Nang Malaman Kong Baog ang Asawa Ko, Umuwi Akong Takot sa Diborsyo—Pero Nadatnan Ko ang Kanyang Unang Pag-ibig na Buntis at Humihingi ng Puwesto Ko
“Mrs. Villareal, uulitin ko po para malinaw. Sa tatlong magkahiwalay na pagsusuri, walang nakitang viable sperm cells sa sample ng inyong asawa.”
Parang huminto ang mundo ko.
Hindi dahil hindi kami magkakaanak.
Kundi dahil unang pumasok sa isip ko: Kapag nalaman ito ni Ramon at hiniwalayan niya ako, saan ako makakahanap ulit ng lalaking mayaman, galante, at mahilig mag-transfer ng pera sa asawa kahit walang okasyon?
Masakit man aminin, hindi ako nagpakasal kay Ramon Villareal dahil sa dakilang pag-ibig.
Pinakasalan ko siya dahil may pera siya.
At dahil hindi siya madamot.
Lumaki akong kapos.
Walong taong gulang ako nang minsang harangin ng landlord ang nanay ko dahil tatlong buwan kaming hindi nakabayad ng renta.
Labindalawa ako nang nilakad niya ako nang halos apat na kilometro papuntang pampublikong ospital dahil ayaw niyang gastusin ang huling dalawang daang piso namin sa taxi.
Labingwalong taong gulang ako nang mamatay siya.
Nakautang ako sa halos lahat ng kakilala ko, pero hindi pa rin sapat ang perang naipon ko para sa gamutan niya.
Mula noon, may isang bagay akong hindi na kinalimutan:
Maaaring mawala ang pag-ibig. Maaaring mang-iwan ang tao. Pero ang perang nakapangalan sa iyo, hindi basta-basta mawawala.
Kaya nang ipakilala sa akin si Ramon limang taon na ang nakalipas, nagsaliksik muna ako.
May-ari siya ng isang mabilis lumaking construction supply company sa Quezon City.
May mga warehouse sa Bulacan at Laguna.
May commercial properties.
At ang pinakamaganda?
Galante siya.
Sa unang date namin, tinanong niya ako:
“Ano ang nagustuhan mo sa akin?”
Diretso kong sinabi:
“Mayaman ka.”
Tumawa siya nang napakalakas na muntik siyang mabulunan sa steak.
Kinabukasan, pinadalhan niya ako ng gold bracelet.
Tinanong niya kung gusto ko raw ba ang disenyo.
Sagot ko:
“Hindi ko alam. Pero gusto ko iyong mabigat.”
Mas lalo siyang natuwa.
Tatlong taon kaming kasal.
Walang poetry.
Walang candlelight dinner kada buwan.
Pero may bahay sa Ayala Alabang, condo sa BGC, sasakyan, alahas, at regular na allowance na hindi ko kailangang ipaalala.
Kapalit noon, naging maayos akong asawa.
Ako ang humahawak ng mga dinner para sa investors.
Ako ang nakakaalala ng birthday ng mga business partner niya.
Pati mga nakakasilaw niyang floral polo, inayos ko ayon sa kulay sa walk-in closet.
May isang bagay lang na hindi namin maibigay sa isa’t isa.
Anak.
Ako ang unang nagpa-check.
Normal ang lahat.
Matapos ang ilang buwan ng pangungulit, pumayag din si Ramon.
At ngayong hawak ko ang resulta niya, alam ko kung bakit tatlong taon kaming walang nabuo.
Habang nagmamaneho pauwi, hindi ko iniisip kung masasaktan ba siya.
Ang iniisip ko:
Paano ko sasabihin ito nang hindi siya magwawala at mawalan ako ng magandang divorce settlement?
Pero pagpasok ko sa bahay, napahinto ako.
May babaeng nakaupo sa gitna ng sala.
Puting damit.
Mahabang buhok.
Maputing mukha.
At dalawang kamay na nakapatong sa tiyan.
Kilala ko siya.
Si Isabella Cruz.
Ang unang pag-ibig ni Ramon.
Ang babaeng gusto sana niyang pakasalan noon, pero tumanggi dahil “masyadong bagong-yaman” daw si Ramon at walang finesse.
Katabi niya ang asawa ko.
Ngumingiti si Ramon na para bang nanalo sa lotto.
Nasa likuran nila ang assistant niyang si Mang Ben, hawak ang isang makapal na folder.
Pagkakita sa akin, tumayo si Ramon.
“Lena.”
Huminga siya nang malalim.
“Buntis si Isabella.”
Napatingin ako sa tiyan niya.
Pagkatapos, dahan-dahan kong ibinaba ang tingin sa kraft envelope na hawak ko.
“Mahigit isang buwan na,” dagdag ni Ramon. “At akin ang bata.”
Tahimik ako nang tatlong segundo.
Pagkatapos—
“Pfft.”
Natawa ako.
Tumigil ang lahat.
Sumimangot si Ramon.
“Ano’ng nakakatawa?”
Mabilis kong kinurot ang hita ko hanggang mamula ang mata ko.
“Wala.”
Huminga ako nang nanginginig.
“Siguro… nasisiraan lang ako ng bait sa sakit.”
Umupo ako sa imported na sofa na mahigit ₱280,000 ang halaga.
Napakakomportable.
Sa isip ko, isang bagay lang ang malinaw:
Kung matutuloy ang diborsyo, isasama ko ang sofa na ito.
Lumapit si Isabella.
“Lena, sana maintindihan mo. Matagal na kaming magkakilala ni Ramon. Minsan talaga, bumabalik ang dalawang taong nakalaan sa isa’t isa.”
Napatingin ako sa kanya.
“Sigurado kang kay Ramon ang bata?”
Bahagyang nagbago ang mukha niya.
Si Ramon naman ang agad nagalit.
“Ano ba’ng klaseng tanong iyan? Ako lang ang lalaking kasama ni Isabella!”
Napahigpit ang hawak ko sa medical report.
Gusto ko sanang ilabas iyon.
Gusto kong ihampas sa mesa.
Pero may narinig akong tunog sa utak ko.
Cha-ching.
Kung ilalabas ko agad ang katotohanan, makakakuha ako ng eskandalo.
Kung tatahimik ako…
Baka makakuha ako ng pera.
Maraming pera.
Kaya pinunasan ko ang luha ko.
“Kung gusto mo ng divorce, Ramon… pumapayag ako.”
Nagliwanag ang mukha ni Isabella.
“Pero may kondisyon ako.”
Inabot ni Mang Ben ang draft settlement.
₱22 milyon cash.
Isang fully paid condo unit sa BGC.
At sa akin na raw ang SUV na ginagamit ko.
Muntik ko nang pirmahan.
Pero naalala kong kahit sa palengke, tumatawad pa ako ng sampung piso sa kamatis.
Diborsyo pa kaya?
Ibinalik ko ang papel.
“Ganito lang pala ang halaga ng tatlong taon ko bilang asawa mo?”
Namula ang mata ko.
Napakamot si Ramon sa noo.
Si Isabella naman ang sumagot.
“Hindi ba sobra na iyan? May anak nang paparating. Hindi naman puwedeng ubusin mo ang perang para sa future ng bata.”
Napahawak ako sa dibdib.
“Ah.”
Tumulo ang luha ko.
“Kung ganoon… huwag na lang tayong mag-divorce.”
Namutla si Isabella.
“Ramon!”
Agad siyang kumapit sa braso nito.
“Sinabi ng doktor na bawal akong ma-stress. Ilang buwan na lang, lalabas na ang anak natin. Ayaw mo namang lumaking illegitimate ang tagapagmana mo?”
Para kay Ramon, sagrado ang salitang tagapagmana.
Naglakad siya nang pabalik-balik.
Makalipas ang isang minuto, huminto siya.
“₱45 milyon.”
Napakurap ako.
“Cash. Sa iyo ang BGC condo. Sa iyo ang SUV. At lahat ng alahas na binili ko para sa iyo, huwag mo nang isauli.”
Tahimik ako.
Sa isip ko, nagko-compute na ako.
Cash.
Condo.
Kotse.
Alahas.
Hindi ko kailangang magtrabaho ulit kung maayos akong mamumuhay.
Pero yumuko lang ako na parang wasak ang puso.
Napamura nang mahina si Ramon.
Pagkatapos ay itinuro ang garahe.
“Pati iyong pulang Ferrari.”
Muntik akong mapasigaw.
Anim na buwan ko nang tinitingnan ang kotseng iyon.
Dalawang beses lang niya ginamit dahil masyado raw matingkad ang kulay.
Huminga nang malalim si Isabella.
“Lena, hindi mapupunan ng pera ang kawalan ng tunay na pag-ibig.”
Tumingin ako sa kanya nang basang-basa ang mga mata.
“Tama ka.”
Tumango siya.
Kaya idinugtong ko:
“Dagdagan pa natin ng ₱10 milyon.”
Nawala ang mala-anghel niyang ekspresyon.
“ANO?!”
Ngumiti ako nang malungkot.
“Kung hindi naman mahalaga ang pera, ano’ng problema?”
Kinagabihan, matapos ang ilang oras ng tawaran, abogado, at pagsusuri ng mga papeles, napagkasunduan namin:
₱55 milyon cash.
Ang BGC condo.
Dalawang sasakyan.
Lahat ng alahas na ibinigay sa akin habang kasal kami.
At isang malinaw na clause:
Kapag naisagawa na ang settlement, wala nang maaaring habulin ang alinmang panig sa ari-arian ng isa’t isa.
Kinabukasan, dumating ang unang malaking transfer.
Nang makita ko ang numero sa banking app ko, parang may fireworks sa puso ko.
Pero siyempre, kailangan kong panindigan ang karakter ko.
Umiyak ako sa wedding portrait namin.
Hinalikan ko si Ramon sa pisngi bilang pamamaalam.
At oo—
Ipinalipat ko rin ang ₱280,000 na sofa.
Bago kami tuluyang maghiwalay, hinawakan ko ang kamay niya.
“Ramon… kapag nagsisi ka, ano’ng gagawin mo?”
Namula ang mata niya.
“Mabuti kang babae, Lena. Kung kailangan mo ng tulong balang araw, tawagan mo lang ako.”
Tinandaan ko iyon.
Paglabas ko ng bahay, nag-vibrate ang cellphone ko.
Message mula kay Isabella.
“Salamat sa pag-alis. Ako na ang magbibigay kay Ramon ng tunay niyang tagapagmana.”
Matagal kong tinitigan ang salitang tunay.
Pagkatapos ay napangiti ako.
Dahan-dahan kong binuksan ang bag ko.
Nandoon pa rin ang medical report.
Tatlong pagsusuri.
Iisang resulta.
Walang viable sperm cells si Ramon Villareal.
At sa ibaba ng report ay may maliit na note mula sa doktor:
“Natural conception is medically extremely unlikely.”
Napatingin ako sa mensahe ni Isabella.
At saka ako bumulong:
“Good luck, girl.”
Dahil ang hindi niya alam…
hindi pa nagsisimula ang tunay na gulo.
PARTE2
Hindi pa nagsisimula ang tunay na gulo.
At tama ako.
Dalawang linggo matapos naming mapirmahan ang divorce settlement, tumawag si Ramon nang alas-siyete ng umaga.
“Lena!”
Halos mabasag ang eardrum ko sa lakas ng boses niya.
“Nasaan iyong medical results ko?”
Nag-unat ako sa bago kong condo.
Nasa tabi ng kama ang tasa ng kape, at tanaw mula sa bintana ang skyline ng BGC.
“Good morning din.”
“LENA!”
“Bakit?”
“May nagsabi sa akin na ikaw ang kumuha ng laboratory report ko!”
Tahimik akong sumimsim ng kape.
Aba.
Mabilis din.
“Ah, iyon ba?”
“Ano ang nakasulat?!”
Tiningnan ko ang oras.
7:04 a.m.
Masyadong maaga para sa drama.
Pero mayaman na akong retiree.
Wala naman akong schedule.
Kaya sinabi ko:
“Pumunta ka rito.”
Dumating siya makalipas ang halos isang oras.
Hindi siya nag-iisa.
Kasama niya si Isabella.
Maputla ito.
Wala na ang dating angelic glow.
Pagpasok nila, napatingin agad si Ramon sa sala.
At natigilan.
“Iyan ang sofa natin.”
Umupo ako nang mas komportable.
“Hindi na ‘natin.’ Akin na.”
Napapikit siya.
“Lena, report.”
Kinuha ko ang kraft envelope sa drawer.
Hindi ko agad ibinigay.
“Bago iyon, bakit ka biglang interesado?”
Nagkatinginan sina Ramon at Isabella.
Si Ramon ang sumagot.
“Nagkaroon kami ng prenatal consultation kahapon.”
“At?”
“May tinanong ang doktor tungkol sa fertility history namin.”
Lumunok si Isabella.
“Sinabi kong normal naman si Ramon.”
Napatingin ako sa kanya.
“Paano mo nalaman?”
Hindi siya nakasagot.
Inilapag ko ang envelope sa mesa.
Agad itong sinunggaban ni Ramon.
Habang binabasa niya ang unang pahina, nakita kong unti-unting nawawala ang kulay ng mukha niya.
Unang test.
Pangalawa.
Pangatlo.
Parehong resulta.
“Hindi…”
Napaupo siya.
“May mali rito.”
“Tatlong beses kang nag-test,” sabi ko.
“Imposible.”
“Posible.”
“Hindi!”
Napalingon siya kay Isabella.
Ang babaeng kanina’y namumutla ay halos kulay papel na ngayon.
“Bella.”
Hindi siya sumagot.
“Bella, sinabi mong akin ang bata.”
“Sa’yo iyon!”
Mabilis ang sagot.
Masyadong mabilis.
Tumayo si Ramon.
“Pero paano?”
“Nagkakamali ang laboratory!”
Tumawa ako nang mahina.
Binalingan niya ako.
“Lena, wala kang karapatang tumawa!”
“Oo naman.”
Tumigil ako.
“Pero nakakatawa kasi dalawang linggo na ang nakalipas, galit na galit ka nang tanungin ko kung sigurado siyang sa iyo ang anak.”
Napahawak sa tiyan si Isabella.
“Pinagbibintangan n’yo ba akong manloloko?”
“Hindi,” sabi ko. “Hindi pa.”
Ang salitang pa ang nagpatahimik sa silid.
Kinuha ko ang cellphone ko.
“Noong araw na pumirma tayo, pinatingnan ko sa abogado ko ang report. Sabi niya, huwag akong gumawa ng kahit anong paratang hangga’t walang sapat na ebidensya.”
“Anong ebidensya?” tanong ni Ramon.
Tumingin ako kay Isabella.
“Siya ang dapat sumagot.”
Tumayo ito.
“Wala akong kailangang patunayan sa ex-wife mo!”
Tatayo na sana siya para umalis nang biglang bumukas ang pinto.
Pumasok ang abogado kong si Atty. Mara Santos.
Kasunod niya si Mang Ben.
Napatalon halos si Ramon.
“Ben?”
Nakayuko ang matandang assistant.
“Sir… patawad.”
Inilapag ni Atty. Mara ang isang folder.
“Mr. Villareal, hindi kami narito para manghimasok sa personal ninyong relasyon. Pero may financial issue na konektado rito.”
Nanigas si Isabella.
Napansin ko iyon.
At alam kong napansin din ni Ramon.
“Anong financial issue?”
Binuksan ni Mara ang folder.
“Tatlong buwan bago bumalik si Ms. Cruz sa buhay ninyo, nagkaroon siya ng malaking utang.”
“Ano?”
“Humigit-kumulang ₱8.7 milyon.”
Nanlaki ang mata ni Ramon.
Patuloy si Mara.
“May overdue business loans, personal guarantees, at isang condo na malapit nang ma-foreclose.”
Napatingin si Ramon kay Isabella.
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Personal kong problema iyon!”
“May koneksyon iyon sa akin kung pinakasalan kita dahil buntis ka sa anak ko!”
“Anak mo nga!”
“Then prove it!”
Nayanig ang boses ni Ramon.
Ngayon lang ako nakakita sa kanya nang ganoon.
Hindi galit.
Takot.
Si Mang Ben ang mahinang nagsalita.
“Sir, may isa pa.”
Lumingon kaming lahat.
“Bago bumalik si Ma’am Isabella… ilang beses ko po siyang nakitang may kasamang lalaki sa isang restaurant sa Makati.”
Napatayo si Isabella.
“Sinusundan mo ako?!”
“Hindi po. Client namin iyong restaurant renovation. Nagkataon lang.”
“Kasinungalingan!”
Tahimik na inilabas ni Mang Ben ang cellphone niya.
May larawan.
Malabo nang kaunti.
Pero malinaw ang mukha ni Isabella.
At ang lalaking kaharap niya.
Magkadikit ang mga kamay nila sa ibabaw ng mesa.
Tiningnan ni Ramon ang litrato.
“Sino siya?”
Hindi sumagot si Isabella.
“ISABELLA, SINO SIYA?”
Biglang napaiyak ang babae.
Hindi na iyong magandang luha na dati niyang kayang patuluin nang eksaktong isang patak.
Totoong iyak na.
Magulo.
Panic.
“Hindi mo maiintindihan.”
Parang may pinutol na lubid sa loob ni Ramon.
“Subukan mo ako.”
Ilang segundo ang lumipas.
Pagkatapos ay bumagsak si Isabella sa sofa sa tapat ko.
“Marco.”
“Marco sino?”
“Marco Alvarez.”
Napapikit si Mang Ben.
Kilala niya ang pangalan.
Ako rin.
Dating boyfriend ni Isabella.
Isang struggling photographer na, ayon sa social media, matagal nang “single.”
Napahawak si Ramon sa sentido.
“Sa kanya ba ang bata?”
Hindi agad sumagot si Isabella.
At minsan, ang katahimikan ang pinakamalinaw na sagot.
“SA KANYA BA?”
Napahikbi siya.
“Hindi ko alam!”
Parang gumuho ang buong katawan ni Ramon.
Napaupo siya.
Ako naman ay nanatiling tahimik.
Hindi ako naaawa kay Isabella.
Pero hindi rin ako nagsaya sa mukha ni Ramon.
May mga katotohanang kapag lumabas, hindi na nakakatawa.
Masakit talaga.
Sa wakas, nagsalita si Isabella.
“Nang magkita ulit tayo, hindi ko pa alam na buntis ako.”
Pinunasan niya ang mukha niya.
“Akala ko tapos na kami ni Marco. Pagkatapos sinabi mong hindi pa rin nagkakaanak ang asawa mo… at sinabi mong gusto mo pa ring magkaroon ng anak…”
Napahawak si Ramon sa noo.
“Kaya sinabi mong akin?”
“Natakot ako!”
“Sa ano?”
“Sa lahat!”
Sumigaw na rin siya.
“Wala na akong pera! Malulunod ako sa utang! Ayaw akong panagutan ni Marco! Tapos bumalik ka—mayaman, successful, at sinasabi mong ako pa rin ang babaeng minahal mo!”
Napatayo si Ramon.
“Kaya ginawa mo akong tanga?”
“Minahal din naman kita!”
“Hindi iyan sagot!”
Umiyak si Isabella.
“Akala ko kapag nagpakasal tayo… baka maging maayos din ang lahat.”
Napailing ako.
Iyon pala iyon.
Hindi pag-ibig.
Survival plan.
At sa kakaibang paraan, naiintindihan ko kung saan siya nanggaling.
May pagkakaiba lang kami.
Ako, sinabi ko kay Ramon sa unang date:
Pera ang gusto ko sa iyo.
Si Isabella, binalot niya ang kailangan niya sa salitang “true love.”
Tumingin sa akin si Ramon.
Para siyang tumanda nang sampung taon sa loob ng sampung minuto.
“Alam mo?”
“Na hindi kayang magkaroon ng anak naturally? Oo.”
“Noong araw na humingi ako ng divorce?”
Tumango ako.
“Bakit hindi mo sinabi?”
Napaisip ako.
Pagkatapos ay sumagot nang diretso.
“Dahil gusto mong makipag-divorce.”
Napakurap siya.
“At pumayag ako.”
“Pero alam mong niloloko ako!”
“Hindi.”
Umiling ako.
“Alam kong hindi tugma ang kuwento niya sa medical report mo. Hindi ko alam kung sino ang ama. Hindi ko rin alam kung nagsisinungaling siya o may ibang medical explanation.”
Tumigil ako.
“At higit sa lahat, hindi ko obligasyong iligtas ka mula sa desisyong ikaw mismo ang nagmamadaling gawin.”
Napalunok siya.
“Ako ang asawa mo.”
“Dati.”
Wala siyang maisagot.
Si Isabella naman ay biglang tumayo.
“Ramon, makinig ka—”
“Lumabas ka.”
Nanigas siya.
“Please.”
“Lumabas ka sa bahay ko.”
“Ramon!”
“Ngayon.”
Hindi siya gumalaw.
Kaya si Mang Ben ang lumapit at tahimik na binuksan ang pinto.
Bago lumabas si Isabella, tumingin siya sa akin.
May galit.
May hiya.
At marahil, kaunting inggit.
“Masaya ka na?”
Napatingin ako sa kanya.
“Hindi.”
Totoo iyon.
“Pero libre na ako.”
Pagkasara ng pinto, matagal na walang nagsalita.
Pagkatapos ay tiningnan ni Ramon ang settlement papers na dala ni Mara.
“Puwede bang bawiin iyon?”
Napatingin ako sa kanya.
“Alin?”
“Ang divorce settlement.”
Huminga siya nang malalim.
“Kung niloko niya ako… mali ang naging dahilan kung bakit ako nakipaghiwalay sa iyo.”
Ngumiti si Atty. Mara.
Hindi iyong friendly smile.
Iyong ngiting abogado.
“Mr. Villareal, ang agreement ay kusa ninyong nilagdaan, may independent legal counsel kayo, malinaw ang property transfer, at walang misrepresentation mula kay Ms. Villanueva.”
Napalingon si Ramon sa akin.
“Lena.”
“Ano?”
“₱55 milyon…”
“Napunta na sa account ko.”
“Condo…”
“Nasa pangalan ko.”
“Ferrari…”
“Naka-post na online.”
Napapikit siya.
Halos matawa si Mang Ben pero pinigilan niya.
Hinawakan ni Ramon ang noo niya.
“Ang bilis mo naman.”
“Ramon.”
“Ano?”
“Mahilig akong magplano.”
Sa unang pagkakataon mula nang dumating siya, napatawa siya.
Isang maikli at mapait na tawa.
Pagkatapos ay tumingin sa akin nang matagal.
“Pwede ba nating subukan ulit?”
Nawala ang ngiti ko.
“Hindi.”
Parang hindi niya inaasahan iyon.
“Lena…”
“Maayos ang pagsasama natin noon dahil malinaw ang kasunduan.”
Tumingin ako sa kanya nang diretso.
“Ako, alam kong hindi mo ako minahal nang gaya ng pagmamahal mo kay Isabella.”
“Pero hindi kita niloko.”
“Hindi rin kita ginutom.”
“Hindi kita pinahiya.”
“Ginawa ko ang trabaho ko bilang asawa.”
Huminga ako.
“Pero noong bumalik siya at nagsabing buntis siya, hindi mo man lang ako binigyan ng isang gabi para pag-isipan ang tatlong taon nating pagsasama.”
Natahimik siya.
“May mga bagay na hindi kayang ayusin ng pera, Ramon.”
Bahagya siyang ngumiti.
“Galing sa babaeng humingi ng dagdag na sampung milyon?”
“Eksakto.”
Napatawa ako.
“Dahil alam kong alin ang kayang ayusin ng pera at alin ang hindi.”
Makaraan ang ilang araw, lumabas ang paternity test.
Hindi kay Ramon ang sanggol.
Kalaunan, inamin ni Marco na sa kanya nga ang bata.
Hindi ko na sinundan nang husto ang naging gulo nila.
Ang huling narinig ko, nagdemanda si Ramon kaugnay ng ilang perang naipadala niya kay Isabella bago pa kami tuluyang mag-divorce.
Ako naman?
Ibinenta ko ang Ferrari.
Hindi talaga bagay sa akin ang pulang sports car.
Ginamit ko ang parte ng pera para bumili ng tatlong rental units.
Nag-invest ako ng malaking bahagi sa diversified funds at government securities.
At nagtayo ako ng maliit na scholarship program sa pangalan ng nanay ko para sa mga estudyanteng kailangang huminto sa pag-aaral dahil walang pambayad sa pamasahe, pagkain, o matrikula.
Isang taon matapos ang divorce, nagkita kami ulit ni Ramon sa isang charity dinner sa Makati.
Mas simple na ang suot niya.
Wala na ang makapal na gold chain.
Tiningnan niya ako mula ulo hanggang paa.
“Mas gumanda ka.”
“Siyempre. Wala na akong iniisip na asawa.”
Napangiti siya.
Pagkatapos ay seryosong sinabi:
“Sorry.”
Hindi ako nagsalita.
“Hindi sa pera,” dagdag niya.
“Sorry dahil noong panahon na kasama kita, akala ko sapat nang binibigyan kita ng magandang buhay.”
Tumingin siya sa akin.
“Hindi ko naisip na dapat din kitang respetuhin bilang taong puwedeng mawala sa akin.”
Matagal ko siyang tiningnan.
Then I nodded.
“Salamat.”
“Galit ka pa?”
“Hindi na.”
“May chance pa?”
“Wala.”
Tumawa siya.
“Talagang wala?”
“Ramon, napatawad na kita.”
Tumayo ako.
“Hindi ibig sabihin noon kailangan kitang balikan.”
Bago ako umalis, tinawag niya ako.
“Lena!”
Lumingon ako.
“Masaya ka ba?”
Naalala ko ang batang ako.
Iyong batang nakatingin sa ina niyang umiinom ng malamig na tubig para lamang may makain ang anak.
Naalala ko ang dalagang takot sa ospital dahil wala nang mahiraman.
At naalala ko ang babaeng minsang naniwala na ang pinakamahalagang seguridad sa mundo ay ang maraming zero sa bank account.
Ngumiti ako.
“Oo.”
Pero hindi dahil may ₱55 milyon ako.
Hindi dahil may condo ako.
At lalong hindi dahil nanalo ako laban kay Isabella.
Masaya ako dahil sa unang pagkakataon sa buhay ko, hindi ko kailangang manatili sa isang relasyon para lamang makaramdam ng seguridad.
May sarili akong tahanan.
Sarili kong pera.
Sarili kong plano.
At higit sa lahat—
sarili kong pagpili.
Pag-uwi ko nang gabing iyon, humiga ako sa napakamahal na sofa na isinama ko mula sa dati naming bahay.
Binuksan ko ang cellphone ko.
May message mula kay Ramon.
“Kung kailangan mo ng tulong balang araw, nandito pa rin ako.”
Napangiti ako.
Nag-reply ako:
“Sige. Tandaan ko.”
Pagkatapos ay pinatay ko ang cellphone.
Dahil kung may isang bagay akong natutunan sa lahat ng nangyari, ito iyon:
Mahalagang magkaroon ng pera dahil nagbibigay ito ng kalayaan at seguridad. Pero mas mahalagang huwag ipagpalit ang sariling dignidad para lamang manatili sa komportableng buhay. Ang tunay na panalo ay hindi ang makakuha ng mas malaking bahagi sa paghihiwalay—kundi ang makarating sa puntong kaya mong piliin ang sarili mo nang walang takot.
