Pitong taon matapos ang gabing nawala ang aking kapatid sa isang kalsadang binaha ng ulan, nanatili akong kumbinsido na ang salarin ay ang misteryosong drayber na iyon
Pitong taon matapos ang gabing nawala ang aking kapatid sa isang kalsadang binaha ng ulan, nanatili akong kumbinsido na ang salarin ay ang misteryosong drayber na iyon—hanggang sa isang piraso ng mainit na *piaya* ang pumukaw sa alaala ng amoy sa damit ng kanyang kasintahan… at ang nakapandidiring kasinungalingan na sinabi noon.
Bahagi 1
Pitong taon na ang nakalipas, nawala ang pinsan kong babae habang papunta sa probinsiya ng nobyo niya sa timog ng Pilipinas.
Ang huling taong nakakita sa kanya ay mismong nobyo niya.
Ayon sa lalaki, nasiraan ang pribadong jeepney na sinakyan nila sa gitna ng malakas na ulan, kaya pinababa siya ng drayber para tumulong na itulak ang sasakyan.
Ngunit ilang segundo lang matapos siyang bumaba…
Biglang umandar ang jeepney.
Ni-lock ng drayber ang pinto at mabilis na isinakay palayo ang pinsan ko sa gitna ng rumaragasang ulan.
Hindi na muling nakita ang sasakyan.
Peke ang plaka nito.
Wala rin itong bakas sa anumang CCTV mula sa mga gasolinahan, toll gate, o mga sangandaan sa paligid.
Sa loob ng pitong taon, halos suyurin na ng pulisya ang buong lugar.
Pero ni isang balita tungkol sa pinsan ko ay wala.
Hanggang noong nakaraang buwan.
Bumalik ako sa kalsadang nasa tabi ng lawa kung saan siya nawala.
Kasama ko ang lalaking nobyo niya noon.
Bumili siya ng isang supot ng bagong lutong piaya sa isang maliit na tindahan sa gilid ng kalsada.
Pagkagat ko sa unang piraso, bigla akong natigilan.
Ang amoy ng bahagyang sunog na muscovado na humahalo sa inihaw na niyog…
May ipinaalala sa akin.
Isang bagay na pitong taon kong inakalang walang halaga.
Nanlamig ang mga kamay ko.
Dahan-dahan akong lumingon sa kanya.
At sa unang pagkakataon, pumasok sa isip ko ang isang nakakatakot na posibilidad:
Baka hindi kailanman nakaalis ang pinsan ko sa kalsadang ito.
1
Noong Mayo 2019, ilang araw matapos ang graduation niya sa kolehiyo, tumawag sa amin ang pinsan kong si Angela Mae Villanueva.
Sinabi niyang sasama siya sa nobyo niyang si Marco Reyes pauwi sa isang barangay sa Laguna para makilala ang pamilya nito.
Halos dalawang taon na silang magkasintahan.
Pero litrato lang ni Marco ang nakita ng pamilya namin.
Hindi pa namin siya personal na nakikilala.
Nag-aalala ang nanay ni Angela.
“Anak, hindi pa kayo kasal. Hindi ako kampante na ilang araw kang pupunta roon nang kayong dalawa lang.”
Tumawa si Angela.
Ipinadala pa niya sa family group chat ang lokasyon at address ng bahay ni Marco.
“O, ayan. Katabi lang daw ng kapilya ng San Isidro ang bahay nila.”
“Kapag nawala talaga ako, alam n’yo na kung saan ako hahanapin.”
Nagtawanan kaming lahat.
Pagkatapos ay narinig namin ang boses ni Marco mula sa telepono.
“Tita, huwag po kayong mag-alala.”
“Pangako ko pong maihahatid ko si Angela bago ang misa sa Linggo.”
Magalang siyang magsalita.
“Tita” pa ang tawag niya sa nanay ni Angela.
Kaya kalaunan, pumayag na rin ang pamilya.
Bago ibaba ang tawag, biro ko pa kay Angela:
“Pasalubungan mo ako ng buko pie.”
Tumawa siya.
“Kung gusto mo, ikaw ang pumunta rito para kunin.”
Iyon ang huling pagkakataong narinig ko ang boses niya.
Lampas alas-nuwebe ng gabi, tumunog ang telepono sa bahay.
Si Marco ang tumatawag.
Nanginginig ang boses niya.
“Tita… si Angela…”
“Kinuha siya!”
Nabitawan ng nanay ni Angela ang hawak niyang baso.
Agad kong inagaw ang telepono.
“Ano’ng ibig mong sabihin na kinuha siya?”
Hingal na hingal si Marco.
Sinabi niyang sobrang lakas ng ulan at binabaha na ang kalsadang papasok mula sa highway patungo sa barangay.
Bumaon sa putik ang gulong ng sasakyan nila.
Pinababa raw siya ng drayber para tumulong magtulak.
“Pagpunta ko sa likod, bigla niyang ni-lock ang pinto!”
“Pagkatapos, humarurot siya!”
“Nasaan si Angela?”
“Nasa loob pa!”
Parang nagyelo ang dugo ko.
“Naalala mo ang plaka?”
Ilang segundo siyang hindi sumagot.
“Hindi… hindi ko napansin.”
“Sa app ba kayo nag-book?”
“Hindi.”
“May nakita kaming sasakyan malapit sa terminal sa Santa Cruz. Sinabi ng drayber na kaya niya kaming ihatid diretso sa barangay nang mas mura.”
Halos mabaliw ako sa galit.
Pero sinabi ni Marco na nakapag-report na siya sa pulisya at nasa istasyon na siya.
Agad kaming bumiyahe papuntang Laguna kahit gabi na.
2
Pagdating namin sa presinto, umuulan pa rin.
Nakaupo si Marco sa ilalim ng bubong sa labas.
Basang-basa siya.
Punô ng putik ang pantalon at sapatos niya.
Nang makita niya ang nanay ni Angela, bigla siyang lumuhod.
“Tita, kasalanan ko po.”
“Hindi ko po sana siya iniwan mag-isa sa loob ng sasakyan.”
Hindi na makapagsalita nang maayos ang nanay ni Angela sa kakaiyak.
Paulit-ulit namang sinasampal ni Marco ang sarili.
Kinailangan pa siyang pigilan ng isang pulis.
Galit din ako sa kanya noon.
Pero ang nasa isip ko…
Isa rin siyang biktima.
Isang lalaking walang magawa habang dinadala palayo ang babaeng mahal niya.
Ako pa mismo ang lumapit at tumulong sa kanya na tumayo.
“Hindi maibabalik si Angela ng pag-iyak.”
“Isipin mong mabuti.”
“May natatandaan ka ba sa mukha o katawan ng drayber?”
Pinunasan ni Marco ang mukha niya.
Makalipas ang ilang sandali, sinabi niya:
“Mga nasa singkuwenta na siguro.”
“May tattoo siyang agila sa leeg.”
“At putol ang isang bahagi ng hinliliit niya sa kanang kamay.”
Agad iyong isinulat ng pulis.
Sinuri nila ang CCTV sa paligid ng terminal.
At nakita nga roon sina Angela at Marco na sumakay sa isang lumang kulay-pilak na Toyota.
Pero may problema.
Hindi pag-aari ng Toyota ang plakang nakakabit dito.
Nakarehistro iyon sa isang Mitsubishi na tatlong taon nang idineklarang hindi na ginagamit.
Sinundan ng pulisya ang lahat ng posibleng ruta gamit ang CCTV.
Doon naging mas kakaiba ang lahat.
Nakita ang Toyota sa terminal…
Pagkatapos noon, parang naglaho ito.
Hindi dumaan sa tulay.
Hindi nakita sa gasolinahan.
Hindi pumasok sa sentro ng bayan.
At walang kahit isang camera sa mga pangunahing kalsada ang nakakuha rito.
Hindi maaaring basta mawala ang isang sasakyan.
Pero iyon mismo ang nangyari.
Hinalughog ng search team ang mga niyugan, tabing-lawa, abandonadong bahay, kanal at maliliit na daan sa paligid.
Wala.
Pagkalipas ng tatlong araw, tinanong kami ng pulisya:
“May nakaaway ba si Angela?”
Wala.
Nag-aral siya ng tourism.
May trabaho na sana siyang naghihintay sa Manila.
Simple lang ang buhay niya.
Ang patuloy na tinatanong ng mga pulis ay si Marco.
Pero mariin niyang itinanggi na may kaaway siya.
“Hindi ko kilala ang drayber.”
“Tsamba lang talaga na iyon ang sasakyang nasakyan namin.”
Kalaunan, nanlamig ang kaso.
Isang buwan.
Anim na buwan.
Isang taon.
Hanggang naging pitong taon.
Hindi kailanman ginalaw ng nanay ni Angela ang kuwarto niya.
Nandoon pa rin ang mga damit sa aparador.
Tuwing kaarawan ni Angela, naglalagay pa rin siya ng maliit na cake sa mesa.
3
Noong nakaraang buwan, biglang nag-message sa akin si Marco.
Sinabi niyang lilipat na siya sa Cebu para magtrabaho.
Bago raw siya umalis, gusto niyang bumalik sa lugar kung saan nawala si Angela.
Sa huling pagkakataon.
Pumayag ako.
Ang dating maputik na kalsada ay kalahati nang sementado.
May ilang bagong tindahan na rin ng kape at meryenda sa gilid.
Bumili si Marco ng dalawang supot ng piaya.
Iniabot niya sa akin ang isa.
“Paborito ni Angela ’to noon.”
Kumagat ako.
Malutong ang balat.
Mainit at malagkit ang tunaw na muscovado sa loob.
At nang umalingasaw ang amoy ng inihaw na niyog…
Bigla kong naalala ang gabi noong pitong taon na ang nakalipas.
Nang makita namin si Marco sa presinto.
Basang-basa siya.
Punô ng putik ang sapatos niya.
May punit ang manggas ng polo niya sa siko.
Pero nang lumuhod siya at yakapin ang mga binti ng nanay ni Angela…
May naamoy ako sa damit niya.
Malinaw na malinaw.
Noon, inakala kong galing lang iyon sa pagkain sa kantina ng presinto.
Pero ngayon…
Naalala ko na.
Amoy iyon ng bagong lutong piaya.
Tumingin ako sa paligid.
Sa dulo ng kalsada ay may isang lumang bahay na gawa sa kahoy.
Sa tabi nito, may maliit na panaderya.
Isang matandang babae ang nagmamasa ng kuwarta.
Nilapitan ko siya.
“Matagal na po ba ang tindahang ito?”
Sumagot siya:
“Mahigit dalawampung taon na.”
Bumilis ang tibok ng puso ko.
Lumingon ako kay Marco.
“Sabi mo noong gabing iyon, pagkatapos umalis ng sasakyan, tumakbo ka diretso papunta sa highway at humingi ng tulong, tama?”
Tumango siya.
“Oo.”
Tinitigan ko siya.
“Kung gano’n…”
“Bakit amoy bagong lutong piaya ang damit mo noong gabing iyon?”
Biglang nawala ang ngiti sa mukha ni Marco.
Hindi siya sumagot.
Tinitigan lang niya ako.
At dahan-dahang humigpit ang pagkakahawak niya sa supot ng piaya.
Eksaktong sandaling iyon, nagsalita ang matandang tindera sa likod namin.
“Ikaw…”
Matagal niyang pinagmasdan si Marco.
“Pumunta ka na rito pitong taon na ang nakalipas.”
Parang tumigil ang puso ko.
Biglang tumalikod si Marco.
Pero nagpatuloy ang matanda.
“At hindi ka nag-iisa noong gabing iyon.”
“Ang babaeng kasama mo…”
“Diyan mismo siya nakaupo at kumain ng piaya.”
Tumingin ako kay Marco.
Namutla ang mukha niya.
At sa sumunod na segundo…
Bigla siyang tumakbo palayo.
BAHAGI 2
“Marco!”
Napahabol ako nang makita kong tumakbo siya patungo sa makitid na daan sa likod ng panaderya.
Hindi man lang siya lumingon.
Mas lalo akong kinabahan.
Kung wala siyang itinatago, bakit siya tatakbo?
“Manghihingi ako ng tulong!” sigaw ko sa matandang tindera.
Agad kong inilabas ang cellphone ko at tinawagan ang pulis.
Habang nagsasalita ako, nakita kong may motorsiklong nakaparada sa kabilang bahagi ng kalsada.
Tinangka ni Marco na paandarin iyon.
Pero bago pa siya makaalis, dalawang lalaking galing sa maliit na talyer ang humarang sa daraanan niya.
“Hoy! Ano’ng problema?”
Natigilan si Marco.
Ilang minuto lang ang lumipas, dumating ang barangay tanod, kasunod ang patrol car.
Doon tuluyang nanghina ang mga tuhod ko.
Pitong taon.
Pitong taon naming inisip na biktima rin si Marco.
Pitong taon siyang dumalo sa mga misa para kay Angela.
Minsan pa nga siyang umiiyak sa harap ng nanay nito habang sinasabing hindi niya mapapatawad ang sarili.
Pero ngayon, nakaposas siya sa harap ko.
Sa presinto, paulit-ulit niyang sinabi:
“Wala akong ginawa kay Angela.”
“Natakot lang ako kaya ako tumakbo.”
Hindi siya pinaniwalaan ng pulisya.
Muling tinawag ang matandang tindera na si Aling Rosa.
Dahan-dahan siyang nagsalita.
“Malakas ang ulan noong gabing iyon. Kaya kakaunti ang customer ko.”
“Naalala ko ang dalawang iyon dahil nagtalo sila.”
Tumingin siya kay Marco.
“Umiiyak ang babae.”
Nanikip ang dibdib ko.
“Ano’ng pinagtatalunan nila?”
Saglit na nag-isip si Aling Rosa.
“Paulit-ulit sinasabi ng babae, ‘Hindi ito ang bahay ng pamilya mo. Niloko mo ako.’”
Nanlamig ako.
Biglang sumigaw si Marco.
“Hindi totoo ’yan!”
Pero itinuloy ng matanda.
“May dumating na kulay-pilak na sasakyan.”
“May isang lalaking bumaba.”
“Akala ko kamag-anak nila.”
“Pagkatapos, umalis silang tatlo.”
“Pero makalipas ang halos isang oras…”
Huminto siya.
“Ano?” tanong ko.
Bumaba ang boses niya.
“Bumalik si Marco.”
“Mag-isa.”
Walang nagsalita.
Tanging tunog ng electric fan sa presinto ang maririnig.
Lumapit sa akin ang imbestigador.
“May naaalala pa po ba kayong ibang detalye?”
Tumango si Aling Rosa.
“May isang bagay.”
“Bago sila umalis, palihim na may iniwan ang babae sa ilalim ng upuan.”
Bumilis ang tibok ng puso ko.
“Ano?”
“Hindi ko alam noon.”
Tumayo siya.
“Pero hindi ko itinapon.”
Kinabukasan, bumalik kami sa lumang panaderya.
Inilabas ni Aling Rosa mula sa isang lumang kahon ang maliit na plastik na supot.
Sa loob…
May kupas na bracelet.
Nakaukit dito ang dalawang salitang muntik nang magpahinto sa paghinga ko.
ANGELA MAE.
Kasama nito ang isang maliit na piraso ng papel, halos burado na ng panahon.
May nakasulat na apat na salita:
“Hindi pamilya ni Marco.”
At sa ibaba, isang pangalan.
TITO BEN.
Nang makita iyon ng pulis, agad silang kumilos.
Si Benjamin Reyes—ang tiyuhin ni Marco—ay dating nagmamay-ari ng maliit na taniman sa kabilang bahagi ng lawa.
At ayon sa rekord…
Pitong taon na ring nakasara ang lugar.
Nang gabing iyon, habang pinapanood kong umalis ang mga sasakyan ng pulis patungo sa lumang taniman, isang tanong lang ang nasa isip ko.
Kung namatay na si Angela roon…
Bakit niya iniwan ang bracelet niya na parang alam niyang may darating para hanapin siya?
At bakit, matapos ang pitong taon…
takot na takot pa rin si Marco na malaman namin ang tungkol kay Tito Ben?
BAHAGI 3
Madaling-araw nang makarating kami sa dating taniman ng pamilya Reyes.
Napapalibutan iyon ng matatandang puno ng niyog at makakapal na damo.
May lumang bahay sa gitna.
Kalahati ng bubong ay kalawangin na.
Basag ang ilang bintana.
Walang ilaw.
Parang matagal nang walang nakatira.
Pero napansin agad ng isang pulis ang bakas ng bagong gulong sa putikan.
May pumupunta pa rin doon.
Pinaligiran nila ang bahay.
Ako naman ay pinagbawalang lumapit.
Halos dalawampung minuto akong nakatayo sa tabi ng patrol car nang makarinig kami ng sigawan.
May isang lalaking tumakbo palabas sa likod ng bahay.
Nahuli siya ng mga pulis bago makarating sa kakahuyan.
Matanda na siya.
May puting buhok.
At nang ilapit siya sa liwanag…
Nakita ko ang leeg niya.
May kupas na tattoo ng agila.
Napahawak ako sa bibig ko.
Siya ang lalaking inilarawan ni Marco pitong taon na ang nakalipas.
Hindi pala inimbento ni Marco ang itsura ng “drayber.”
Totoong tao siya.
Pero hindi siya estranghero.
Siya si Benjamin “Ben” Reyes, tiyuhin ni Marco.
Nang malaman iyon, tuluyang nabasag ang unang malaking kasinungalingan.
Hindi random ang sasakyan.
Hindi sila basta sumakay sa isang hindi kilalang drayber.
Kilala ni Marco ang lalaki simula pa lang.
Pero mas masakit ang sumunod.
Sa loob ng bahay, nakakita ang mga pulis ng mga lumang dokumento, dalawang pekeng plaka, ilang lumang cellphone at mga litrato ng mga kabataang babae.
Ang ilan sa kanila ay may mga dating missing-person report.
Doon namin nalaman na sangkot si Ben sa ilegal na recruitment.
Nangangako siya ng trabaho sa Maynila o sa ibang bansa, pagkatapos ay kinukuhanan ng pera at dokumento ang mga biktima.
Minsan, ikinukulong sila hanggang makabayad ang kanilang pamilya.
Pero nang tanungin siya tungkol kay Angela, ngumisi lang siya.
“Matagal nang wala ang babaeng iyon.”
Halos sugurin ko siya.
“Nasaan siya?”
Hindi siya sumagot.
Sa kabilang silid, natagpuan ng mga pulis ang lumang kabinet na nakakandado.
Nang buksan iyon, may mga passport, ID at lumang SIM card.
Isa sa mga ID…
kay Angela.
Nang makita ko ang litrato niya, tuluyan akong napaiyak.
Akala ko iyon na ang wakas.
Akala ko susunod na nilang mahahanap ang katawan niya.
Pero isang imbestigador ang lumapit sa akin.
“May kakaiba.”
Ipinakita niya sa akin ang isang resibo.
Isang money-transfer receipt mula sa Iloilo.
Ang pangalan ng sender ay hindi Angela.
Pero ang petsa ay tatlong taon matapos siyang mawala.
Sa note section, may tatlong letra lamang:
AME.
Angela Mae.
Hindi sapat iyon bilang ebidensiya.
Pero para sa akin, sapat iyon para muling umasa.
Dahil noong bata pa kami, iyon ang palihim naming tawag sa kanya.
A-M-E.
Hindi alam iyon ni Marco.
Hindi alam ni Ben.
Pamilya lang namin.
Muling binuksan ng pulisya ang imbestigasyon.
Sinundan nila ang mga lumang remittance record.
Mula Iloilo, may isa pang transaksiyon patungong Antique.
Pagkatapos, mayroon sa Bacolod.
Parang may taong patuloy na lumilipat ng lugar.
Samantala, sa ilalim ng matinding interogasyon, bumigay rin si Marco.
Inamin niyang siya ang nagpakilala kay Angela kay Ben.
Pero ayon sa kanya, hindi niya alam noong una kung ano talaga ang ginagawa ng tiyuhin niya.
Nang panahong iyon, baon si Marco sa utang.
Nangako si Ben na babayaran ang lahat kung makukumbinsi niyang sumama si Angela sa Laguna.
Ang akala raw ni Marco, kukumbinsihin lang nila si Angela na mag-invest sa isang pekeng negosyo.
Pero nang makarating sila sa panaderya at mapansin ni Angela na wala sila sa tamang barangay, nagduda ito.
Nag-away sila.
Gusto nang umuwi ni Angela.
Doon dumating si Ben.
Pinilit nila siyang sumakay.
“Bakit hindi mo siya tinulungan?” sigaw ko kay Marco nang marinig ko ang salaysay.
Umiyak siya.
“Duwag ako.”
Sinabi niyang nang makita niyang sinaktan ni Ben si Angela sa loob ng sasakyan, gusto na niyang umatras.
Pero tinakot siya ng tiyuhin.
Kapag nagsumbong siya, idadamay ang pamilya niya.
Kaya gumawa sila ng kuwento tungkol sa pekeng kidnapping.
Ang hindi alam ni Marco, nakatakas si Angela.
Ayon kay Ben, kinabukasan matapos nilang ikulong siya sa bahay sa taniman, nakalabas siya sa bintana habang tulog ang bantay.
Hinabol siya, pero hindi na nakita.
Sa loob ng pitong taon, inakala ni Marco na pinatay siya ni Ben matapos mahuli.
Si Ben naman ay inakalang nakalayo si Angela at nagtago.
Doon nagsimulang magbago ang direksiyon ng buong kaso.
Hindi na kami naghahanap ng bangkay.
Naghahanap kami ng buhay na tao.
Pagkalipas ng dalawang linggo, nakatanggap kami ng tawag mula sa isang police station sa Antique.
May babaeng nakita nila sa isang maliit na coastal town.
Ang pangalan niya ay Maya Santos.
Nagtatrabaho siya sa isang maliit na karinderya.
Tahimik.
Halos walang social media.
At ayon sa may-ari…
May malaking peklat siya sa kaliwang braso.
Eksaktong lugar kung saan may peklat si Angela matapos siyang mahulog sa bisikleta noong labindalawang taong gulang kami.
Hindi ko alam kung paano ako nakarating doon.
Ang natatandaan ko lang ay nanginginig ang mga kamay ko habang bumababa ako ng sasakyan.
May maliit na bahay sa tabi ng dagat.
Sa harap, may babaeng nagsasampay ng damit.
Payat siya.
Mas maikli ang buhok kaysa dati.
Mas maitim ang balat dahil sa araw.
Hindi niya ako nakita agad.
Pero ako…
Kahit pitong taon pa ang lumipas, kahit magbago pa ang mukha niya…
nakilala ko siya.
“Angela?”
Huminto ang mga kamay niya.
Dahan-dahan siyang lumingon.
Ilang segundo niya akong tinitigan na parang hindi makapaniwala.
Pagkatapos ay bumagsak mula sa kamay niya ang basang damit.
“Ate…”
Iyon lang ang nasabi ko.
Tumakbo siya papunta sa akin.
At sa unang pagkakataon matapos ang pitong taon…
niyakap ko ulit ang pinsan kong matagal na naming ipinagdasal na makauwi.
Pareho kaming umiiyak.
Hindi kami makapagsalita.
Paulit-ulit lang niyang sinasabi:
“Akala ko hindi ko na kayo makikita.”
Nalaman namin kalaunan kung bakit hindi siya umuwi.
Matapos makatakas sa taniman, natagpuan siya ng isang matandang mag-asawa sa gilid ng kalsada.
Sugatan siya at halos walang malay.
Nang magising siya, takot na takot siyang bumalik.
Sinabi kasi ni Ben na may mga kakilala siya sa pulis at papatayin ang buong pamilya niya kapag nagsumbong siya.
Ilang buwan siyang nagtago.
Nang subukan niyang makipag-ugnayan sa amin, nalaman niyang patuloy pa ring malayang nakikita si Marco kasama ng pamilya namin.
Doon siya naniwalang kasabwat ang lahat sa paligid niya.
Takot ang nanaig.
Lumipat siya ng isla.
Nagpalit ng pangalan.
Paminsan-minsan, nagpapadala siya ng maliit na halaga sa isang matandang kapitbahay namin gamit ang initials na AME, umaasang balang araw ay mapapansin namin.
Hindi namin napansin.
Hanggang sa resibong iyon.
Nang maiuwi namin siya sa Laguna, naghihintay ang nanay niya sa gate.
Pitong taon siyang tumanda habang naghihintay.
Nang makita niya si Angela, hindi siya agad nakalakad.
Parang nawalan ng lakas ang mga tuhod niya.
Lumapit si Angela.
“Ma…”
Isang salita lang.
At biglang yumakap sa kanya ang nanay niya na parang ayaw na siyang pakawalan kailanman.
Walang nagsalita sa loob ng ilang minuto.
Pati mga pulis sa labas ay tahimik.
Kalaunan, nahatulan si Ben sa mga kasong may kaugnayan sa illegal detention, trafficking, paggamit ng pekeng dokumento at iba pang krimeng natuklasan mula sa lumang taniman.
Si Marco naman ay kinasuhan dahil sa kanyang pakikipagsabwatan at sa pitong taong pagtatago ng katotohanan.
Hindi siya pinatawad ni Angela.
Pero sinabi niyang ayaw na niyang gugulin ang natitirang buhay niya sa galit.
“Pitong taon na ang kinuha nila sa akin,” sabi niya.
“Hindi ko na ibibigay sa kanila pati ang mga susunod.”
Makalipas ang ilang buwan, bumalik kaming dalawa sa lumang panaderya ni Aling Rosa.
Umupo kami sa parehong upuang inuupuan ni Angela noong gabing iyon.
Naglagay si Aling Rosa ng dalawang mainit na piaya sa harap namin.
Tumingin ako kay Angela.
“Hindi ka ba natatakot bumalik dito?”
Ngumiti siya.
May luha sa mata niya.
“Dati, oo.”
Kumuha siya ng isang piaya at hinati iyon sa dalawa.
“Pero ayokong ang huling alaala ko sa lugar na ’to ay puro takot.”
Iniabot niya sa akin ang kalahati.
Sa labas, nagsimulang umambon.
Kaparehong tunog ng ulan noong gabing nawala siya.
Pero sa pagkakataong iyon, wala nang humahabol sa amin.
Wala nang pekeng plaka.
Wala nang kuwentong kailangang paniwalaan.
Wala nang kapamilyang naghihintay sa tawag na hindi dumarating.
Magkatabi kaming kumain habang pinagmamasdan ang ulan.
At saka ko naunawaan kung bakit pitong taon kong hindi makalimutan ang amoy ng piaya.
Akala ko noon, iyon ang amoy na nagdala sa akin sa pinakamadilim na lihim ng pamilya namin.
Pero mali ako.
Dahil sa huli…
iyon din pala ang amoy na maghahatid kay Angela pauwi.
