SA BISPERAS NG BAGONG TAON, IPINADALA KO SA SIKAT KONG DATING KATABI SA KLASE ANG HULING ₱47,860 KO—HINDI NIYA ALAM, AKO ANG TOTOONG MAY KANSER
Habang nagliliwanag sa paputok ang buong Metro Manila, isang mensahe mula sa dati kong katabi sa klase ang biglang lumitaw sa cellphone ko.
“Mara, wala na akong pera. Puwede mo ba akong pautangin?”
Kasunod noon ang larawan ng isang medical diagnosis.
Stage four stomach cancer.
Hindi ako nagtanong.
Hindi ko rin naisip kung bakit mangungutang sa akin ang isang lalaking kumikita ng milyon sa bawat pelikula.
Agad kong ipinadala sa kanya ang lahat ng natitirang pera sa account ko.
₱47,860.
“Kasya ba muna iyan?” tanong ko.
Matagal na walang sagot.
Pagkaraan ng halos limang minuto, isang voice message ang dumating.
Pamilyar ang boses—malinaw, mababa, at laging parang may nakatagong ngiti.
“Bakit ang dali mo pa ring lokohin, Seatmate?”
Nanigas ang buong katawan ko.
Si Enzo Ramirez iyon.
Ang dating makulit na katabi ko sa San Lorenzo National High School.
At ngayon, isa na siyang pinakasikat na aktor sa bansa—tatlong beses nang nanalo bilang Best Actor at may milyun-milyong tagahanga.
Dumating ang pangalawang voice message.
“May ginagawa lang kaming New Year special. Challenge lang iyon. Hindi ako may sakit. Happy New Year, Mara.”
May mahinang tawanan sa likuran niya.
Marahil ay naroon ang production staff.
Marahil ay nakatutok sa mukha niya ang mga camera habang hinihintay nilang makita kung sino sa mga contact niya ang maniniwala.
Matagal akong nakatitig sa screen bago nakapag-type.
“Mabuti naman kung ganoon. Happy New Year.”
Agad na lumitaw ang mga salitang:
Enzo is typing…
Ilang segundo itong nanatili.
Pagkatapos ay nawala.
Wala nang sumunod na mensahe.
Sa labas ng bintana ng maliit kong inuupahang apartment sa Quezon City, patuloy ang pagsabog ng mga paputok.
Pula.
Ginto.
Asul.
Ngunit pumikit na lamang ako at hinila ang kumot hanggang ulo.
Tama naman.
Bakit mangungutang sa akin si Enzo?
Ako nga itong ilang buwang hindi makabayad nang buo sa renta.
Ako itong nagtitipid sa pagkain at nagdadahilan sa mga kaibigan na marami akong biniling damit kaya naubos ang savings ko.
Kinabukasan, alas-siyete pa lang ng umaga nang tawagan ako ng matalik kong kaibigang si Bea.
“Mara! Gumising ka! Trending ka!”
Bago ko pa siya matanong, sunod-sunod nang pumasok ang links at screenshots.
#SeatmateNiEnzo
#IpinadalaAngLahatNgIpon
#MisteryosongBabaeNiEnzoRamirez
Binuksan ko ang isang video clip mula sa New Year variety show.
Nasa isang malambot na sofa si Enzo, nakasuot ng itim na turtleneck. Nakatungo siya habang binabasa ang chat namin.
Sa malaking screen sa likuran niya, kita ang halos buong usapan.
Tinakpan nila ang account number ko, pero malinaw ang halagang ipinadala ko.
“Grabe, Direk,” sabi ng host. “Isang mensahe lang, ibinigay niya lahat? Sino ba itong naka-save sa phone mo bilang ‘Number Two’?”
Tumingin si Enzo sa camera.
Bahagyang umangat ang sulok ng kanyang labi.
“Kaklase ko noong high school.”
“Bakit Number Two?”
“Dahil medyo two seconds late siyang makaintindi ng biro.”
Nagtawanan ang audience.
Ngunit nanatiling kakaiba ang tingin niya sa screen.
Parang may naalala siyang hindi kayang pagtawanan.
Noong high school, palagi nga niya akong tinatawag na Number Two.
Mabagal akong makahalata kapag niloloko niya ako.
Mabagal kong napansin na palagi niyang iniiwan sa mesa ko ang paborito kong tinapay.
At masyado rin akong nahuli sa pag-unawang gusto ko pala siya.
“Mara,” sabi ni Bea sa telepono. “Aminin mo. Mahal mo pa rin siya, hindi ba?”
Tumayo ako upang kumuha ng tubig.
Dahil nanghina ang mga daliri ko, nahulog sa sahig ang dalawang tableta mula sa palad ko.
“Diagnosis lang ang nakita ko,” sagot ko. “Akala ko talaga may sakit siya.”
“Pero bakit lahat ng pera mo ang ipinadala mo? At bakit ₱47,860 lang ang natira sa account mo? Nasaan ang ipon mo?”
“Marami lang akong binili nitong mga nakaraang buwan.”
“Mara, kumusta na iyong pananakit ng tiyan mo? Nagpatingin ka na ba?”
Tinitigan ko ang mga tabletang nasa sahig.
“Hyperacidity lang. Sabi ng doktor, iwasan ko ang kape.”
Nang matapos ang tawag, pinulot ko ang mga tableta at itinapon sa basurahan.
Hindi ko sinabi kay Bea na hindi iyon gamot para sa hyperacidity.
Hindi ko rin sinabi na naibenta ko na ang maliit na lupaing minana ko mula kay Lola.
O na ang perang ipinadala ko kay Enzo ay dapat sana para sa susunod kong cycle ng chemotherapy.
Lumipas ang tatlong linggo.
Sinubukan kong mamuhay na parang walang nagbago.
Pumasok ako sa trabaho bilang proofreader sa isang maliit na publishing company. Ngumiti ako sa mga kasamahan. Tumanggi ako sa lunch out at sinabing busog pa ako.
Hindi ko rin sinagot ang tatlong mensahe ni Enzo.
“Binalik ko na ang pera.”
“Nasa Quezon City ako para sa shooting.”
“Puwede ba tayong magkape?”
Hindi dahil galit ako.
Kundi dahil ayokong makita niya ako sa ganitong kalagayan.
Ngunit sa isang pribadong ospital sa Quezon City, muli kaming pinagtagpo.
Galing ako sa consultation room nang mabangga ko ang isang lalaking naka-black cap, face mask, at maluwag na jacket.
“Sorry,” sabi ko, saka agad umiwas.
“Mara?”
Tumigil ang paghinga ko.
Nang tumingala ako, nakita ko ang mga matang kahit kailan ay hindi ko nakalimutan.
“Seatmate,” sabi ni Enzo. “Ang galing mong magtago.”
Itinaas niya ang cellphone niya.
“Tatlong mensahe. Walang sagot.”
“Hindi ko napansin.”
“Tatlong linggo mong hindi napansin?”
Bago ako makasagot, napatingin siya sa brown envelope na mahigpit kong hawak.
“May sakit ka?”
“Kaibigan ko,” mabilis kong sagot. “Sinamahan ko lang siya.”
Bahagyang lumuwag ang mga balikat niya.
“Akala ko kung ano na. Tara, kumain tayo. Wala akong shooting ngayong hapon.”
Itinago ko sa likod ko ang envelope.
“Sige.”
Ngunit bago kami makalakad, bumukas ang pinto ng consultation room.
Lumabas ang oncology nurse na kausap ko kanina.
Hinabol niya ako habang hawak ang isang laboratory request.
“Ma’am Mara Villanueva!”
Sabay kaming napalingon ni Enzo.
Lumapit ang nurse at iniabot sa akin ang papel.
“Nakalimutan ninyo po ito. Kailangan po ito bago ang susunod ninyong chemotherapy sa Lunes.”
Biglang naglaho ang ngiti sa mga mata ni Enzo.
At mula sa nakabukas kong envelope, dumulas sa sahig ang resulta ng biopsy.
Siya ang unang nakapulot nito.
Sa ibabaw ng papel, malinaw ang pangalan ko.
At sa ibaba nito, ang mga salitang pilit kong itinatago sa lahat:
Advanced gastric cancer.
PARTE2
Hindi agad nagsalita si Enzo.
Nakatayo lamang siya sa gitna ng hallway, hawak ang papel na para bang biglang naging napakabigat nito.
Ako ang unang yumuko upang kunin ang iba pang dokumentong nagkalat sa sahig.
“Ibigay mo sa akin.”
Hindi niya iniabot.
“Mara…” Mahina ang boses niya. “Ano ito?”
“Alam mong magbasa.”
“Kailan pa?”
“Hindi mo kailangang malaman.”
Tumawa siya nang mahina, ngunit wala roon ang dating saya.
“Hindi ko kailangang malaman? Ipinadala mo sa akin ang huli mong pera dahil akala mong may kanser ako. Samantalang ikaw pala—”
Napatingin ang ilang tao sa amin.
Agad niyang ibinaba ang boses.
“Samantalang ikaw pala ang may sakit.”
Inagaw ko sa kanya ang papel.
“Kalokohan lang naman ang lahat para sa iyo, hindi ba? Challenge lang. Content lang. Tapos na iyon.”
Parang sinampal ko siya sa harap ng maraming tao.
Nanigas ang kanyang panga.
“Hindi ko alam.”
“Eksakto. Wala kang alam.”
Tinalikuran ko siya.
Ngunit dalawang hakbang pa lamang ako nang hawakan niya ang strap ng bag ko.
Hindi mahigpit.
Sapat lamang upang mapatigil ako.
“Ihatid kita.”
“Kaya ko.”
“Alam ko.” Huminga siya nang malalim. “Pero ihahatid pa rin kita.”
Sa sasakyan, walang nagsalita.
Sa halip na dalhin ako sa restaurant, nagmaneho siya patungo sa apartment ko.
Hindi ko na tinanong kung paano niya alam ang address. Marahil nakita niya ito sa bank transfer.
Pagdating namin, hindi siya agad umalis.
“Gaano na katagal?” tanong niya.
“Apat na buwan.”
“Stage four?”
Tumango ako.
“May gagawin pang treatment?”
“May chemotherapy. Puwedeng paliitin ang tumor. Puwedeng pahabain ang oras.”
“Puwede kang gumaling?”
Hindi ako sumagot.
Pumikit siya at sumandal sa manibela.
Noong high school, si Enzo ang pinakamaingay sa buong classroom. Kahit mapagalitan, nakangiti pa rin. Kahit mawalan ng baon, nakakagawa ng biro.
Ngayon ko lamang siya nakitang takot.
“Bakit hindi mo sinabi kahit kanino?”
“Alam ni Bea na may sakit ako sa tiyan. Hindi niya alam kung gaano kalala.”
“At pamilya mo?”
“Wala na si Mama. Hindi ko naman kilala ang tatay ko.”
“Bakit hindi mo sinabi sa akin?”
Napangiti ako nang mapait.
“Bakit ko sasabihin sa iyo? Sampung taon tayong halos hindi nag-usap.”
“Pero nang isipin mong ako ang may sakit, ibinigay mo ang lahat.”
“Dahil akala ko kailangan mo.”
“Mara, bakit?”
Doon ako napatingin sa kanya.
Dahil ikaw ang taong minahal ko kahit hindi mo nalaman.
Dahil noong wala akong makain sa high school, lagi kang nagdadala ng sobrang sandwich at nagkukunwaring busog ka na.
Dahil noong namatay si Mama bago ang graduation, ikaw ang tatlong gabing nakaupo sa labas ng burol kahit hindi mo alam kung paano ako kakausapin.
Dahil kahit sampung taon na ang lumipas, bahagi pa rin ako ng sarili kong labingpitong taong gulang kapag naririnig ko ang boses mo.
Ngunit hindi ko sinabi ang mga iyon.
“Dahil dati kitang kaibigan.”
Matagal niya akong tiningnan.
Pagkatapos ay tahimik siyang bumaba ng sasakyan, binuksan ang pinto ko, at inihatid ako hanggang hagdan.
Kinabukasan, alas-otso ng umaga, may kumatok sa apartment ko.
Nasa labas si Enzo, may dalang lugaw, prutas, at isang makapal na folder.
“Hindi ako tumatanggap ng bisita,” sabi ko.
“Hindi ako bisita.”
“Ano ka?”
“Dating katabi sa klase na may malaking kasalanan sa iyo.”
Pumasok siya bago ko pa maisara ang pinto.
Inilapag niya ang folder sa mesa.
Naroon ang contact details ng isang kilalang oncologist, treatment options mula sa dalawang ospital, at listahan ng clinical trials.
“Hindi ko kailangan ng awa.”
“Hindi awa ang dala ko.”
“Pera?”
“Hindi rin.”
“Kung gayon, ano?”
“Oras.”
Natahimik ako.
“May meeting ako sa producer mamaya,” patuloy niya. “Babawasan ko ang schedule ko. Sasamahan kita sa Lunes.”
“Hindi.”
“Sige. Maghihintay ako sa lobby.”
“Enzo—”
“Kapag pinaalis mo ako, babalik ako kinabukasan.”
Ganoon nga ang ginawa niya.
Sa bawat checkup, naroon siya.
Kapag may shooting, ang assistant niyang si Carlo ang nagpapadala ng pagkain. Kapag nahihilo ako pagkatapos ng chemotherapy, tahimik siyang nakaupo sa tabi ko at nagbabasa ng lumang script.
Minsan, paggising ko, nakatulog siya sa plastik na upuan habang hawak ang isang supot ng gamot.
Kumalat agad ang tsismis.
May mga litrato naming lumabas online.
Enzo Ramirez, palihim na bumibisita sa isang babae sa cancer center.
Inakala ng fans na girlfriend niya ako.
May ilan ding nakilala ako mula sa New Year special.
Dumagsa ang masasakit na komento.
Papansin.
Ginagamit ang sakit para lumapit sa artista.
Baka gawa-gawa lang ang diagnosis.
Hiniling ko kay Enzo na tumigil sa pagpunta.
“Mas tahimik ang buhay ko bago ka bumalik.”
“Hindi ako titigil dahil lamang may masasamang taong nagtatago sa likod ng cellphone.”
“Hindi ikaw ang tinatawag nilang sinungaling.”
Agad siyang tumawag sa manager niya.
Kinagabihan, naglabas siya ng video.
Walang makeup.
Walang dramatic music.
Nakatayo lamang siya sa sala ng bahay niya, diretso ang tingin sa camera.
“Ang babaeng nasa mga litrato ay dating kaklase ko. Siya rin ang taong ginamit namin sa isang segment noong Bagong Taon nang hindi namin alam ang pinagdaraanan niya.”
Huminga siya nang malalim.
“Dahil sa isang pekeng diagnosis, ipinadala niya sa akin ang lahat ng perang mayroon siya. Hindi niya sinabi na ang perang iyon ay para pala sa sarili niyang chemotherapy.”
Ilang oras lamang, umabot sa milyon ang views.
Inamin niyang mali ang segment.
Humingi siya ng tawad sa publiko at sinabi niyang aalisin sa lahat ng official uploads ang usapan namin.
Kinabukasan, kinansela ng network ang replay ng segment at naglabas ng formal apology.
Ngunit hindi iyon ang pinakamalaking ginawa ni Enzo.
Sa sumunod na linggo, inanunsyo niya ang pagtatatag ng Katabi Foundation, isang programang tutulong sa mga pasyenteng walang kasama sa chemotherapy at walang sapat na pambayad sa gamot.
“Hindi lahat ng may sakit ay may pamilyang masasandalan,” sabi niya sa press conference. “Minsan, ang kailangan nila ay isang taong handang umupo sa tabi nila.”
Hindi niya binanggit ang pangalan ko.
Ngunit alam kong para sa akin iyon.
Pagkatapos ng ikaapat kong chemotherapy cycle, bumagsak ang katawan ko.
Nilagnat ako nang mataas at isinugod sa emergency room.
Mula sa malayo niyang shooting sa Batangas, dumating si Enzo nang madaling-araw.
Nakita ko siyang nakikipagtalo sa nurse dahil ayaw siyang papasukin sa restricted area.
“Ano po ba ang relasyon ninyo sa pasyente?” tanong ng nurse.
Natigilan siya.
Hindi siya pamilya.
Hindi siya asawa.
Hindi rin siya boyfriend.
“Kaibigan,” sagot niya.
Ngunit habang nakahiga ako sa kama, naisip kong hindi sapat ang salitang iyon.
Nang bumuti ang pakiramdam ko, nakaupo siya sa tabi ko.
Namumula ang mga mata niya.
“Akala ko mawawala ka nang hindi ko man lang nasasabi.”
“Ano?”
Humawak siya sa laylayan ng kumot.
“Noong high school, hindi kita tinatawag na Number Two dahil mabagal kang makaintindi.”
Napakunot ang noo ko.
“Sinungaling.”
“Bahagya. Mabagal ka naman talaga minsan.”
Mahina akong natawa.
Ngunit seryoso pa rin siya.
“Number Two dahil palagi kang pangalawa sa honor roll.”
“Dahil palagi kang nangunguna.”
“Hindi. Dahil sa lahat ng bagay sa buhay ko, ikaw ang gusto kong maging pangalawang tao pagkatapos ni Mama.”
Napahinto ako.
“Bago siya namatay, sinabi niyang kapag dumating ang taong kaya kong pagkatiwalaan nang buo, huwag ko raw pakakawalan. Ikaw iyon, Mara.”
“Bakit hindi mo sinabi noon?”
“Dahil mahirap lang ako. At aalis ka para mag-aral sa Maynila. Akala ko magiging sagabal ako.”
“Samantalang akala ko niloloko mo lang ako palagi.”
“Bumalik ako sa school isang taon matapos tayong magtapos,” sabi niya. “Hinanap kita.”
Hindi ko alam iyon.
“Lumipat na kayo. Wala akong number mo. Nang sumikat ako, nakita kita ulit sa social media. Ilang beses akong nag-type ng mensahe, pero binubura ko rin.”
Naalala ko ang mga salitang Enzo is typing… noong Bisperas ng Bagong Taon.
“Kaya nang hingin ng programa na pumili ako ng contact, ikaw ang pinili ko,” amin niya. “Dahilan ko iyon para makausap ka. Hindi ko inakalang maniniwala ka. Lalong hindi ko inakalang ibibigay mo lahat.”
“Napakatanga ng paraan mo.”
“Alam ko.”
“Napakasakit.”
“Alam ko rin.”
Tahimik siyang yumuko.
“Hindi ko hinihinging patawarin mo ako dahil may sakit ka. At hindi rin kita aalagaan para mahalin mo ako. Gusto ko lang magkaroon ka ng pagkakataong pumili—kapag malakas ka na, kapag wala ka nang utang na loob, at kapag kaya mo nang sabihin kung gusto mo akong manatili o umalis.”
Sa unang pagkakataon mula nang marinig ko ang diagnosis, umiyak ako.
Hindi dahil sa takot.
Kundi dahil may isang taong hindi ako tinatratong parang naghihintay na lamang sa katapusan.
Lumipas ang walong buwan.
Hindi naging madali ang paggamot.
Nalagas ang buhok ko. Pumayat ako. Ilang beses kong gustong sumuko.
Ngunit unti-unting lumiit ang tumor.
Naging posible ang operasyon.
Pagkatapos ng mahabang paghihintay, sinabi ng doktor na maganda ang response ng katawan ko. Hindi iyon garantiya ng permanenteng paggaling, ngunit binigyan ako nito ng bagay na matagal ko nang hindi pinangahasang hingin.
Mas mahabang panahon.
Isang taon matapos ang gabing ipinadala ko ang huli kong pera, muli kaming umakyat ni Enzo sa rooftop ng apartment building.
Bisperas na naman ng Bagong Taon.
May mga paputok sa malayo.
Iniabot niya sa akin ang isang maliit na kahon.
Sa loob ay walang singsing.
Isang lumang ballpen lamang mula sa San Lorenzo National High School.
Nakasulat pa sa gilid ang kupas kong pangalan.
“Magnanakaw,” sabi ko. “Sa akin iyan.”
“Kinuha ko noong graduation. Plano kong isauli kapag sinabi ko nang gusto kita.”
“Labing-isang taon mong itinago?”
“Medyo mabagal din kasi ako.”
Napatawa ako.
Pagkatapos ay inilabas niya ang cellphone niya.
May ipinadalang notification.
₱47,860 received.
“Binalik mo na iyan noon.”
“Iba ito,” sabi niya. “Unang donasyon mo sa Katabi Foundation. Pero dahil pera mo iyan, ikaw ang magdedesisyon kung kanino mapupunta.”
Tumingin ako sa listahan ng mga pasyenteng nangangailangan ng tulong.
Pinili ko ang isang dalawampung taong gulang na estudyanteng nag-iisa lamang sa Maynila para magpagamot.
“Siya,” sabi ko. “Mukhang kailangan niya ng katabi.”
Tumango si Enzo.
Pagkatapos ay maingat niyang hinawakan ang kamay ko.
“Puwede ba akong manatili bilang katabi mo?”
Pinisil ko ang kanyang mga daliri.
“Puwede.”
Sa pagsabog ng unang paputok, ngumiti siya tulad ng batang lalaki sa tabi ko noong high school.
Ngunit sa pagkakataong iyon, hindi na ako nahuli ng dalawang segundo.
Ako ang unang lumapit.
At ako rin ang unang nagsabi:
“Mahal din kita, Seatmate.”
MENSAHE
Hindi lahat ng taong tahimik ay walang pinagdaraanan. Minsan, ang pinakamabilis tumulong ang siya palang pinakamatagal nang nagdurusa nang mag-isa. Kaya bago gawing biro ang sakit, kahirapan, o kabutihan ng isang tao, alalahaning hindi natin alam kung anong laban ang itinatago niya. At kapag may pagkakataon tayong maging “katabi” ng isang taong nawawalan ng pag-asa, huwag nating hayaang harapin niya ang pinakamadilim na bahagi ng buhay nang nag-iisa.
