Sa gitna ng tumitinding tensyon sa Middle East at ang mabilis na pagbabago sa geopolitics ng mundo, isang matapang na pagsusuri ang inilatag ni Prof. Malu Manarpiis tungkol sa estado ng Pilipinas sa ilalim ng administrasyon ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. (PBBM). Sa kanyang malalimang pagtalakay, hindi lamang ang usapin ng ekonomiya ang kanyang binigyang-diin, kundi pati na rin ang tila lumalabas na pagkakaiba sa istilo ng pamumuno sa pagitan ni PBBM at ng kanyang Bise Presidente na si Sara Duterte.

Ayon kay Prof. Malu, ang gulo sa Middle East ay nagsisilbing malaking pagsubok na nagpapakita ng kaibahan ng dalawang pinuno. Binatikos niya ang tila pagiging “reporter” ni PBBM sa gitna ng krisis. Sa halip na maglatag ng konkretong plano at direktang aksyon, madalas umanong marinig sa Pangulo ang mga pahayag na “pag-aaralan pa natin” o kaya ay pag-uulat lamang ng mga negatibong epekto gaya ng posibleng pagtaas ng presyo ng gasolina sa PHP 80 kada litro. Sa kabilang banda, pinuri niya si VP Sara Duterte sa paglalabas ng mga direktang babala at hakbangin na nagpapakita ng isang “leadership role” na hinahanap ng maraming Pilipino.

Isang malaking bahagi ng diskusyon ay nakatuon sa kalagayan ng mga Overseas Filipino Workers (OFWs), lalo na ang mga nasa Middle East. Binigyang-diin ni Prof. Malu na ang mga OFW ay tradisyunal na balwarte ng mga Duterte. Sa harap ng banta ng digmaan sa Iran at Israel, ang seguridad at kapakanan ng ating mga bagong bayani ang dapat na maging prayoridad. Gayunpaman, tila mas nakatuon ang administrasyon sa pag-angkin ng mga repatriation efforts na sa katunayan ay tulong mula sa ibang bansa gaya ng UAE. Ang ganitong uri ng pamumuno ay tinawag niyang kulang sa tunay na malasakit at mas nakatutok sa pulitika.

Hindi rin nakaligtas sa matalas na pagsusuri ang ekonomiya ng bansa. Sa kasalukuyang utang ng Pilipinas na umabot na sa 18 trilyong piso at ang patuloy na paghina ng piso laban sa dolyar, tila ramdam na ramdam ng ordinaryong mamamayan ang “economic pain.” Binanatan ni Prof. Malu ang kawalan ng mga bagong infrastructure projects na may “multiplier effect” o yung nakakalikha ng trabaho para sa mga lokal na manggagawa. Ikinumpara niya ito sa panahon ni dating Pangulong Rodrigo Duterte kung saan tuloy-tuloy ang mga proyekto kahit noong panahon ng pandemya upang hindi huminto ang daloy ng pera sa masa. Sa ngayon, tila puro “substandard” na tulay at kalsada na lamang ang nakikita sa mga probinsya, habang ang bilyon-bilyong pondo ay hindi maipaliwanag kung saan napupunta.

Ang isyu ng impeachment laban kay VP Sara ay isa ring mainit na paksa. Ayon kay Prof. Malu, ang ginagawang panggigipit sa Bise Presidente ay maaaring maging “boomerang” sa administrasyon. Ang 2028 elections ay nakikita niyang magiging isang “anti-incumbency campaign.” Ang galit ng taumbayan dahil sa mahal na bilihin, kawalan ng trabaho, at korapsyon ay ibubuhos sa mga kandidatong dikit sa kasalukuyang administrasyon. Sa kanyang pananaw, si VP Sara ay nananatiling matatag at handang harapin ang anumang “blood bath” sa Senado o sa Kongreso dahil alam niyang nasa likod niya ang suporta ng masa, lalo na ang mga nasa “grassroots” gaya ng mga taga-palengke.

Binigyang-diin din ang “foreign policy” ng bansa, kung saan ang pagpanig ng administrasyong Marcos sa Estados Unidos (US) sa pamamagitan ng pagdaragdag ng mga EDCA sites ay naglalagay umano sa Pilipinas sa panganib. Ang pagiging “front base” ng Amerikano ay ginagawa tayong target sa gitna ng tensyon sa pagitan ng mga dambuhalang bansa. Sa kabilang banda, ang pamilya Duterte ay nananatiling simbolo ng “strong leader” prototype sa ASEAN region—isang uri ng liderato na mas pinapahalagahan ang pambansang interes at independyenteng foreign policy.

Sa huli, ang mensahe ni Prof. Malu ay malinaw: ang tunay na sukatan ng isang lider ay hindi ang galing sa pagsasalita o ang mabulaklak na pangako, kundi ang kakayahang magbigay ng solusyon sa gitna ng krisis at ang tunay na malasakit sa sikmura ng bawat Pilipino. Habang papalapit ang susunod na eleksyon, ang mga isyung ito ang magsisilbing gabay ng taumbayan sa pagpili ng susunod na mamumuno sa bansa. Ang laban ay hindi lamang sa pagitan ng mga pamilya sa pulitika, kundi sa pagitan ng mga taong nagnanais ng tunay na pagbabago at ng mga gustong manatili sa lumang sistema ng “maleta diplomacy” at pansariling interes.