Nawala ang kanyang alaala matapos ang isang aksidente; naalala niya ang lahat—maliban sa kasintahang minahal niya sa loob ng walong taon.
Nawala ang kanyang alaala matapos ang isang aksidente; naalala niya ang lahat—maliban sa kasintahang minahal niya sa loob ng walong taon. Tiniis nito ang lahat hanggang sa araw na nagpasya siyang umalis, ngunit sa mismong gabing plano niyang iimpake ang kanyang mga gamit at umalis ng Maynila, biglang lumitaw ang isang text message mula sa taong nagpahirap sa kanya: “Buksan mo ang pinto, nakababatang kapatid…”
Bahagi 1
Noong araw na napagdesisyunan kong kanselahin ang kasal namin, nakaluhod sa gitna ng lobby ng isang hotel sa Makati ang fiancé kong si Adrian Monteverde.
Pero hindi ako ang babaeng yakap niya.
Kundi si Camille Reyes—ang babaeng dati niyang sinasabing parang nakababatang kapatid lang ang turing niya.
Sa labas, hinahagupit ng bagyo ang Metro Manila.
Malakas na humahampas ang ulan sa matataas na salaming bintana.
Sa loob naman, ibinalot ni Adrian ang kaniyang suit jacket sa balikat ni Camille.
Mababa ang boses niya.
Malumanay.
Punô ng pag-aalala.
“Huwag kang matakot.”
“Nandito ako.”
Wala pang sampung hakbang ang layo ko sa kanila.
May putik pa ang kulay kremang damit ko.
Nanginginig ang kaliwang kamay ko kaya mahigpit kong hinawakan ang strap ng bag para hindi mahalata.
Kalahating oras lang ang nakalipas, galing pa ako sa presinto sa Pasay.
Ako ang pumirma para makapagpiyansa si Adrian.
Nakipagsuntukan siya sa isang lalaki hanggang sa mabali ang ilong nito.
Dahil lang hinawakan ng lalaking iyon ang braso ni Camille sa isang party.
Pagkalabas na pagkalabas niya ng presinto, dumiretso agad siya sa hotel para hanapin ito.
Walang nagtanong kung bakit may sugat ang noo ko.
Walang nagtanong kung bakit basag ang screen ng cellphone ko.
At walang nakakaalam na habang papunta ako sa presinto, hinarang ako ng half-brother kong si Marco Dela Cruz.
Ang lalaking apat na taon ko nang tinatakasan.
Ipinukpok niya ang ulo ko sa pinto ng kotse saka ngumisi.
“Akala mo poprotektahan ka pa rin ni Adrian?”
Hindi ako sumagot.
Dahil noong huli akong humingi ng tulong kay Adrian, siya mismo ang nagbigay kay Marco ng lokasyon ko.
Ang sinabi niya lang:
“Problema ng pamilya mo ’yan.”
“Huwag mo akong gawing panangga.”
Noong gabing iyon, ikinulong ako sa isang abandonadong bahay sa Cavite.
Isang buong gabi.
Nang matagpuan ako ng kapitbahay kinabukasan, may bitak na ang dalawa kong tadyang.
Anim na araw akong naospital.
Hindi dumating si Adrian.
Nagpadala lang siya ng basket ng prutas sa pamamagitan ng secretary niya.
May maliit na card sa loob.
Isang linya lang ang nakasulat.
【Sana gumaling ka agad.】
Magalang.
Malamig.
Parang hindi kami nagmahalan nang walong taon.
—
Isang taon ang nakalipas, naaksidente si Adrian habang bumibiyahe mula Tagaytay pabalik ng Maynila.
Dahil sa malakas na ulan, nasangkot ang kotse niya sa sunod-sunod na banggaan bago tuluyang sumalpok sa gilid ng kalsada.
Tatlong araw siyang walang malay.
Nang magising siya, naalala niya ang mga magulang niya.
Mga kaibigan.
Mga katrabaho.
Pati ang paborito niyang adobo sa maliit na karinderyang madalas niyang puntahan noong college.
Pero ako…
Hindi niya maalala.
Akala ko nagbibiro siya.
Napatawa pa ako.
“Adrian, hindi nakakatuwa ’to.”
Matagal niya akong tinitigan.
Pagkatapos, kumunot ang noo niya.
“Sino ka?”
Nawala ang ngiti ko.
Umiyak ang nanay niya.
Hinila naman ako ng doktor sa isang tabi.
Sinabi niyang maaaring selective amnesia iyon matapos ang matinding trauma.
May pagkakataong isang partikular na bahagi ng alaala—lalo na kung konektado sa malakas na emosyon—ay pansamantalang nabablock ng utak.
Tinanong ko agad:
“Maaalala niya rin po ba ako?”
Sumagot ang doktor.
“Posible.”
Dalawang salita lang iyon.
Pero isang buong taon kong pinanghawakan.
Ikinuwento ko kay Adrian ang lahat.
Kung paano kami unang nagkakilala sa Ateneo.
Kung paano siyang naghintay sa ilalim ng ulan nang tatlong oras matapos lang akong masundo pagkatapos ng klase.
Kung paano siya nagmaneho mula Maynila hanggang Batangas nang hatinggabi dahil nilalagnat ako.
Kung paano niya itinago ang engagement ring sa loob ng kahon ng ensaymada dahil alam niyang ayaw ko ng engrandeng proposal.
Ipinakita ko ang lumang mga larawan.
Mga chat.
Birthday videos.
Pati ang plano ng bahay sa Laguna na balak sana naming bilhin pagkatapos ng kasal.
Tiningnan niya ang lahat.
Pero nanatiling malamig ang mga mata niya.
“Sorry.”
“Wala talaga akong maramdaman.”
Sinabi ko sa sarili kong ayos lang.
Nawala lang naman ang alaala.
Puwede naming simulan ulit ang pagmamahalan.
Pero nagkamali ako.
Kapag hindi ka na mahal ng isang tao…
hindi lang siya nagiging estranghero.
Minsan, siya pa ang nagiging pinakamasakit na taong makakaharap mo.
—
Dalawang buwan pagkatapos ma-discharge si Adrian, dumating si Camille.
Bagong project coordinator siya sa kumpanya.
Bata.
Mahinhin.
Magaling makibagay.
Palagi niyang tinatawag si Adrian na “Sir Adrian” sa isang malambing na tono.
Sa unang tingin pa lang, alam ko nang may gusto siya rito.
Sinabihan ko si Adrian na maglagay ng distansya.
Tiningnan niya ako na para bang ako ang may problema.
“Anong karapatan mong pakialaman kung sino ang kausap ko?”
Napatigil ako.
“Fiancée mo ako.”
Tumawa siya.
“Hindi sa alaala ko.”
Hindi nagtagal, nagkamali si Camille sa isang kontratang tatlong buwan kong pinaghirapan.
Pinagsumite ko siya ng incident report.
Kinahapunan, ipinatawag ako ni Adrian sa opisina.
“Huwag mong gamitin ang nakaraan natin para apihin ang empleyado ko.”
Napatitig ako sa kaniya.
“Accountability lang ang hinihingi ko.”
Malamig niyang sagot:
“Selos ka lang.”
Mula noon, sa tuwing magkakamali si Camille, lagi siyang ipinagtatanggol ni Adrian.
Kapag nakalimutan nitong magpasa ng dokumento, ako ang sinisisi.
Kapag may data na na-leak, ako raw ang mahinang manager.
Kapag nalasing si Camille sa company event, si Adrian mismo ang naghahatid pauwi.
Isang gabi, nakatulog si Camille sa balikat niya sa meeting room.
Nakatayo ako sa may pinto.
Nakita ako ni Adrian.
Pero hindi niya itinulak palayo si Camille.
Sa halip, marahan niyang inayos ang buhok nitong tumatakip sa mukha.
Doon ko naintindihan.
Hindi naman pala siya nawalan ng lambing.
Ayaw lang niya itong ibigay sa akin.
—
Tatlong araw ang nakalipas, pinapunta ako ng neurologist sa St. Luke’s.
Matapos niyang tingnan ang bagong test results, sinabi niya:
“Mas maganda na ang lagay ni Mr. Monteverde.”
“May senyales nang bumabalik ang mga naka-block na alaala.”
Napatingin ako sa kaniya.
Bumilis ang tibok ng puso ko.
“Gaano katagal bago niya maalala ang lahat?”
Nag-atubili ang doktor.
“Kung patuloy siyang maa-expose sa mga emosyonal na trigger na konektado sa nakaraan, mataas ang posibilidad na tuluyan niyang mabawi ang alaala.”
Kung sinabi niya iyon isang taon na ang nakalipas, baka umiyak ako sa tuwa.
Pero ngayon, iba ang tanong ko.
“Paano kung ayoko nang ipagpatuloy?”
Natigilan siya.
“Ano ang ibig mong sabihin?”
“Gusto kong ihinto ang memory rehabilitation.”
Hinubad ng doktor ang salamin niya.
“Ms. Isabella Santos, napakatagal mo nang lumalaban para rito.”
“Alam ko.”
“Binenta mo pa ang condo mo para makatulong sa treatment niya.”
“Alam ko.”
“Kung gano’n, bakit ngayon ka susuko?”
Tiningnan ko ang manipis na peklat mula pulso hanggang siko.
Isang buwan ang nakalipas, hiniwa iyon ni Marco gamit ang basag na bote.
Labindalawang beses kong tinawagan si Adrian.
Hindi niya sinagot.
Kalaunan ko nalaman…
kasabay noon, nasa BGC pala siya kasama si Camille.
Nag-post si Camille sa Instagram.
Sa litrato, nakayuko si Adrian habang binabalatan siya ng hipon.
Tiningnan ko ang larawang iyon habang nakahiga sa emergency room.
Umaagos pa ang dugo sa ilalim ng benda ko.
At bigla akong natawa.
Noon, akala ko sakit ang pagkawala ng alaala.
Ngayon alam ko na—
may mga bagay na hindi na mahalaga kung maalala man o hindi.
Tumayo ako.
“Doc, ayoko na siyang maalala niya ako.”
Matagal niya akong tinitigan.
“Sigurado ka?”
Tumango ako.
“Opo.”
“Kung ano man ang nakalimutan niya…”
“hayaan na nating manatiling nakalimutan.”
“Kasama na ako roon.”
—
Noong gabing iyon, tinawagan ko ang tita kong si Teresa sa Cebu.
Siya lang ang kamag-anak na matagal nang kumakampi sa akin.
Nag-message ako.
【Tita, pumapayag na akong pumunta sa Cebu.】
【Paki-book na lang po ako ng flight bukas ng umaga.】
Halos agad siyang tumawag.
“Sigurado ka na?”
“Opo.”
“Paano si Adrian?”
Tahimik ako sandali.
Pagkatapos ay sinabi ko:
“Wala na siyang kinalaman sa akin.”
Pinatay ko ang tawag.
Binuksan ko ang aparador.
Kaunti lang ang gamit ko.
Sa loob ng isang taon na pagtatago mula kay Marco, pitong beses akong lumipat ng tirahan.
Quezon City.
Mandaluyong.
Pasay.
At huli, isang maliit na studio unit sa Parañaque.
Hindi ako tumatagal nang lampas dalawang buwan sa isang lugar.
Wala akong biniling mesa.
Walang sofa.
Walang halaman.
Walang larawan sa dingding.
Dahil alam kong anumang oras, kailangan ko na namang umalis.
Noon, iyon ang pinakaayaw ni Adrian sa akin.
Madalas niyang sabihin:
“Ang bahay dapat lugar na gusto mong balikan.”
“Kapag may bahay na tayo, may malaking balcony.”
“Maluwag na kusina.”
“Punô lagi ang refrigerator.”
“At hindi na kita hahayaang mag-instant noodles nang tatlong araw.”
Dati, naniwala akong darating ang araw na iyon.
Pero sa huli…
ang taong dahilan kung bakit wala na akong matawag na tahanan—
siya rin pala.
Hinila ko ang maleta sa gitna ng kuwarto.
Biglang nag-vibrate ang cellphone ko.
Message mula kay Adrian.
【Nasaan ka?】
Hindi ako sumagot.
Makalipas ang isang minuto, may sumunod.
【Nabasa si Camille sa ulan. Dalhin mo rito ang beige Burberry coat mo para magamit niya.】
Matagal kong tinitigan ang screen.
Birthday gift niya sa akin ang coat na iyon tatlong taon ang nakalipas.
May nakaburdang initials ko sa loob ng kuwelyo.
I.S.
Napatawa ako.
Pagkatapos ay nag-type ako.
【Hindi ako pupunta.】
Agad lumitaw ang typing indicator.
【Ano na naman bang drama ’yan?】
Pinatay ko ang screen.
Isinara ko ang zipper ng maleta.
At doon—
tumunog ang doorbell.
Isang beses.
Dalawa.
Tatlo.
Sunod-sunod.
Nakakatakot.
Nanigas ako.
Iisa lang ang taong may alam ng bago kong address.
Si Adrian.
Dalawang linggo ang nakalipas, kailangan niya ng pirma ko sa isang dokumento kaya ipinadala ko ang lokasyon sa driver niya.
Muling nag-vibrate ang cellphone.
Hindi si Adrian.
Si Marco.
【Buksan mo ang pinto, bunso.】
Biglang nanlamig ang buong katawan ko.
May kasunod agad na larawan.
Screenshot ng chat.
Ang taong nagbigay kay Marco ng eksaktong address ko…
si Adrian.
May kasama pang isang linya.
【Kung gusto mo siyang hanapin, nandiyan siya. Huwag mo na akong guluhin.】
Sa labas, nagsimulang hampasin ni Marco ang pinto.
BANG!
BANG!
BANG!
“ISABELLA!”
“Alam kong nandiyan ka!”
Napaatras ako.
Nanginginig ang kamay ko.
At biglang lumiwanag ulit ang screen ng cellphone.
Tumatawag si Adrian.
Tinitigan ko ang pangalan niya.
Isang segundo.
Dalawa.
Saka ko sinagot.
Malamig ang boses niya sa kabilang linya.
“Nadala mo na ba ang coat?”
Hindi pa ako nakakasagot nang—
may malakas na bitak mula sa pinto.
Boses ni Marco ang sumunod.
“Papasok na ako.”
Mahigpit kong hinawakan ang cellphone.
Mahina kong sinabi:
“Adrian.”
“Alam mo ba… na ang address na ipinadala mo kay Marco ay ang kasalukuyan kong tirahan?”
Biglang tumahimik ang kabilang linya.
Tatlong segundo ang lumipas.
Pagkatapos, sinabi niya:
“E ano ngayon?”
At sa mismong sandaling iyon—
bumukas ang pinto nang marahas.
BAHAGI 2 — ANG PINTONG BUMUKAS, AT ANG ALAALANG GUMISING
Bumukas ang pinto nang marahas.
Napaatras ako hanggang tumama ang likod ko sa mesa.
Basang-basa si Marco.
May hawak siyang bakal na tubo sa kanang kamay.
At ang ngiti niya—
iyon mismo ang ngiting apat na taon kong nakikita sa mga bangungot ko.
“Akala mo makakatakas ka na naman?”
Mahigpit kong hawak ang cellphone.
Naroon pa rin si Adrian sa kabilang linya.
“Isabella?”
Sa unang pagkakataon, may kakaiba sa boses niya.
Hindi pagkainis.
Hindi panlalamig.
Kundi kaba.
Lumapit si Marco.
“Kanino ka tumatawag?”
Hindi ako sumagot.
Hinablot niya ang braso ko.
Napahiyaw ako.
Nahulog ang cellphone sa sahig, ngunit hindi naputol ang tawag.
“Bitawan mo ako!”
Tumawa si Marco.
“Pareho pa rin. Matapang kapag may ibang nakatingin.”
Itinaas niya ang bakal.
Sa instinct, tinaas ko ang kaliwang braso ko para protektahan ang ulo.
At doon nangyari ang bagay na hindi ko inaasahan.
Mula sa speaker ng cellphone, biglang sumigaw si Adrian.
“MARCO, HUWAG!”
Nanigas ang lahat.
Pati ako.
Pati si Marco.
Dahil hindi lang takot ang nasa boses ni Adrian.
Parang—
may naalala siya.
Sa kabilang dulo, narinig ko ang mabilis na paghinga niya.
Pagkatapos ay isang basag na bulong.
“Yung braso niya…”
“Hindi…”
“Hindi mo puwedeng saktan ang braso niya…”
Napalunok ako.
Iyon ang braso kung saan may peklat ako.
Ang peklat na nakuha ko apat na taon na ang nakalipas—
noong unang beses akong sinaktan ni Marco.
At si Adrian lang ang nakakaalam kung paano nangyari iyon.
Bago pa ang aksidente, siya mismo ang nagdala sa akin sa ospital.
Siya mismo ang nagbantay sa tabi ng kama ko buong gabi.
Siya ang humawak sa kamay ko habang sinasabi:
“Hindi ka na niya mahahawakan ulit.”
Biglang nanginig ang boses ni Adrian sa telepono.
“Isabella…”
“Sabi ko sa ’yo noon…”
“Hindi na kita hahayaang masaktan.”
Tumigil ang paghinga ko.
Naalala niya.
Hindi lahat.
Pero may bumalik.
At kasabay noon, nagalit si Marco.
Sinipa niya ang cellphone papunta sa ilalim ng mesa.
“Drama!”
Hinila niya ako palapit.
Ngunit bago pa niya maitaas muli ang bakal—
may malakas na yabag sa hallway.
Kasunod noon ang sigaw ng security guard.
“Sir! Ibaba ninyo ang hawak ninyo!”
May tumawag pala sa building security nang marinig ang pagbasag ng pinto.
Nagwala si Marco.
Sinubukan niyang tumakas.
Ngunit paglabas niya sa hallway, sinalubong siya ng dalawang guard at ilang kapitbahay.
Ilang minuto lang ang lumipas, dumating ang mga pulis.
Habang pinosasan siya, tinitigan niya ako.
“Hindi pa tapos ’to.”
Sa unang pagkakataon sa loob ng apat na taon, hindi ako umatras.
“Para sa akin, tapos na.”
—
Dinala ako sa ospital.
Hindi malubha ang sugat ko, ngunit namaga ang pulso at may hiwa sa sentido.
Nasa emergency room pa ako nang biglang bumukas ang pinto.
Si Adrian.
Wala na ang suit jacket niya.
Basang-basa ang buhok.
Maputla ang mukha.
Parang tumakbo siya mula Makati hanggang Parañaque.
Nang makita niya ako, huminto siya.
Hindi siya agad lumapit.
Tumingin lang siya sa akin.
At unti-unting namula ang mga mata niya.
“Isabella…”
Hindi ko siya sinagot.
Lumapit siya ng isang hakbang.
“Naalala ko…”
Tumawa ako nang mahina.
Hindi dahil masaya ako.
Kundi dahil nakakapagod na.
“Congratulations.”
Napapikit siya.
“Naalala ko yung unang gabi na sinaktan ka ni Marco.”
“Naalala ko kung paano kita sinundo.”
“Naalala ko na nangako akong poprotektahan kita.”
Napatingin ako sa kaniya.
“Pero ikaw rin ang nagbigay sa kaniya ng address ko.”
Parang may sumuntok sa dibdib niya.
Hindi siya makasagot.
Tumulo ang luha niya.
“Alam ko.”
“Hindi ko alam kung paano ko nagawa iyon.”
“Pero ginawa mo.”
“Isabella—”
“Adrian.”
Mahina ang boses ko.
Pero malinaw.
“Ang pagbalik ng alaala mo ay hindi pambura sa ginawa mo noong wala iyon.”
Tahimik siya.
“Hindi ako puwedeng bumalik sa iyo dahil lang naalala mo akong mahal mo.”
“Dahil sa isang taon na hindi mo ako naalala…”
Huminga ako nang malalim.
“…natutunan kong dapat mahalin ko rin ang sarili ko.”
Parang gusto niyang lumapit.
Pero hindi niya ginawa.
Sa halip, umatras siya.
At sa unang pagkakataon mula nang mawala ang alaala niya, sinabi niya ang bagay na matagal ko nang hinihintay—
hindi “bumalik ka.”
Hindi “patawarin mo ako.”
Kundi:
“Anong kailangan mong gawin ko para maging ligtas ka?”
Tumingin ako sa kaniya.
“Lumayo ka muna sa akin.”
Namutla siya.
Pero tumango.
“Oo.”
Kinabukasan, umalis ako papuntang Cebu.
At hindi niya ako pinigilan.
—
Tatlong buwan ang lumipas.
May trabaho na ako sa isang design firm sa Cebu Business Park.
May maliit akong apartment.
May mesa.
May halaman sa bintana.
May mga larawan sa dingding.
At sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon—
may laman ang refrigerator ko.
Isang umaga, may dumating na sobre.
Walang bulaklak.
Walang regalo.
Isang dokumento lang.
Final restraining order laban kay Marco.
Kasama ang kopya ng kasong isinampa laban sa kaniya.
Sa huling pahina, may maikling sulat-kamay.
【Hindi ito para patawarin mo ako. Ginagawa ko ito dahil dapat noon ko pa ginawa. — Adrian】
Matagal kong tinitigan iyon.
Pagkatapos ay itinupi ko ang papel.
At sa unang pagkakataon—
hindi ako umiyak dahil kay Adrian.
Ngumiti ako dahil sa sarili ko.
Akala ko iyon na ang pagtatapos namin.
Hindi ko alam—
makalipas ang isang taon, magkikita kami muli sa lugar kung saan nagsimula ang lahat.
At sa pagkakataong iyon…
ako na ang pipili kung may lugar pa ba siya sa buhay ko.
BAHAGI 3 — NANG BUMALIK ANG LAHAT, HINDI NA AKO ANG BABAENG INIWAN NIYA
Isang taon matapos akong umalis ng Maynila, bumalik ako sa Ateneo para magsalita sa isang alumni event.
Dati, kapag pumapasok ako sa campus, si Adrian agad ang naaalala ko.
Ang waiting shed kung saan niya ako unang kinausap.
Ang maliit na café kung saan kami nag-away dahil ayaw niyang hayaang ako ang magbayad.
Ang hallway kung saan niya ako sinabihan, sa pinaka-awkward na paraan:
“Pwede bang ikaw na lang ang makasama ko hanggang pagtanda?”
Noon, natawa ako.
Ngayon, ang mga lugar na iyon ay alaala na lang.
Hindi na sugat.
Pagkatapos ng talk ko, lumabas ako ng auditorium.
At doon ko siya nakita.
Nakatayo sa ilalim ng puno.
Si Adrian.
Mas payat siya.
Mas tahimik.
Wala ang kumpiyansang dati niyang dala na parang pag-aari niya ang buong mundo.
Nang magtagpo ang mga mata namin, hindi siya lumapit agad.
Hinintay niyang ako ang magdesisyon.
Ako ang unang nagsalita.
“Bakit ka nandito?”
“Invited din ang company namin.”
Tumango ako.
Tahimik.
Pagkatapos ay napansin ko ang hawak niyang paper bag.
Ensaymada.
Napatingin ako sa kaniya.
Bahagya siyang ngumiti.
“Hindi para sa ’yo.”
Tumaas ang kilay ko.
“Good.”
“Para sa nanay ko. Pinabili niya ako.”
Napatawa ako nang hindi sinasadya.
At iyon ang unang beses naming nagtawanan mula nang maaksidente siya.
Hindi romantiko.
Hindi dramatic.
Pero totoo.
—
Nagkape kami.
Hindi dahil gusto kong makipagbalikan.
Kundi dahil napagtanto kong hindi na ako natatakot na makaupo sa harap niya.
Sinabi niya sa akin ang nangyari matapos akong umalis.
Tuluyan nang bumalik ang alaala niya ilang linggo pagkatapos ng gabing iyon.
Hindi sabay-sabay.
Pira-piraso.
May mga umagang paggising niya, biglang naaalala niya kung paano ako matulog habang nakapatong ang paa sa binti niya.
May araw na naamoy niya ang strawberry shampoo sa supermarket at bigla siyang napaupo sa aisle dahil naalala niyang iyon ang ginagamit ko noong college.
May gabing binuksan niya ang lumang laptop.
Nakita niya ang folder na pinangalanang:
【Our House】
Nandoon ang plano ng bahay sa Laguna.
At sa isang audio recording, narinig niya ang sarili niyang boses.
“Isabella, kapag nag-away tayo balang araw, huwag mo akong hayaang matulog nang galit ka.”
Tahimik si Adrian habang ikinukuwento iyon.
“Pinakamasakit,” sabi niya, “yung maalala ko kung gaano kita kamahal dati habang alam kong ako rin ang taong gumawa sa ’yo ng mga bagay na hindi dapat ginagawa kahit sa estranghero.”
Hindi ako sumagot.
Nagpatuloy siya.
“Tinanggal ko si Camille sa project.”
Napatingin ako sa kaniya.
Agad niyang nilinaw.
“Hindi dahil sa ’yo.”
“May internal investigation sa data leak. Lumabas na ilang pagkakamali niya ang itinago ko dahil pinapaboran ko siya.”
“Tinanggap ko ang disciplinary action ng board.”
“Bakit mo sinasabi sa akin?”
“Hindi para humingi ng credit.”
Tumingin siya sa tasa niya.
“Gusto ko lang malaman mong sinubukan kong ayusin ang mga bagay na sinira ko kahit wala kang balak bumalik.”
Iyon ang pinagkaiba ng Adrian sa harap ko at ng lalaking humabol noon sa ospital.
Hindi na niya hinihingi ang kapatawaran bilang kapalit ng pagbabago.
Nagbabago siya kahit walang garantiya.
At iyon—
hindi ko inaasahang makikita ko.
—
Hindi kami nagbalikan pagkatapos ng araw na iyon.
Minsan lang kaming nagkikita.
Kapag pareho kaming nasa Maynila.
Minsan nagkakape.
Minsan kumakain kasama ang mga dating kaibigan.
Walang bulaklak.
Walang grand gestures.
Walang pagmamakaawa.
Si Adrian ang nagtakda ng hangganan.
“Kapag sinabi mong ayaw mo, titigil ako.”
At tumigil nga siya.
Noong birthday ko, isang message lang:
【Happy birthday. Sana tahimik at masaya ang araw mo.】
Walang “miss kita.”
Walang “balikan mo ako.”
At nakakagulat—
doon ko siya unti-unting nakilala muli.
Hindi bilang lalaking minahal ko noon.
Hindi bilang lalaking nanakit sa akin.
Kundi bilang isang taong pinipiling maging mas mabuti kaysa sa pinakamasamang bersyon ng sarili niya.
—
Samantala, nahatulan si Marco.
May sapat na ebidensya mula sa CCTV ng building, medical records, screenshots ng messages, at mga dating report na dati kong hindi tinutuloy dahil sa takot.
Sa araw ng sentencing, hindi ako nag-iisa.
Katabi ko si Tita Teresa.
Hindi si Adrian.
Pinili kong hindi siya isama.
Ang laban na iyon ay akin.
Nang ilabas si Marco mula sa courtroom, tumingin siya sa akin.
Dati, sapat na ang tinging iyon para manginig ang mga kamay ko.
Ngayon—
wala akong naramdaman.
Hindi galit.
Hindi takot.
Wala.
Doon ko naintindihan kung ano talaga ang kalayaan.
Hindi iyong wala nang taong nanakit sa iyo.
Kundi iyong wala na silang kapangyarihang kontrolin ang tibok ng puso mo.
Paglabas ko ng korte, may message si Adrian.
【Tapos na ba?】
Sumagot ako.
【Oo.】
【Okay ka?】
Matagal akong tumingin sa screen.
Pagkatapos ay nag-type ako.
【Oo. Totoo na ngayon.】
Ang reply niya:
【Good. Proud ako sa ’yo.】
Wala nang iba.
At sa kakaibang paraan, iyon ang pinakanakapagpagaan ng loob ko.
—
Lumipas ang isa pang taon.
Nagbukas ako ng sarili kong maliit na interior design studio sa Cebu.
Pinangalanan ko itong Balay Isla.
Sabi ni Tita Teresa, corny daw.
Sabi ko, gusto ko.
Dahil ang “balay” ay tahanan.
At matagal bago ko natutunang ang tahanan ay hindi palaging isang tao.
Minsan, ikaw mismo.
Sa opening day, maraming dumating.
Clients.
Kaibigan.
Dating officemates.
Pamilya.
At sa bandang hapon, may isang lalaking nakatayo sa labas.
White polo.
Rolled sleeves.
May hawak na isang maliit na paso ng strawberry plant.
Si Adrian.
Napailing ako.
“Akala ko ba walang grand gestures?”
Tiningnan niya ang halaman.
“Hindi naman grand. Maliit lang.”
Napatawa ako.
“Bakit strawberry?”
“Dahil dati gusto mong puno lagi ang refrigerator natin ng strawberries.”
Tumigil siya.
Pagkatapos ay itinama ang sarili.
“Ang refrigerator mo.”
Napansin ko iyon.
Hindi “atin.”
Hindi niya ipinapalagay na may puwesto siya.
Kahit pagkatapos ng dalawang taon.
Tinanggap ko ang paso.
“Salamat.”
Ngumiti siya.
“Congratulations, Isabella.”
“Salamat.”
Tumalikod na sana siya.
Hindi ko alam kung ano ang pumasok sa isip ko.
Tinawag ko siya.
“Adrian.”
Lumingon siya.
“May dinner kami mamaya.”
“Okay.”
“Kung…”
Tumigil ako.
Nakakainis.
Dalawang taon akong natutong maging independent, pero nahihirapan pa rin akong sabihin ang simpleng bagay na ito.
“…kung wala kang plano, pwede kang sumama.”
Hindi agad siya sumagot.
Parang natatakot siyang mali ang marinig niya.
“Invited ako?”
“Oo.”
“Bilang?”
Napakunot-noo ako.
“Bisita.”
Tumango siya agad.
“Bisita. Sige.”
Ngumiti ako.
“Wag kang assuming.”
“Hindi.”
Pero nakita kong namula ang mata niya.
—
Hindi naging mabilis ang pangalawang pagkakataon namin.
Anim na buwan pa bago ako pumayag sa unang totoong date.
Isang taon bago ko muling hinawakan ang kamay niya.
At halos dalawang taon bago niya tinanong kung maaari niya akong ligawan ulit.
Hindi “balikan.”
Ligawan.
Mula simula.
Sinabi ko:
“Walang garantiya.”
Sumagot siya:
“Alam ko.”
“Baka hindi kita mapatawad nang buo.”
“Alam ko.”
“May araw na maaalala ko pa rin ang ginawa mo.”
“May karapatan ka.”
Tinitigan ko siya.
“Bakit mo pa rin gustong subukan?”
Matagal bago siya sumagot.
“Dahil dati minahal kita na parang sigurado akong hindi kita mawawala.”
“Ngayon gusto kitang mahalin nang alam kong araw-araw kailangan kong maging taong karapat-dapat mong piliin.”
Hindi ako agad nagsalita.
Pagkatapos ay iniabot ko ang kamay ko.
“Okay.”
Iyon lang.
Pero ngumiti siya na parang binigyan ko siya ng buong mundo.
—
Makalipas ang tatlong taon, bumalik kami sa Tagaytay.
Hindi para balikan ang lugar ng aksidente.
Hindi rin para burahin ang nangyari.
Doon lang kasi namin gustong magpakasal.
Maliit ang seremonya.
Si Tita Teresa ang umiiyak nang pinakamalakas.
Ang nanay ni Adrian ang pangalawa.
Walang dalawang daang bisita.
Walang ballroom.
Walang media.
Walang business partners.
Mga taong mahal lang namin.
Bago magsimula ang ceremony, lumapit sa akin si Adrian.
May hawak siyang maliit na kahon ng ensaymada.
Napatawa ako.
“Huwag mong sabihing…”
“Relax. Wala nang singsing sa loob.”
Binuksan ko.
May maliit na papel.
Sulatan niya.
【Noong una kitang pinangakuan ng tahanan, akala ko bahay ang ibig sabihin noon. Ngayon alam kong ang tahanan ay lugar kung saan ligtas kang maging ikaw. Hindi kita hinihiling na maging tahanan ko. Hinihiling kong payagan mo akong tumulong bumuo ng isang tahanang pareho nating pipiliin araw-araw.】
Napaluha ako.
“Ang haba.”
Kinabahan siya.
“Masama ba?”
“Corny.”
“Mana kay Tita Teresa.”
Napatawa ako habang umiiyak.
Pagkatapos ay hinawakan ko ang kamay niya.
Sa pagkakataong iyon—
walang takot.
Walang utang na loob.
Walang nakaraan na pinipilit burahin.
Pinili ko siya hindi dahil bumalik ang alaala niya.
Hindi dahil walong taon niya akong minahal noon.
At lalong hindi dahil matagal akong naghintay.
Pinili ko siya dahil pagkatapos masira ang lahat, natutunan niyang hindi sapat ang sabihing mahal niya ako.
Kailangan niya akong igalang.
Protektahan ang hangganan ko.
Panagutan ang kasalanan niya.
At hayaan akong pumili.
Nang tanungin kami ng pari kung handa ba kaming magsimula muli, tumingin ako kay Adrian.
Ngumiti siya.
Hindi niya hinigpitan ang hawak niya sa kamay ko.
Hinintay niya lang ako.
At ako mismo ang lumapit.
“Opo.”
Sa reception, may isang malaking refrigerator sa gilid ng private villa.
Binuksan ko.
Punô ng strawberries.
Napalingon ako kay Adrian.
“Seriously?”
Nagkibit-balikat siya.
“May rule tayo.”
“Anong rule?”
Kumuha siya ng isang strawberry.
Kinagat ang ilalim.
Pagkatapos ay iniabot sa akin ang pinakamatamis na dulo.
“Sa ’yo pa rin ang pinakamagandang parte.”
Napangiti ako.
Sa labas, nagsimulang umulan.
Mahina lang.
Walang bagyo.
Walang sirena.
Walang takot.
Dati, akala ko ang pinakamagandang ending ay iyong maalala niya ulit kung gaano niya ako kamahal.
Nagkamali ako.
Ang pinakamagandang ending pala—
ay iyong araw na hindi ko na kailangan ang alaala niya para malaman ang halaga ko.
At nang piliin ko siyang mahalin muli,
ginawa ko iyon hindi bilang babaeng minsang iniwan niya.
Kundi bilang babaeng natutong umalis—
at malayang piniling bumalik.
