SA LOOB NG DALAWANG TAON, BAWAT BUWAN KONG NAKIKITANG MAY KASAMANG IBANG BABAE ANG ASAWA KO SA EROPLANO—HANGGANG SA HULING BIYAHE, BULONG KO SA KANYA: “PUMAPAYAG NA AKONG MAKIPAGHIWALAY.” PERO ANG GINAWA NIYA PAGKATAPOS AY HINDI KO INAASAHAN
“Ma’am, asawa n’yo po ba talaga ang lalaking nasa first class?”
Napahinto ako sa pagtutulak ng food cart.
Sa loob ng dalawang taon naming kasal, halos buwan-buwan kong nakikita ang asawa kong may kasamang ibang babae sa eroplano.
Iba-iba ang mukha. Iba-iba ang pangalan.
Pero iisa ang lalaking katabi nila.
Ang asawa ko.
At ngayong araw, sa huling flight ko bago ako magbakasyon, may isang bagay akong napagdesisyunan.
Makikipaghiwalay na ako sa lalaking pitong taon kong minahal.
Ako si Isabella Reyes, dalawampu’t siyam na taong gulang, isang flight attendant sa isang kilalang airline sa Pilipinas.
Ang asawa ko naman ay si Adrian Monteverde, isang matagumpay na negosyanteng nagmamay-ari ng ilang kompanya sa Makati at Cebu.
Sa mata ng ibang tao, napakaswerte ko.
Gwapo ang asawa ko. Mayaman. Edukado. Galing sa respetadong pamilya.
Pero may isang bagay na hindi nila alam.
Sa dalawang taon naming kasal, hindi ko kailanman naramdaman na asawa niya talaga ako.
At mas masakit pa roon, hanggang ngayon, hindi pa namin nararanasan ang tunay na pagiging mag-asawa.
Nasa taas kami ng sampung libong metro nang lapitan ako ng aming chief purser na si Ma’am Liza.
“Isabella, may itatanong ako.”
“Opo, Ma’am?”
“Bakit lagi mong tinatanggihan ang promotion sa first class? Alam mo bang ikaw ang isa sa pinakamagagaling nating crew?”
Napayuko ako.
“Pakiramdam ko po, marami pa akong kailangang matutunan.”
Napailing siya.
“Napakahusay mo na, hija. Huwag mong sayangin ang pagkakataon dahil lang natatakot kang sumubok.”
Ngumiti ako.
Hindi niya alam ang tunay na dahilan.
Hindi ako natatakot sa trabaho.
Natatakot akong makita ang asawa kong may kasamang ibang babae habang kailangan kong ngumiti at tanungin sila kung anong gusto nilang inumin.
Mula sa puwesto ko, kitang-kita ko ang unang upuan sa first class.
Naroon si Adrian.
Nakasuot ng mamahaling puting polo, may relo na nagkakahalaga ng halos kalahating milyon, at abala sa pagbabasa ng dokumento.
Sa tabi niya ay isang napakagandang babae.
Mahaba ang kulot nitong buhok. May suot na mamahaling silk scarf at eleganteng hikaw.
Tumawa siya sa sinabi ni Adrian.
At ngumiti ang asawa ko.
Napahawak ako sa gilid ng food cart.
Dahil sa bahay, bihira ko nang makita ang ngiting iyon.
Hindi nagsimula sa pagmamahalan ang aming kasal.
Magkaibigan ang mga lolo namin mula pa noong panahon ng kanilang serbisyo sa militar.
Bago pumanaw ang lolo ni Adrian, hiniling niyang pakasalan ako ng apo niya.
At bilang paggalang sa matanda, pumayag si Adrian.
Ako naman?
Hindi na kailangang pilitin.
Dahil pitong taon ko na siyang mahal.
Unang beses ko siyang nakilala noong dalawampu’t dalawang taong gulang pa lang ako.
Isang maulan na gabi sa Maynila, nasiraan ang jeep na sinasakyan ko habang pauwi mula sa aking airline training.
Wala akong dalang payong.
Nang madulas ako sa basang bangketa, kumalat ang mga dokumento ko sa kalsada.
May isang lalaking lumapit.
Tinulungan niya akong pulutin ang mga papel at iniabot ang sarili niyang payong.
“Baka magkasakit ka. Gamitin mo muna ito.”
“Ikaw po?”
“May sasakyan naman ako.”
Bago siya umalis, nakita ko ang pangalan sa ID na nakasabit sa kaniyang leeg.
Adrian Monteverde.
Hindi niya alam na ang simpleng kabaitang iyon ay naging dahilan kung bakit siya tumatak sa puso ko.
Pitong taon kong iningatan ang alaala.
Pero nang magkita kaming muli para pag-usapan ang aming kasal, wala akong nakita ni katiting na pagkilala sa kaniyang mga mata.
Para sa kaniya, estranghera lamang ako.
Noong gabi ng aming kasal, nakaupo ako sa gilid ng kama, suot ang puting silk nightgown na regalo ng nanay ko.
Kinakabahan ako.
Umaasa.
Iniisip kong baka sa paglipas ng panahon, matututuhan din niya akong mahalin.
Pero habang inaalis niya ang kaniyang relo, bigla siyang tumayo at lumabas sa balkonahe.
Nagsindi siya ng sigarilyo.
Pagkatapos ng ilang minuto, bumalik siya.
“Isabella, may gusto akong linawin.”
Tumango ako.
“Marami akong bahay. Hindi ako palaging uuwi rito.”
Naramdaman kong nanlamig ang mga kamay ko.
“Okay lang,” sagot ko.
“At huwag mong asahang magiging katulad tayo ng ibang mag-asawa.”
Napangiti ako kahit parang may humihiwa sa dibdib ko.
“Naiintindihan ko.”
“Good.”
Iyon ang una at huling pag-uusap namin tungkol sa aming pagsasama.
Kinabukasan, umalis siya bago pa ako magising.
At sa mga sumunod na buwan, minsan lang siyang umuwi sa bahay namin.
Minsan, hindi pa.
Nang magsimulang lumabas sa mga entertainment website ang mga larawan niyang may kasamang iba’t ibang babae, sinubukan kong maging matatag.
May modelo.
May socialite.
May negosyanteng babae.
May mga litrato sa restaurant, hotel lobby, at airport.
Hindi ko alam kung alin sa kanila ang talagang karelasyon niya.
At hindi ko rin kayang magtanong.
Isang gabi, habang nakatitig ako sa larawan niyang may kasamang isang magandang babae sa Cebu, biglang tumunog ang cellphone ko.
Si Adrian.
“Hello?”
“Isabella.”
“Oo?”
“Kung gusto mong makipag-divorce, sabihin mo lang. Aayusin ko ang lahat.”
Napatitig ako sa dingding.
Sa Pilipinas, kung saan hindi karaniwang magagamit ang divorce sa ganitong kasal, alam kong ang ibig niyang sabihin ay legal na paghihiwalay at posibleng annulment.
Pero mas masakit ang mensahe kaysa sa mismong salita.
Gusto niya akong palayain.
O baka gusto lang niyang makalaya sa akin.
“Hindi pa,” mahinang sagot ko.
Sandali siyang natahimik.
“Bahala ka.”
Pagkatapos, ibinaba niya ang telepono.
Kinagabihan, niyakap ko ang unan at umiyak hanggang madaling-araw.
Makalipas ang tatlong buwan, umuwi siya nang walang pasabi.
Nasa kusina ako at nagluluto ng paborito niyang sinigang na baka.
“Adrian? Kumain ka na ba?”
Hindi siya sumagot.
Inilapag niya ang susi sa mesa.
“Hindi ka pa rin ba nakikipaghiwalay?”
Napatigil ako.
Hawak ko pa ang sandok.
“Bakit mo tinatanong?”
“Dahil akala ko malinaw na ang gusto ko.”
Parang biglang nawala ang hangin sa kusina.
Gusto kong itanong kung may iba na ba siyang mahal.
Gusto kong sabihin na kaya kong maghintay.
Pero sa huli, ngumiti lang ako.
“Pag-iisipan ko.”
Hindi niya ginalaw ang pagkaing niluto ko.
Umalis siya pagkaraan ng sampung minuto.
At nang gabing iyon, doon ko unang naisip na baka ang tunay na pagmamahal ay hindi palaging nangangahulugang kailangang manatili.
“Bella?”
Napabalik ako sa kasalukuyan nang tawagin ako ng kasamahan kong si Trisha.
“Okay ka lang?”
Tumango ako.
“Oo. Bakit?”
“Ang putla mo.”
“Pagod lang.”
Tumingin siya sa first class.
“Alam mo, parang pamilyar iyong lalaking nasa unahan. Hindi ba siya iyong negosyanteng laging nasa balita?”
Hindi ako sumagot.
“Ang ganda ng kasama niya, no? Mukhang bagay sila.”
Ngumiti ako.
“Oo. Bagay nga.”
Hindi alam ni Trisha na bawat salita niya ay parang karayom sa puso ko.
Dalawang oras bago lumapag, dumaan ako sa first class para kunin ang ilang gamit.
Nakita kong tinutulungan ng chief purser ang babaeng kasama ni Adrian na magpalit ng sapatos.
“Thank you,” masayang sabi ng babae.
Si Adrian naman ay tahimik na nagbabasa.
Nang mag-angat siya ng tingin, nagtagpo ang aming mga mata.
Isang segundo.
Dalawa.
Hindi siya ngumiti.
Hindi rin ako.
Ako ang unang umiwas.
Pagkatapos, nagpatuloy ako sa trabaho.
Nang malapit nang lumapag ang eroplano, napatingin ako sa maliit na kalendaryo sa cellphone ko.
Bukas ang unang araw ng aking leave.
Matagal ko nang pinaghandaan ang araw na ito.
Nakapag-usap na ako sa abogado.
Naipon ko na ang mga personal kong dokumento.
At handa na akong umalis sa bahay na dalawang taon kong tinawag na tahanan.
Huminga ako nang malalim.
Lumapit ako kay Adrian.
Bahagya akong yumuko, gaya ng ginagawa ko sa ibang pasahero.
“Sir, excuse me.”
Nag-angat siya ng tingin.
Lumapit ako sa kaniyang tainga at bumulong.
“Adrian, pumapayag na akong makipaghiwalay.”
Nanigas ang mukha niya.
“Bukas, day off ko. Puwede na nating simulan ang mga papeles.”
Pagkasabi ko noon, tumuwid ako.
Ngumiti nang propesyonal.
At tumalikod.
Pero bago ako tuluyang makalayo, narinig ko ang boses niya.
“Isabella.”
Huminto ako.
Sa unang pagkakataon sa dalawang taon, may kakaibang takot sa kaniyang tinig.
“Sino ang nagsabing papayag akong mawala ka?”
Dahan-dahan akong lumingon.
At doon, sa harap ng babaeng kasama niya, may inilabas si Adrian mula sa kaniyang bulsa.
Isang maliit na velvet box.
Binuksan niya iyon.
Nasa loob ang singsing na matagal ko nang inakalang itinapon niya.
Pero hindi iyon ang pinakanagulat ako.
Dahil sa ilalim ng singsing, may isang lumang litrato.
Litrato ko.
Pitong taon na ang nakalilipas.
At sa likod nito, may nakasulat na mga salitang nagpanginig sa buong katawan ko.
“Sa babaeng hinahanap ko sa loob ng pitong taon…”
BAHAGI 2 — BUONG KARUGTONG SA WEBSITE
Hindi ako makapagsalita.
Nakatayo lang ako sa gitna ng first class cabin, nakatitig sa lumang litrato sa kamay ng asawa ko.
Ako iyon.
Dalawampu’t dalawang taong gulang.
Nakasuot ng simpleng puting blouse, hawak ang mga dokumento ko para sa airline training.
At sa likod ko ay ang maliit na waiting shed kung saan kami unang nagkita noong maulan na gabing iyon.
“Paano mo nakuha iyan?” halos pabulong kong tanong.
Hindi agad sumagot si Adrian.
Tumingin siya sa mga pasaherong nagsisimula nang maghanda sa paglapag.
“Hindi rito,” sabi niya. “Mag-usap tayo pagkatapos ng flight.”
Napatawa ako nang mahina.
Hindi dahil natutuwa ako.
Kundi dahil napakaironiko.
Sa loob ng dalawang taon, halos magmakaawa ako sa sarili kong asawa para magkaroon kami ng kahit isang maayos na pag-uusap.
Ngayon, kung kailan handa na akong umalis, saka niya gustong magsalita.
“Bukas na lang,” sagot ko. “Kasama ang abogado.”
Isinara niya ang kahon.
“Isabella—”
“Sir, kailangan na po nating maupo. Magla-landing na tayo.”
Gumamit ako ng pinakamagalang kong boses.
Pagkatapos ay bumalik ako sa crew station.
At sa unang pagkakataon, hindi ko pinilit pigilan ang pagtulo ng luha ko.
Pagkalapag sa Ninoy Aquino International Airport, nanatili ako sa may pintuan upang magpaalam sa mga pasahero.
“Thank you for flying with us.”
“Have a wonderful day.”
Isa-isa silang lumabas.
Nang dumating si Adrian, huminto siya sa harap ko.
Nasa likod niya ang magandang babaeng may silk scarf.
“Isabella,” sabi niya.
“Thank you for flying with us, sir.”
Nanikip ang panga niya.
Pero bago pa siya makapagsalita, lumapit ang babae.
“Wait. Ikaw si Isabella?”
Napatingin ako sa kaniya.
“Magkakilala po ba tayo?”
Napatingin siya kay Adrian, pagkatapos ay bumalik sa akin.
“I’m Camille. Pinsan ni Adrian.”
Natigilan ako.
Pinsan?
Bahagya siyang ngumiti.
“Sorry, ha. Ngayon lang tayo nagkita. Matagal na kasi akong nakatira sa Singapore.”
Hindi ko alam ang isasagot.
Bigla kong naalala ang lahat ng babaeng nakita kong kasama ng asawa ko.
Hindi kaya—
Pero agad kong pinigilan ang sarili.
Kahit pinsan niya si Camille, hindi nito mabubura ang dalawang taong pag-iisa ko.
Hindi rin nito mababago ang katotohanang siya mismo ang paulit-ulit na nag-alok ng paghihiwalay.
“Nice to meet you,” sabi ko.
Pagkatapos ay tumingin ako kay Adrian.
“Excuse me. May trabaho pa ako.”
At iniwan ko silang dalawa.
Kinabukasan, alas-nuwebe ng umaga, nakaupo na ako sa opisina ni Attorney Miriam Santos sa Makati.
Nasa harap ko ang mga dokumentong pinaghandaan ko sa loob ng ilang buwan.
Pagdating ni Adrian, nakasuot siya ng madilim na suit.
Wala siyang kasamang assistant.
Wala ring bodyguard.
Siya lang.
Umupo siya sa tapat ko.
“Talagang seryoso ka?”
Tumango ako.
“Oo.”
“Dahil ba sa mga babaeng nakikita mo sa eroplano?”
Napatingin ako sa kaniya.
“Bahagi lang iyon.”
“Hindi lahat ng iniisip mo ay totoo.”
“Kung ganoon, bakit hindi mo kailanman ipinaliwanag?”
Natahimik siya.
Nagpatuloy ako.
“Adrian, alam mo ba kung ilang beses kong gustong lumapit sa iyo habang nasa flight tayo? Ilang beses kong gustong sabihing asawa mo ako?”
Hindi siya makatingin nang diretso.
“Pero hindi ko magawa. Dahil sa bawat pagkakataon, may iba kang kasama.”
“Mga business partner ang karamihan sa kanila. Iyong iba, mga kamag-anak at kasamahan.”
“Alam mo kung ano ang mas masakit?”
Napatingin siya sa akin.
“Hindi kung sino sila. Kundi kung bakit kailangan kong manghula.”
Walang sumagot.
“Dalawang taon akong asawa mo, Adrian. Pero para akong isang estrangherang walang karapatang magtanong.”
Doon siya tuluyang napayuko.
Maya-maya, inilabas niya ang velvet box.
Inilapag sa pagitan namin.
“May gusto akong ipaliwanag tungkol dito.”
Tahimik akong nakinig.
“Pitong taon na ang nakalipas, may nakilala akong babae sa isang maulan na gabi. Nasiraan ang jeep na sinasakyan niya. Nahulog ang mga dokumento niya sa kalsada.”
Napahawak ako sa gilid ng upuan.
“Pagkatapos kong tulungan siyang pulutin ang mga papel, naiwan sa loob ng sasakyan ko ang isang maliit na ID photo na nahulog mula sa folder niya.”
Dahan-dahan niyang inilabas ang litrato.
“Ilang beses kong sinubukang hanapin siya. Pero wala akong pangalan, at hindi ko alam kung saan siya nag-aaral.”
“Bakit?” tanong ko.
Ngumiti siya nang malungkot.
“Dahil sa loob ng ilang minuto, may nakilala akong babaeng hindi ako tinanong tungkol sa trabaho, pera, o apelyido ko.”
Tumingin siya sa akin.
“Tinawanan niya pa ako dahil basa na ang sapatos ko habang tinutulungan ko siya.”
Bigla kong naalala ang gabing iyon.
Ang pagtawa ko.
Ang paghingi ko ng paumanhin.
At ang sinabi niyang, “Okay lang. At least may dahilan na akong bumili ng bagong sapatos.”
“Hindi ko alam na ikaw iyon,” sabi niya.
Napapikit ako.
“Pero nang magpakasal tayo, bakit hindi mo ako nakilala?”
“Hindi kita nakilala noong una. Nagbago ang buhok mo, at pitong taon na ang lumipas. Hindi ko rin inaasahang ikaw ang babaeng iyon.”
Huminga siya nang malalim.
“Pagkaraan ng ilang buwan, habang inaayos ko ang mga lumang gamit ko, nakita ko ulit ang litrato. Doon ko napagtanto.”
Napatingin ako sa kaniya.
“Kung ganoon, bakit wala kang sinabi?”
Doon nagbago ang mukha niya.
“Dahil natakot ako.”
Hindi ko napigilang matawa.
“Natakot ka?”
Tumango siya.
“Lumaki akong nakikitang ginagamit ng mga tao ang kasal para sa negosyo. Nang pilitin ako ni Lolo na magpakasal, inisip kong isa na naman itong kasunduang hindi ko pinili.”
“Pero hindi naman kita pinilit, Adrian.”
“Alam ko na ngayon.”
“Hindi. Hindi mo alam.”
Nanginginig na ang boses ko.
“Kung alam mo, hindi mo ako iiwan mag-isa sa gabi ng kasal natin. Hindi mo ako tatanungin kung kailan ako makikipaghiwalay. Hindi mo hahayaang isipin kong may ibang babae ka buwan-buwan.”
Pumatak ang luha ko.
“Pitong taon kitang minahal bago tayo ikinasal. Dalawang taon kitang hinintay pagkatapos.”
Napatitig siya sa akin.
“Pitong taon?”
Tumango ako.
“Ikaw ang dahilan kung bakit naniwala akong may mabubuting lalaking hindi kailangang mayaman o makapangyarihan para maging mahalaga.”
Hindi siya kumibo.
“Pero ang lalaking nag-abot sa akin ng payong noon, hindi ko na siya nakilala sa lalaking pinakasalan ko.”
Matagal kaming natahimik.
Sa wakas, nagsalita si Attorney Miriam.
“Mr. Monteverde, kailangan nating maging malinaw. Hindi basta-bastang natatapos ang isang kasal dito sa Pilipinas sa simpleng pagpirma. Kailangan nating suriin kung anong legal na proseso ang naaangkop sa inyong sitwasyon.”
Tumango ako.
“Alam ko po, Attorney. Gusto ko lang simulan.”
Biglang nagsalita si Adrian.
“Isabella, puwede ba tayong mag-usap nang tayong dalawa lang?”
Tumingin ako sa abogado.
Pinayagan niya kaming gamitin ang maliit na meeting room sa tabi ng opisina.
Pagkapasok namin, isinara ni Adrian ang pinto.
At sa unang pagkakataon, nakita kong nangingilid ang luha niya.
“May isa pa akong kailangang sabihin.”
Hindi ako sumagot.
“Hindi ako naging tapat sa iyo tungkol sa dahilan kung bakit ako lumalayo.”
Napatingin ako sa kaniya.
“Noong unang taon ng kasal natin, akala ko kaya kong kontrolin ang lahat. Ayokong umasa sa kahit sino. Ayokong masanay na may naghihintay sa akin.”
Huminto siya.
“Pero isang gabi, umuwi ako nang hindi mo alam. Tulog ka sa sofa. May nakahandang pagkain sa mesa. May maliit na note na nagsasabing, ‘Ingat ka palagi, Adrian.’”
Naalala ko iyon.
Birthday niya.
Nagluto ako ng paborito niyang pagkain at naghintay hanggang madaling-araw.
“Gusto kitang gisingin,” sabi niya. “Pero hindi ko alam kung paano ka haharapin.”
“Bakit?”
“Dahil alam kong hindi ko karapat-dapat ang pag-aalaga mo.”
Napailing ako.
“Kung alam mong nasasaktan ako, bakit hindi ka nagbago?”
Hindi siya nakasagot.
At doon ko naunawaan ang isang bagay.
Hindi lahat ng taong may nararamdaman ay marunong magmahal nang tama.
At hindi lahat ng pagsisisi ay sapat para burahin ang nagawa.
“Adrian,” sabi ko, “may itatanong ako.”
“Ano iyon?”
“Kung hindi ako nagsabing gusto kong makipaghiwalay, kailan mo sana sasabihin ang lahat ng ito?”
Napatigil siya.
Lumipas ang ilang segundo.
Pagkatapos ay mahina siyang sumagot.
“Hindi ko alam.”
Tumango ako.
Iyon ang sagot na kailangan kong marinig.
“Salamat sa pagiging tapat.”
Lumapit siya.
“Bella, bigyan mo ako ng pagkakataon.”
Sa unang pagkakataon, Bella ang itinawag niya sa akin.
Hindi Isabella.
Hindi Mrs. Monteverde.
Bella.
Ang pangalang ginagamit ng mga taong malapit sa puso ko.
Pero hindi na ako ang babaeng kayang matunaw sa isang malambing na tawag.
“Hindi ko sinasabing hindi na kita mahal,” sagot ko.
Nagkaroon ng pag-asa sa kaniyang mukha.
“Pero hindi sapat ang pagmamahal ko para manatili sa isang buhay na araw-araw akong nawawala sa sarili ko.”
Hinawakan niya ang kamay ko.
“Susubukan kong magbago.”
Dahan-dahan kong binawi ang kamay ko.
“Kung gusto mong magbago, gawin mo para sa sarili mo. Hindi dahil natatakot kang iwan kita.”
Pagkatapos ng pag-uusap, bumalik kami sa opisina ng abogado.
Ipinaalam kong magpapatuloy ako sa legal na konsultasyon at mga kinakailangang hakbang.
Hindi na nakipagtalo si Adrian.
Bago siya umalis, iniabot niya sa akin ang velvet box.
“Para sa iyo talaga iyan.”
Tiningnan ko ang singsing.
Simple lang.
Hindi kasingmahal ng engagement ring na ibinigay niya sa akin noon.
Pero may maliit na ukit sa loob.
Sa babaeng nagbigay ng kahulugan sa isang maulan na gabi.
Napaluha ako.
“Bakit ngayon mo lang ibinigay?”
“Dapat noong una pa.”
Inilapag ko ang kahon sa mesa.
“Kung ganoon, itago mo muna.”
Napatingin siya sa akin.
“Hindi ko kayang tanggapin ang isang pangakong hindi mo pa kayang panindigan.”
At umalis ako.
Tatlong buwan ang lumipas.
Lumipat ako sa isang maliit na condominium sa Pasay, malapit sa airport.
Hindi marangya.
Walang malawak na sala o mamahaling chandelier.
Pero sa unang pagkakataon sa loob ng dalawang taon, payapa akong natutulog.
Tinanggap ko rin ang promotion sa first class.
Nang ibigay sa akin ni Ma’am Liza ang bagong assignment, mahigpit niya akong niyakap.
“Finally, Bella! Deserve mo ito!”
Ngumiti ako.
“Salamat po.”
Hindi niya alam kung gaano kahalaga ang simpleng sandaling iyon.
Dahil sa wakas, hindi ko na kailangang umiwas sa isang oportunidad para lang protektahan ang sarili kong puso.
Hindi tuluyang nawala si Adrian sa buhay ko.
Nagpapadala siya ng mga mensahe.
Hindi araw-araw.
Hindi mapilit.
Minsan, simpleng pagbati lang.
Good morning. Sana maayos ang flight mo.
Minsan, nagtatanong kung kumain na ako.
Pero hindi na ako agad sumasagot.
At unti-unti, natuto siyang igalang iyon.
Isang araw, nagkita kami para sa panibagong konsultasyon sa abogado.
Napansin kong wala na ang dating pagmamadali niya.
Hindi niya hawak ang cellphone habang nagsasalita ako.
Hindi rin siya nagmamadaling umalis.
“Kamusta ka?” tanong niya.
“Mabuti.”
“Masaya ka?”
Napaisip ako.
“Oo. Masaya ako.”
Bahagya siyang ngumiti.
“I’m glad.”
Pagkatapos ay may sinabi siyang hindi ko inaasahan.
“Hindi na kita pipigilan, Bella.”
Napatingin ako sa kaniya.
“Kung ang pagiging malaya mo ang kailangan para maging masaya ka, igagalang ko iyon.”
Sa unang pagkakataon, naramdaman kong hindi niya ako sinusubukang angkinin.
Sinusubukan niya akong unawain.
Makalipas ang anim na buwan, nakatanggap ako ng sulat mula sa kaniya.
Hindi mamahaling regalo.
Hindi bulaklak.
Isang simpleng sobre lamang.
Nakasulat doon:
Bella,
Noong unang beses kitang nakilala, binigyan kita ng payong para hindi ka mabasa.
Pero noong naging asawa kita, ako mismo ang naging dahilan kung bakit gabi-gabi kang umiiyak.
Matagal kong inakalang sapat nang hindi kita saktan nang pisikal, hindi kita sigawan, at ibigay sa iyo ang lahat ng materyal na bagay.
Hindi ko naisip na ang katahimikan, paglayo, at kawalan ng pagpapahalaga ay maaari ring makasugat.
Hindi ko hinihiling na bumalik ka.
Gusto ko lang malaman mong natututo na akong maging taong dapat sana ay naging ako noon pa.
Patawad.
—Adrian
Matagal kong hinawakan ang sulat.
Umiyak ako.
Pero hindi na katulad noon.
Wala nang desperasyon.
Wala nang pagmamakaawa.
Luha na lang ng isang taong sa wakas ay nakapagpaalam sa sakit na matagal niyang kinimkim.
Isang taon matapos ang huling flight naming magkasama, nagkaroon ako ng layover sa Cebu.
Pagkatapos ng trabaho, naglakad ako sa isang maliit na café malapit sa dagat.
Habang umiinom ng kape, may nakita akong lalaking pumasok.
Si Adrian.
Hindi ko alam kung nagkataon lang iyon o sinadya niya.
Pero nang makita niya ako, huminto siya.
“Bella?”
Ngumiti ako.
“Adrian.”
“Puwede ba akong umupo?”
Tiningnan ko ang bakanteng upuan.
“Sure.”
Umupo siya.
Nag-usap kami tungkol sa trabaho, pamilya, at mga bagay na hindi namin kailanman napag-usapan noong kasal pa kami.
Wala nang pagpapanggap.
Wala nang takot magtanong.
Nalaman kong nagsimula siyang magpatingin sa isang counselor upang harapin ang matagal na niyang takot sa malalapit na relasyon.
Ikinuwento ko naman ang mga lugar na napuntahan ko at ang pangarap kong maging chief purser balang araw.
Nakinig siya.
Talagang nakinig.
Pagkatapos ng halos isang oras, tumayo na ako.
“Kailangan ko nang bumalik sa hotel.”
Tumayo rin siya.
“Bella?”
“O?”
“May pagkakataon pa kaya tayong magsimulang muli?”
Tumingin ako sa kaniya.
Sa lalaking pitong taon kong minahal.
Sa lalaking naging dahilan ng pinakamalalim kong sugat.
At sa lalaking ngayon ay tila nagsisimulang matutong magmahal.
Huminga ako nang malalim.
“Hindi ko alam, Adrian.”
Bahagyang bumaba ang kaniyang tingin.
“Pero kung magkakaroon man,” dagdag ko, “hindi iyon dahil sa pitong taon kong paghihintay. Hindi dahil kasal tayo. At lalong hindi dahil naaawa ako sa iyo.”
Tumingin siya sa akin.
“Kung may panibagong simula, kailangan nating makilala ang isa’t isa bilang dalawang taong malayang pumili.”
Tumango siya.
“Naiintindihan ko.”
Ngumiti ako.
“Goodbye muna, Adrian.”
“Goodbye, Bella.”
At sa pagkakataong iyon, hindi na masakit ang pagtalikod ko.
Makalipas ang ilang buwan, natapos ang legal na prosesong napagpasyahan naming tahakin matapos ang payo ng aming abogado.
Hindi naging madali.
May mga araw na gusto kong sumuko.
May mga alaala pa ring biglang bumabalik.
Pero hindi ko na pinagsisihang pinili ko ang sarili ko.
Sa huling araw ng aming pag-aayos ng mga dokumento, iniabot ni Adrian ang isang maliit na payong.
Kulay asul.
Katulad ng ibinigay niya sa akin pitong taon na ang nakalilipas.
“Para sa susunod na umulan,” sabi niya.
Napangiti ako.
Tinanggap ko iyon.
“Salamat.”
At bago kami maghiwalay, sinabi niya:
“Bella, sana sa susunod na may magmahal sa iyo, hindi mo na kailangang maghintay para maramdaman iyon.”
Tumingin ako sa kaniya.
“Sana ikaw rin, Adrian. Matuto kang magmahal habang nandiyan pa ang tao. Hindi kapag paalis na siya.”
Tahimik siyang tumango.
Naglakad ako palabas.
Maaraw ang Maynila nang araw na iyon.
Hindi ko kinailangang buksan ang payong.
At sa unang pagkakataon, hindi na ako umaasang may lalaking hahabol sa akin.
Dahil alam kong kaya ko nang maglakad nang mag-isa.
MENSAHE NG KUWENTO
May mga taong minamahal natin nang buong puso, pero hindi ibig sabihin na kailangan nating ubusin ang sarili para lamang manatili sila sa ating buhay.
Ang tunay na pagmamahal ay hindi nasusukat sa tagal ng paghihintay, sa halaga ng mga regalo, o sa ganda ng mga pangako. Nasusukat ito sa respeto, katapatan, at araw-araw na pagpiling alagaan ang damdamin ng isa’t isa.
Minsan, ang pinakamatapang na paraan ng pagmamahal ay ang pagbitaw—hindi dahil nawala ang pag-ibig, kundi dahil natutuhan mo nang mahalin at pahalagahan ang sarili mo.
At tandaan: Hindi mo kailangang magmakaawa para sa lugar sa puso ng taong tunay na nagmamahal sa iyo.
Kung ikaw si Bella, bibigyan mo pa ba ng pangalawang pagkakataon si Adrian, o pipiliin mo nang magsimula ng bagong buhay?
