Nahuli Ko ang Asawa Kong Bumibili ng 40 Puting Rosas Gamit ang Pera Namin—Sinundan Ko Siya sa Libingan at Nabunyag ang 24-Taong Lihim ng Pamilya na Sumira sa Isang Inosenteng Babae
Alam kong may mali nang makita kong nagbabayad ang asawa ko ng 40 puting rosas gamit ang perang matagal naming inipon para ipaayos ang bubong ng bahay.
Ang mas masakit, sinabi niyang nasa Batangas siya para sa trabaho.
Pero nasa harap ko siya noon, nakasuot ng pinakamaganda niyang amerikana, may hawak na napakalaking bouquet—at malinaw kong narinig nang sabihin niya:
“Para ito sa isang taong mas mahalaga kaysa sa iniisip mo.”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa likod ko.
Ako si Teresa Villanueva, 52 taong gulang. Dalawampu’t pitong taon na kaming kasal ng asawa kong si Ramon.
Hindi perpekto ang pagsasama namin, pero sa loob ng halos tatlong dekada, hindi ko kailanman naisip na may ibang babae siya.
Noong umagang iyon, pupunta sana ako sa San Miguel, Bulacan para sa libing ng tiyahin kong si Tita Lourdes.
Si Tita Lourdes ang nakatatandang kapatid ng aking ina at isa sa mga taong pinakamalapit sa akin noong bata pa ako.
Bago ako umalis ng bahay sa Quezon City, tinanong ko si Ramon kung maaari niya akong samahan.
Umiling siya.
“May inspection ako sa Lipa. Kapag hindi ako pumunta, sa akin ipapasa ng kumpanya ang delay.”
Hindi ako nagtampo.
Construction supervisor si Ramon. Sanay na akong biglang nagbabago ang schedule niya.
Kaya mag-isa akong sumakay papuntang bus terminal sa Cubao.
Dahil halos isang oras pa bago ang biyahe ko, pumasok ako sa isang maliit na flower shop para bumili sana ng simpleng bulaklak para kay Tita Lourdes.
At doon ko nakita ang asawa ko.
Nakatayo si Ramon sa counter.
Hindi niya suot ang karaniwang polo shirt at safety shoes niya.
Suot niya ang navy-blue coat na ginagamit lamang niya kapag may kasal, binyag, o importanteng meeting.
Sa harap niya, maingat na binabalot ng tindera ang napakalaking bouquet ng puting rosas.
“Sir, forty stems po lahat,” sabi ng babae. “Sigurado po kayong gusto ninyong dalhin nang ganito kalaki? Mahaba po yata biyahe ninyo.”
Tumango si Ramon.
“Pakibalot nang maayos.”
Ngumiti ang tindera.
“Special siguro ang pagbibigyan.”
Sandaling yumuko si Ramon.
Pagkatapos ay mahina siyang sumagot.
“Mas special kaysa sa iniisip ninyo.”
Nanlamig ang mga kamay ko.
Mabilis akong umatras sa likod ng isang rack ng ornamental plants.
Biglang bumalik sa isip ko ang lahat ng maliliit na bagay na hindi ko pinansin nitong nakaraang dalawang buwan.
Ang mga tawag na sa balkonahe niya sinasagot.
Tatlong Sabado na bigla siyang umaalis nang ilang oras.
Isang resibo ng gasolina mula sa Plaridel kahit sinabi niyang buong araw siyang nasa Pasig.
At minsan, may nakita akong hotel booking confirmation sa phone niya.
Nang tanungin ko, sinabi niyang para raw iyon sa engineer nilang galing Cebu.
Pinili kong maniwala.
Dalawampu’t pitong taon.
Dalawang anak.
Isang bahay.
Isang buhay.
Ano ba naman ang isang hotel receipt laban doon?
Pero pagkatapos, inilabas ni Ramon ang isang brown envelope mula sa bag niya.
At nakita ko ang laman.
Mga tig-iisang libong piso.
Maraming piraso.
Agad kong nakilala ang envelope.
Doon namin inilagay ang ₱68,000 na naipon namin para ipaayos ang tumutulong bubong at palitan ang sirang bahagi ng kisame bago muling lumakas ang ulan.
Dalawang gabi lang ang nakalipas, magkasama pa naming binilang iyon sa dining table.
Hindi ako pumasok para komprontahin siya.
Hindi ko alam kung bakit.
Siguro dahil mas natakot akong marinig ang sagot kaysa makita ang katotohanan.
Bumili ako ng anim na puting carnation.
Paglabas ni Ramon, sinundan ko siya.
Akala ko sasakay siya ng taxi papunta sa isang hotel.
Hindi.
Naglakad siya diretso sa provincial bus area.
Huminto siya sa isang bus.
Napatitig ako sa karatula sa harap.
CUBAO — SAN MIGUEL, BULACAN.
Hindi ako agad nakagalaw.
Iyon din ang pupuntahan ko.
Bumili ako ng panibagong ticket at umupo nang apat na hanay sa likuran niya.
Tinakpan ko ng scarf ang kalahati ng mukha ko.
Sa buong biyahe, hindi niya halos binitiwan ang mga rosas.
Hindi siya nag-text.
Hindi siya ngumiti.
Hindi siya mukhang lalaking sabik makipagkita sa isang kabit.
Para siyang may pupuntahang libing.
Pagdating namin sa San Miguel, bumaba siya at mabilis na naglakad.
Sinundan ko siya mula sa malayo.
Hindi siya nagtungo sa bahay nina Tita Lourdes.
Hindi rin siya pumunta sa simbahan kung saan nagtitipon ang mga kamag-anak.
Diretso siyang naglakad papunta sa lumang sementeryo.
Pero sa halip na dumaan sa pangunahing gate, umikot siya sa gilid ng mataas na pader.
May maliit na entrance doon na ginagamit ng mga caretaker.
May naghihintay na babae.
Mga singkuwenta anyos.
Nakatali ang buhok.
Simple ang suot na kulay abo.
At nang humarap siya kay Ramon, biglang huminto ang mundo ko.
Kilala ko siya.
Kahit dalawampu’t apat na taon ko na siyang hindi nakikita.
Marissa.
Pinsan ko.
Ang babaeng tinatawag ng buong pamilya naming “magnanakaw.”
Dalawampu’t apat na taon na ang nakalipas, bago ang kasal ng nakatatanda kong kapatid na si Victor, nawala ang malaking halaga ng perang nakalaan sana bilang puhunan sa maliit na negosyo ng pamilya.
Mahigit kalahating milyong piso iyon noong panahong iyon.
Natagpuan sa bag ni Marissa ang ilang sobre.
Sinabi ng pamilya na siya ang kumuha.
Umiyak siya.
Nagmakaawa.
Paulit-ulit niyang sinabing wala siyang ninakaw.
Pero walang naniwala.
Pinalayas siya ni Tita Lourdes.
Maging ang sarili niyang ina ay hindi siya ipinagtanggol.
Lumipat si Marissa sa Cebu at tuluyang nawala sa buhay namin.
Sa loob ng 24 na taon, kapag nababanggit ang pangalan niya, iisa lamang ang sinasabi ng matatanda:
“Huwag na nating pag-usapan ang magnanakaw.”
At ngayon, naroon siya sa sementeryo.
Kaharap ang asawa ko.
Inabot ni Ramon sa kanya ang 40 puting rosas.
Hindi tinanggap ni Marissa.
Namumula ang mga mata niya.
“Sabi ko sa iyo, Ramon, hindi na ako babalik.”
“Hindi mo kailangang magtago ngayon.”
“Wala akong karapatang pumasok sa libing.”
“Meron.”
Umiling si Marissa.
“Dalawampu’t apat na taon akong itinaboy ng pamilyang iyan.”
Humakbang si Ramon palapit.
“Dahil dalawampu’t apat na taon silang pinaniwala sa isang kasinungalingan.”
Hindi ko na napigilan ang sarili ko.
Lumabas ako mula sa likod ng pader.
“Ano ang ibig sabihin nito?”
Sabay silang napalingon.
Parang nawalan ng dugo sa mukha ni Ramon.
“Teresa…”
Tumingin ako sa bouquet.
Pagkatapos kay Marissa.
Pagkatapos sa asawa ko.
“Hindi ka nasa Batangas.”
Walang sumagot.
“Ginamit mo ang pera natin. Nagsinungaling ka sa akin. At lihim mong kinikita ang babaeng itinakwil ng pamilya ko.”
“Hindi iyon ang iniisip mo.”
“Talaga?”
Nanginginig ang boses ko.
“Kung ganoon, ipaliwanag mo.”
Napapikit si Ramon.
Si Marissa naman ay nakatingin lamang sa lupa.
“Magsalita ka!”
Sa wakas, huminga nang malalim ang asawa ko.
Pagkatapos ay sinabi niya ang pangungusap na tuluyang nagpabago sa lahat ng alam ko tungkol sa sarili kong pamilya.
“Bago namatay si Tita Lourdes, ipinahanap niya sa akin si Marissa.”
Napatitig ako.
“Bakit?”
Hindi agad sumagot si Ramon.
Lumapit siya sa akin at inilabas mula sa loob ng coat niya ang isang lumang brown envelope.
Nakasulat sa harap ang pangalan ko.
TERESA.
“Dahil may ipinagtapat sa akin ang tiyahin mo.”
“Ano?”
Tumingin siya kay Marissa.
Pagkatapos ay muli siyang tumingin sa akin.
“Hindi si Marissa ang nagnakaw ng pera 24 na taon na ang nakalipas.”
Parang tumigil ang paghinga ko.
At saka niya sinabi:
“Alam ni Tita Lourdes kung sino ang totoong kumuha.”
“Kung sino?”
Nanikip ang panga ni Ramon.
“Ang kapatid mong si Victor.”
PARTE2
Hindi ako nakapagsalita.
Sa loob ng ilang segundo, tunog lamang ng mga dahon at malayong kampana ng simbahan ang narinig ko.
“Hindi.”
Iyon lang ang lumabas sa bibig ko.
Umiling ako.
“Hindi puwede.”
Si Victor ang panganay naming magkakapatid.
Siya ang laging pinagkakatiwalaan ng mga magulang namin.
Siya ang taong unang tumawag sa akin nang mamatay si Papa.
Siya rin ang kasalukuyang namamahala sa maliit na commercial property na iniwan ng aming mga magulang.
At higit sa lahat, siya ang isa sa pinakamaingay na humusga kay Marissa noon.
Naaalala ko pa siya.
Dalawampu’t apat na taon ang nakalipas, nakatayo si Victor sa sala ng bahay ni Tita Lourdes habang umiiyak si Marissa.
“Kung kailangan mo ng pera, sana nagsabi ka!” sigaw niya.
At kami?
Nakatayo lang kami.
Kasama ako roon.
“Sinungaling ka,” sabi ko kay Ramon.
Hindi siya sumagot.
Sa halip, iniabot niya sa akin ang brown envelope.
“Basahin mo.”
Ayaw kong tanggapin.
Pero nanginginig ang kamay kong kumuha roon.
Sa loob ay may apat na bagay.
Isang sulat-kamay ni Tita Lourdes.
Dalawang lumang resibo mula sa bangko.
Isang photocopy ng deposit slip.
At isang maliit na USB drive.
Una kong binasa ang sulat.
Teresa,
Kung binabasa mo ito, ibig sabihin hindi na ako nagkaroon ng lakas ng loob na sabihin sa iyo nang harapan ang pinakamalaking kasalanan ko.
Napahawak ako sa pader.
Nagpatuloy ako.
Noong gabing nawala ang pera, nakita raw ni Tita Lourdes si Victor sa kusina.
May hawak itong mga sobre.
Tinanong niya kung ano ang ginagawa nito.
Sinabi ni Victor na kailangan niya lamang hiramin ang pera nang ilang araw.
May malaking utang daw siya sa isang taong pinasukan niya ng investment.
Kapag hindi siya nagbayad kinabukasan, malalaman ng nobya niyang si Cynthia at baka makansela ang kanilang kasal.
Nagmakaawa siya kay Tita Lourdes.
Nangako siyang ibabalik ang pera bago may makapansin.
Pero kinaumagahan, hinahanap na ni Papa ang pera.
Nag-panic si Victor.
At bago pa man malaman ng iba ang nangyari, ilang sobre ang natagpuan sa bag ni Marissa.
Hindi raw alam ni Tita Lourdes kung paano napunta roon ang mga iyon.
Pero alam niyang si Victor ang kumuha sa pera.
“Bakit hindi nagsalita si Tita?” bulong ko.
Hindi si Ramon ang sumagot.
Si Marissa.
“Dahil buntis noon si Cynthia.”
Napatingin ako sa kanya.
“Tatlong buwan,” sabi niya. “At may komplikasyon.”
Nabuntis si Cynthia bago ang kasal?
Wala akong alam.
“Sinabi ni Tita Lourdes sa akin noon na kapag nabunyag ang ginawa ni Victor, makukulong siya. Baka iwan siya ni Cynthia. Baka mawalan sila ng anak.”
“Pero ikaw?” sigaw ko. “Ikaw ang isinakripisyo?”
Ngumiti si Marissa.
Pero napakapait ng ngiting iyon.
“Noong una, akala ko ilang araw lang.”
“Anong ibig mong sabihin?”
“Pinapunta ako ni Tita Lourdes sa kuwarto niya bago dumating ang mga pulis.”
Nanlaki ang mga mata ko.
“Sabi niya, huwag muna akong magsalita. Aayusin daw niya. Ibabalik daw ni Victor ang pera. Kapag naibalik, sasabihin niyang nagkamali lang ang lahat.”
Napapikit si Marissa.
“Pero hindi naibalik ni Victor.”
Ang utang pala ng kapatid ko ay mas malaki kaysa sa perang kinuha niya.
At nang lumipas ang ilang araw, kumalat na sa buong angkan ang kuwento.
May mga tiyahin nang nagsasabing magnanakaw si Marissa.
May mga kapitbahay nang nakakaalam.
Tumanggi raw si Victor na umamin.
At si Tita Lourdes?
Natakot.
Kapag nagsalita siya, kailangan niyang amining alam niya ang katotohanan mula pa noong una.
Kaya pinili niyang manahimik.
“Hindi ka man lang niya ipinagtanggol?”
“Binigyan niya ako ng pera para umalis.”
Parang may sumampal sa akin.
“Tinanggap mo?”
“Hindi.”
Tumingin si Marissa diretso sa mga mata ko.
“Ang tinanggap ko lang ay isang one-way ticket papuntang Cebu mula sa kaibigan ko.”
Naalala ko ang huling beses na nakita ko siya.
Nasa gate siya, may isang maliit na bag.
Lumapit siya sa akin.
“Teresa, kilala mo ako.”
Pero ano ang sagot ko?
“Huwag mo na akong kausapin.”
Nanikip ang dibdib ko.
“Marissa…”
“Tama na.”
Hindi galit ang boses niya.
Mas masakit iyon.
“Hindi ako bumalik para marinig kayong humingi ng tawad.”
“Kung ganoon, bakit ka narito?”
Tumingin siya sa mga puntod sa loob ng sementeryo.
“Dahil bago siya namatay, tumawag si Tita Lourdes.”
Si Ramon pala ang unang kinontak ng tiyahin ko dalawang buwan bago siya mamatay.
Hindi niya kayang tawagan ako.
Hindi rin niya kayang tawagan si Victor.
Pero matagal nang kilala ni Tita Lourdes si Ramon bilang taong marunong magtago ng pribadong usapan.
Ibinigay niya rito ang lumang address ng isang kaibigan ni Marissa sa Cebu at nakiusap:
Hanapin mo siya.
Sabihin mong gusto kong umamin.
Tatlong Sabado palang nawawala si Ramon dahil hinahanap niya ang contact ni Marissa.
Ang hotel reservation na nakita ko?
Para iyon sa isang gabi niyang pagpunta sa Cebu.
Ang gasolina sa Plaridel?
Nagmaneho siya roon para kunin ang lumang bank documents mula sa dating accountant ni Tita Lourdes.
At ang 40 puting rosas?
Paboritong bulaklak iyon ng ina ni Marissa.
Ang sarili niyang ina na namatay labindalawang taon na ang nakalipas nang hindi sila nagkaayos.
“Bakit 40?” tanong ko.
Sumagot si Ramon.
“Dahil iyon ang bilang ng rosas na ipinadala raw ng nanay niya sa ika-18 birthday niya.”
Napaluha si Marissa.
“Naalala ni Tita.”
Doon ko naintindihan.
Hindi para sa isang kabit ang mga rosas.
Huling pagtatangka iyon ng isang matandang babaeng namatay na dala ang konsensiyang hindi niya naitama sa loob ng 24 na taon.
Pero may isang tanong pa akong kailangang itanong.
“Bakit mo ginamit ang pera natin, Ramon?”
Dahan-dahan siyang tumingin sa akin.
“Dahil kahapon ko lang nalaman na wala na palang pera si Tita Lourdes sa account na inilaan niya para rito. Naubos sa ospital.”
“Puwede mo akong sinabihan.”
“Oo.”
“At bakit hindi mo ginawa?”
Hindi siya nagdahilan.
“Dahil pinakiusapan niya akong huwag sabihin kahit kanino hangga’t hindi pumapayag si Marissa na bumalik.”
“Pati sa asawa mo?”
“Kasama ka roon.”
Nasaktan ako.
Pero alam kong may pagkakaiba ang pagtataksil at maling desisyon.
Nagsinungaling si Ramon.
Pero hindi dahil may ibang babae.
Nagsinungaling siya dahil pinanghawakan niya ang pangakong ibinigay niya sa isang naghihingalong tao.
Hindi pa rin tama.
Pero hindi iyon ang pinakamalaking kasinungalingang kinakaharap namin.
Nasa loob ng sementeryo si Victor.
Kasama ang asawa niya.
Kasama ang mga anak niya.
Kasama ang halos buong pamilya.
At wala pa siyang ideya na hawak ko na ang katotohanan.
“Tara,” sabi ko.
Nagulat si Marissa.
“Hindi.”
“Tara sa libing.”
“Teresa…”
“Dalawampu’t apat na taon kang pinagbawalang pumasok sa mga pagtitipon ng pamilyang ito dahil sa kasalanang hindi mo ginawa.”
Tiningnan ko siya.
“Hindi ka na papasok sa gilid na gate.”
Lumakad ako papunta sa pangunahing entrance.
Hindi agad sila sumunod.
Pero pagkaraan ng ilang sandali, narinig ko ang mga yabag nila sa likod ko.
Pagpasok namin, isa-isang napalingon ang mga tao.
May mga napabulong.
May tiyahing napahawak sa dibdib.
May nagsabi pa:
“Si Marissa ba iyon?”
At pagkatapos nakita kami ni Victor.
Namutla siya.
Hindi man lang siya nakatingin sa akin.
Kay Marissa siya nakatingin.
Parang nakakita siya ng multo.
“Ano’ng ginagawa niya rito?”
Diretso akong lumapit.
“Dinala siya ni Tita Lourdes.”
“Patay na si Tita.”
“Pero nag-iwan siya ng sulat.”
Doon tuluyang nagbago ang mukha ni Victor.
Napansin iyon ni Cynthia.
“Anong sulat?”
Tahimik ang paligid.
Inilabas ko ang papel.
“Sulatan tungkol sa perang nawala 24 na taon na ang nakalipas.”
Lumapit si Victor.
“Teresa, hindi ito ang lugar—”
“Dalawampu’t apat na taon ninyong sinabing magnanakaw si Marissa kahit sa reunion, birthday, Pasko, binyag at libing.”
Nanginginig ang boses ko.
“Ngayon mo sasabihing hindi ito ang lugar?”
“Hindi mo alam ang buong kuwento.”
“Kung ganoon, sabihin mo.”
Hindi siya nagsalita.
Inilabas ko ang photocopy ng deposit slip.
Ang perang kinuha mula sa pamilya noon ay naideposito sa account ng isang taong nagpautang kay Victor.
Nakalagay ang pangalan niya sa transaction record.
May pirma rin niya sa isang lumang promissory note na itinago ni Tita Lourdes.
Si Cynthia ang unang napaupo.
“Totoo ba ito?”
“Cynthia…”
“Totoo ba?”
Napayuko si Victor.
At sa katahimikang iyon, nakuha namin ang sagot.
Umiyak ang isa kong tiyahin.
May ibang kamag-anak na nagsimulang magtanong.
Pero si Marissa, na inaasahan kong sisigaw o susumbat, ay tahimik lamang.
Lumapit si Victor sa kanya.
“Marissa…”
Umangat ang mukha niya.
“Pasensiya na.”
Dalawang salita.
Para sa 24 na taon.
“Natakot ako noon,” patuloy niya. “Bata pa tayo. Marami akong utang. Malapit nang manganak si Cynthia…”
Hindi sumagot si Marissa.
“Balak kong ibalik ang pera.”
“Pero hindi mo ginawa.”
“Hindi.”
“Balak mo ring aminin?”
Hindi sumagot si Victor.
Ngumiti si Marissa nang malungkot.
“Iyon ang akala ko.”
Tumulo ang luha ni Victor.
“Anong gusto mong gawin ko?”
Sa wakas, nagsalita si Marissa.
“Wala.”
Nagulat kaming lahat.
“Hindi ko kailangan ang bahay mo. Hindi ko kailangan ang pera mo. Hindi ko kailangan makita kang mapahiya sa harap ng lahat.”
Lumapit siya nang kaunti.
“Ang kailangan ko noon ay isang tao lang na magsabing hindi ako magnanakaw.”
Napayuko si Victor.
“At wala ni isa sa inyo ang gumawa noon.”
Parang kutsilyo ang mga salitang iyon.
Dahil hindi lang si Victor ang tinutukoy niya.
Kasama ako.
Kasama kaming lahat.
Lumapit ako sa kanya.
“Marissa.”
Tumingin siya sa akin.
“Hindi ko mababawi ang 24 na taon.”
Nanginginig na ang baba ko.
“At wala akong karapatang sabihing kalimutan mo na ang nangyari.”
Pinunasan ko ang luha ko.
“Pero gusto kong sabihin ang bagay na dapat sinabi ko noon.”
Huminga ako.
“Naniniwala ako sa iyo.”
Doon siya tuluyang umiyak.
Hindi malakas.
Walang eksenang dramatiko.
Tahimik lamang siyang napaupo habang yakap ang sarili.
Lumapit ako at niyakap siya.
Ilang segundo siyang nanigas.
Pagkatapos, dahan-dahan niyang ibinalot ang mga braso niya sa akin.
Nang araw ding iyon, sa harap ng puntod ni Tita Lourdes, inilagay ni Marissa ang 40 puting rosas.
“Galit pa rin ako sa iyo,” bulong niya.
Tumigil siya.
“Pero sana kung nasaan ka man, hindi mo na kailangang matakot sa katotohanan.”
Pagkatapos ng libing, nagpatawag ng family meeting si Victor.
Sa harap ng mga anak niya at ng matatandang kamag-anak, inamin niya ang ginawa niya.
Siya mismo ang nagsabing itama ng bawat isa ang kuwentong ikinalat nila tungkol kay Marissa.
Nagbayad rin siya ng halagang katumbas ng ninakaw niyang pera noon, kasama ang halagang napagkasunduan nila para sa interes.
Ayaw sanang tanggapin ni Marissa.
Sa huli, inilagay niya ang malaking bahagi nito sa educational fund para sa dalawang anak ng kapatid niyang matagal nang naghihirap.
Hindi dahil pinatawad na niya si Victor.
Kundi dahil, ayon sa kanya:
“Ayaw kong ang pera ring sumira sa pamilya natin ang maging huling bagay na maaalala ko.”
Hindi bumalik sa dati ang lahat.
May mga relasyong tuluyang nagbago.
Matagal bago muling makaharap ni Cynthia ang asawa niya nang hindi nagtatanong kung ano pa ang hindi niya alam.
Si Victor naman ay hindi na muling naging sentro ng bawat desisyon ng pamilya.
At si Marissa?
Hindi siya biglang naging malapit sa amin.
Dalawampu’t apat na taong sugat iyon.
Hindi naghihilom sa isang yakap.
Pero nagsimula siyang sumagot sa mga mensahe ko.
Paminsan-minsan, tumatawag siya.
At makalipas ang anim na buwan, dumalaw siya sa bahay namin sa Quezon City.
Pagpasok niya, unang napansin niya ang kisame.
“Akala ko ba tumutulo ang bubong ninyo?”
Natawa ako.
“Napaayos na.”
Napatingin siya kay Ramon.
“At iyong perang ipinambili ng rosas?”
Sumingit ang asawa ko.
“Binayaran ko kay Teresa. May tubo pa.”
Napailing ako.
“Aba, dapat lang.”
Tumawa si Marissa.
At iyon ang unang pagkakataon sa loob ng maraming taon na nakarinig ako ng tawa mula sa pinsang minsan naming itinaboy dahil mas madali para sa aming maniwala sa kasinungalingan kaysa kuwestiyunin ang taong pinagkakatiwalaan namin.
Bago siya umuwi, may inilabas siyang isang puting rosas mula sa vase.
“Para saan iyan?” tanong ko.
Ngumiti siya.
“Para maalala nating minsan, mas matagal mabuhay ang kasinungalingan kaysa sa taong nagsimula nito.”
Inabot niya sa akin ang bulaklak.
“Pero hindi ibig sabihin noon na huli na para sabihin ang totoo.”
Mensahe
Minsan, ang pinakamalalim na sugat ay hindi gawa ng isang malaking kasalanan kundi ng maraming taong piniling manahimik kahit alam nilang may mali. Ang katotohanan ay maaaring dumating nang huli, at hindi nito kayang ibalik ang mga taong nawala o ang mga panahong nasayang. Pero ang pag-amin, paghingi ng tawad, at pagtindig para sa isang taong minsang iniwan ay maaari pa ring maging simula ng paghilom.
Bago tayo humusga, alamin muna natin ang buong kuwento. At kapag alam nating may taong ginagawan ng mali, huwag nating hayaang ang katahimikan natin ang maging isa pang kasinungalingan.
