling nakita ko sa kamay ni Marco.”
Tumahimik ang abogada.
“Lara, may paraan para humingi ng mga kaugnay na rekord at mapangalagaan ang ebidensiya. Pero huwag mong subukang kunin nang mag-isa ang telepono. Huwag mo rin siyang komprontahin sa ngayon.”
“Opo.”
“May isa pang tanong. Kilala mo ba si Denise Salcedo?”
Tumigil ang paghinga ko.
“Kilala ko po.”
“Gaano kayo kalapit?”
“Pumupunta siya sa bahay namin. Minsan, siya pa ang kasama ni Marco sa pagbili ng gamit para sa baby.”
“May alam ka bang relasyon nila bukod sa negosyo?”
Hindi ko agad nasagot.
Dahil sa sandaling iyon, sunod-sunod na bumalik sa alaala ko ang mga gabing umuuwi nang huli si Marco.
Ang mga tawag na sinasagot niya sa garahe.
Ang mga mensaheng bigla niyang binubura kapag lumalapit ako.
Ang mga pagkakataong tinatawag niya akong selosa kahit wala naman akong sinasabing masama.
“Wala po akong tiyak na alam,” sagot ko.
“Kung ganoon, huwag muna tayong maghinuha.”
Ngunit sa puso ko, may isang katotohanang unti-unti nang lumilinaw.
Hindi lamang negosyo ang itinago ni Marco.
Mayroon siyang buong buhay na hindi ko alam.
Kinahapunan, umuwi si Mama.
Pagpasok niya sa kuwarto, agad kong napansin ang pagod sa kaniyang mukha.
Ngunit mayroon ding kakaibang kapanatagan sa kaniyang mga mata.
“Nakuha na natin ang dalawang van,” sabi niya.
Napaluha ako.
“Ma, salamat.”
“Hindi pa tapos ang lahat, anak.”
Umupo siya sa tabi ko.
“May nakausap kaming dating empleyado ni Pilar.”
“Sinong empleyado?”
“Si Jasmin.”
Kilala ko si Jasmin.
Dalawampu’t pitong taong gulang siya, dating tagapagtala ng mga bayarin sa catering business.
Tahimik siyang babae na palaging may hawak na maliit na kuwaderno.
Noong buntis ako, minsan ay nakita ko siyang umiiyak sa likuran ng kusina.
Tinanong ko kung may problema.
Sinabi niyang pagod lamang siya.
Pagkaraan ng dalawang linggo, nalaman kong umalis na siya sa trabaho.
Ayon kay Pilar, nagnakaw raw si Jasmin ng pera.
Dahil doon, hindi ko na siya hinanap.
Ngayon, sinabi ni Mama na si Jasmin mismo ang nakipag-ugnayan sa aming abogada matapos makatanggap ng pormal na kahilingan para sa impormasyon tungkol sa mga invoice.
“Hindi siya nagnakaw,” sabi ni Mama.
“Bakit po siya umalis?”
“Dahil may pinapapirmahan sa kaniya na hindi niya kayang tanggapin.”
May inilabas si Mama na maliit na kuwaderno.
Kopya iyon ng mga tala ni Jasmin.
Sa bawat pahina ay may petsa.
May mga numerong nakasulat sa gilid.
May mga pangalan ng mga tagapagtustos.
At may mga halagang nilagyan niya ng pulang guhit.
“Anak, may mga bayad sa mga kagamitan na hindi talaga dumating.”
Hindi ako nagsalita.
“May mga resibo ring para sa iisang kagamitan, pero magkakaibang kompanya ang nakalista.”
“Bukas Palad?”
Tumango siya.
At doon nagsimula ang isa pang bahagi ng panlolokong hindi ko inaasahan.
Ayon sa mga tala ni Jasmin, bago pa man itatag ang Bukas Palad, may ginagawa nang kakaibang mga transaksiyon si Marco.
Noong una, maliliit na halaga lamang.
₱180,000.
₱320,000.
₱480,000.
Mga bayad umano sa pagkukumpuni ng kusina, pagpapalit ng mga freezer, at pag-upa ng kagamitan.
Ngunit ang ilan sa mga tagapagtustos ay hindi matagpuan sa mga address na nasa invoice.
Ang iba naman ay walang rekord ng ganoong kalaking transaksiyon.
Nang tanungin ni Jasmin si Marco, sinabihan siyang huwag makialam.
Nang magtanong siya kay Pilar, pinagbintangan siyang masyadong mausisa.
At nang tumanggi siyang pumirma sa isang ulat sa pananalapi, inakusahan siyang nagnakaw.
“May pamilya siyang binubuhay,” sabi ni Mama. “Natakot siya. Kaya umalis na lang.”
Napahawak ako sa dibdib ko.
Dati, nagtataka ako kung bakit biglang nawala si Jasmin.
Ngayon, naiintindihan ko na.
Ginawa siyang masama para walang maniwala sa kaniya.
Gaya ng ginagawa nila sa akin.
Kinagabihan, may dumating na mensahe mula kay Marco.
“Lara, kailangan nating mag-usap. Hindi mo naiintindihan ang nangyayari.”
Tinitigan ko ang screen.
Pagkatapos ay sumagot ako.
“Kung may kailangan kang sabihin tungkol sa mga dokumento, kausapin mo ang abogada ko.”
Wala pang isang minuto, tumawag siya.
Hindi ko sinagot.
Tumawag ulit.
Pagkatapos ay may pumasok na mensahe.
“Asawa mo ako. Hindi mo ako puwedeng tratuhin na parang kriminal.”
Matagal kong tinitigan ang mga salitang iyon.
Pagkatapos ay isinulat ko ang sagot.
“Kung asawa ang tingin mo sa akin, bakit mo ginamit ang pangalan ko habang wala akong malay?”
Tatlong minuto siyang hindi sumagot.
Pagkatapos ay lumitaw ang isang mahabang mensahe.
“Hindi mo alam kung gaano kalaki ang problema ng negosyo ni Mama. Kapag bumagsak iyon, maraming empleyado ang mawawalan ng trabaho. Ginawa ko lang ang kailangan para mailigtas ang pamilya.”
Napatawa ako.
Hindi masayang tawa.
Iyong klaseng tawang lumalabas kapag napakarami nang kasinungalingang narinig ng isang tao.
“Kung kailangan mong iligtas ang negosyo, bakit pangalan ko ang ginamit mo nang walang pahintulot?”
Mabilis siyang sumagot.
“Hindi ka naman mawawalan ng kahit ano.”
Tiningnan ko ang batang natutulog sa tabi ko.
Ang anak naming halos hindi pa niya nabubuhat mula nang umuwi kami sa ospital.
Pagkatapos ay sumagot ako.
“Muntik mo nang kunin ang kinabukasan naming mag-ina.”
Wala nang sumunod na mensahe.
Dalawang araw matapos ang handaan, nagtungo si Mama kasama ang abogada sa kompanya ng pagpapautang.
Hindi ako sumama.
Mahigpit ang bilin ng doktor na kailangan ko pang magpahinga at bantayan ang paghilom ng sugat.
Nagpadala na kami ng pormal na pagtutol at mga dokumentong medikal.
Ngunit kailangan pa ring ipaliwanag nang maayos ang buong pangyayari.
Ayon sa opisyal na nakausap nila, may kabuuang pasilidad ng pagpapautang na ₱26,400,000 na naaprubahan para sa negosyo ni Pilar.
Hindi lahat ng halaga ay nailabas.
Ang unang ₱9,600,000 pa lamang ang naipapadala nang magsimula silang makatanggap ng mga reklamo tungkol sa mga dokumento.
Dahil dito, pansamantala nilang pinatigil ang mga susunod na paglabas ng pera habang sinusuri ang pagiging tunay ng mga garantiya at mga suportang rekord.
Malaking bagay iyon.
Kung natuloy ang buong halaga, mas malaki pa sana ang problemang haharapin namin.
Ngunit may isang tanong na paulit-ulit kong iniisip.
Bakit kailangan pa nilang pilitin akong dumalo sa handaan?
Kung nagawa na nilang gayahin ang lagda ko, bakit kailangan pa nila ng panibagong pirma?
Ang sagot ay dumating mula kay Jasmin.
May ipinakita siyang kopya ng isang mensaheng ipinadala ni Pilar sa grupo ng pamamahala ng negosyo.
“Nasa bahay ni Alma si Lara. Kailangan natin siyang mapapunta rito bago makipag-usap sa mga taga-finance. Kapag nakita siyang kasama natin at pumirma sa mga papeles ng pagpapalawak, mas madali nating maipapakitang alam niya ang lahat.”
Nanginginig ang kamay kong may hawak ng papel.
Hindi pala talaga nila ako kailangan para magsandok ng pagkain.
Ang paghahain sa mga bisita ay dahilan lamang.
Gusto nilang mapapunta ako sa lugar kung saan maraming kamag-anak.
Gusto nilang mapilitan akong ngumiti, makipagkamay, at makisama.
At kapag naroon na ako, balak nilang ipapirma ang iba pang kasunduang magmumukhang patunay na alam ko ang negosyo.
Gagamitin nila ang hiya ko.
Ang kahinaan ko.
Ang sariwang tahi sa katawan ko.
At ang takot kong masira ang pamilya.
Para mas madaling itali ang pangalan ko sa kanilang utang.
Hindi iyon simpleng kawalang-pakialam.
Pinagplanuhan nilang samantalahin ang pinakamahina kong sandali.
Nang malaman ko iyon, umiiyak akong tinawagan si Mama.
“Ma, bakit ganito sila kasama?”
Tahimik siyang nakinig.
“Anong ginawa ko sa kanila para gustuhin nilang sirain ang buhay ko?”
“Wala kang kailangang gawin para piliin ng ibang tao ang maging mapanlamang,” sagot niya.
“Pero asawa ko siya.”
“Alam ko.”
“Ama siya ni Isla.”
“Alam ko rin.”
“Paano niya nagawang panoorin akong nahihirapan sa ospital habang may ginagawa pala siyang ganito?”
Matagal bago sumagot si Mama.
“Anak, may mga taong marunong maging mabait kapag may napapala sila. Hindi ibig sabihin noon na kasalanan mong naniwala ka sa kanila.”
Mas lalo akong napaiyak.
Sa loob ng tatlong taon, halos araw-araw kong pinag-iisipan kung paano ko mapasasaya si Marco.
Nagtrabaho ako kahit may sakit.
Nagtipid ako para makatulong sa mga gastusin.
Tinanggap ko ang masasakit na salita ng kaniyang pamilya.
At noong nalaman kong buntis ako, tinahi ko pa mismo ang maliliit na punda para sa kuna ng anak namin.
Akala ko bumubuo kami ng tahanan.
Hindi ko alam na may sarili na palang plano si Marco para sa perang hindi niya pinaghirapan.
Makalipas ang isang linggo, nakipagkita si Jasmin kay Atty. Ina.
Doon niya ikinuwento kung paano nagsimula ang kaniyang mga pagdududa.
Isang gabi raw, habang nag-aayos siya ng mga resibo, nakita niyang may malaking invoice para sa refrigerated storage equipment.
Ngunit nang tingnan niya ang talaan ng mga naihatid na kagamitan, walang tumutugma.
Tinanong niya si Marco.
Sinabi nitong may hiwalay daw na bodega ang kompanya.
Nang hiningi niya ang address, hindi ito sumagot.
Kinabukasan, nakita niyang nakikipagtalo si Pilar kay Denise sa opisina.
Hindi niya narinig ang buong usapan.
Ngunit malinaw niyang narinig ang isang pangungusap.
“Kapag nalaman ni Lara, mawawala ang lahat.”
Noon pa lamang, alam na niyang may itinatago sila.
Pagkaraan ng ilang araw, inutusan siyang maghanda ng listahan ng mga empleyadong diumano ay tumanggap ng malaking bonus.
Nagtaka siya dahil ang mga pangalang nakalista ay hindi kasalukuyang empleyado.
Nang tumanggi siyang pumirma, sinabi ni Marco na marami raw siyang utang na loob sa pamilya.
At nang sabihin niyang hindi niya gagawin ang isang bagay na maaaring ilegal, bigla siyang inakusahan ng pagkawala ng pera.
May hawak siyang kopya ng mga mensahe at sariling mga tala.
Hindi sapat ang mga iyon para magpatunay agad ng buong panloloko.
Ngunit sapat para magbigay ng mahahalagang direksiyon sa imbestigasyon.
May mga transaksiyong kailangang beripikahin.
May mga taong kailangang tanungin.
At may mga account na kailangang suriin sa pamamagitan ng wastong legal na proseso.
Sa unang pagkakataon, may isang taong mula sa loob ng negosyo ni Pilar na handang sabihin ang kaniyang nalalaman.
Ngunit hindi rin nanahimik si Pilar.
Tatlong araw matapos ang handaan, tumawag siya sa ilang kamag-anak namin.
Sinabi niyang sinisira raw namin ang kaniyang negosyo dahil naiinggit kami sa tagumpay niya.
Ipinakalat niyang gusto raw agawin ng nanay ko ang mga sasakyan upang ibenta.
Sinabi rin niyang tinatakot ko raw si Marco dahil gusto kong mapasakamay ang lahat ng pag-aari ng pamilya.
May pinsan akong nagpadala sa akin ng mga mensahe mula sa kanilang usapan.
“Si Lara, ngayon lang nanganak pero kung anu-ano na ang ginagawa.”
“Baka kaya siya nagalit dahil hindi siya nabigyan ng bahagi sa negosyo.”
“Kawawa naman si Marco. Naging mahirap ang buhay niya dahil sa asawa niya.”
Isa-isang lumitaw ang mga mensahe sa screen.
Hindi ko alam kung matatawa ako o iiyak.
Nakahiga ako sa kama.
Hindi ko pa kayang magbuhat ng mabigat.
Ang pinakamahabang lakad ko sa isang araw ay mula kuwarto hanggang sala.
Ngunit sa kuwento nila, ako ang babaeng gustong sirain ang isang malaking negosyo.
Tinawagan ako ng aking pinsang si May.
“Lara, huwag mong pansinin. Hindi nila alam ang buong nangyari.”
“May, sinabi ba nila kung bakit ko raw ginawa iyon?”
“Oo. Sabi ni Tita Pilar, gusto mo raw mapunta sa iyo ang pera ng kompanya.”
Napatingin ako sa mga papel sa tabi ko.
Ang perang iyon ang ayaw kong mapunta sa pangalan ko.
Dahil ang pangalan ko ang ginamit para magkaroon sila ng utang.
“May, may isang bagay akong hihilingin.”
“Ano iyon?”
“Pakisuyo, itago mo ang mga mensaheng iyan.”
“Bakit?”
“Dahil baka kailangan namin balang araw.”
Dalawang linggo matapos ang operasyon ko, bumuti nang kaunti ang pakiramdam ko.
Kaya ko nang maglakad nang mas matagal.
Hindi na ganoon katindi ang kirot kapag tumatayo.
Ngunit tuwing gabi, may mga pagkakataong bigla akong nagigising dahil sa takot.
Hindi ko alam kung si Marco ang nasa labas ng bahay.
O kung may darating na panibagong sulat.
O kung may tatawag na naman para sabihing may milyon-milyon akong kailangang bayaran.
Isang gabi, nagising akong umiiyak.
Narinig iyon ni Mama.
Lumapit siya sa kama at naupo sa tabi ko.
“Masakit ba ang tahi mo?”
Umiling ako.
“Takot ako, Ma.”
“Saan?”
“Paano kung hindi nila mapatunayang peke ang lagda ko? Paano kung masira ang negosyo mo? Paano kung paglaki ni Isla, kailangan niyang bayaran ang mga kasalanan ng tatay niya?”
Hinawakan ni Mama ang kamay ko.
“Makinig ka. Hindi minamana ng isang bata ang kasalanan ng magulang niya.”
“Pero paano kung mawalan tayo ng bahay?”
“May paraan tayong lalaban nang maayos. At anuman ang mangyari, hindi kita iiwan.”
Yumakap ako sa kaniya.
Sa edad na tatlumpu’t isa, muli akong umiyak na parang batang takot na mawala sa dilim.
Hindi ko kailangang magpanggap na malakas sa harap ng nanay ko.
At napakalaking ginhawa noon.
Sa sumunod na linggo, dumating ang unang pormal na liham mula sa panig ni Marco.
Hindi iyon sulat ng paghingi ng tawad.
Hindi rin iyon tungkol sa kalagayan ni Isla.
Isang kahilingan iyon na makipag-ayos nang pribado.
Nakalagay na handa raw ang pamilya ni Pilar na ibalik ang ilang gastos, basta ititigil namin ang mga reklamo at hindi na magsasalita tungkol sa mga transaksiyon.
May hiwalay pang mensahe si Marco.
“Lara, huwag mong sirain ang kinabukasan ng anak natin dahil sa galit mo.”
Binasa ko iyon nang paulit-ulit.
Pagkatapos ay ipinakita kay Atty. Ina.
“Hindi ka kailangang sumagot nang direkta,” sabi niya. “Pag-aaralan natin ang anumang alok. Pero hindi tayo pipirma sa kasunduang magpapalabas na totoo ang mga dokumentong tinututulan ninyo.”
Naramdaman kong unti-unting bumabalik ang lakas ko.
Hindi pa sa katawan.
Kundi sa isip.
Noon, sapat na ang isang galit na mensahe ni Marco para magmadali akong humingi ng tawad.
Ngayon, natututo akong huwag agad matakot.
Hindi na ako nag-iisang humaharap sa kaniya.
Ngunit sa sumunod na araw, may dumating na panibagong sobre.
Hindi iyon galing kay Marco.
Hindi rin kay Pilar.
Galing iyon sa kompanya ng pagpapautang.
Dahil nakapangalan ako sa ilang dokumentong pinagtatalunan, nakatanggap ako ng pormal na kopya ng kanilang pagsusuri at mga hinihinging paliwanag.
Kasama rito ang isang sinumpaang salaysay na isinumite ng negosyo ni Pilar.
Nang buksan iyon ni Mama, bigla siyang napaupo.
“Ano iyon, Ma?” tanong ko.
Hindi siya agad sumagot.
Inabot niya ang papel kay Atty. Ina.
Binasa ng abogada ang unang pahina.
Pagkatapos ay bumigat ang kaniyang mukha.
“Lara,” sabi niya, “kailangan mong maging handa sa mababasa mo.”
Kinuha ko ang dokumento.
Nakasulat doon na ako raw ang nagmungkahi ng malaking pautang.
Ako raw ang nag-ayos ng mga kinakailangang papel.
Ako raw ang nagbigay ng mga kopya ng pagkakakilanlan ng nanay ko.
At ako raw ang nangako na personal na sasagot kapag hindi nakapagbayad ang negosyo.
Sa huling bahagi, may isang pangungusap na halos nagpahinto sa paghinga ko.
“Ang aking asawa ay may buong kaalaman at kusang pumayag sa mga transaksiyon.”
Nakasunod ang pangalan ng nagbigay ng salaysay.
Marco Alvarado.
Hindi ko maigalaw ang mga daliri ko.
Ang sarili kong asawa ang naglagay sa papel na ako ang nagplano ng lahat.
Ngunit may isa pang pahina.
Isa pang pormal na salaysay.
Mula mismo kay Pilar.
At nang basahin ko iyon, napasigaw ako.
Dahil hindi lamang nila ako ginawang tagapanagot.
Ipinaparatang nilang ako ang utak ng buong panloloko, at handa nilang gamitin ang pangalan ko para iligtas ang kanilang sarili.
