Sa Araw ng Engagement Namin, Pinili Niya ang Umiiyak Niyang Assistant—Tatlong Araw Lang ang Natira Bago Ako Ipakasal sa Lalaking Matagal Nang Hinihintay ng Pamilya Ko
Sa mismong gabi ng engagement namin, hinubad ng nobyo ko ang singsing na kakasuot ko lang sa kanya—dahil umiiyak ang assistant niyang lasing.
“Tatlong araw lang, Mara. Pakalmahin ko lang si Trixie, tapos tayo na agad.”
Tumango ako.
Hindi niya alam na eksaktong tatlong araw din ang natitira bago ako obligahing tuparin ang pangakong matagal nang hinihintay ng pamilya ko.
At sa pagkakataong iyon, hindi na siya ang lalaking pakakasalan ko.
Anim na taon kami ni Adrian Valdez.
Anim na taon ng anniversaries, business trips, away, bati, at pangakong sa dulo ng lahat, kami pa rin.
Kaya nang dumating ang engagement night namin sa isang hotel sa Tagaytay, akala ko iyon na ang simula ng buhay na matagal kong hinihintay.
Hanggang sa dumating si Trixie Mendoza.
Personal assistant siya ni Adrian.
Noong nakaraang taon, sa isang business trip sa Cebu, nasangkot sila sa isang gulo sa parking area. Si Trixie ang tumulong kay Adrian makalayo at nasugatan habang pinoprotektahan siya.
Mula noon, parang nagkaroon siya ng permanenteng puwesto sa buhay ng nobyo ko.
Kapag gusto niyang kumain sa labas, sinasamahan siya ni Adrian.
Kapag malungkot siya, kinakausap siya hanggang madaling-araw.
Kapag may reklamo ako, iisa ang sagot ni Adrian.
“Utang ko sa kanya ang buhay ko, Mara.”
At kapag sinasabi kong nasasaktan ako?
Hahawakan niya ang mukha ko at ngingiti.
“Pero ikaw ang mahal ko.”
Paulit-ulit kong pinaniwalaan iyon.
Hanggang sa gabing iyon.
Nang magsimula ang programa, medyo lasing na si Trixie. Noong una, pinagsabihan siya ni Adrian nang magreklamo itong ayaw niyang makita kaming magpakasal.
Pero nang oras na para isuot ko sa kanya ang engagement ring, bigla siyang napaiyak.
“Sir Adrian!”
Napalingon lahat.
Kinuha niya ang basag na bote ng wine sa mesa at, sa gitna ng panic ng mga bisita, itinaas iyon habang umiiyak.
“Kung itutuloy mo ito, hindi ko alam kung ano’ng magagawa ko sa sarili ko!”
Namutla si Adrian.
Sa isang iglap, hinubad niya ang singsing.
“Mara, sandali lang.”
Lumapit siya kay Trixie.
“Hey. Tingnan mo ako. Ibaba mo ’yan.”
Ibang Adrian ang nakita ko.
Malumanay.
Takot.
Halos nanginginig habang pinapakalma ang babae.
Pagkatapos, bumalik siya sa akin.
“Mara, hindi stable si Trixie ngayon. Kailangan nating ihinto muna ang engagement.”
Tahimik akong nakatingin sa kanya.
“Alam kong unfair sa’yo,” dugtong niya. “Pero ceremony lang ito. Ang buhay ng isang tao, hindi natin puwedeng isugal.”
Then he held my hand.
“Pangako. Pagkatapos kong ayusin ito, magpapakasal tayo agad.”
Napatingin ako sa kamay niyang may marka pa ng engagement ring.
“Choice mo pa rin, Mara.”
Napangiti ako nang mapait.
Choice?
Kapag sinabi kong ituloy natin, ako ang magiging malupit.
Kapag sinabi kong itigil, siya ang bayani.
Matagal na niya akong piniliang sagutin.
“Fine,” sabi ko. “Cancel natin.”
Kinuha ko ang microphone.
“Pasensya na po sa lahat. Hindi na po matutuloy ang engagement ngayong gabi. Salamat sa pagpunta.”
Naging tahimik ang ballroom.
Pagkatapos ay nagsimula ang bulungan.
May isang bisitang hindi ko gaanong kilala ang napailing.
“Hinayaan mong agawin sa’yo ang fiancé mo nang ganyan lang?”
Hindi ako sumagot.
Bago pa man ako makapagsalita, hinarang siya ni Adrian.
“Walang mang-iinsulto kay Mara habang nandito ako.”
Napatingin ako sa kanya.
Napakagaling niyang ipagtanggol ako laban sa ibang tao.
Nakakatawa lang na hindi niya ako kayang ipagtanggol laban sa sarili niya.
Nang halos wala nang bisita, lumapit sa akin si Trixie.
Mahina na ang boses niya.
“Ma’am Mara… sorry. Lasing lang talaga ako. Kung galit ka, sampalin mo na lang ako. Baka gumaan pa pakiramdam ko.”
Tiningnan ko siya.
“Sigurado ka?”
Napakurap siya.
“O-opo.”
Ilang minuto lang ang lumipas, hawak niya na ang dalawang pisngi niya habang nakatingin sa akin na parang hindi makapaniwala.
“Gumaan?” tanong ko.
“Ma—”
Mabilis na pumagitna si Adrian.
“Okay na! Feeling better na siya.”
Napatingin si Trixie sa kanya na parang naghihintay ng pagtatanggol.
Pero ngumiti lang ako.
Pagkatapos ng ilang segundo, bigla niyang sinabi, “Sir Adrian, iyong reservation natin sa hot spring resort… sayang naman. Two tickets lang kasi.”
Napatingin siya sa akin.
“Ma’am Mara, kung gusto n’yo, kayo na lang ni Sir—”
Pero nakita ko agad ang mukha ni Adrian.
Gusto niyang sumama kay Trixie.
Hindi lang niya masabi.
“Ako na ang uuwi,” sabi ko. “Sumama ka sa kanya.”
“Mara—”
“Go.”
Sa parking lot, nagsimulang bumagsak ang snow-like artificial flakes mula sa Christmas attraction ng hotel habang totoong malamig na ambon ang humahampas sa hangin ng Tagaytay.
Ibinigay ko sa kanila ang susi ng sasakyan.
Maglalakad na lang ako papunta sa bahay ng pinsan ko, dalawang kilometro mula roon.
Hinabol ako ni Adrian.
Hinawakan niya ang kamay ko.
“Ang lamig mo.”
Hinubad niya ang scarf niya at ipinalibot sa leeg ko.
“Mara, huwag kang mag-isip ng kung ano. Ikaw ang pakakasalan ko. Aayusin ko agad ang bagong date.”
Tumango lang ako.
Hindi niya alam na wala nang bagong date.
Pagkalipas ng sampung minuto, huminto sa tabi ko ang sasakyan niya.
Bumaba ang driver niya, si Mang Nestor.
“Ma’am Mara, ipinabibigay po ni Sir.”
Isang mamahaling kahon.
Sa loob, isang limited-edition watch na minsan kong nasabing maganda habang nagbabasa kami ng magazine.
May card.
Mara, sorry sa nangyari. Bawi ako. Pagkatapos kong pakalmahin si Trixie, ibibigay ko sa’yo ang engagement na deserve mo.
Love, Adrian.
Napatawa ako.
Mahina.
Masakit.
Anim na taon.
Isang napurnadang engagement.
At isang relo ang pambayad sa kahihiyan ko.
Isinara ko ang kahon.
“Pakibalik kay Adrian.”
Nagulat si Mang Nestor.
“Sabihin n’yo sa kanya, may mga bagay na hindi nababayaran.”
Nagpatuloy ako sa paglalakad.
Makalipas ang ilang hakbang, tumunog ang cellphone ko.
Nang makita ko ang pangalan sa screen, huminto ako.
Papa.
Sinagot ko.
“Mara.”
Mabigat ang boses niya.
“Nalaman namin ang nangyari sa engagement.”
Napapikit ako.
Pagkatapos ay narinig ko ang susunod niyang sinabi.
“Tatlong araw mula ngayon, matatapos ang palugit na hiningi mo sa pamilya.”
Natahimik ako.
“Kung hindi ka kasal kay Adrian bago iyon…”
Huminga nang malalim si Papa.
“…tutupad ka sa kasunduan natin. Pakakasalan mo si Gabriel Monteverde.”
At bago ako makasagot, may isa pa siyang sinabi.
“By the way, anak… nakabalik na si Gabriel sa Manila.”
“Pupuntahan ka niya bukas.”
PARTE2
“Pupuntahan ka niya bukas.”
Matagal akong nakatayo sa malamig na kalsada matapos ibaba ni Papa ang tawag.
Gabriel Monteverde.
Isang pangalang halos walong taon ko nang iniiwasang banggitin.
Magkaibigan ang mga pamilya namin. Noong buhay pa si Lolo, nagkaroon sila ng kasunduan sa pamilya Monteverde: kung pareho kaming walang asawa pagdating sa itinakdang panahon, bibigyan namin ng pagkakataon ang isang arranged marriage.
Hindi iyon legal na obligasyon.
Pero sa pamilya naming konserbatibo at mahigpit sa salita, ang pangako ay halos kasingbigat ng kontrata.
Anim na taon akong humingi ng palugit.
Dahil kay Adrian.
Sinabi ko sa kanilang tunay ang pagmamahalan namin.
Na hindi ko kailangang pumili ng lalaking itinakda ng pamilya dahil nakahanap na ako ng sarili kong kapalaran.
Binigyan ako ni Papa ng huling deadline.
Tatlong araw pagkatapos ng engagement.
Kung kasal kami ni Adrian bago matapos iyon, wala nang usapan.
Kung hindi—
Gabriel.
Kinabukasan, alas-diyes pa lang ng umaga nang dumating ang isang dark gray SUV sa tapat ng bahay namin sa Makati.
Bumaba ang isang lalaking naka-charcoal suit.
Thirty-four.
Matangkad.
Tahimik.
Hindi ko nakita si Gabriel sa loob ng halos limang taon.
Pero isang tingin lang, nakilala ko agad ang paraan ng paglakad niya—kalma, diretso, parang walang kailangang patunayan.
“Mara.”
“Gabriel.”
Tumingin siya sa mukha ko.
“Balita ko, memorable ang engagement.”
“Kung nandito ka para pagtawanan ako, puwede ka nang umalis.”
“Hindi.”
Iniabot niya sa akin ang isang paper bag.
“Kape.”
Napakunot-noo ako.
“Hazelnut latte. Less sugar.”
Napatigil ako.
“Naalala mo?”
“Marami akong naaalala.”
Hindi ko alam kung bakit, pero iyon ang unang pagkakataong sumakit ang dibdib ko nang ibang klase.
Hindi dahil iniwan ako ni Adrian.
Kundi dahil may taong hindi ko binigyan ng anim na taon ng buhay ko, pero naaalala pa rin kung paano ako magkape.
Umupo kami sa veranda.
“Hindi kita pipilitin,” sabi ni Gabriel.
“Alam ko ang agreement ng mga pamilya natin. Pero kung ayaw mo, sabihin mo lang kay Tito. Ako mismo ang kakausap.”
Napatingin ako sa kanya.
“Ayaw mong magpakasal sa akin?”
Bahagya siyang ngumiti.
“Mara, magkaiba ang ayaw kitang pakasalan sa ayaw kitang pilitin.”
Hindi ko agad nasagot iyon.
Samantala, hindi tumigil ang cellphone ko.
17 missed calls — Adrian.
Pagkatapos, messages.
Mara, call me.
Bakit nasa bahay mo si Gabriel Monteverde?
Ano’ng ginagawa niya riyan?
Napataas ang kilay ko.
“Paano niya nalaman?”
Sagot ni Gabriel, “May mga taong mas mabilis makakuha ng tsismis kaysa financial reports.”
Hindi ko sinagot si Adrian.
Bandang tanghali, siya mismo ang dumating.
Halos hindi pa nakahinto ang kotse nang bumaba siya.
“Mara!”
Lumabas ako.
Nasa likod ko si Gabriel, pero hindi siya nakialam.
Tumingin si Adrian sa kanya.
“Ano’ng ginagawa mo rito?”
Sumagot si Gabriel nang kalmado.
“Visiting.”
“I’m talking to Mara.”
“Then talk to her.”
Huminga nang malalim si Adrian, saka ako hinarap.
“Bakit hindi mo sinabi sa akin na may arranged marriage ka?”
“Bakit ko kailangang sabihin?”
“Dahil fiancé mo ako!”
Napatawa ako.
“Fiancé?”
Napatingin siya sa kamay kong wala nang singsing.
“Mara, alam kong galit ka. Pero isang gabi lang iyon.”
“Isang gabi?”
“Hindi ko pinili si Trixie over you.”
“Totoo?”
Lumapit ako nang isang hakbang.
“Kung hindi mo siya pinili, bakit siya ang kasama mo sa resort kagabi?”
Natigilan siya.
“Emotionally unstable siya.”
“At ako?”
Hindi siya nakasagot.
“Anim na taon mo akong sinasabihang ako ang mahal mo,” sabi ko. “Pero sa bawat pagkakataong kailangan mong pumili kung sino ang masasaktan, ako ang pinipili mong saktan.”
Namula ang mata niya.
“Mara, please.”
Naglabas siya ng maliit na velvet box.
Nasa loob ang engagement ring namin.
“Magpakasal tayo bukas.”
Napakurap ako.
“Ano?”
“Civil wedding. Bukas. Aayusin ko lahat.”
Nakakatawa.
Kagabi, hindi niya kayang tapusin ang engagement ceremony dahil umiiyak si Trixie.
Ngayon, dahil may Gabriel Monteverde sa bahay ko, bigla siyang handang magpakasal.
Bago ako makasagot, may sasakyang biglang huminto sa driveway.
Bumaba si Trixie.
Namumutla.
“Sir Adrian!”
Nang makita niya si Gabriel, saka ako, saka ang ring, napuno ng takot ang mukha niya.
“Sir, hindi mo puwedeng pakasalan si Ma’am Mara bukas.”
Sumikip ang panga ni Adrian.
“Trixie, umuwi ka.”
“Hindi!”
Lumapit siya.
“May sinabi ka sa akin!”
Tahimik ang paligid.
Napalingon ako kay Adrian.
“Ano’ng sinabi mo?”
“Trixie—”
Sumigaw siya.
“Sinabi mo sa akin na hintayin kita!”
Parang may nahulog na mabigat sa gitna naming lahat.
Napaatras si Adrian.
“Ano’ng pinagsasasabi mo?”
“Sa Cebu!”
Umiiyak na si Trixie.
“Noong nasa ospital tayo. Sinabi mong kung hindi mo lang mahal si Mara nang matagal, sana ako ang nakilala mo muna.”
Napalunok ako.
Pero hindi pa siya tapos.
“At noong birthday ko, sinabi mong huwag akong mag-alala dahil kahit ikasal ka kay Mara, hindi mo ako iiwan.”
“Stop.”
Galit na ang mukha ni Adrian.
Pero huli na.
“Hindi naman ako nag-iimbento ng pag-asa!” iyak ni Trixie. “Ikaw ang nagbibigay!”
At sa isang iglap, naging malinaw ang lahat.
Hindi pala simpleng assistant na hindi marunong lumugar si Trixie.
At hindi rin simpleng mabait na lalaki si Adrian na walang magawa dahil may utang na loob.
Pareho silang lumampas sa hangganan.
Ang isa, dahil gusto niyang manatiling sentro ng atensyon.
Ang isa, dahil gusto niyang panatilihin kaming dalawa nang hindi kailangang pumili.
Iyon ang mas masakit.
Hindi ako natalo kay Trixie.
Ginawa lang kaming dalawa ni Adrian na dalawang babaeng parehong umaasa sa kalahating pangako.
“Trixie,” sabi ko nang mahinahon, “kagabi gusto kitang sisihin.”
Napatingin siya sa akin.
“Pero ngayon naiintindihan ko na. May kasalanan ka. Alam mong may relasyon kami at patuloy kang pumasok sa pagitan.”
Tumango ako kay Adrian.
“Pero siya ang nagbukas ng pinto.”
Namula ang mga mata ni Adrian.
“Mara, nagkamali ako. Pero never kitang niloko physically.”
“Hindi lahat ng pagtataksil nagsisimula sa kama.”
Tahimik.
“Minsan nagsisimula iyon sa mga salitang dapat para sa isang tao lang.”
Hindi siya makasagot.
Isinuot niya sa palad ko ang ring.
Hinawakan ko iyon.
Pagkatapos, inilapag ko sa ibabaw ng hood ng kotse niya.
“Anim na taon na tayong magkasama, Adrian. Pero ayokong gugulin ang susunod na anim na taon sa pakikipaglaban para sa puwestong dapat hindi ko kailangang ipaglaban.”
“Mara…”
“Hindi na ako galit.”
At iyon ang katotohanan.
Pagod na lang ako.
“Pero tapos na tayo.”
Nang araw ding iyon, bumalik si Trixie sa opisina at nagsumite ng resignation.
Hindi ko alam kung umalis siya dahil nahihiya o dahil umaasa pa rin kay Adrian.
At sa totoo lang, hindi ko na kailangang malaman.
Ang buhay ko ay hindi na dapat umiikot sa kanila.
Kinagabihan, kinausap ko si Papa.
“I’ll honor the agreement.”
Nagulat siya.
“Mara, hindi kita pinipilit.”
“Alam ko.”
Napatingin ako kay Gabriel, na tahimik na nakaupo sa kabilang dulo ng sala.
“Pero may kondisyon ako.”
“Ano?”
“Hindi ako magpapakasal dahil lang sa deadline.”
Lumingon ako kay Gabriel.
“Kung papayag siya, gusto kong magsimula kami sa umpisa. Walang pressure. Walang pagpapanggap. Kung pagkatapos ng tatlong araw ay pareho pa rin naming gustong gawin ito, saka kami magdesisyon.”
Ngumiti si Papa.
“Ako pa ba ang kailangan ninyong tanungin?”
Tatlong araw.
Sa loob ng tatlong araw na iyon, wala kaming grand dates ni Gabriel.
Nag-breakfast kami sa carinderia na paborito niya malapit sa Pasig.
Sinamahan niya akong mamili ng mga regalong ipapadala sa charity project ni Mama.
Naglakad kami sa BGC nang walang bodyguards na nakabuntot sa bawat hakbang.
At sa buong tatlong araw, wala siyang kahit isang beses na nagsabi ng “Dapat.”
Wala ring “Kailangan.”
Puro:
“Okay ka ba?”
“Ano ang gusto mo?”
“Kung ayaw mo, sabihin mo lang.”
Sa ikatlong gabi, nakaupo kami sa rooftop ng family house.
“Gabriel,” tanong ko, “bakit hindi ka nagpakasal?”
Matagal siyang tumingin sa city lights.
“Dahil may babaeng sinabi sa akin dati na nakahanap na siya ng taong mahal niya.”
Nanikip ang dibdib ko.
“Ako?”
Tumawa siya nang mahina.
“Akala ko matalino ka.”
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Anong sasabihin ko? ‘Mara, iwan mo ang boyfriend mong mahal mo dahil mas gusto kita?’”
Umiling siya.
“Kung mahal mo ang isang tao, hindi mo siya inilalagay sa hawla para lang piliin ka.”
Napayuko ako.
Anim na taon kong inakalang ang pagmamahal ay paghihintay.
Pagtitiis.
Pagbibigay ng isa pang chance.
Pero maaaring pagmamahal din pala ang pagrespeto.
Ang hindi pag-angkin sa taong hindi ka pinipili.
Kinabukasan, sa harap ng pamilya namin, tinanong ni Gabriel:
“Sigurado ka?”
Hindi ako sumagot agad.
Then I smiled.
“Hindi dahil sinabi ng pamilya.”
Lumapit ako sa kanya.
“Hindi dahil tatlong araw na lang.”
Huminga ako nang malalim.
“Kundi dahil sa unang pagkakataon pagkatapos ng napakahabang panahon, hindi ko nararamdamang kailangan kong makipagkompetensya para piliin.”
Ikinasal kami makalipas ang dalawang buwan.
Simple.
Isang garden wedding sa Antipolo.
Walang daan-daang bisita.
Walang social media livestream.
At higit sa lahat, walang umiiyak na assistant sa sulok.
Isang linggo bago ang kasal, nakatanggap ako ng envelope mula kay Adrian.
Nasa loob ang lumang card mula sa engagement watch.
Sa likod, may bago siyang isinulat.
Ngayon ko lang naintindihan na hindi sapat ang sabihing mahal kita kung paulit-ulit kitang ipinaparamdam na pangalawa ka.
Hindi ko hinihinging bumalik ka.
Gusto ko lang humingi ng tawad nang walang kapalit.
Matagal kong tiningnan ang sulat.
Pagkatapos ay isinara ko ang envelope.
Hindi ko iyon itinapon.
Hindi ko rin sinagot.
May mga paghingi ng tawad na hindi kailangang humantong sa pagkakasundo.
Minsan, sapat nang tanggapin mong nangyari iyon—at magpatuloy.
Sa wedding day, bago ako maglakad papunta sa altar, tinanong ako ni Mama:
“Nanghihinayang ka ba sa anim na taon?”
Napangiti ako.
“Hindi.”
“Bakit?”
“Dahil kung hindi ako nasaktan nang ganoon, baka hindi ko natutunang ang tunay na pagmamahal ay hindi iyong paulit-ulit kang hinihinging umintindi habang ibang tao ang inuuna.”
Sa dulo ng aisle, naghihintay si Gabriel.
Walang drama.
Walang pangako ng perpektong buhay.
Isang simpleng ngiti lang.
At sa unang pagkakataon, naintindihan ko kung gaano kapayapa ang pakiramdam kapag ang taong katabi mo ay hindi ka ginagawang option habang sinasabing ikaw ang mahal niya.
Minsan, ang pinakamasakit na pagtatapos ang siyang nagbubukas ng pintuan sa buhay na matagal mo nang deserve. Huwag matakot umalis sa relasyong paulit-ulit kang ginagawang pangalawa. Ang tunay na pagmamahal ay hindi lang sinasabi—nakikita ito sa pagpili, respeto, at consistency araw-araw.
