Sa Anibersaryo Namin, Nahuli Ko ang Asawa Kong Bumibili ng Menstrual Pads Para sa Ibang Babae—Hindi Niya Alam, Buntis Ako at May Desisyong Babago sa Lahat
Sa mismong anibersaryo ng kasal namin, nakita ko ang asawa kong bumibili ng tatlong pakete ng overnight pads, ginger tea, at heating patches para sa ibang babae.
Hindi para sa akin.
Dahil tatlong buwan na akong hindi dinadatnan.
At sa loob ng bag ko, may ultrasound result na balak kong ibigay sa kanya bilang sorpresa.
Ako si Mara Villanueva, tatlumpu’t isang taong gulang, at limang taon nang kasal kay Atty. Adrian de Vera, isang kilalang corporate lawyer sa Makati.
Noong araw na iyon, sinadya kong bumiyahe hanggang sa supermarket malapit sa law firm niya.
Gusto kong bumili ng mga sangkap para sa paborito niyang beef caldereta, mag-bake ng cookies tulad ng ginagawa ko tuwing anibersaryo namin, at pagkatapos ng hapunan, ilagay sa harap niya ang maliit na puting sobre na naglalaman ng ultrasound photo.
Akala ko iyon na ang araw na tuluyan nang magbabago ang malamig naming pagsasama.
Pero sa pila sa cashier, nakita ko siya.
Si Adrian.
Nasa dalawang lane lang ang pagitan namin.
Bubuksan ko na sana ang bibig ko para tawagin siya nang mapansin ko ang laman ng basket niya.
Tatlong pakete ng overnight sanitary pads.
Isang kahon ng brown-sugar ginger tea.
Dalawang heating patches para sa menstrual cramps.
At isang maliit na bote ng pain reliever.
Nanlamig ang mga kamay ko.
Hindi ko ginagamit ang brand na iyon.
At higit sa lahat, hindi ko kailangan ng mga iyon ngayon.
Biglang tumunog ang cellphone niya.
Sinagot niya agad.
At doon ko narinig ang boses na limang taon ko nang hinihintay marinig mula sa kanya.
Malambing.
Maingat.
Halos pabulong.
“Nabili ko na lahat.”
Huminto siya sandali, saka ngumiti.
“Masakit pa rin ba tiyan mo?”
Parang may kung anong bumagsak sa loob ng dibdib ko.
Hindi ko narinig ang sagot ng babae sa kabilang linya.
Pero narinig ko si Adrian.
“Sige. Pauwi na ako. Huwag ka nang bumaba. Ako na ang bahala.”
Ako na ang bahala.
Apat na salita.
Sa limang taon ng kasal namin, hindi ko maalalang sinabi niya iyon sa akin nang ganoon kalambing.
Nang magkaroon ako ng mataas na lagnat dalawang taon na ang nakaraan, nag-iwan lang siya ng gamot sa mesa bago pumasok sa trabaho.
Nang maospital ang nanay ko, nagpadala siya ng secretary para maghatid ng prutas.
Kapag sumasakit ang ulo ko, lagi niyang sagot:
“May gamot naman sa cabinet.”
Akala ko ganoon lang talaga siya.
Tahimik.
Hindi expressive.
Hindi marunong mag-alaga sa salita.
Pero habang pinapanood ko siyang yakapin ang paper bag na para bang mahalagang-mahalaga ang laman nito, saka ko naintindihan.
Hindi pala siya malamig.
Hindi lang talaga ako ang babaeng gusto niyang pag-initan ng puso.
“Ma’am?”
Nagulat ako sa boses ng cashier.
“Nasa inyo na po ang turn. Kukunin n’yo pa po ba lahat?”
Tumingin ako sa cart ko.
Karne.
Gulay.
Wine.
Cake ingredients.
Lahat ng paborito ni Adrian.
Dahan-dahan kong ibinalik ang tingin sa papalayong likod niya.
“Hindi na.”
“Ma’am?”
Ngumiti ako kahit pakiramdam ko ay may nakabara sa lalamunan ko.
“Hindi ko na kailangan ang mga ’yan.”
Iniwan ko ang buong cart at lumabas ng supermarket.
Umambon nang makarating ako sa basement parking.
Pagkaupo ko sa kotse, ilang minuto lang akong nakatitig sa windshield.
Pagkatapos, nag-text ako.
Busy ka ba?
Makalipas ang ilang minuto, sumagot siya.
Sobrang dami kong trabaho. Sa condo na ako matutulog. Huwag mo na akong hintayin.
Natawa ako.
Maikli.
Mapait.
Ang condo na tinutukoy niya ay isang unit sa Legazpi Village, limang minutong lakad mula sa opisina.
Binili niya iyon dalawang taon matapos kaming ikasal.
Sabi niya, kailangan niya ng tahimik na lugar kapag may overnight work.
Hindi niya ako minsang dinala roon.
“Personal space ko iyon,” sabi niya noon.
“At kahit mag-asawa tayo, kailangan pa rin nating respetuhin ang boundaries ng isa’t isa.”
At ako namang tanga, pumayag.
Ngayong gabi, sa unang pagkakataon, sinundan ko siya.
Eksaktong pagdating ko sa tapat ng building, nakita kong huminto ang kotse niya.
Bumaba si Adrian habang yakap ang mga pinamili upang hindi mabasa.
May babaeng naghihintay sa entrance.
Matangkad.
Mahaba ang kulot na buhok.
Naka-cream cardigan at puting dress.
Nang makita siya ni Adrian, agad nitong inilapit ang payong.
Pero kinuha iyon ni Adrian at inilagay sa ibabaw nilang dalawa.
Nagsiksikan sila sa ilalim ng iisang payong.
Minsan, hinila niya ang babae palapit para hindi mabasa.
Napahawak ako sa bulsa ng coat ko.
Naroon ang grocery list na isinulat ko kaninang umaga.
At naroon din ang ultrasound photo.
Anim na linggo.
Maliit pa.
Halos tuldok lang sa screen.
Pero kaninang hapon, nang sabihin ng doktor na normal ang pagbubuntis ko, hindi ko mapigilan ang pagluha sa saya.
Iniisip ko pa kung paano ko sasabihin kay Adrian.
Happy anniversary. Magiging tatay ka na.
Ngayon, habang pinapanood kong pumasok sila sa building, biglang naging katawa-tawa ang lahat.
Makalipas ang ilang minuto, lumiwanag ang bintana ng condo niya sa itaas.
Warm yellow light.
Napakainit tingnan.
Sa loob ng limang taon, kapag sinasabi niyang nag-o-overwork siya, minsan akong pumupunta rito para tingnan lang ang ilaw mula sa ibaba.
Hindi ko siya ginugulo.
Hindi ako umaakyat.
Sapat na sa akin noon ang malaman na malapit lang siya.
Pero ngayong gabi, saka ko napagtanto:
Ako, na asawa niya, ay hindi kailanman pinayagang pumasok.
Pero may ibang babaeng malayang naghihintay sa pinto.
Umuwi ako bago maghatinggabi.
Pagdating sa bahay, binuksan ko ang chat namin ng dati kong college roommate na si Bianca Cruz.
Ilang buwan na niyang inaalok sa akin ang posisyon bilang editorial partner ng bagong lifestyle magazine na itinatayo niya sa Cebu.
Palagi akong tumatanggi dahil ayokong malayo kay Adrian.
Ngayong gabi, isang pangungusap lang ang ipinadala ko.
Bianca, tinatanggap ko na ang offer mo sa Cebu.
Kinabukasan, nagising ako nang pasado alas-otso.
Naroon si Adrian sa kusina.
May ginagawa siyang kape.
Sa counter, nakita niya ang half-baked cookies na iniwan ko noong nakaraang araw.
“May okasyon ba kahapon?” tanong niya.
Tumingin ako sa kanya.
“Wedding anniversary natin.”
Napahinto siya.
“Ah.”
Iyon lang.
Pagkatapos ay tumingin siya sa oven.
“Bakit hindi mo tinapos ang cookies?”
“Hindi na kailangan.”
Napatingin siya sa akin.
Tahimik akong kumuha ng baso ng tubig.
“At saka,” dagdag ko, “nakita kita kahapon sa supermarket malapit sa office mo.”
Biglang tumigil ang kamay niyang may hawak na mug.
Ilang segundo siyang hindi nagsalita.
Pagkatapos, marahan niya itong ibinaba.
“Nakita mo lahat?”
Tumango ako.
Napabuntong-hininga siya.
Walang panic.
Walang paliwanag agad.
Parang matagal na niyang alam na darating ang sandaling ito.
At saka niya sinabi ang pangalang limang taon kong hindi kailanman narinig mula sa bibig niya.
“Mara…”
“Bumalik na si Celeste.”
Nanigas ako.
Dahil kahit kailan ay hindi ko pa nakikilala si Celeste.
Pero alam ko kung sino siya.
Siya ang babaeng minahal ni Adrian bago niya ako nakilala.
Ang babaeng pinakasalan daw ang ibang lalaki matapos siyang iwan.
At ang babaeng minsang sinabi ng kaibigan ni Adrian na—
“Kung bumalik si Celeste noon, baka hindi ka kailanman naging asawa ni Adrian.”
PARTE2
“Bumalik na si Celeste.”
Para bang biglang lumiit ang kusina.
Nakatayo ako sa kabilang dulo ng counter habang si Adrian ay nanatiling tahimik sa harap ng kape niyang hindi na niya iniinom.
“Gaano na katagal?” tanong ko.
“Three weeks.”
Napangiti ako.
Tatlong linggo.
Tatlong linggo siyang nagsisinungaling sa tuwing sinasabi niyang may client dinner.
Tatlong linggo ng mga gabing hindi siya umuuwi.
Tatlong linggo habang ako naman ay palihim na bumibili ng pregnancy vitamins at nag-iisip kung anong kulay ang ipapagawa kong nursery.
“Bakit siya nasa condo mo?”
Napasandal si Adrian.
“Wala siyang matitirhan pansamantala. Kakahiwalay lang nila ng asawa niya.”
“Hotel?”
“Mara.”
“May pera siya, hindi ba?”
Hindi siya sumagot.
“Sabi mo sa akin personal space mo ang condo na iyon.”
“Hindi ito tulad ng iniisip mo.”
Napatawa ako.
Iyon ang linyang ginagamit sa halos lahat ng pagtataksil.
“Kung ganoon, sabihin mo kung ano ang dapat kong isipin.”
Huminga siya nang malalim.
“Hindi kami nagkabalikan.”
“Okay.”
“Wala ring nangyari sa amin.”
“Okay.”
“May pinagdadaanan lang siya. Wala siyang malapitan.”
Tinitigan ko siya.
“At ikaw ang pinili niyang tawagan?”
Matagal siyang hindi sumagot.
Sapat na iyon.
Kinuha ko ang handbag ko.
“Mara.”
“May appointment ako.”
“Saan?”
“Hindi mo kailangang malaman.”
Iyon ang unang pagkakataon na ginamit ko sa kanya ang parehong linyang ilang taon niyang ginamit sa akin.
Kitang-kita ko ang pagkagulat sa mukha niya.
Pero umalis ako bago pa siya makapagsalita.
Diretso akong pumunta sa opisina ng isang abogado.
Hindi para manggulo.
Hindi para maghiganti.
Kundi para alamin kung paano legal na tapusin ang kasal namin.
Kinagabihan, umuwi si Adrian nang maaga.
May dala siyang flowers.
White tulips.
Paborito ko.
Sa limang taon naming mag-asawa, dalawang beses lang siyang kusang bumili ng bulaklak.
Parehong pagkatapos naming mag-away.
Inilapag niya iyon sa mesa.
“Pwede ba tayong mag-usap?”
Tinuloy ko ang pag-fold ng mga damit.
“Sabihin mo.”
“Celeste and I were together for almost six years.”
“Alam ko.”
“Akala ko pakakasalan ko siya.”
“Alam ko rin.”
Napakunot-noo siya.
“Sino ang nagsabi sa ’yo?”
“Hindi mahalaga.”
Naupo siya sa gilid ng kama.
“Iniwan niya ako noon nang biglaan. Hindi man lang siya nagpaliwanag nang maayos. Matagal bago ako naka-recover.”
Tumingin ako sa kanya.
“At pagkatapos, dumating ako.”
Tumahimik siya.
“Ako ang pumalit sa bakanteng lugar.”
“Huwag mong sabihin ’yan.”
“Pero totoo.”
“Hindi kita pinakasalan dahil rebound ka.”
“Talaga?”
Lumapit ako.
“Kung hindi, bakit sa limang taon hindi mo ako kayang yakapin kapag umiiyak ako pero kahapon, nakikipagsiksikan ka sa iisang payong para hindi mabasa si Celeste?”
“Mara—”
“Bakit kapag masama pakiramdam ko, gamot lang ang iniiwan mo? Pero sa kanya, ikaw mismo ang bumibili ng pads, ginger tea at heating patches?”
Namula ang mukha niya.
“Hindi ibig sabihin noon na mahal ko pa siya.”
“Hindi rin ibig sabihin na mahal mo ako.”
Natahimik siya.
Iyon ang sagot na pinakamasakit.
Hindi dahil may sinabi siya.
Kundi dahil wala siyang maitanggi.
Dalawang araw matapos iyon, lumipad ako papuntang Cebu para makipagkita kay Bianca.
Hindi ko sinabi kay Adrian na pumunta ako roon para pirmahan ang partnership agreement.
Hindi ko rin sinabi na nakahanap na ako ng apartment sa Lahug.
At lalong hindi ko sinabi na may baby sa loob ko.
Sa loob ng sumunod na buwan, naging kakaiba si Adrian.
Mas maaga siyang umuuwi.
Nagdadala ng pagkain.
Nagtatanong kung kailangan ko ba ng kahit ano.
Minsan, nakita ko siyang nakatayo sa pinto habang nagsusuka ako sa banyo.
“May sakit ka ba?”
“Stress.”
“Magpatingin ka.”
“Nagpatingin na ako.”
Gusto kong tumawa.
Kahit sa sandaling iyon, hindi niya naisip ang posibilidad na buntis ako.
Marahil dahil sa isip niya, ang buhay naming dalawa ay nakapirmi na.
Ako ang asawang laging naghihintay.
Siya ang lalaking laging umuuwi kung kailan niya gusto.
Hanggang isang gabi, umuwi siyang galit.
“Pupunta ka raw Cebu?”
Napatingin ako.
Mukhang nalaman niya kay Bianca.
“Yes.”
“Para saan?”
“Work.”
“Gaano katagal?”
“Hindi ko alam.”
“Mara, kasal tayo.”
Napangiti ako.
“Ngayon mo naalala?”
Napapikit siya.
“Hindi ko sinasabing wala akong pagkakamali.”
“Hindi mo kailangang sabihin. Alam ko.”
“Pero hindi sapat iyon para basta ka umalis.”
Doon ko inilabas ang sobre mula sa drawer.
Akala niya siguro resignation letter.
Inilapag ko iyon sa mesa.
Divorce papers.
Namuti ang mukha niya.
“Anong kalokohan ito?”
“Hindi ito kalokohan.”
Hinablot niya ang papeles.
“Dahil lang kay Celeste?”
Umiling ako.
“Hindi.”
“Kung ganoon, bakit?”
“Dahil sa atin.”
Lumapit ako.
“Si Celeste ang nagmulat lang sa akin.”
“Mara—”
“Sa limang taon, inisip kong malamig ka lang talaga. Pinagtanggol kita sa sarili ko. Sinabi kong pagod ka. Busy ka. Ganoon ka lang pinalaki.”
Napaluha ako pero hindi ko pinahid.
“Pero nang makita kitang mag-alala para sa ibang babae, doon ko nalaman na kaya mo naman palang maging malambing.”
Hindi makatingin si Adrian sa akin.
“Hindi ko kayang ipilit ang sarili ko sa isang taong kailangan ko pang turuan na piliin ako.”
Tatlong araw bago ang flight ko, dumating si Celeste sa bahay.
Ako mismo ang nagbukas ng pinto.
Maganda siya.
Elegant.
Pero hindi mayabang.
“Mara?”
“Oo.”
“Pwede ba tayong mag-usap?”
Pinapasok ko siya.
Hindi niya pinaligoy-ligoy ang dahilan.
“Gusto kong humingi ng tawad.”
“Hindi mo kailangang humingi ng tawad para sa kasalanan ng asawa ko.”
Umiling siya.
“May parte ako.”
Umupo siya.
“Nang bumalik ako sa Manila, alam kong kasal si Adrian. Pero hinanap ko pa rin siya.”
“Tama.”
“Iniwan ako ng asawa ko. Natakot ako. At alam kong kapag tinawagan ko si Adrian, sasagot siya.”
Napapikit ako.
Masakit marinig.
Pero kailangan ko iyon.
“May nangyari ba sa inyo?”
“Wala.”
Diretso ang tingin niya sa akin.
“Hindi ko siya hinalikan. Hindi kami natulog nang magkasama.”
Huminga ako nang mabagal.
“Pero gusto mo sana?”
Napayuko siya.
“Sa simula… siguro.”
At doon ko naunawaan ang mas pangit na katotohanan.
Hindi kailangan ng halik para magtaksil.
Minsan, sapat nang ibigay mo sa ibang tao ang oras, lambing, at pag-aalaga na matagal nang hinihingi ng taong pinakasalan mo.
“Pero may isa kang dapat malaman,” sabi ni Celeste.
Napatingin ako.
“Umalis na ako sa condo.”
“Bakit?”
“Dahil sinabi ko kay Adrian na hindi ko siya kailangan.”
Napakagat siya sa labi.
“At sinabi ko rin sa kanya na sa paraan ng pagtingin niya sa pinto tuwing gabi, parang hindi ako ang hinihintay niyang umuwi.”
Tahimik ako.
“Sa tingin ko, mahal ka niya.”
Napangiti ako nang mapait.
“Kung mahal niya ako, sana nalaman ko bago mo pa kailangang sabihin sa kanya.”
Kinabukasan, umalis si Celeste papuntang Singapore para bumalik sa trabaho.
At ako naman, naghanda papuntang Cebu.
Sa airport, limang minuto bago ako pumasok sa security, dumating si Adrian.
Hinihingal.
Basang-basa ang likod ng polo.
“Mara!”
Hindi ko alam kung paano niya nahanap ang flight ko.
Lumapit siya.
“Please.”
Wala siyang dalang bulaklak.
Wala ring dramatic na regalo.
Ang hawak niya lang ay ang divorce papers.
Hindi pirmado.
“Bigyan mo ako ng panahon.”
Umiling ako.
“Limang taon na ang binigay ko.”
“Hindi ko alam na ganito ka na kasakit.”
“Iyon ang problema, Adrian.”
Tumingin ako sa mata niya.
“Hindi mo alam dahil hindi mo kailanman tinanong.”
Napapikit siya.
“Pwede akong sumama sa Cebu.”
“No.”
“Pwede akong mag-leave.”
“No.”
“Pwede kong ayusin—”
“Hindi lahat ng bagay naaayos dahil natatakot ka nang mawala ito.”
Tumalikod na ako nang biglang may nahulog mula sa bag ko.
Isang maliit na envelope.
Pareho kaming napatingin.
Agad ko sana itong pupulutin, pero nauna siya.
“Mara…”
Namutla siya nang makita ang pangalan ng diagnostic clinic.
Binuksan niya ang sobre.
Hindi ko na siya pinigilan.
At doon niya nakita ang ultrasound.
Anim na linggong pagbubuntis noong araw ng anibersaryo namin.
Ngayon, halos sampung linggo na.
Nanginginig ang kamay niya.
“Buntis ka?”
Tahimik akong tumango.
Parang nawalan siya ng hangin.
“Bakit hindi mo sinabi?”
Napatawa ako nang mahina.
“Sabihin ko sana noong anniversary natin.”
Biglang namula ang mga mata niya.
Nakatitig lang siya sa maliit na larawan.
“Anak ko…”
“Anak natin.”
Tumingin siya agad sa akin.
“Kung ganoon, lalo kang hindi dapat umalis.”
At sa unang pagkakataon, nagalit ako.
“Hindi.”
Napaatras siya.
“Hindi mo gagamitin ang anak natin para pigilan ako.”
“Hindi iyon ang ibig kong sabihin.”
“Hindi ako aalis para ilayo siya sa ’yo. Kung gusto mong maging ama, may karapatan kang maging ama.”
Huminga ako.
“Pero hindi ibig sabihin na kailangan kong manatiling asawa mo.”
Parang may kung anong nabasag sa mukha niya.
“Mahal kita.”
Iyon ang unang beses niya iyong sinabi nang diretso sa akin mula nang ikasal kami.
At nakakatawa.
Dahil iyon din ang sandaling hindi ko na kailangang marinig.
“Baka mahal mo nga ako.”
Mahina ang boses ko.
“Pero hindi lahat ng pag-ibig sapat para bumuo ng tahanan.”
Lumipad ako papuntang Cebu nang araw na iyon.
Makalipas ang dalawang buwan, pinirmahan ni Adrian ang divorce papers.
Hindi siya nanggulo.
Hindi siya nagbanta.
Hindi niya ako pinilit bumalik.
Tuwing prenatal checkup, nagtatanong siya kung maaari siyang dumalo sa video call.
Tuwing may kailangan ang baby, nagpapadala siya—pero hindi niya ginagamit iyon para humingi ng kapalit.
Nang manganak ako sa isang private hospital sa Cebu, dumating siya mula Manila makalipas ang ilang oras.
Tahimik siyang nakatayo sa labas ng room.
“Pwede ba akong pumasok?”
Hindi na siya basta pumapasok.
Natuto na siyang magtanong.
Pinapasok ko siya.
Nang hawakan niya sa unang pagkakataon ang anak naming babae, umiyak siya.
Tinawag naming Amara.
Hindi kami nagkabalikan.
At marahil iyon ang bahagi ng kuwento na hindi inaasahan ng ibang tao.
Akala nila kapag nagsisi ang lalaki, dapat bumalik ang babae.
Akala nila kapag may anak, kailangang buuin muli ang dating tahanan.
Pero hindi ganoon ang buhay.
Makalipas ang dalawang taon, matagumpay na ang magazine namin ni Bianca.
May sarili akong maliit na condo overlooking Cebu City.
At si Adrian?
Mabuting ama siya kay Amara.
Dumarating siya kapag weekend niya.
Alam niya kung anong gatas ang gusto ng anak namin, kung anong kanta ang nagpapatulog dito, at kung paano magtali ng maliit na ponytail.
Minsan, habang naghihintay kami sa lobby matapos niyang ihatid si Amara, sinabi niya sa akin:
“Kung pwede kong balikan lahat, iba ang gagawin ko.”
Tumingin ako sa kanya.
“Alam ko.”
“May chance pa ba tayo?”
Matagal akong nanahimik.
Pagkatapos ay ngumiti ako.
“May chance kang maging mabuting ama habang buhay.”
Naintindihan niya.
Ngumiti rin siya kahit malungkot.
At sa wakas, nagawa rin naming mahalin ang isa’t isa sa tamang paraan—
Hindi bilang mag-asawa.
Kundi bilang dalawang taong minsang nagkamali, natutong bumitaw, at piniling huwag ipasa sa kanilang anak ang sakit na hindi nila kayang ayusin.
Minsan, ang pinakamahirap na uri ng pagmamahal ay hindi ang pananatili. Ito ang pagkilala kung kailan sapat na ang sakit, pagpili sa sariling dignidad, at pag-alis nang hindi kailangang sirain ang sarili para lamang mapatunayan na minahal mo nang totoo.
