SA IKA-1,094 ARAW BILANG ASAWA NIYA, HUMINGI AKO NG DIBORSYO—KINABUKASAN, INIWAN KO PATI MGA ANAK NAMIN… PERO HINDI NIYA ALAM KUNG SINO TALAGA ANG ASAWANG BINALEWALA NIYA
Sa ika-1,094 araw ng pagiging Mrs. Villareal ko, sinabi ko sa asawa kong gusto ko nang tapusin ang aming kasal.
Hindi siya nagalit.
Hindi siya nagtanong kung may iba ba akong lalaki.
Tumingin lang siya sa akin at malamig na sinabi—
“Kung iyan ang gusto mo.”
Parang hindi tatlong taon ng pagsasama ang tinatapos namin.
Parang nagpapalit lang siya ng brand ng kape para sa breakfast.
Ang pangalan ko ay Mara Mendoza-Villareal.
At sa loob ng limang taon, naniwala akong kaya kong tiisin ang lahat basta buo ang pamilya namin.
Hanggang sa unti-unti kong napansin na sa sarili kong bahay…
ako na pala ang pinakamadaling palitan.
Nang gabing iyon, nasa study room si Adrian Villareal, CEO ng Villareal Medical Holdings, habang nanonood ng financial news sa tablet.
Tahimik kong inilapag sa mesa ang divorce agreement na ako mismo ang nagpagawa.
Tumingin siya roon.
Pagkatapos sa akin.
“Bakit?”
“Pagod na akong mabuhay nang ganito.”
Bahagyang kumunot ang noo niya, pero mabilis ding bumalik sa dating walang emosyon niyang mukha.
“Kung iyan ang gusto mo.”
Binuklat niya ang papeles.
Wala akong hinihinging bahagi sa mga ari-arian ng pamilya Villareal na pagmamay-ari na nila bago kami nagpakasal.
Ang gusto ko lang ay ang legal na bahagi ko sa isang rehabilitation technology studio na naitatag habang kasal kami.
At higit sa lahat—
si Adrian muna ang magkakaroon ng primary custody sa kambal naming sina Lucas at Lily, limang taong gulang.
Doon lang siya tuluyang tumingin sa akin.
“Hindi mo kukunin ang mga bata?”
“Hindi ibig sabihin noon na ayaw ko sa kanila.”
“Limang taong gulang lang sila, Mara.”
“Alam ko.”
Hindi ko na ipinaliwanag.
Dahil noong nakaraang araw, dalawang oras akong naghihintay sa labas ng preschool ni Lily.
May lagnat siya.
Ako dapat ang kukuha sa kanya.
Pero sinabi ng teacher na may nauna nang kumuha.
Si Selena Reyes.
Childhood friend ni Adrian.
Babaeng halos araw-araw nasa bahay namin na para bang may sarili siyang susi sa buhay ng pamilya ko.
Pagbukas ko sa parents’ group chat, nakita ko ang litrato.
Nakakandong si Lily kay Selena habang nilalagyan nito ng cooling patch ang noo ng anak ko.
Si Lucas naman ay katabi nila, hawak ang water bottle ng kapatid.
Sa caption ay nakasulat:
“Finally, hindi na-late si Mommy today.”
May isang magulang na nagtanong:
“Siya pala ang mom ng twins?”
Sumagot ang teacher:
“Akala rin po namin. Mommy kasi ang tawag sa kanya ng mga bata.”
Matagal kong tinitigan ang litrato.
Pero hindi ko ipinakita kay Adrian.
Hindi na.
Dahil hindi iyon ang unang beses.
Ako ang paulit-ulit na nagtatanong noon.
Bakit hindi ako nasabihan tungkol sa Parents’ Day?
Bakit si Selena ang emergency contact ng mga bata?
Bakit puwedeng pumasok si Selena sa bahay namin kahit wala ako?
Bakit siya ang kasama ni Adrian sa school activities na ako naman ang naghanda?
At sa bawat pagkakataon, iisa ang sagot ng asawa ko.
“Kaibigan lang siya. Tumutulong lang. Huwag mong gawing komplikado ang lahat.”
Kaya nang gabing iyon, hindi na ako nagtanong.
Pagod na akong maging babaeng laging kailangang patunayan na may karapatan siyang masaktan.
Kinabukasan, alas-sais pa lang ng umaga, bumangon ako gaya ng dati.
Nagluto ako ng scrambled eggs.
Nag-toast ng pandesal.
Tinadtad ko nang pino ang carrots para hindi mapansin ni Lucas sa chicken patties.
Bumaba si Lily na gusot ang buhok.
Habang isinusuot ko ang bib niya, bigla siyang nagtanong—
“Mommy, pupunta ba si Mommy Selena mamaya?”
Sandaling tumigil ang kamay ko.
“Hindi mo siya mommy, anak.”
Agad siyang sumimangot.
“Daddy said tawag lang naman iyon. Huwag ka raw sensitive.”
Napatingin ako kay Adrian.
Nasa kabilang dulo siya ng mesa, inaayos ang cuff links.
Halatang hindi komportable.
“Sinabi ko lang na huwag mong pagalitan ang mga bata tungkol diyan,” sabi niya. “Bata sila. Kapag pinilit mong itama lahat, lalo silang kokontra.”
Tumango ako.
“Sige.”
Walang away.
Walang sigawan.
Doon yata siya mas lalong napanatag.
Habang kumakain kami, nagsalita naman si Lucas.
“Mommy, hindi mo na kailangan pumunta sa robotics competition sa Saturday.”
“Bakit?”
“Si Tita Selena na lang. Marunong siya mag-code. Ikaw, hindi ka naman makakatulong.”
Huminga ako nang mabagal.
“Ayos lang.”
Napatingin siya sa akin.
“Hindi ka galit?”
“Hindi.”
Hindi niya alam na ako ang nagpasa ng registration niya.
Hindi niya alam na pitong gabi akong nagpuyat sa pag-aayos ng chassis ng robot niya kapag tulog na silang lahat.
At higit sa lahat—
hindi niya alam na bago ako naging asawa ni Adrian, graduate ako ng Industrial Design sa University of the Philippines Diliman at isa ako sa gumawa ng prototype para sa adaptive mobility system na kalaunan ay binili ng mismong Villareal Medical.
Hindi rin alam ni Adrian.
O baka nakalimutan lang niya.
Sa mga business dinner, palagi niya akong ipinapakilala sa parehong paraan.
“This is my wife, Mara.”
Hindi designer.
Hindi inventor.
Hindi co-founder.
Asawa lang.
Parang wala akong pangalan bago ko naging Mrs. Villareal.
Alas-siyete kuwarenta, dumating ang driver.
Inayos ko ang kuwelyo ni Lucas.
Isinukbit ko ang backpack ni Lily.
“Be good, okay?”
Nang paalis na si Adrian, lumingon siya.
“Tatawagan ka ng lawyer mamaya. Huwag muna tayong pumirma habang emosyonal ka pa.”
“Okay.”
Nagsara ang pinto.
Tahimik ang bahay.
Nanatili akong nakatayo sa foyer nang halos dalawang minuto.
Pagkatapos, hinubad ko ang wedding ring ko.
Inilapag ko iyon sa maliit na ceramic tray sa tabi ng susi.
Isang 24-inch suitcase lang ang dala ko.
Kaunting damit.
Laptop.
Mga personal na dokumento.
At limang lumang sketchbook na matagal kong itinago sa likod ng cabinet.
Wala akong ibang kinuha.
Alas-nuwebe ng umaga, tumawag ang subdivision security office kay Adrian.
“Sir, si Mrs. Villareal po ay nag-request na tanggalin ang sarili niyang access sa smart gate, CCTV account, at household authorization. Confirm po ba namin?”
Pero noon…
nasa Skyway na ako patungong NAIA.
Hindi ako umuwi sa probinsiya.
Wala na rin naman akong mauuwian doon.
Pagkamatay ng tatay ko dahil sa utang, napunta sa ibang kamag-anak ang dati naming bahay sa Laguna.
Dalawampu’t tatlong taong gulang ako noon.
May dala lang akong unfinished prototype para sa rehabilitation device na gusto kong ipakita sa investors.
Halos lahat tinanggihan ako.
Si Adrian lang ang tumanggap ng meeting.
Siya rin ang nagbigay ng puhunan.
At makalipas ang ilang buwan—
pinakasalan niya ako.
Akala ko noon, pag-ibig iyon.
Pagkatapos ko lang nalaman na pinipilit siya ng lolo niyang magpakasal bago mag-thirty, dahil kung hindi ay mapupunta sa pinsan niya ang board seat na hinihintay niya.
Ako ang perpektong asawa.
Walang makapangyarihang pamilya.
Walang iskandalo.
Walang political connection.
At higit sa lahat—
may utang na loob sa kanya.
Tatlong buwan pagkatapos ng kasal, nabuntis ako sa kambal.
Dahil high-risk ang pregnancy, tumigil muna ako sa trabaho.
Ang “pansamantala” ay naging limang taon.
Paglapag ko sa Cebu, naghihintay sa airport ang dati kong college roommate na si Bianca Santos.
Pagkakita niya sa maliit kong maleta, halos mapamura siya.
“Limang taon kang asawa ng bilyonaryo tapos isang suitcase lang dala mo?”
“Hindi ko kailangan ang ibang gamit.”
“Pati kotse?”
“Sa kanya iyon.”
Tumahimik siya sandali.
“At ang twins?”
Napatingin ako sa labas ng bintana habang umaandar ang sasakyan.
“Nasa kanya muna.”
“Kinaya mong iwan?”
Pumikit ako.
“Hindi.”
Hindi puwedeng hindi masakit.
Noong ipinanganak si Lucas, nahirapan siyang huminga at labing-isang araw siyang nasa NICU.
Halos hindi ako umalis sa labas ng salamin.
Noong dalawang taong gulang si Lily, nadapa siya at kinailangang tahiin ang noo.
Habang umiiyak siya, nakayakap siya sa leeg ko at paulit-ulit na sinasabing—
“Mommy, don’t leave.”
Pero paglipas ng panahon…
natutunan din niyang sabihin na hindi niya ako kailangan.
Hindi dahil masama siyang bata.
Hindi dahil hindi niya ako mahal.
Kundi dahil sa bahay na iyon, araw-araw nilang nakikita na puwedeng balewalain ang presensya ko.
Napatingin si Bianca sa akin.
“So ano ngayon?”
Inabot niya sa akin ang isang maliit na susi.
“Welcome back.”
Huminto kami sa harap ng isang lumang two-story building sa Cebu IT Park.
Sa labas ay may bagong karatula.
MENDOZA MOBILITY LAB
Nanigas ako.
“Bianca…”
Ngumiti siya.
“Hindi ko tinapon ang mga lumang design mo.”
Binuksan niya ang pinto.
Sa loob, nakahilera sa mahabang mesa ang mga sketch, prototypes at files na ginawa ko bago ako ikasal.
At sa gitna—
naroon ang prototype na akala kong tuluyan nang nawala.
Ang adaptive rehabilitation device na unang binili ni Adrian para sa kompanya niya.
Lumapit ako.
Pero bago ko pa mahawakan iyon, tumunog ang cellphone ni Bianca.
Sinagot niya.
Unti-unting nagbago ang expression niya.
Pagkatapos ay dahan-dahan niya akong tiningnan.
“Mara…”
“Ano?”
“May tumatawag mula sa Manila.”
“Who?”
Hindi agad siya sumagot.
Sa halip, iniabot niya sa akin ang telepono.
Sa kabilang linya, isang pamilyar na boses ang narinig ko.
Boses ng chief technology officer ng Villareal Medical.
“Mara, kailangan ka naming makausap.”
Humigpit ang hawak ko sa phone.
“Bakit?”
Sandaling natahimik ang lalaki.
Pagkatapos ay sinabi niya—
“Dahil ngayong umaga lang namin nalaman na ang core patent na ginagamit ng Villareal Medical sa flagship rehabilitation line…”
“…ay hindi pala pagmamay-ari ng kompanya.”
Huminto ang mundo ko.
“At kanino nakapangalan?”
Huminga siya nang malalim.
“Sa iyo.”
PARTE2
Napatayo ako nang tuwid.
“Ano’ng ibig mong sabihin?”
Sa kabilang linya, halos pabulong sumagot si Engr. Ramon de Vera, CTO ng Villareal Medical.
“Noong unang pumasok ang prototype mo sa kompanya, hindi pala full patent assignment ang pinirmahan mo. Exclusive development license lang for five years.”
Nanlamig ang mga daliri ko.
Naalala ko.
Dalawampu’t apat ako noon.
Pagod.
Buntis.
At nagtitiwala kay Adrian.
“Ano ang expiration date?”
“Three weeks ago.”
Napatingin ako kay Bianca.
Parang naiintindihan na rin niya ang ibig sabihin.
“Without renewal,” pagpapatuloy ni Ramon, “technically hindi na authorized ang kumpanya na gamitin ang protected control architecture para sa bagong product generation.”
“Bakit ngayon lang ninyo nalaman?”
Doon siya natahimik.
Pagkatapos—
“Dahil ikaw ang original inventor, pero pinalitan sa internal records ang designation mo bilang consultant.”
Napapikit ako.
“Kanino galing ang instruction?”
Hindi niya sinabi.
Hindi na niya kailangan.
Kinagabihan, unang beses sa loob ng maraming taon, nakatulog akong walang kailangang ihandang lunchbox kinabukasan.
Pero alas-dos ng madaling-araw, nagising ako dahil sa message.
Si Adrian.
We need to talk.
Hindi ako sumagot.
Sunod na message.
Did you know about the patent expiration?
Tinitigan ko iyon.
Pagkatapos ay pinatay ko ang screen.
Kinabukasan, kasama si Bianca, pumunta ako sa Intellectual Property Satellite Office sa Cebu upang i-review ang lahat ng dokumento.
Malinaw.
Ako ang inventor.
Ako ang patent owner.
Ang lisensya sa Villareal Medical ay limited term.
At walang renewal na napirmahan.
“Kung gusto mo,” sabi ng abogado kong si Atty. Gabriel Navarro, “puwede kang magpadala ng cease-and-desist.”
Umiling ako.
“Hindi ko gustong sirain ang kumpanya.”
Nagulat siya.
“Pero puwede.”
“Hindi rin ibig sabihin na kailangan.”
Ilang taon akong galit.
Pero ayokong bumuo ng bagong buhay na ang pundasyon ay paghihiganti.
Ang gusto ko ay pangalan ko.
Trabaho ko.
At karapatang magdesisyon para sa sarili kong imbensiyon.
Nagpadala ako ng formal notice.
Villareal Medical could continue using the old systems temporarily, provided they entered renegotiation.
May dalawang kondisyon ako.
Una—
ibabalik sa lahat ng product records ang tamang attribution sa akin bilang principal inventor.
Pangalawa—
anumang susunod na development ay kailangang may bagong licensing agreement.
Hindi rin kasama sa negotiation ang divorce.
Magkaibang usapan iyon.
Makalipas ang dalawang araw, dumating sa Cebu si Adrian.
Hindi siya nag-abiso.
Nasa workshop ako nang pumasok siya.
Naka-white shirt.
Walang driver.
Walang assistant.
Parang unang beses ko siyang nakita na hindi kontrolado ang lahat.
“Mara.”
Hindi ako tumigil sa pag-aayos ng prototype.
“Bakit ka nandito?”
“Dahil hindi ka sumasagot.”
“Tungkol sa divorce, kausapin mo ang lawyer.”
“Hindi divorce ang dahilan.”
Napangiti ako nang kaunti.
“Siyempre.”
Lumapit siya.
“Bakit hindi mo sinabi sa akin tungkol sa patent?”
Huminto ako.
“Bakit hindi mo rin sinabi sa akin na pinalitan ang designation ko sa records?”
Natigilan siya.
“Hindi ko alam iyon.”
“CEO ka.”
Hindi siya nakasagot.
Tumingin siya sa paligid.
Sa wall, nakapaskil ang old drafts ko.
Mobility aids.
Pediatric support systems.
Adaptive control devices.
Mga ideyang ginawa ko bago ko siya nakilala.
“Lahat ito… sa iyo?”
Napatawa ako nang mahina.
“Nakakatawa, ’no?”
“Anong ibig mong sabihin?”
“Limang taon mo akong katabi, Adrian. Hindi mo alam kung ano ang ginagawa ko bago kita nakilala.”
Sumikip ang panga niya.
“Mara…”
“Alam mo ba kung anong course ko?”
Tumahimik siya.
Doon ako tuluyang napangiti.
Malungkot.
Hindi galit.
“Industrial Design.”
Napayuko siya.
“Alam mo ba na ako ang gumawa ng obstacle-response layout sa robot ni Lucas?”
Hindi.
Kita sa mukha niya.
“Alam mo ba na ako ang nag-design ng adaptive hand brace na ipinagmamalaki ng Villareal Medical noong 2023?”
Mas lalong namutla siya.
“Hindi.”
“Exactly.”
Tahimik ang workshop.
Pagkatapos ay sinabi niya—
“Sumama ka sa Manila.”
“No.”
“For the children.”
Doon ako tumingin sa kanya.
“Ginagamit mo pa rin sila.”
“Hindi ko sila ginagamit.”
“Then bakit noong tinatawag nilang Mommy si Selena, hindi mo sila itinama?”
Hindi siya agad nakasagot.
“Akala ko harmless.”
“Harmless para kanino?”
“Mara…”
“Alam mo ba kung ano ang pinakamasakit?”
Tumayo ako sa harap niya.
“Hindi iyong may ibang babaeng pumapasok sa bahay ko.”
“Hindi iyong inilagay mo siya bilang emergency contact.”
“Hindi iyong mas gusto siya ng mga bata sa school events.”
“Ang pinakamasakit ay tuwing nagsasabi akong nasasaktan ako, ginagawa mong problema ang reaction ko kaysa sa ginawa ninyo.”
Napapikit siya.
Sa unang pagkakataon, wala siyang depensa.
“Selena and I never had an affair.”
“Hindi ko sinabing meron.”
Napatingin siya.
“Mas madaling lumaban sa cheating, Adrian.”
Mahina ang boses ko.
“Pero paano ko lalabanan ang isang bahay kung saan unti-unti akong ginawang invisible?”
Pagkatapos ng mahabang katahimikan, sinabi niya—
“Lucas has been asking for you.”
Napakurap ako.
“At Lily?”
“Hindi siya nagsasalita tuwing gabi.”
May kumirot sa dibdib ko.
Pero hindi ako bumigay.
“Hindi ibig sabihin noon uuwi ako.”
Tumango siya.
“I know.”
Iyon ang unang pagkakataong narinig kong sinabi niya ang dalawang salitang iyon na walang kasunod na utos.
Bago siya umalis, nagtanong siya.
“Pwede ba silang pumunta rito?”
Hindi ako agad sumagot.
“Kapag gusto nila.”
Sabado ng hapon, dumating ang kambal.
Si Lucas ang unang bumaba.
May dalang robot.
Si Lily naman ay mahigpit na hawak ang stuffed rabbit niya.
Nang makita niya ako, tumigil siya.
Hindi siya tumakbo.
Hindi rin ako.
Pagkatapos ng ilang segundo, mahina niyang sinabi—
“Mommy?”
Lumuhod ako.
“Hi, anak.”
Bigla siyang umiyak.
Tumakbo siya at yumakap sa leeg ko.
“Why did you leave?”
Doon ako halos mabasag.
Pero niyakap ko lang siya.
“Because Mommy needed to remember herself.”
“Galit ka sa amin?”
Agad akong umiling.
“Never.”
Lumapit si Lucas.
May hiya sa mukha niya.
“Sorry tungkol sa robotics.”
Ngumiti ako.
“Bakit?”
“Daddy told me ikaw pala gumawa ng design.”
“Part lang.”
“Pwede mo akong turuan?”
“Of course.”
Kinagabihan, magkatabi kaming tatlo sa workshop.
Si Lily gumuguhit.
Si Lucas nag-aayos ng sensor.
At sa unang pagkakataon sa matagal na panahon, hindi ko naramdaman na kailangan kong ipaglaban ang pagiging nanay ko.
Ako lang iyon.
Natural.
Hindi sapilitan.
Makalipas ang dalawang linggo, may school robotics competition sa Cebu.
Pinayagan ni Adrian na doon sumali si Lucas sa regional demo.
Naroon din si Selena.
Hindi ko inaasahan.
Lumapit siya sa akin pagkatapos ng event.
“Mara.”
Tumango ako.
“Selena.”
Mukha siyang ilang araw nang kulang sa tulog.
“I owe you an apology.”
Tahimik ako.
“Hindi ko na-realize kung gaano kalayo ang narating ng lahat.”
“Tinatawag ka nilang Mommy.”
“I should have stopped them.”
“Oo.”
Napatigil siya.
Siguro sanay siyang may magbibigay agad ng comfort kapag humihingi siya ng sorry.
Hindi ako.
Pero hindi ko rin siya sinigawan.
“Akala ko kasi okay kay Adrian.”
“Hindi lang kay Adrian dapat okay.”
Napayuko siya.
“You’re right.”
Pagkatapos noon, hindi na siya muling pumasok sa bahay ng Villareal nang walang malinaw na invitation.
Inalis din siya bilang emergency contact ng mga bata.
Hindi dahil inutos ko.
Si Adrian mismo ang gumawa.
Makalipas ang isang buwan, natapos ang licensing negotiation.
Nakakuha ang Mendoza Mobility Lab ng partnership agreement na mas patas kaysa sa dati.
Ako ang nanatiling patent owner.
At ang pangalan ko ay opisyal na ibinalik sa lahat ng research records.
Sa unang pagkakataon, sa isang industry conference sa BGC, lumabas sa malaking screen ang:
MARA MENDOZA
INDUSTRIAL DESIGNER & PRINCIPAL INVENTOR
Nasa audience si Adrian.
Katabi niya sina Lucas at Lily.
Nang tawagin ang pangalan ko, si Lucas ang pinakamalakas pumalakpak.
Si Lily tumayo pa.
“THAT’S MY MOMMY!”
Napatawa ang audience.
Ako naman…
halos maiyak.
Pagkatapos ng event, hinintay ako ni Adrian sa labas.
Nasa kamay niya ang divorce papers.
Napirmahan na niya.
Inabot niya iyon sa akin.
“I won’t fight you.”
Tinanggap ko.
“Thank you.”
“Joint custody?”
Tumango ako.
“Basta malinaw ang schedule.”
“Anything you want.”
Napatingin ako sa kanya.
“Not anything I want.”
“Anong ibig mong sabihin?”
“Ang gusto ko lang ay respeto.”
Matagal niya akong tiningnan.
Pagkatapos—
“I should have given you that before you had to leave.”
Wala akong isinagot.
Minsan, ang apology ay hindi invitation para bumalik.
Minsan, acknowledgement lang ito na may nasira.
At hindi lahat ng nasira ay kailangang ayusin sa dati nitong anyo.
Anim na buwan matapos ma-finalize ang divorce, lumipat ang Mendoza Mobility Lab sa mas malaking headquarters sa Cebu.
May lab para sa pediatric devices.
May fellowship program para sa young Filipino designers.
At may maliit na glass room sa gilid kung saan mahilig gumawa ng robot si Lucas kapag weekend.
Si Lily naman ay laging may drawing na nakadikit sa pinto ko.
Isang araw, may ipinakita siyang larawan.
May apat na tao.
Ako.
Siya.
Si Lucas.
At si Adrian.
Hindi magkatabi sina Adrian at ako.
May pagitan.
Pero parehong nakangiti.
“Family pa rin tayo?” tanong niya.
Lumuhod ako.
“Oo.”
“Kahit hindi na kayo married?”
“Oo.”
“Paano?”
Ngumiti ako.
“Hindi lahat ng pamilya kailangang nakatira sa iisang bahay para maging pamilya.”
Inisip niya iyon.
Pagkatapos ay yumakap sa akin.
Tuwing Biyernes, dinadala sila ni Adrian sa Cebu.
Tuwing Linggo, sinusundo niya.
Mas maayos na kaming nag-uusap ngayon kaysa noong mag-asawa kami.
Wala nang assumptions.
Wala nang “sensitive ka lang.”
Wala nang ibang taong binibigyan ng papel ko nang hindi ako tinatanong.
Isang Linggo, habang naghihintay siya sa lobby, napansin niyang wala na akong suot na wedding ring.
Hindi iyon bago.
Pero marahil noon lang niya totoong tiningnan.
“Masaya ka?”
Tanong niya.
Tumingin ako sa glass wall ng laboratory.
Sa loob, tumatakbo si Lucas habang hawak ang robot niya.
Si Lily tumatawa habang sinusubukang habulin ang maliit na machine.
May mga young engineers sa paligid.
Sa kabilang wall, nakapaskil ang unang sketch na ginawa ko noong dalawampu’t tatlong taong gulang ako.
Walang Mrs. Villareal.
Walang asawa ng CEO.
Walang babaeng naghihintay lang sa bahay.
Ako lang.
Si Mara.
“Masaya ako,” sagot ko.
Tumango siya.
At sa unang pagkakataon…
mukhang masaya rin siyang marinig iyon kahit hindi siya ang dahilan.
