Umuwi Ako Mula Davao at Nadatnan Ko ang Kabit ng Asawa Ko Kasama ang Kambal Nila sa Bahay na Ako ang Nagbayad—Hindi Nila Alam, Isang Pangalan Lang ang Nasa Titulo
Pag-uwi ko matapos ang labing-apat na buwan sa Davao, may ibang babaeng natutulog sa master bedroom ko.
May kambal siyang anak sa asawa ko.
At habang nakaupo ako sa guest room na parang bisita sa sarili kong bahay, isang tanong lang ang sinabi ng abogado ko:
“Leah… sigurado ka bang alam ng asawa mo kung kanino talaga nakapangalan ang titulo ng bahay?”
Ako si Leah Mendoza, thirty-four years old, physical therapist sa isang private rehabilitation hospital sa Pasig.
Labing-apat na buwan akong nasa Davao para sa advanced rehabilitation training na matagal kong pinaghirapan.
Hindi madali ang umalis.
Anim na taon na kaming kasal ng asawa kong si Paolo Mendoza.
Bago ako bumiyahe, halos gabi-gabi niya akong yakap habang sinasabing,
“Magtiis lang tayo. Para rin naman sa future natin ito.”
Kaya naniwala ako.
Sa bawat pagod ko sa Davao, iniisip kong may inuuwian akong asawa.
May tahanan.
May buhay na hinihintay akong balikan.
Kaya noong biglang napaaga ng isang araw ang flight ko pabalik sa Manila, naisip kong sorpresahin si Paolo.
Hindi ko siya tinawagan.
Dumaan pa ako sa isang mall sa Makati para bumili ng imported na relo na matagal na niyang gustong-gusto.
Mahigit ₱65,000 iyon.
Mahal.
Pero naisip ko, deserve niya.
Akala ko kasi matapat siyang naghihintay sa akin.
Pagdating ko sa bahay namin sa Cainta, ako pa mismo ang nagbukas ng gate gamit ang lumang susi ko.
Tahimik sa labas.
Pero nang buksan ko ang pinto—
may babaeng nakaupo sa sofa.
May sanggol na babae sa kandungan niya.
At sa tabi niya, may isang sanggol na lalaki sa crib.
Napatingin siya sa akin.
Hindi siya mukhang nagulat.
Sa halip, ngumiti pa siya.
“Ma’am Leah? Nakauwi ka na pala.”
Parang huminto ang paligid.
Hindi ko siya kilala.
Pero kilala niya ako.
At ang mas masakit—
suot niya ang kuwintas na minsang nakita ko sa isang jewelry store sa Greenbelt.
Simple lang iyon pero eleganteng diamond pendant.
Noong wedding anniversary namin, pabirong sinabi kong gusto ko iyon.
Tumawa si Paolo.
“₱42,000 para sa kuwintas? Sayang lang pera.”
Kaya hindi ko na binanggit ulit.
Ngayon, nasa leeg iyon ng babaeng nasa sala ko.
“Ako nga pala si Nadine,” sabi niya.
Hinaplos niya ang likod ng sanggol.
“Kaibigan ako ni Paolo.”
Kaibigan.
Hindi pa ako nakakapagsalita nang biglang bumukas ang pinto.
Pumasok si Paolo na may mga grocery bag.
Pagkakita niya sa akin, literal siyang natigilan.
“Leah?”
Nalaglag sa sahig ang isang supot ng gulay.
“Bakit… bakit ngayon ka umuwi?”
Tiningnan ko siya.
“Hindi ba ako puwedeng umuwi sa sarili kong bahay?”
Namula siya.
“Hindi iyon ang ibig kong sabihin.”
Lumapit siya.
“Makakapagpaliwanag ako.”
“Gaano katanda ang mga bata?”
Parang naputol ang hininga niya.
“Leah—”
“Gaano katanda?”
Sumagot si Nadine.
“Eleven months.”
Naramdaman kong nanlamig ang likod ko.
Labing-apat na buwan akong wala.
Ibig sabihin, ilang linggo lang matapos akong umalis, buntis na siya.
O baka bago pa ako umalis, nagsisimula na ang lahat.
“Magkambal?”
Tumango si Paolo.
Hindi ako sumigaw.
Hindi ako umiyak.
Tumingin lang ako sa dalawang bata.
Wala silang kasalanan.
Sila lang ang dalawang inosenteng tao sa buong sala.
Kinuha ko ang maleta ko.
“Aakyat muna ako.”
Pero nang papunta na ako sa master bedroom, hinarangan ako ni Nadine.
“Ah… doon kasi kami natutulog.”
Napatingin ako sa kanya.
“Ano?”
“Doon natutulog ang mga bata. Mahirap kung magulo ang routine nila.”
Parang siya pa ang naiistorbo.
Sa likod niya, nakita kong bukas nang kaunti ang pinto.
May stroller.
May diapers.
May mga bote ng gatas.
At sa loob ng cabinet—
mga damit ng ibang babae.
Hindi akin.
“Tulog ka na lang muna sa guest room,” sabi niya.
Tumingin ako kay Paolo.
Hindi niya kayang tumingin sa akin.
Doon ko naintindihan.
Hindi simpleng pagtataksil ang ginawa niya.
Pinalitan niya ako.
Habang ako ang nagpapagod sa Davao, may babaeng pumalit sa kama ko.
Sa aparador ko.
Sa kusina ko.
Sa bahay na ako ang nagbayad.
Kinagabihan, dumating ang mga magulang ni Paolo.
Si Aling Cora, ang biyenan kong babae, agad kinuha ang batang lalaki.
“Apo ni Lola!”
Hindi ko kailanman nakita siyang ganoon kasaya sa loob ng anim na taon.
Nang mapansin niya ako, saka lang nagbago ang mukha niya.
“Leah. Nakauwi ka na pala.”
“Opo.”
Umupo siya sa tabi ko.
“Alam kong masakit ito.”
Hindi ako sumagot.
“Pero nandiyan na ang mga bata.”
Tumingin ako sa kanya.
“Matagal n’yo na pong alam?”
Tahimik siya sandali.
“Mga ilang buwan na.”
Hindi ako makahinga.
Pati sila.
Lahat sila.
Alam.
“Bakit walang nagsabi sa akin?”
“Anong magagawa mo sa Davao?” sagot niya. “Masasayang lang ang training mo.”
Parang ginawa pa nila akong pabor.
Pagkatapos, sinabi niya ang pangungusap na hindi ko makakalimutan.
“Ngayong nakabalik ka na, mas mabuti sigurong tanggapin mo na lang. Kailangan din ni Nadine ng tulong sa dalawang bata.”
Napatingin ako sa kanya.
“Anong tulong?”
“Baka puwede kang tumulong sa pagluluto, paglinis, mga bote. Tutal wala ka pang duty.”
Sa bahay ko.
Ako ang magiging katulong.
At si Nadine ang babae ng asawa ko sa master bedroom.
Hindi ako nakipagtalo.
Ngumiti lang ako nang bahagya.
“Sige po.”
Kitang-kita ko ang ginhawa sa mukha nila.
Akala nila panalo na sila.
Sa sumunod na tatlong araw, hindi muna ako pumasok sa trabaho.
Pinagmasdan ko lang sila.
Si Aling Cora araw-araw nasa bahay para alagaan ang kambal.
Si Nadine halos buong araw nasa kama o cellphone.
Ako ang naghuhugas ng bote.
Ako ang nagluluto.
Ako ang namamalengke.
At si Paolo?
Parang gustong paniwalaan na normal lang ang lahat.
“Leah, kailangan lang nating mag-adjust.”
“Mm.”
“Hindi ko sinadyang mangyari ito.”
“Mm.”
“Mahal pa rin naman kita.”
Doon ako halos matawa.
Isang gabi, habang silang tatlo ay nasa master bedroom kasama ang kambal, binuksan ko ang online banking.
Joint account namin iyon.
Ako ang naglalagay ng ₱45,000 buwan-buwan habang nasa Davao ako.
Akala ko pambayad ng utilities, amortization at pagkain.
Pero isa-isa kong binuksan ang transaction history.
Jewelry store — ₱42,000.
Private maternity clinic — ₱135,000.
Baby furniture — ₱38,500.
Condo rental — ₱18,000 monthly, bago pa lumipat si Nadine sa bahay.
Pediatrician.
Groceries.
Baby clothes.
Cash transfers.
Hotel.
Umabot sa higit ₱460,000 ang pera naming ginamit niya para sa babae at mga anak niya.
At higit kalahati noon, galing sa perang ipinapasok ko.
Doon unang nanginig ang kamay ko.
Hindi sa lungkot.
Sa galit.
Kinuha ko ang screenshots ng bawat transaksyon.
Pagkatapos, tinawagan ko ang dati kong kaklase sa UP Manila.
Si Atty. Patricia Lim, family and property lawyer sa Ortigas.
Sinabi ko ang lahat.
Tahimik siyang nakinig.
Pagkatapos ay nagtanong siya.
“Leah, iyong bahay sa Cainta… sino ang nagbayad ng down payment?”
“Ako. ₱850,000.”
“Renovation?”
“Ako rin. Halos ₱350,000.”
“Amortization?”
“Mostly ako.”
Tumahimik siya.
Pagkatapos ay sinabi niya,
“Kanino nakapangalan ang titulo?”
Napatingin ako sa pader.
“Sa akin.”
Tahimik si Patricia sa kabilang linya.
Pagkatapos ay mahina siyang tumawa.
“Hindi joint?”
“Hindi.”
“Sigurado?”
“Sigurado.”
Kasi bago kami ikasal, ako na ang bumili ng property.
Nang magpakasal kami, ipinagawa lang namin ang bahay.
Hindi kailanman nailipat ang titulo.
Hindi kailanman naging pangalan ni Paolo.
At mukhang—
nakalimutan niya iyon.
Biglang naging seryoso ang boses ni Patricia.
“Then stop arguing with them.”
“Bakit?”
“Collect everything. Bank records. Receipts. Messages. Proof kung kailan tumira si Nadine roon.”
“Pat…”
“Leah, makinig ka.”
Humigpit ang hawak ko sa cellphone.
At pagkatapos ay sinabi niya ang linyang tuluyang nagpalamig sa dugo ko:
“Kung legal mong bahay iyan at mapapatunayan natin ang misuse ng pera mo, hindi ikaw ang kailangang umalis sa bahay bukas.”
Huminga ako nang malalim.
“Kung hindi ako…”
Tumigil ako.
Mula sa kabilang kuwarto, narinig ko ang tawa ni Paolo at ni Nadine.
Saka ko tinapos ang tanong.
“…sino?”
PART2
“Silang tatlo.”
Iyon ang sagot ni Patricia.
Napapikit ako.
Hindi dahil nagulat ako.
Kundi dahil iyon mismo ang sagot na gusto kong marinig ngunit hindi ko kayang sabihin sa sarili ko.
“Pero huwag kang gagawa ng kahit ano nang padalos-dalos,” dagdag niya. “May mga legal na proseso. At may mga anak na involved. Hindi natin gagalawin ang mga bata. Ang hahabulin natin ay iyong rights mo sa property, iyong pera, at iyong ginawa ng asawa mo.”
Kinabukasan, pumunta ako sa opisina niya sa Ortigas.
Dala ko ang titulo.
Bank statements.
Mga resibo ng renovation.
Screenshots.
Pati lumang messages namin ni Paolo noong binibili ko pa lang ang property bago kami ikasal.
Binasa ni Patricia ang lahat.
“Malakas ang documentation mo.”
“Anong ibig sabihin?”
“Ibig sabihin, hindi puwedeng basta angkinin ng asawa mo ang bahay na para bang kanya. At malinaw rin na may perang galing sa iyo na ginamit niya nang hindi mo alam.”
Tumango ako.
“Gusto kong makipaghiwalay.”
Hindi ko inaasahang ganoon kadaling lumabas ang mga salita.
Pero matapos kong sabihin iyon, parang may mabigat na bagay na naalis sa dibdib ko.
Tiningnan ako ni Patricia.
“Sigurado?”
“Oo.”
“Hindi dahil galit ka lang?”
“Hindi.”
Napangiti ako nang mapait.
“Galit ako. Pero mas malinaw ako ngayon kaysa noong araw ng kasal ko.”
Kinahapunan, umuwi ako.
Pagpasok ko, nasa dining table silang lahat.
Si Paolo.
Si Nadine.
Si Aling Cora.
Pati biyenan kong lalaki na si Mang Renato.
May takeout na pagkain.
Parang family dinner.
Pagkaupo ko, nagsalita agad si Aling Cora.
“Leah, may pag-uusapan sana tayo.”
“Go ahead.”
Tumingin siya kay Paolo.
Si Paolo ang nagsalita.
“Siguro mas magiging madali kung gumawa tayo ng arrangement.”
“Anong arrangement?”
“Dito muna si Nadine at ang kambal.”
“Okay.”
Nagulat siya sa sagot ko.
“At ikaw…” nagpatuloy siya, “puwede kang manatili sa guest room hanggang makahanap tayo ng mas magandang setup.”
“Ako ang nasa guest room.”
“Temporary lang.”
Nadine folded her arms.
“Hindi rin naman puwedeng ilipat ang mga bata. Sanay na sila rito.”
Tumingin ako sa kanya.
“Gets ko.”
Ngumiti siya nang bahagya.
Akala niya sumasang-ayon ako.
Pagkatapos, nagsalita si Aling Cora.
“At sana huwag nang palakihin sa mga kamag-anak. Nakakahiya.”
“Ma,” sabi ko, “may tanong lang po ako.”
“Ano?”
“Kung ako ang nagkaanak sa ibang lalaki habang nasa Manila si Paolo, tapos dinala ko ang lalaki sa bahay namin at pinatulog sa master bedroom… tatanggapin n’yo rin po ba?”
Nawala ang ngiti niya.
“Hindi pareho iyon.”
“Bakit?”
“Lalaki si Paolo.”
Napatawa ako.
Hindi malakas.
Isang maikling tawa lang.
Doon ako tuluyang nawalan ng pagnanais na respetuhin ang argumento niya.
“Okay.”
Tumayo ako.
“Ako naman may sasabihin.”
Kinuha ko mula sa bag ang isang envelope.
Inilapag ko iyon sa mesa.
Binuksan ni Paolo.
Sa unang pahina pa lang, namutla siya.
“Ano ito?”
“Formal notice from my lawyer.”
Biglang napatayo si Aling Cora.
“Lawyer?”
Tumango ako.
“Nakasaad diyan na pinag-aaralan ko na ang legal separation at financial claims.”
“Leah!” sigaw ni Paolo.
Hindi ko siya pinansin.
“May kasama ring demand na huwag nang gamitin ang personal funds ko o ang bahagi ko sa joint account nang walang authorization.”
Napatingin si Nadine kay Paolo.
“Paolo?”
Hindi siya nakasagot.
“At may isa pa.”
May inilabas akong kopya ng property title.
Ipinatong ko iyon sa mesa.
“Basahin mo.”
Kinuha niya.
Nakita kong gumalaw ang labi niya habang binabasa ang pangalan.
LEAH MARIE MENDOZA.
Iisa.
Walang Paolo Mendoza.
Walang conjugal notation mula sa panahon ng pagbili.
Tahimik ang dining room.
Si Mang Renato ang unang nagsalita.
“Anak… hindi ba sa inyong dalawa iyan?”
Umiling ako.
“Binili ko ang property bago kami ikasal.”
Tumingin siya kay Paolo.
“Akala ko sinabi mong joint property iyan.”
Hindi nakasagot si Paolo.
Doon ko nalaman.
Hindi lang pala ako ang niloko niya.
Pati pamilya niya, pinaniwala niyang pag-aari niya ang bahay.
“Hindi mo ako mapapaalis dito,” sabi niya sa akin.
Hindi ko tinaasan ang boses ko.
“Hindi ko sinabi na ngayong gabi.”
Sumingit si Nadine.
“May mga bata rito.”
Tumingin ako sa kambal na natutulog sa playpen sa sala.
“Alam ko. At hindi ko sila sinisisi.”
“Tapos?”
“Ang pinag-uusapan natin ay kayong matatanda.”
Namula siya.
“Anong gusto mong mangyari?”
“Gusto kong ibalik ninyo sa akin ang bahay ko.”
Napahawak si Aling Cora sa dibdib niya.
“Grabe ka naman! Saan pupunta ang mga apo ko?”
Hindi ko napigilang mapatingin sa kanya.
“Hindi po ba may bahay kayo sa Marikina?”
Tumahimik siya.
“Dalawang palapag pa nga.”
Wala siyang sagot.
Si Paolo ang lumapit sa akin.
“Leah, please.”
“Please ano?”
“Huwag ganito.”
“Nong ginagamit mo ang pera ko para bayaran ang panganganak niya, hindi ka nag-please.”
Napalingon si Nadine.
“Ano?”
Tumingin siya kay Paolo.
“Pera niya iyong ginamit?”
Napansin kong genuine ang gulat niya.
Doon nagsimulang magbago ang lahat.
“Ano bang sinabi mo sa kanya?” tanong ko kay Paolo.
“Leah…”
Tumingin ako kay Nadine.
“Sinabi ba niyang kanya ang bahay?”
Hindi siya sumagot.
“Sinabi ba niyang siya ang nagbabayad?”
Napalunok siya.
“Sinabi niyang… property investment niya ito bago kayo kinasal.”
Napapikit ako sandali.
Hindi ko alam kung tatawa ako o masusuka.
Tiningnan ko si Paolo.
“May iba ka pa bang pag-aari na inangkin sa kuwento mo?”
“Hindi mo kailangang ipahiya ako.”
“Hindi kita ipinapahiya.”
Itinuro ko ang titulo.
“Binabasa ko lang ang pangalan.”
Napaiyak ang kambal na babae.
Agad siyang kinuha ni Nadine.
At sa unang pagkakataon mula nang makita ko siya, wala na ang yabang sa mukha niya.
Kinagabihan, halos hindi kami natulog.
Kinabukasan, kinausap ako nang palihim ni Nadine.
Nasa kusina kami.
Tahimik ang bahay.
“Hindi ko alam,” sabi niya.
“Ano?”
“Hindi ko alam na pera mo iyong ginagamit.”
Hindi ako sumagot.
“Sinabi ni Paolo separated na raw kayo emotionally bago ka pa umalis sa Davao.”
Napangiti ako nang mapait.
“Talaga?”
Tumango siya.
“Sabi niya, training na lang daw ang hinihintay mo bago kayo tuluyang maghiwalay.”
Kinuha ko ang cellphone ko.
Binuksan ko ang messages namin ni Paolo noong unang buwan ko sa Davao.
Miss na miss kita.
Pag-uwi mo, magbabakasyon tayo.
Mag-iipon tayo para makapag-IVF kung gusto mo pa.
Ipinakita ko sa kanya.
Hindi nakapagsalita si Nadine.
Lalo siyang namutla nang makita ang petsa.
Buntis na siya noon.
“Sinungaling siya sa ating dalawa,” sabi ko.
Umupo siya.
Maya-maya, humagulgol siya.
Hindi ko siya niyakap.
Hindi rin ako nanisi.
May kasalanan siyang pumasok sa relasyon ng may asawa.
Pero malinaw na may mga bagay ring itinago sa kanya.
Makalipas ang tatlong araw, umalis si Nadine kasama ang kambal.
Hindi ko siya pinaalis nang mag-isa.
Siya mismo ang nagdesisyon matapos niyang malaman na may iba pang babae si Paolo bago pa siya.
Isang dating officemate.
Isang hotel booking sa Taguig.
At isang set ng messages na nakita niya sa tablet ni Paolo.
Hindi pala kami dalawa lang ang niloloko.
Habang nag-aayos siya ng gamit, lumapit siya sa akin.
“Sorry.”
Tiningnan ko siya.
“Hindi ko alam kung mapapatawad kita.”
Tumango siya.
“Naiintindihan ko.”
“Pero aalagaan mo ang mga bata.”
“Oo.”
“Hindi sila dapat magbayad sa kasalanan nating matatanda.”
Tumulo ang luha niya.
“Oo.”
Pagkaalis nila, nanatili si Paolo.
Nakaupo siya sa sala.
Parang biglang lumiit.
“Leah…”
“Ano?”
“Mahal pa rin kita.”
“Tama na.”
“Pwede nating ayusin.”
“Ano ang aayusin natin?”
Lumapit siya.
“Magbabago ako.”
“May kambal kang anak.”
“Responsibilidad ko sila.”
“Exactly.”
Tahimik siya.
“Responsibilidad mo sila. Pero hindi responsibilidad kong manatiling asawa mo habang patuloy mong binabayaran ng pera ko ang buhay na ginawa mo sa likod ko.”
Napaluha siya.
Sa anim na taon naming magkasama, bihira ko siyang makitang umiyak.
Dati siguro, matutunaw ako.
Ngayon, wala na.
“Hindi ba may ibig sabihin ang anim na taon natin?”
“Meron.”
Tumango ako.
“Tinuruan ako nitong huwag ibigay sa isang tao ang lahat ng access sa buhay ko dahil lang mahal ko siya.”
Makalipas ang isang buwan, lumipat si Paolo sa bahay ng mga magulang niya.
Nagsimula ang legal process.
Hindi mabilis.
Hindi dramatic gaya sa pelikula.
Maraming papeles.
Maraming meeting.
Maraming gabing gusto kong sumuko dahil pagod na pagod ako.
Pero ipinaglaban ko ang pera ko.
Ang property ko.
At higit sa lahat, ang karapatan kong huwag gawing masamang tao dahil lang tumanggi akong tiisin ang pagtataksil.
Nagkaroon din ng hiwalay na arrangement para sa financial support ng kambal.
Sinabi ko kay Paolo nang malinaw:
“Suportahan mo ang mga anak mo. Pero huwag mong gamitin ang perang pinaghirapan ko.”
Six months later, nakabalik ako nang regular sa trabaho.
Hindi ko ibinenta ang bahay.
Akala ko gagawin ko iyon dahil bawat sulok ay may alaala.
Pero isang araw, habang nakatayo ako sa dating master bedroom, naisip ko—
bakit ako ang aalis?
Bakit ko ibibigay sa kasalanan nila ang lugar na pinaghirapan kong bilhin?
Kaya pina-renovate ko.
Tinanggal ko ang lumang wallpaper.
Pinalitan ko ang kama.
Ginawang home office ang guest room kung saan nila ako minsang pinatulog.
At iyong lumang master bedroom na minsang inagaw sa akin?
Akin ulit.
Isang gabi, may package na dumating.
Ang imported watch na binili ko sana para kay Paolo noong umuwi ako mula Davao.
Hindi ko pala iyon naibigay.
Nasa ilalim lang iyon ng maleta ko nang ilang buwan.
Kinuha ko ang resibo.
May return period pa noong unang linggo.
Pero matagal nang lumipas.
Kaya hindi ko na ibinalik.
Ibinigay ko iyon sa tatay ko noong birthday niya.
Nang isuot niya, ngumiti siya nang napakalaki.
“Anak, ang mahal naman nito.”
Ngumiti ako.
“Mas okay po. At least napunta sa taong marunong magpahalaga.”
Hindi niya alam ang buong dahilan kung bakit nangingilid ang luha ko habang sinasabi iyon.
Makaraan ang halos isang taon, nakatanggap ako ng mensahe mula kay Nadine.
Hindi kami naging magkaibigan.
Hindi rin kami kailanman magiging close.
Pero paminsan-minsan, nagpapadala siya ng litrato ng kambal.
Malalaki na sila.
Ngumingiti.
Healthy.
Sa huling mensahe niya, sinabi niya:
“Salamat dahil kahit galit ka sa amin noon, hindi mo dinamay ang mga bata.”
Matagal kong tinitigan ang mensahe bago ako sumagot.
“Wala silang kasalanan.”
Iyon lang.
Dahil iyon naman talaga ang totoo.
Hindi ko kailangang sirain ang dalawang batang inosente para patunayang nasaktan ako.
Ang kailangan ko lang sirain ay ang ideyang kailangan kong tanggapin ang kawalang-galang para matawag na mabuting asawa.
Minsan, ang pinakamatapang na paghihiganti ay hindi pagsigaw.
Hindi paninira.
Hindi pagganti gamit ang parehong kasalanan.
Minsan, tahimik kang kumukuha ng ebidensya.
Tahimik kang humihingi ng tulong.
Tahimik mong binabawi ang perang pinaghirapan mo, ang bahay na binili mo, at ang sarili mong dignidad.
At kapag dumating na ang araw na kailangan mong pumili—
hindi mo na tinatanong kung sino ang maiiwan.
Tinatanong mo kung gaano katagal mo pang iiwan ang sarili mo para lang manatiling komportable ang ibang tao.
MENSAHE
Ang pagiging mapagpatawad ay hindi nangangahulugang kailangan mong manatili sa lugar kung saan paulit-ulit kang niloloko at binabastos.
May mga relasyong puwedeng ayusin, pero may mga pagkakataong ang tunay na paghilom ay nagsisimula sa paglalagay ng malinaw na hangganan.
Huwag mong hayaang gamitin ang kabutihan mo bilang dahilan para abusuhin ang tiwala mo.
Maaari kang maging mabuting tao at sabay na piliin ang sarili mo.
