Ibinenta ko ang anim na buwan ng buhay ko sa dati kong minamahal para mailigtas ang tatay ko.

Ibinenta ko ang anim na buwan ng buhay ko sa dati kong minamahal para mailigtas ang tatay ko.

Ibinenta ko ang anim na buwan ng buhay ko sa dati kong minamahal para mailigtas ang tatay ko. Akala ko isa lang itong pekeng engagement—hanggang sa gabing binuksan ko ang ipinagbabawal na silid sa ikatlong palapag, nakita ko ang wedding gown, mga litrato kong nakatakip sa buong dingding… at ang huling larawan ang tuluyang nagpalamig sa dugo ko.

Bahagi 1

Tatlong araw matapos maospital ang tatay ko dahil sa utang na mahigit ₱6 milyon, nakatanggap ako ng tawag mula sa lalaking limang taon ko nang pilit na hindi binabanggit ang pangalan.

“Mag-impake ka.”

Napakalamig ng boses niya kaya akala ko mali ang narinig ko.

“Alas-otso mamayang gabi, may sasakyan na susundo sa iyo. Sa loob ng anim na buwan, sa bahay ko ka titira.”

Mahigpit kong hinawakan ang cellphone.

“Ano ang gusto mo?”

Ilang segundo siyang natahimik sa kabilang linya.

Pagkatapos, mahina siyang tumawa.

Isang napakaikling tawa.

Pero sapat iyon para manlamig ang mga palad ko.

“Kailangan mo ng pera para sa ospital ng tatay mo.”

“Kailangan ko naman ng babaeng magpapanggap na fiancée ko sa harap ng pamilya ko.”

“Patas lang.”

Huminto siya sandali.

“₱8 milyon. Anim na buwan.”

“Pagkatapos ng anim na buwan, wala na tayong pakialam sa isa’t isa.”

Pumikit ako.

Limang taon na ang nakalipas, ako ang nakipaghiwalay.

Ako rin ang biglang nawala ilang araw bago niya ako balak pakasalan.

At makalipas ang limang taon, ibinebenta ko ngayon ang anim na buwan ng buhay ko sa mismong lalaking iyon.

Isa lang ang isinagot ko.

“Sige.”

Dinala ako ng itim na SUV sa mga kalsadang kumikislap sa ilaw ng lungsod bago ito huminto sa harap ng isang malaking bahay na nakahiwalay sa likod ng matataas na puno.

Isang may-edad na kasambahay ang lumabas para salubungin ako.

Matagal niya akong tinitigan.

May kakaiba sa mga mata niya kaya ako na mismo ang umiwas.

“Miss Mara?”

Tumango ako.

Agad niyang kinuha ang maleta ko.

“Inihanda na ni Sir Adrian ang kuwarto ninyo sa second floor.”

Napahinto ako.

“Siya mismo ang naghanda?”

Hindi siya sumagot.

Bahagya lang siyang ngumiti.

Sinundan ko siya paakyat.

Sa pinakadulo ng hallway, binuksan niya ang pinto.

Sa sandaling bumukas ang ilaw, tuluyan akong natigilan.

Hindi naman sobrang marangya ang kuwarto.

Pero bawat detalye roon ay tila kutsilyong humihiwa sa mga alaala ko.

Kulay cream ang mga dingding.

May mababang bookshelf sa tabi ng bintana.

May malambot na armchair na may footrest.

At sa ibabaw ng bedside table…

may moon-shaped lamp.

Noong dalawampung taong gulang ako, mahirap pa si Adrian.

Isa siyang estudyanteng nagde-deliver ng pagkain sa gabi para mabayaran ang tuition niya.

Minsan, nakahiga kaming dalawa sa rooftop ng dormitoryo habang naghahati sa isang pirasong tinapay.

Sinabi ko sa kanya noon:

“Kapag nagkaroon ako ng sarili kong bahay, hindi ko kailangan ng malaking kuwarto.”

“Gusto ko lang ng malawak na bintana, bookshelf, upuang puwede kong tambayan habang nagbabasa, at ilaw na hugis buwan.”

Tumawa si Adrian noon.

“Ang hirap-hirap na nga natin, ang dami mo pang hinihingi.”

Sinipa ko nang bahagya ang binti niya.

Hinila niya ako palapit sa dibdib niya.

“Sige.”

“Pag yumaman ako, ipapagawa ko sa iyo.”

Nakalimutan ko na ang pangakong iyon.

O mas tamang sabihin—

pinilit kong kalimutan.

Pero ang kuwartong nasa harap ko ngayon ay eksaktong katulad ng pangarap ng dalawampung taong gulang na ako.

Napatawa ako nang mapait.

Imposible.

Si Adrian ngayon ang namamahala sa isa sa pinakamalalaking kumpanya sa bansa.

Samantalang ako ang dating girlfriend na iniwan siya noong wala pa siyang kahit ano.

Baka para sa ibang babae talaga ang kuwartong ito.

Nagkataon lang na dito ako inilagay.

Bahagyang gumaan ang dibdib ko sa isip na iyon.

Hanggang sa binuksan ko ang drawer ng bedside table.

May isang kahon ng gamot para sa sikmura.

Eksaktong brand na lagi kong ginagamit noon.

Agad kong isinara nang malakas ang drawer.

Tama na.

Hindi na ako dapat mag-isip pa.

Halos ala-una na ng madaling-araw pero hindi pa rin ako makatulog.

Bumaba ako para kumuha ng tubig.

Pagdating ko sa hagdan, narinig kong bumukas ang main door.

Kakauwi lang ni Adrian.

Naka-itim siyang polo.

Bahagyang gusot ang kuwelyo.

Halatang pagod ang mukha.

Ang assistant niya ay nasa likuran niya.

“Sir, wala pa kayong kinakain mula tanghali. Sabi ng doktor—”

“Umuwi ka na.”

Malamig siyang pinutol ni Adrian.

Nakita ako ng assistant niya at agad na tumahimik bago umalis.

Tumingala si Adrian.

Nagtagpo ang mga mata namin.

Biglang bumigat ang hangin.

“Bakit gising ka pa?”

“Nauuhaw ako.”

Tumalikod ako.

Pero sa sandaling iyon, nakita kong madiing idiniin ni Adrian ang kamay sa tiyan niya.

Namumutla siya.

Hindi ko na napigilan ang sarili ko.

“Masakit na naman ang sikmura mo?”

Tumingin siya sa akin.

Hindi ko namalayang nasa kusina na pala ako.

“Hanggang ngayon hindi ka pa rin marunong kumain sa tamang oras?”

Binuksan ko ang refrigerator at kumuha ng gatas.

“Painitin ko para sa—”

“Mara.”

Mababa ang boses niya sa likuran ko.

“Huwag.”

Natigil ang kamay ko.

“Ako lang naman—”

“Huwag kang magkunwaring nag-aalala sa akin.”

Dahan-dahan akong humarap.

Nasa likuran ko na pala si Adrian.

Isang hakbang pasulong.

Isang hakbang paatras ako.

Hanggang sa sumayad ang likod ko sa kitchen counter.

Ipinatong niya ang isang kamay sa ibabaw ng mesa sa tabi ko, halos ikinukulong ako sa pagitan ng katawan niya at ng malamig na countertop.

Napakalapit niya.

Sobrang lapit na kitang-kita ko ang pulang mga ugat sa mga mata niya.

“Nakalimutan mo na ba ang kasunduan?”

“Anim na buwan.”

“Magpapanggap kang fiancée ko kapag kasama natin ang pamilya ko.”

“Kapalit noon, babayaran ko ang utang ng tatay mo.”

“Iyon lang.”

Kinagat ko ang labi ko.

“Ano ba sa tingin mo ang ginagawa ko?”

Mapait siyang ngumiti.

“Magaling ka kasing magpaniwala sa ibang tao na totoo ang nararamdaman mo.”

Parang may kamay na biglang pumiga sa puso ko.

Limang taon na ang nakalipas, ang huling sinabi ko sa kanya ay:

“Hindi naman talaga kita minahal.”

Akala ko noon, iyon lang ang paraan para tuluyan niya akong bitawan.

Hindi ko inakalang pagkalipas ng limang taon, ang sarili kong kasinungalingan ang babalik para saktan ako.

Ibinalik ko ang karton ng gatas.

“Huwag kang mag-alala.”

“Hindi ako lalampas sa papel ko.”

“Mula bukas, hindi ko kakalimutang isa lang akong babaeng binayaran mo.”

Lalampasan ko na sana siya nang bigla niyang hawakan ang pulsuhan ko.

Isang segundo lang.

Pagkatapos ay agad niya akong binitawan na parang napaso.

“Mara.”

Hindi ako lumingon.

Matagal siyang nakatayo sa likuran ko.

Pagkatapos ay mahina niyang sinabi:

“Huwag kang papasok sa kuwarto sa pinakadulo ng hallway sa third floor.”

Natigilan ako.

“Bakit?”

“Wala kang kinalaman doon.”

Dalawang araw pagkatapos, isinama ako ni Adrian sa hapunan kasama ang pamilya niya.

Sa harap nila, perpekto ang pagiging malamig niya.

Hindi niya hinawakan ang kamay ko.

Halos hindi rin niya ako tinitingnan.

Nang tanungin lang siya ng nanay niya—

“Kailan ninyo balak magpakasal?”

doon niya inilagay ang kamay sa likod ng upuan ko.

“Hindi pa nagmamadali.”

Biglang tumawa ang babaeng nakaupo sa tapat namin.

Kilala ko siya.

Si Bianca Villanueva.

Anak ng isa sa pinakamalaking business partners ng pamilya.

At ang babaeng dalawang taon nang laging ipinapares ng media kay Adrian.

Tiningnan niya ako mula ulo hanggang paa.

“Narinig ko, Ate Mara, dati na raw kayong naging magkasintahan ni Adrian?”

Natigil ang kutsara ko.

Nagbago ang mukha ng nanay ni Adrian.

Malamig na sumagot si Adrian.

“Matagal nang tapos iyon.”

Ngumiti pa rin si Bianca.

“Nagtatanong lang naman ako.”

“Kasi pagkatapos siyang iwan ni Ate Mara limang taon na ang nakalipas, halos mamatay si Adrian sa ospital.”

Bigla akong napatingala.

Natahimik ang buong mesa.

Malakas na ibinaba ni Adrian ang baso niya.

“Bianca.”

Pero hindi siya tumigil.

“Hindi mo alam?”

“Noong gabing nawala ka, hinanap ka niya sa gitna ng bagyo.”

“Nahulog sa bangin ang sasakyan niya.”

“Tatlong araw siyang walang malay.”

Parang nagyelo ang dugo ko.

Tumingin ako kay Adrian.

Pero iniwas niya ang tingin niya sa akin.

Bahagyang yumuko si Bianca.

“Ah, isa pa pala.”

“Yung kuwarto sa pinakadulo ng hallway sa third floor…”

Biglang tumayo si Adrian.

“Tama na!”

Pero huli na.

Diretsong tumingin sa akin si Bianca.

“Hindi mo talaga alam kung ano ang nasa loob?”

Hindi ako nakatulog nang gabing iyon.

Halos alas-tres ng madaling-araw nang tumayo ako sa harap ng pinto sa third floor.

Nanginginig ang kamay ko nang hawakan ko ang doorknob.

Hindi pala nakakandado.

Unti-unting bumukas ang pinto.

Binuksan ko ang ilaw.

At tuluyan akong nanigas.

Puno ng mga litrato ko ang buong kuwarto.

Larawan ko noong dalawampung taong gulang ako.

Larawan kong kumakain ng ice cream.

Larawan kong natutulog sa bus.

Larawan kong nakatayo sa ilalim ng ulan.

Pati larawan ko noong araw na iniwan ko siya.

Sa gitna ng kuwarto ay isang wedding gown na nasa loob pa rin ng glass case.

Sa tabi nito—

isang singsing.

At isang lumang sobre na naninilaw na sa tagal.

Nanginginig kong binuksan iyon.

Sa loob ay ang medical test results ng tatay ko limang taon na ang nakalipas.

Kasama ang resibo ng hospital bill.

Nagbayad: Adrian Reyes.

At ang petsa—

isang araw bago ako nakipaghiwalay sa kanya.

Sa likod ng papel ay may sulat-kamay na pamilyar na pamilyar sa akin.

【Binayaran ko na ang buong operasyon ng tatay niya. Huwag ninyong ipaalam kay Mara. Iisipin na naman niyang pabigat siya.】

Parang sumabog ang utak ko.

Kung si Adrian pala ang nagbayad ng hospital bill noon…

ano iyong perang sinabi ng nanay ko na kinailangan niyang hiramin mula sa ibang tao para mailigtas ang tatay ko?

Saan nanggaling iyon?

Sa sandaling iyon, biglang nag-vibrate ang cellphone ko.

May mensahe mula sa hindi kilalang numero.

Isang litrato lang.

Sa litrato—

magkasamang nakaupo sa isang café ang nanay ko at si Bianca.

Sa gitna nila ay isang makapal na sobre.

Sa ilalim ng litrato ay may isang linya.

【Limang taon na ang nakalipas, tumanggap ng pera ang nanay mo para pilitin kang iwan si Adrian.】

Hindi pa ako nakakabawi ng hininga nang biglang may malamig na boses mula sa likuran ko.

“Mara.”

Mabilis akong lumingon.

Nakatayo si Adrian sa pintuan.

Maputla ang mukha niya.

Bumaba ang tingin niya sa mga papeles na hawak ko.

Unti-unting namula ang mga mata niya.

“Sinabi ko na sa iyo…”

“Huwag kang papasok sa kuwartong ito.”

Pero sa mismong sandaling iyon—

muling umilaw ang cellphone ko.

May pangalawang mensahe.

【Kung gusto mong malaman kung sino talaga ang dahilan kung bakit naaksidente si Adrian limang taon na ang nakalipas, pumunta ka bukas. Mag-isa ka.】

Kasama nito ang litrato ng sasakyang sinira ang brake system.

At ang taong nakayuko sa tabi ng kotse sa larawan…

ay ang sarili kong ina.

Bahagi 2

Hindi ko alam kung gaano katagal akong nakatitig sa litrato sa cellphone ko.

Ang babaeng nakayuko sa tabi ng sasakyan ni Adrian ay malinaw na malinaw.

Nanay ko.

“Hindi totoo ’yan.”

Halos bulong lang ang lumabas sa bibig ko.

Lumapit si Adrian, pero umatras ako.

“Huwag.”

Natigil siya.

“Alam mo ba ito?”

Ipinakita ko sa kanya ang screen.

Nang makita niya ang litrato, biglang nawala ang kulay sa mukha niya.

Doon ko nalamang hindi ito ang unang beses na nakita niya iyon.

“Alam mo.”

Hindi siya sumagot.

“Adrian, alam mo!”

“Mara—”

“Limang taon mo nang alam?”

Mahigpit niyang ipinikit ang mga mata.

“Hindi lahat.”

“Pero alam mong may kinalaman ang nanay ko?”

“May hinala ako.”

Parang may kung anong nabasag sa loob ko.

“Bakit hindi mo sinabi?”

“Dahil wala akong sapat na ebidensiya.”

“Hindi sapat?”

Itinaas ko ang cellphone.

“May larawan siya sa tabi ng sasakyan mo!”

“Ang litrato ay hindi nagpapatunay na siya ang sumira ng preno.”

Biglang humina ang boses niya.

“At ayokong sirain ang natitirang pamilya mo dahil lang sa hinala ko.”

Napatawa ako.

Mapait.

“Pamilya?”

“Kung totoo lahat ng ito, limang taon niya akong niloko.”

Hindi sumagot si Adrian.

Nakita ko sa mukha niya ang sakit na matagal niyang itinago.

“Bukas pupunta ako.”

“Mara, hindi.”

“Mag-isa ang sabi.”

“Lalong hindi.”

“Wala kang karapatang pigilan ako.”

Napakuyom ang panga niya.

“Siguro wala.”

Huminga siya nang malalim.

“Pero hindi kita hahayaang pumunta sa isang lugar na hindi natin alam kung sino ang naghihintay.”

Kinabukasan, pumunta pa rin ako.

Pero hindi ako nag-iisa.

Hindi sumama sa loob si Adrian.

Nasa kabilang gusali lamang siya kasama ang abogado at isang private investigator na matagal na palang tumitingin sa aksidente niya.

Ang lugar na ibinigay sa mensahe ay isang maliit na lumang café sa Quezon City.

Sa pinakadulong mesa, may babaeng naghihintay.

Hindi si Mama.

Si Bianca.

“Umupo ka.”

Hindi ako gumalaw.

“Ikaw ang nagpadala ng mga mensahe?”

“Oo.”

“Bakit?”

Tiningnan niya ako nang matagal.

“Dahil pagod na akong akuin ang kasalanang hindi naman lahat akin.”

Inilapag niya sa mesa ang isang maliit na voice recorder.

“Limang taon na ang nakalipas, gusto ng tatay ko na pakasalan ako ni Adrian.”

“Pero ikaw ang mahal niya.”

“Alam iyon ng pamilya ko.”

“At alam din iyon ng nanay mo.”

Napalunok ako.

“Ano ang ginawa niya?”

“Tinanggap niya ang pera.”

“Para ilayo ka kay Adrian.”

“Pero hindi siya ang sumira ng preno.”

Napahawak ako sa gilid ng mesa.

“Kung hindi siya… sino?”

Bago sumagot si Bianca, binuksan niya ang recorder.

Narinig ko ang boses ng nanay ko.

Mas bata.

Nanginginig.

【Sabi ninyo, kakausapin ninyo lang siya. Hindi kasama sa usapan ang sasakyan.】

Sumunod ang boses ng isang lalaki.

【Wala kang kailangang malaman. Kunin mo ang pera at siguraduhin mong mawala ang anak mo sa buhay ni Adrian.】

Nanigas ako.

Kilalang-kilala ni Bianca ang boses.

Dahil ama niya iyon.

“Ang tatay ko ang nag-utos.”

Namumula ang mga mata niya.

“Hindi niya gustong patayin si Adrian.”

“Gusto lang niyang matakot siya para tumigil sa paghahanap sa iyo.”

“Pero nawalan ng kontrol ang sasakyan.”

Hindi ako makahinga.

“Bakit ngayon mo lang sinabi?”

Tumingin siya sa akin.

“Dahil namatay ang tatay ko tatlong buwan na ang nakalipas.”

“At bago siya namatay…”

itinulak niya sa akin ang isang brown envelope.

“…iniwan niya ang buong confession.”

Sa loob ay bank transfer records.

Mga mensahe.

At pangalan ng mekanikong binayaran para galawin ang brake line.

Pero may isa pang dokumento.

Isang resibo.

₱2 milyon.

Bayad sa nanay ko.

Biglang tumunog ang cellphone ko.

Si Mama.

Hindi ko sinagot.

Makalipas ang ilang segundo, may text.

【Anak, alam kong malalaman mo rin. Patawad. Umuwi ka. Sasabihin ko ang lahat.】

At sa unang pagkakataon sa loob ng limang taon, naunawaan kong hindi lamang isang kasinungalingan ang sumira sa amin ni Adrian.

Maraming tao ang sabay-sabay na pumili para sa amin.

Pero ngayon—

kami na ang pipili kung ano ang gagawin sa katotohanan.

Bahagi 3

Pagdating ko sa bahay namin, nasa sala si Mama.

Mag-isa.

Wala ang tatay ko dahil nasa ospital pa rin siya para sa patuloy na gamutan.

Sa mesa sa harap ni Mama ay may isang lumang kahon.

Hindi niya ako sinalubong.

Hindi rin siya agad nagsalita.

Tumingin lang siya sa akin.

At nang makita niya ang brown envelope sa kamay ko, pumikit siya.

“Alam mo na.”

Hindi iyon tanong.

Umupo ako sa tapat niya.

“Gusto kong marinig mula sa iyo.”

Namuti ang mga daliri niya sa higpit ng pagkakahawak.

“Limang taon na ang nakalipas, malaki ang utang natin.”

“May operasyon ang tatay mo.”

“Akala ko mamamatay siya kapag hindi ako nakahanap ng pera.”

“Pero binayaran na ni Adrian.”

Napaiyak siya.

“Hindi ko alam.”

“Nilapitan ako ng ama ni Bianca bago ko nalaman na bayad na pala.”

“Sinabi niyang bibigyan niya ako ng ₱2 milyon kung ilalayo kita kay Adrian.”

“Tinanggap mo.”

“Oo.”

Isang salita.

Pero parang kutsilyo.

“Bakit?”

“Dahil natakot ako.”

“Sa ano?”

“Sa buhay na kasama siya.”

Napakunot ang noo ko.

“Mahina pa noon ang pamilya ni Adrian sa negosyo. Marami siyang kalaban. May mga taong ayaw sa kanya.”

“Akala ko kapag nanatili ka sa tabi niya, madadamay ka.”

Napailing ako.

“Kaya nagsinungaling ka?”

“Sinabi mong nanghiram tayo ng pera.”

“Sinabi mong kapag hindi ako nakipaghiwalay kay Adrian, mawawala sa atin ang bahay at hindi magagamot si Papa.”

Humagulgol siya.

“Akala ko iyon ang pinakamadaling paraan para umalis ka.”

“Pero hindi mo lang ako pinaalis.”

Nanginginig ang boses ko.

“Pinapaniwala mo akong kailangan kong sirain ang taong pinakamamahal ko para mailigtas ang pamilya natin.”

Wala siyang maisagot.

Ibinukas niya ang lumang kahon.

Nasa loob ang halos hindi nagalaw na pera.

Mga deposit slip.

At isang bankbook.

“Hindi ko ginastos.”

Napatingin ako sa kanya.

“Bakit?”

“Dahil noong nalaman kong si Adrian pala ang nagbayad sa operasyon ng tatay mo, gusto kong ibalik ang pera.”

“Pero natakot ako.”

“Natakot akong malaman mo ang ginawa ko.”

“Natakot akong mawala ka sa akin.”

Napaluha ako.

“Pero nawala pa rin ako, Ma.”

Hindi niya ako hinawakan.

Siguro alam niyang wala siyang karapatang gawin iyon.

“Mara…”

“Hindi kita kayang patawarin ngayon.”

Tumango siya habang umiiyak.

“Alam ko.”

“Pero hindi rin kita itatakwil.”

Doon siya tuluyang napahagulhol.

“Ang pera na iyan,” sabi ko, “gagamitin natin sa bayad sa ospital ni Papa at sa anumang legal na kailangang ayusin.”

“Pero mula ngayon, wala nang kasinungalingan.”

“Kahit masakit.”

Tumango siya.

Paglabas ko ng bahay, nasa kabilang bahagi ng kalsada ang kotse ni Adrian.

Nakasandal siya sa pinto.

Hindi siya lumapit agad.

Hinintay niya akong ako ang lumapit.

“Ayos ka lang?”

Umiling ako.

“Hindi.”

Tumango siya.

“Okay.”

Iyon lang.

Hindi niya sinabi na magiging maayos din ang lahat.

Hindi niya sinabi na kalimutan ko na.

At marahil iyon ang dahilan kung bakit bigla akong napaiyak.

Lumapit siya nang isang hakbang.

“Pwede ba?”

Ngayon, alam kong ang tinatanong niya ay kung maaari niya akong yakapin.

Tumango ako.

Dahan-dahan niya akong hinila palapit.

Limang taon.

Limang taon kaming nabuhay sa galit, kasinungalingan at maling akala.

At sa unang pagkakataon, hindi ko naramdaman na kailangan kong magpanggap.

“Adrian.”

“Hmm?”

“Bakit mo itinago ang kuwartong iyon?”

Nanigas ang katawan niya.

Pagkatapos ay napabuntong-hininga.

“Dahil nakakahiya.”

Napahiwalay ako sa kanya.

“Ano?”

“Limang taon kang wala.”

“Tapos may isang buong kuwarto ako na puno ng litrato mo.”

“Hindi ba nakakahiya iyon?”

Sa kabila ng lahat, natawa ako.

Unang totoong tawa ko mula nang bumalik ako sa bahay niya.

Napangiti rin siya.

Pero mabilis iyong nawala.

“Mara.”

“Ano?”

“Hindi kita binayaran para bumalik sa buhay ko.”

Tumingin ako sa kanya.

“Ang ₱8 milyon…”

“Utang iyon ng tatay mo.”

“Babayaran ko iyon kahit hindi ka pumayag sa kasunduan.”

“Kung ganoon, bakit mo ako pinatira sa bahay mo?”

Tahimik siya nang matagal.

“Dahil duwag ako.”

Napakurap ako.

“Hindi ko alam kung paano kita hihilingang bumalik.”

“Kaya gumawa ako ng kontrata.”

“Anim na buwan.”

“Akala ko sapat na iyon para malaman ko kung may pagkakataon pa akong makita ka araw-araw nang hindi kita hinihingan ng kahit ano.”

Naramdaman kong kumirot ang dibdib ko.

“Napakagaling mong businessman.”

“Oo.”

“Pero napakatanga mo sa pag-ibig.”

“Limang taon ko nang alam iyon.”

Muli akong natawa habang umiiyak.

Hindi kami nagkabalikan noong gabing iyon.

Hindi ganoon kadali.

Sa mga sumunod na linggo, ibinigay ni Bianca ang lahat ng dokumento sa abogado ni Adrian.

Ang mekanikong gumalaw sa sasakyan ay natagpuan at nagbigay ng pormal na salaysay.

Dahil patay na ang ama ni Bianca, hindi na siya maaaring humarap sa korte, pero naitala sa legal records ang nangyari.

Hindi itinago ni Bianca ang sarili niyang bahagi.

Inamin niyang noon ay alam niyang binabayaran ang nanay ko para ilayo ako kay Adrian, kahit hindi niya alam ang plano tungkol sa sasakyan.

Humingi siya ng tawad.

Hindi kami naging magkaibigan.

Pero hindi ko na rin siya itinuring na halimaw.

Minsan, ang isang tao ay maaaring makagawa ng mali nang hindi siya ang may gawa ng lahat ng kasamaan.

Si Mama naman ay nagsimulang pumunta sa counseling.

Hindi agad bumalik ang tiwala ko.

May mga araw na nakakapag-usap kami nang maayos.

May mga araw na hindi ko kayang tingnan siya.

Pero hindi na siya nagsinungaling.

At sa ngayon, sapat na muna iyon.

Makalipas ang halos dalawang buwan, nakalabas na sa ospital si Papa.

Doon ko nalaman ang isa pang bagay.

Hindi niya kailanman alam na tinanggap ni Mama ang pera.

Nang sabihin sa kanya ang totoo, dalawang araw niya itong hindi kinausap.

Pero sa huli, pinili rin niyang ayusin ang pamilya namin nang hindi nagkukunwaring walang nangyari.

At si Adrian?

Nanatili siyang nakakainis.

Hindi niya ako pinilit.

Hindi niya rin binanggit ang kontrata.

Tuwing umaga, magkasabay kaming nagkakape.

Tuwing gabi, magkaiba kami ng kuwarto.

Minsan nag-uusap kami tungkol sa trabaho.

Minsan tungkol sa nakaraan.

Minsan wala kaming pinag-uusapan.

Hanggang isang gabi, napansin kong malapit nang matapos ang anim na buwan.

Nasa terrace kami.

May hawak akong dalawang tasa ng mainit na gatas.

Tumingin siya sa tasa niya.

“Akala ko bawal kang mag-alala sa akin.”

“Hindi na ako binabayaran.”

Napangiti siya.

“May tatlong araw pa.”

“Fine.”

Kinuha ko sana ang tasa pabalik.

Mabilis niyang hinawakan.

“Hindi. Akin na ’to.”

Umupo ako sa tabi niya.

Tahimik ang lungsod sa ibaba.

“Anong gagawin natin pagkatapos ng tatlong araw?”

tanong ko.

Hindi siya agad sumagot.

“Kung gusto mong umalis, ihahatid kita.”

“Kung gusto mong manatili…”

Huminto siya.

“…hindi na bilang fiancée na nagpapanggap.”

Tumingin ako sa kanya.

“Ano naman ako?”

Ngayon siya ang tumingin sa akin nang diretso.

“Kung papayag ka…”

“Ang babaeng gusto kong ligawan ulit.”

Napatawa ako.

“Ligawan?”

“Simula sa umpisa.”

“Walang utang.”

“Walang kontrata.”

“Walang kondisyon.”

“Paano kung hindi kita sagutin?”

“Kaya kong maghintay.”

“Limang taon na nga akong naghintay.”

Nanahimik ako.

Pagkatapos ay ipinatong ko ang ulo ko sa balikat niya.

“Simulan natin sa isang buwan.”

“Ano?”

“Isang buwan na ligawan.”

“Kapag pangit performance mo, tanggal ka.”

Napangiti siya.

“Napakahirap mong cliente.”

“Problema mo na iyon.”

Tatlong buwan pagkatapos matapos ang kontrata, dinala niya ako sa rooftop ng dati naming dormitoryo.

Hindi na iyon dorm ngayon.

Renovated na ang gusali.

Pero halos pareho pa rin ang tanawin.

May dala siyang isang paper bag.

Sa loob ay dalawang pirasong tinapay.

Napatingin ako sa kanya.

“Talaga?”

Umupo siya sa tabi ko.

“Noong mahirap tayo, ito lang afford natin.”

“Ngayon marami ka nang pera.”

“Exactly.”

“Kaya gusto kong malaman kung sasamahan mo pa rin ako kahit tinapay lang ang pagkain.”

Napailing ako habang tumatawa.

Pagkatapos ay may inilabas siyang maliit na kahon.

Hindi iyong singsing sa third floor.

Bago.

Simple.

Walang engrandeng audience.

Walang media.

Walang pamilya.

Kami lang dalawa.

“Mara.”

Hindi siya lumuhod agad.

Hinawakan muna niya ang kamay ko.

“Limang taon na ang nakalipas, akala ko ang pinakamahirap na bagay ay ang mawala ka.”

“Hindi pala.”

“Mas mahirap palang malaman na pareho tayong nasaktan dahil hinayaan nating ibang tao ang magdesisyon para sa atin.”

“Kaya ngayon ayoko nang may magdesisyon para sa iyo.”

Binuksan niya ang kahon.

“Hindi ito utang.”

“Hindi ito kontrata.”

“Hindi ito anim na buwan.”

“Kapag sinabi mong hindi, tatanggapin ko.”

“Pero kung sinabi mong oo…”

Huminga siya nang malalim.

“…gusto kong ikaw mismo ang pumili sa akin.”

Tumulo ang luha ko.

At sa pagkakataong iyon, walang nanay.

Walang Bianca.

Walang utang.

Walang takot.

Ako lang.

At ang lalaking minsan kong itinulak palayo dahil akala ko iyon ang paraan para iligtas ang lahat.

“Oo.”

Napatitig siya sa akin.

“Sigurado?”

Tinapik ko ang balikat niya.

“Huwag mong sirain ang moment.”

Tumawa siya.

At saka lang siya lumuhod.

Isang taon pagkatapos noon, ikinasal kami.

Hindi sa malaking hotel.

Hindi sa harap ng daan-daang business partners.

Sa isang maliit na garden lamang, kasama ang mga taong pinili naming naroon.

Dumalo si Mama.

Tahimik siyang umiyak habang naglalakad ako papunta kay Adrian.

Hindi pa rin perpekto ang relasyon namin.

May mga sugat na kailangan ng panahon.

Pero bago magsimula ang ceremony, lumapit siya sa akin.

“Anak.”

Humawak siya sa kamay ko.

“Salamat dahil binigyan mo ako ng pagkakataong itama ang kaya ko pang itama.”

Ngumiti ako.

“Hindi ibig sabihin na nakalimutan ko.”

“Alam ko.”

“Pero pinipili kong hindi mabuhay habambuhay sa galit.”

Umiyak siya.

At niyakap ko siya.

Sa reception, napansin kong nawawala si Adrian.

Natagpuan ko siya sa isang tahimik na bahagi ng garden.

May hawak siyang lumang litrato.

Iyong larawan ko noong dalawampung taong gulang ako, nakaupo sa rooftop habang kumakain ng tinapay.

“Dinala mo pa talaga?”

“Favorite ko.”

Tumabi ako sa kanya.

“Nasaan na iyong mga litrato sa third floor?”

“Nandoon pa.”

“Pati wedding gown?”

“Tinalikuran na natin iyon.”

“Bakit hindi mo itapon?”

Ngumiti siya.

“Dahil bahagi iyon ng buhay natin.”

“Hindi ko gustong burahin ang limang taon.”

“Gusto ko lang siguraduhin na hindi na tayo doon nakatira.”

Napatingin ako sa kanya.

At doon ko naintindihan.

Ang masayang katapusan ay hindi nangangahulugang walang nangyaring masama.

Hindi ibig sabihin na nawawala ang mga kasinungalingan, pagtataksil, galit at sugat kapag sinabi mong pinatawad mo na.

Ang masayang katapusan ay kapag natutunan mong hindi kailangang ang pinakamasakit na bahagi ng kuwento mo ang maging huling pahina.

Hinawakan ko ang kamay ni Adrian.

Sa malayo, tinatawag kami ng photographer.

“Sir! Ma’am! Picture na po!”

Tumayo ako.

Pero bago kami bumalik sa mga bisita, hinila ako ni Adrian nang marahan.

“Mara.”

“Ano?”

“May isa pa pala akong problema.”

“Ano na naman?”

“Yung kuwarto mo sa bahay.”

“Ano?”

“Gusto mo pa rin ba ng bookshelf, malaking bintana, armchair at moon-shaped lamp?”

Napangiti ako.

“Adrian.”

“Hmm?”

“Hindi ko na kailangan ng dream room.”

Bahagyang bumagsak ang mukha niya.

“Ah.”

Lumapit ako at bumulong.

“Dream house na ang gusto ko.”

Napatitig siya sa akin nang dalawang segundo.

Pagkatapos ay natawa siya nang malakas.

At habang sabay kaming naglalakad pabalik sa liwanag ng garden, mahigpit niyang hinawakan ang kamay ko.

Hindi na dahil kailangan naming magpanggap.

Hindi dahil may pamilyang nanonood.

Hindi dahil may kontrata.

Kundi dahil pagkatapos ng limang taong puno ng maling desisyon ng ibang tao—

sa wakas,

kami na mismo ang pumili sa isa’t isa.