Sa gitna ng lumalalang krisis sa ekonomiya ng Pilipinas, isang matinding usapin ang pumutok sa social media at mga talakayan sa radyo: ang tila hindi mapigil na paglipad ng presyo ng produktong petrolyo.

Sa isang kamakailang talakayan, tahasang kinuwestiyon ni Senador Rodante Marcoleta ang lohika sa likod ng pag-akyat ng presyo ng diesel at gasolina na umabot na sa higit 100% na pagtaas, kung saan ang dating 55 pesos na litro ay pumalo na sa nakakalulang 110 pesos.

Ayon sa mga kumpanya ng langis, ang tensyon sa Strait of Hormuz sa Middle East ang pangunahing dahilan ng suplay shock. Gayunpaman, mabilis itong pinabulaanan ni Marcoleta. Aniya, “Dapat 20% lang ang itinaas po ng gasolina.

Hindi 100%.” Ipinaliwanag ng senador na 20% lamang ng pandaigdigang suplay ang dumadaan sa nasabing ruta, kaya walang sapat na batayan para magdoble ang presyo sa lokal na merkado. “Bakit kinakailangang sumaltik ng 110 na per liter?

Kahit saan mo kukwentahin hindi lugi eh. May kita pa rin pala,” dagdag pa niya, na nagpapahiwatig na may nagaganap na labis na pagsasamantala sa gitna ng krisis.

Ang Gobyerno Bilang ‘Direct Importer’

Bilang solusyon sa tila monopolyong ginagawa ng “Big Three” (Petron, Shell, at Caltex), nagmungkahi si Marcoleta ng isang radikal ngunit praktikal na hakbang. Kung ayaw umanong maging transparent ng mga pribadong kumpanya sa kanilang mga “books of accounts,” dapat na ang pamahalaan na mismo ang kumilos.

Iminungkahi niya ang direktang pag-angkat ng langis mula sa mga kalapit-bansa tulad ng Singapore at Malaysia, kung saan mas mura ang gastos sa logistika at transportasyon.

“Gagamitin ko ang inyong mga facilities… ang gobyerno ngayon ang mag-i-import. Babalik tayo sa 55 pesos kasi ang kwenta nandito lang eh,” giit ni Marcoleta.

Ang planong ito ay naglalayong tanggalin ang middleman at ang labis na patong ng mga pribadong korporasyon upang maibsan ang pasanin ng mga drayber, magsasaka, at ordinaryong manggagawang Pilipino na direktang apektado ng mataas na inflation.

Reaksyon ng mga OFW at ang Kontrobersyal na Salmo

Hindi lamang ang usaping pang-ekonomiya ang naging mainit sa naturang talakayan. Pinansin din ang mga video clips ng pagbisita ni Pangulong Bongbong Marcos sa mga Overseas Filipino Workers (OFW) sa ibang bansa.

Ayon sa host ng programa, tila nagkaroon ng malamig na pagtanggap sa Pangulo. May mga pagkakataon umanong hindi man lang siya tinignan o kinamayan ng mga kababayan natin sa labas ng bansa, na ayon sa host ay senyales ng lumalalim na pagkadismaya.

Lalo pang naging maugong ang talakayan dahil sa isang panalangin bago magsimula ang programa na hango sa Salmo 109. Ang naturang bersikulo sa Bibliya ay kilala bilang isang “imprecatory prayer” o panalanging humihingi ng hustisya laban sa mga mapang-aping pinuno.

Binasa sa panalangin ang mga linyang: “Mamatay na sana siya agad at ibigay na lang sa iba ang katungkulan niya… mabyuda ang kanyang asawa, maging palaboy sana at mamalimos ang kanyang mga anak.” Bagama’t bahagi ng banal na kasulatan, ang paggamit nito sa konteksto ng kasalukuyang administrasyon ay nagdulot ng halo-halong reaksyon at matinding debate sa online community.

Aral mula sa South Korea at Isyu sa Palawan

Ibinahagi rin ni Marcoleta ang kanyang naging karanasan sa pagbisita sa South Korea, kung saan hinangaan niya ang suporta ng kanilang gobyerno sa sektor ng agrikultura.

Aniya, ang mga magsasaka doon ay sumasahod ng hanggang 80,000 pesos, isang malayong katotohanan kumpara sa kalagayan ng mga magsasakang Pilipino. Ang sistemang ito ay patunay umano na kung maayos ang pamamahala at teknolohiya, hindi dapat naghihirap ang mga nagpapakain sa bansa.

Sa kabilang banda, tinalakay din ang isyu ng West Philippine Sea at ang harassment ng China sa Palawan. Binatikos ni Marcoleta ang tila “double standard” sa pagpayag ng mga public hearings tungkol dito, na tinawag niyang may halong pulitika sa halip na tunay na solusyon para sa ating mga mangingisda.

Sa huli, ang sigaw ng nakararami ay transparency at aksyon. Ang hamon ni Marcoleta na ibalik sa 55 pesos ang presyo ng langis ay isang matapang na mungkahi na naglalantad sa mga posibleng kapabayaan sa loob ng gobyerno.

Sa gitna ng mataas na presyo at politikal na tensyon, ang taumbayan ay patuloy na naghihintay: kailan nga ba magkakaroon ng tunay na ginhawa sa bawat litrong ikinakarga sa ating mga sasakyan?

Ang mahalaga sa ngayon ay ang manatiling mapagmatyag. Huwag basta maniwala sa mga dahilan ng mga dambuhalang kumpanya. May kapangyarihan ang gobyerno na ayusin ang sistemang ito—ang tanong na lang ay kung kailan nila sisimulan ang tunay na pagbabago para sa masa.