Sa Ikapitong Beses na Iniwan Niya Ako Para sa Best Friend Niyang Abogada, Isang Lumang Singsing ang Nagpatunay na Siyam na Taon Akong Naghihintay sa Maling Tao

Sa Ikapitong Beses na Iniwan Niya Ako Para sa Best Friend Niyang Abogada, Isang Lumang Singsing ang Nagpatunay na Siyam na Taon Akong Naghihintay sa Maling Tao

Sa ikapitong pagkakataon, iniwan ako ng boyfriend ko ilang minuto bago siya unang makaharap nang maayos sa mga magulang ko.

“May problema sa kaso. Bumalik ka agad,” text ng best friend niyang si Trina.

Hindi man lang nag-isip si Miguel. Kinuha niya ang susi ng kotse, tinanggal ang kamay ko sa manggas niya, at sinabing, “Andrea, trabaho ’to. Bakit hindi ka marunong umintindi?”

Siyam na taon ko siyang inintindi.

Noong gabing iyon, napagod na ako.

Bisperas iyon ng Pasko. Nasa lobby kami ng condominium ng mga magulang ko sa Quezon City. Hawak ko pa ang kahon ng ensaymada at tsaa na ihahandog sana ni Miguel kina Mama at Papa.

“Kahit matapos lang ang hapunan,” sabi ko. “Isang oras lang.”

Sumikip ang noo niya.

“Hindi puwedeng ipagpabukas ang trabaho. Pagkatapos nito, babalik ako. Sa parents mo, ibang araw na lang.”

Parehong linya. Parehong pangako.

Anim na beses na niyang ipinagpaliban ang pagkikita nila. Laging may client, hearing, o tawag ni Trina mula sa law firm na silang dalawa ang nagtayo.

Sa ikapitong pagkakataon, hindi na ako nakipagtalo.

“Hindi na kailangan,” sabi ko.

Napatingin siya sa akin.

“Hindi mo na kailangang makipagkita sa mga magulang ko.”

“Andrea, huwag kang dramatic.”

Pagkatapos, umandar ang kotse.

Pagbukas ko ng pinto ng unit nina Mama, sinalubong ako ng amoy ng baked ham, pancit, at bibingka. Inilabas ni Mama ang dinner set na ginagamit lang kapag may espesyal na bisita. May bagong pares ng panlalaking tsinelas sa shoe rack—eksaktong sukat ni Miguel.

Nang makita nilang mag-isa ako, humina ang mga ngiti nila.

“Hindi na naman siya nakapunta?” mahinang tanong ni Mama.

Tumango ako.

Hindi nagsalita si Papa. Tumingin lang siya sa bakanteng upuan.

Sa anim na naunang pagkakataon, ako ang gumagawa ng dahilan para kay Miguel.

“Bagong law firm pa lang nila.”

“Bigla lang nagkaproblema ang client.”

“Hindi naman niya sinasadya.”

Siguro nagpapanggap lang silang naniniwala para hindi ako mapahiya.

Ngayong gabi, wala na akong lakas magsinungaling para sa kanya.

Tahimik kaming kumain.

Mas masakit iyon kaysa sermonan nila ako. Sila ang binigo ni Miguel, pero ako pa rin ang iniingatan nila.

Pag-uwi ko sa apartment namin sa Mandaluyong, binuksan ko ang phone ko.

Unang lumabas ang bagong post ni Trina.

May litrato silang dalawa ni Miguel sa isang eleganteng restaurant sa Tagaytay. Sa mesa nila, may dessert plate na may nakasulat:

“Merry Christmas, Partners!”

Caption ni Trina:

“Another Christmas with Atty. Reyes. We survived another impossible case.”

Nanlamig ako.

Noong birthday ko, niyaya ko si Miguel sa parehong restaurant.

“Ang layo,” sabi niya noon. “Sayang sa oras.”

Ngayon, hindi naman pala malayo ang Tagaytay.

Hindi lang pala ako ang tamang kasama.

Bandang alas-onse, tumawag ang numero ni Miguel. Pagkasagot ko, boses ni Trina ang bumungad.

“Andrea, nakainom kami. Puwede mo ba kaming sunduin?”

“Ayoko.”

Agad kinuha ni Miguel ang phone.

“Ano na naman ba ’yang ugali mo? Pagod kami buong araw. Wala kaming makuhang driver dito. Sunduin mo na lang kami.”

“Pagod din ako.”

“Andrea, please. Last na ’to.”

Hindi ko alam kung bakit pumayag pa rin ako.

Marahil dahil may natitira pang maliit na bahagi sa akin na umaasang may sasabihin siyang sapat para ayusin ang siyam na taon.

Makalipas ang halos dalawang oras, nakita ko silang magkatabi sa labas ng restaurant, nagtatawanan na parang walang sinirang hapunan.

Inabot sa akin ni Miguel ang susi. Umupo silang dalawa sa likod.

Habang nagmamaneho ako pabalik ng Metro Manila, pinag-usapan nila ang ebidensiya, strategy, schedule, at client.

Para akong driver na hindi nila kilala.

Pagdating sa condominium ni Trina sa BGC, tinapik niya ang balikat ko.

“Thanks, junior.”

Doon ko nakita ang suot niyang simpleng pilak na singsing.

Nakilala ko agad iyon.

Unang anniversary namin ni Miguel. Halos wala kaming pera noon. Ilang buwan kaming nag-ipon para sa pares na singsing mula sa maliit na shop sa Quiapo.

Sabi niya noon, “Kahit maging sobrang busy ako balang araw, hindi ko ’to mawawala.”

“Trina,” tanong ko, “bakit nasa iyo ang singsing ni Miguel?”

Bago siya makasagot, si Miguel na ang nagsalita.

“Nagpustahan lang kami tungkol sa case. Natalo ako.”

“Isang lumang singsing lang ’yan, Andrea. Huwag mong gawing malaking bagay lahat.”

Iniabot ko ang palad ko kay Trina.

“Ibalik mo.”

Namula ang mga mata niya. Hinubad niya ang singsing at inilagay sa palad ko, saka tumakbo papasok sa building.

“Enough!” sigaw ni Miguel. “Kailangan mo ba talagang ipahiya siya?”

Bumaba siya at hinabol si Trina.

Naiwan akong mag-isa sa kotse.

Sa lakas ng pagsara niya ng pinto, nahulog ang phone niya sa upuan.

Umilaw ang screen.

May mensahe mula sa client na ilang oras daw nilang “inaasikaso.”

“Atty. Reyes, thank you ulit sa Christmas dinner. Buti nakapag-celebrate tayo. Settled na naman ang case kahapon pa.”

Napatitig ako sa screen.

Kahapon pa.

PARTE2

Kahapon pa pala tapos ang kasong dahilan kung bakit iniwan niya ang hapunan namin.

Hindi ako umiyak agad.

Parang may isang pinto sa loob ko na tahimik na nagsara.

Makalipas ang ilang minuto, bumalik si Miguel. Wala si Trina.

Pagbukas niya ng pinto, nakita niya ang phone sa kamay ko.

“Ano’ng ginagawa mo?”

“Settled na kahapon ang kaso.”

Napatigil siya.

“Binasa mo ang messages ko?”

“Lumabas sa lock screen.”

Kinuha niya ang phone at pinatay ang screen.

“Celebration dinner ’yon. May ilang details pa kaming pinag-usapan.”

“Celebration?”

“Andrea, huwag ngayon.”

“Iniwan mo ang parents ko sa ikapitong pagkakataon para mag-celebrate?”

Hindi siya sumagot.

“Sinabi mong may problema sa kaso.”

“May trabaho pa rin kaming pinag-usapan.”

“Pero walang emergency.”

Humigpit ang panga niya.

At doon ko naintindihan ang pinakamasakit.

Hindi siya nahuling walang dahilan.

Nahuli siyang naniniwalang sapat na dahilan ang gusto niyang dahilan.

“Umuwi na tayo,” sabi niya. “Pagod na ako.”

Umiling ako.

“Ikaw ang umuwi.”

Iniwan ko ang susi sa cup holder at bumaba.

Nag-book ako ng sasakyan pauwi sa apartment namin. Habang nasa EDSA, tinanggal ko ang singsing ko—ang kapareha ng singsing na ipinatalo niya—at inilagay sa bag.

Pagdating ko, kumuha ako ng dalawang maleta. Damit, laptop, dokumento, ilang libro, at litrato nina Mama at Papa.

Siyam na taon ng relasyon, kasya pala sa dalawang maleta kapag napagod ka nang ipaglaban.

Bandang alas-tres ng umaga, dumating si Miguel.

“Ano na naman ’to?”

“Uuwi muna ako kina Mama.”

“Dahil lang sa dinner?”

Doon ako natahimik.

Hindi dahil wala akong sagot.

Kundi dahil sa siyam na taon, iyon lang pala ang nakita niya.

“Hindi ito dahil sa dinner. Hindi rin dahil sa singsing.”

“Then what?”

“Dahil pitong beses mong pinili ang ibang bagay sa mismong oras na kailangan kitang pumili sa atin.”

Napailing siya.

“Trabaho ko si Trina. Partner ko siya. Hindi mo puwedeng pagselosin lahat.”

“Hindi ako nagseselos sa trabaho mo. Nasasaktan ako sa paraan ng pagtrato mo sa akin tuwing kailangan mong mamili.”

Napabuntong-hininga siya.

“Gusto mo bang isara ko ang firm? Iwan ko si Trina? Ano ba talaga ang gusto mo?”

“Wala na akong gustong hingin.”

Doon nagbago ang mukha niya.

Sanay siyang umiiyak ako, nagpapaliwanag, nakikiusap. Kapag may hinihingi pa ang isang tao, may pagkakataon ka pang ibigay iyon.

Pero kapag wala na siyang hinihingi, doon nagsisimula ang tunay na pagkawala.

Bago ako lumabas, inilapag ko sa mesa ang dalawang pilak na singsing.

“Sa iyo na pareho,” sabi ko. “Mukhang mas alam mo naman kung gaano kaliit ang halaga nito.”

Umuwi ako kina Mama bago sumikat ang araw.

Walang tanong si Papa nang buksan niya ang pinto. Kinuha lang niya ang isang maleta ko.

Si Mama naman, niyakap ako nang mahigpit.

Doon ako unang umiyak.

Hindi lang para kay Miguel.

Para sa sarili kong siyam na taong paulit-ulit na nagsabing, “Konting tiis pa.”

Kinabukasan, mahigit apatnapung missed calls ang nasa phone ko.

“Mag-usap tayo.”

“Sorry.”

“Hindi ko alam na ganito kalalim.”

May message din si Trina.

“Hindi ko intensyong sirain kayo.”

Dalawang araw makalipas, nakipagkita siya sa akin sa isang café sa Ortigas.

Pagkaupo niya, agad niyang sinabi, “Sorry. Hindi ko dapat tinanggap ang singsing.”

“Bakit mo tinanggap?”

Matagal bago siya sumagot.

“Akala ko biro lang.”

“Alam mong anniversary ring namin.”

Tumahimik siya.

Iyon na ang sagot.

“Trina, totoo ba lahat ng pitong emergency?”

Napayuko siya.

“Hindi lahat.”

May kung anong sumikip sa dibdib ko, pero hindi na iyon sorpresa.

“Yung una, tunay. Yung pangalawa rin. Pero may mga pagkakataong puwedeng ibang associate ang humawak. May mga gabing puwedeng bukas na.”

“Pero tinawagan mo pa rin siya.”

“Oo.”

“Bakit?”

Tumingin siya sa akin.

“Dahil lagi siyang pumupunta.”

Walang depensa sa boses niya.

“May gusto ka sa kanya?”

“Dati. Noong college.” Huminga siya nang malalim. “Baka may bahagi sa akin na nasanay na ako ang unang tinatakbuhan niya. Pero walang affair.”

“Hindi ko kailangang malaman kung may affair.”

Nagulat siya.

“Ang kailangan kong malaman, alam ko na.”

“Ano?”

“Na sa tuwing tinatawag mo siya, alam niyang may taong naghihintay sa kanya. At pumupunta pa rin siya.”

Nanahimik si Trina.

Bago ako tumayo, sinabi ko ang bagay na matagal ko ring hindi kayang sabihin sa sarili ko.

“Hindi mo siya inagaw sa akin. Hindi mo kailangang agawin ang taong kusa kang inuuna.”

Kinagabihan, unang beses kong sinagot ang tawag ni Miguel.

“Kinausap mo si Trina?” tanong niya.

“Oo. Sinabi niyang hindi lahat ng tawag niya emergency.”

Tahimik siya.

“Alam ko.”

Dalawang salitang iyon ang tuluyang pumutol sa natitira.

“Alam mo?”

“Alam kong minsan kaya namang ipasa sa iba. Pero partner ko siya. Mas mabilis kapag ako.”

Napapikit ako.

“So alam mong may dinner tayo. Alam mong ilang beses ka nang hindi sumipot. Alam mong naghihintay ang parents ko. Tapos pinili mo pa ring umalis.”

“Andrea, hindi ko naisip na—”

“Exactly.”

Hindi niya kailangang lokohin ako para masaktan ako.

Sapat nang palagi niyang nakakalimutang isipin ako.

Humina ang boses niya.

“Bigyan mo ako ng chance. Pupunta ako kina Tito at Tita. Magso-sorry ako. Babawasan ko ang trabaho. Magse-set ako ng boundaries kay Trina.”

Kung narinig ko iyon isang taon bago, baka umiyak ako sa saya.

Pero may mga pangakong dumarating pagkatapos mamatay ang paghihintay.

“Miguel, kailangan muna kitang iwan bago mo paniwalaang mahalaga ang sakit ko.”

Hindi siya nakasagot.

“Hindi ko gustong gugulin ang susunod na siyam na taon para tingnan kung tutuparin mo ang mga bagay na dapat matagal mo nang naintindihan.”

“Ganito na lang ba?”

“Matagal nang ganito. Ngayon lang ako tumigil.”

Pinatay ko ang tawag.

Isang linggo pagkatapos ng Pasko, dumating si Miguel sa bahay nina Mama.

May dalang prutas, bulaklak, at iyong kahon ng tsaa na hindi niya naiabot.

Si Papa ang nagbukas ng pinto.

“Sir, gusto ko pong humingi ng tawad,” sabi ni Miguel. “Hindi lang sa hindi ko pagpunta. Sa paulit-ulit kong pagpapahintay sa anak ninyo.”

Lumabas ako.

Mukhang ilang gabi siyang hindi nakatulog.

“Andrea, puwede ba tayong magsimula ulit?”

Tiningnan ko ang lalaking minahal ko mula college, ang taong sinamahan ko noong wala pa siyang sariling opisina at sa murang café pa sila ni Trina gumagawa ng pleadings.

Minahal ko siyang totoo.

At minsan, iyon ang pinakamahirap tanggapin: puwedeng totoo ang pagmamahal mo, pero hindi ibig sabihin na tama pang manatili.

“Hindi,” sagot ko.

Namula ang mga mata niya.

“May iba na ba?”

“Wala.”

“Then why can’t we fix this?”

“Dahil ayokong bumalik dahil lang natatakot kang mawala ako.”

Kinuha ko mula sa drawer ang maliit na kahon. Nandoon ang singsing ko.

Hindi ko iyon itinapon.

“Hindi ko itatapon,” sabi ko. “Siyam na taon din iyon ng buhay ko. Pero alaala na lang siya, hindi pangako.”

Umalis si Miguel nang tahimik.

Hindi kami nagbalikan.

Ilang buwan ang lumipas bago ako muling pumunta sa Tagaytay.

Kasama ko sina Mama at Papa.

Dinala ko sila sa restaurant na minsang sinabi ni Miguel na “masyadong malayo.”

Nag-order si Papa ng steak na mahal, nagreklamo si Mama sa presyo, at tatlo kaming natawa.

Bago ihain ang dessert, napansin ni Mama ang maliit na marka sa daliri ko kung saan matagal na nakasuot ang singsing.

“Masakit pa?” tanong niya.

Tiningnan ko ang kamay ko.

“Hindi na katulad dati.”

Dati, iniisip kong ang pinakamasakit na bagay ay hindi piliin.

Mali pala.

Mas masakit ang paulit-ulit kang hindi piliin—at kumbinsihin ang sarili mong pagmamahal pa rin iyon.

Pero kapag tumigil kang humingi ng puwang sa buhay ng taong laging naglalagay sa iyo sa huli, may puwang kang nababawi para sa sarili mo.

At minsan, ang pinakamahalagang pagpili ay hindi iyong hinihintay mong gawin ng ibang tao.

Iyong araw na pinili mo na ang sarili mo.

MENSAHE SA MAMBABASA

Ang pag-unawa ay bahagi ng pagmamahal, pero hindi ito lisensya para paulit-ulit kang balewalain. Hindi mo kailangang maging mas tahimik, mas matiisin, o mas mapagbigay para manatili sa buhay ng taong laging may inuuna kaysa sa iyo.

Ang tunay na relasyon ay hindi humihingi na mawala ang respeto mo sa sarili kapalit ng pananatili.

Minsan, ang pag-alis ay hindi kabiguan ng pagmamahal—ito ang simula ng paggalang mo muli sa sarili mo.