Nagkunwari Akong Hindi Pa Gising Matapos ang Aksidente Para Subukin ang Asawa Ko—Ngunit Sa Ikatlong Gabi, Narinig Kong Itinanong Niya sa Doktor Kung Kailan Aalisin ang Oxygen Ko
Tatlong araw matapos akong maaksidente, gising na gising na ako.
Pero hindi ko iminulat ang mga mata ko.
Gusto ko lang malaman kung hanggang saan kayang manatili sa tabi ko ang lalaking pitong taon ko nang asawa kung sakaling maging pabigat ako sa kanya.
Pero sa ikatlong gabi, narinig kong yumuko si Adrian sa doktor at bumulong:
“Doc… kailan po puwedeng alisin ang oxygen niya?”
Nanlamig ang buong katawan ko.
Ako si Mara Villanueva, trenta-kuwatro anyos, accountant sa isang construction supply company sa Quezon City.
Ang asawa kong si Adrian ay trenta-sais, sales supervisor sa isang automotive parts distributor sa Pasig.
Pitong taon na kaming kasal.
May lima kaming taong gulang na anak na babae, si Ella.
Hindi perpekto ang pagsasama namin.
Pero bago ang aksidente, hindi ko kailanman naisip na maaaring dumating kami sa puntong pagdududahan ko kung may lugar pa ba ako sa buhay ng sarili kong asawa.
Nagsimula iyon ilang buwan bago ang aksidente.
Dumarami ang business trips ni Adrian.
Minsan sampung araw sa isang buwan siyang wala.
At kahit nasa bahay siya, parang katawan lang niya ang umuuwi.
Pagkatapos kumain, hihiga siya sa sofa habang nakatitig sa cellphone.
Kapag tinanong ko kung kumusta ang trabaho, “Pagod lang,” ang sagot.
Kapag ikinukuwento ko ang ginawa ni Ella sa preschool, kalahati lang yata ang naririnig niya.
Isang gabi, hindi ko na napigilan.
“Adrian, may problema ba tayo?”
Ibinaligtad niya ang cellphone sa mesa.
“Mara, buong araw akong nakikipag-usap sa clients. Pagdating ko sa bahay, gusto ko lang manahimik.”
May punto siya.
Kaya tumahimik ako.
Hanggang isang gabi, habang naliligo siya, umilaw ang cellphone niya sa dining table.
May pumasok na message.
Hindi ako nangialam.
Pero nakikita ang preview.
Camille: Nakauwi ka na? Huwag kang uminom ng malamig. Sasakit na naman tiyan mo.
Kilala ko ang pangalan.
Si Camille Santos ang business development manager sa kumpanya ni Adrian.
Thirty-two.
Divorced.
Magaling raw makipag-negotiate at paborito ng malalaking clients.
Nang lumabas si Adrian mula sa banyo, diretsahan akong nagtanong.
“Alam ni Camille na masakit ang tiyan mo?”
Tiningnan niya ang message.
“Lagi kaming magkakasama sa client dinners. Malamang alam niya.”
“Pati pag-inom mo ng malamig iniintindi niya?”
Agad siyang nainis.
“Concern lang ng katrabaho, issue na agad?”
Hindi na ako sumagot.
Kinabukasan, dinala niya si Ella sa school at binilhan pa ako ng taho pauwi.
Napaisip ako.
Baka praning lang talaga ako.
Pero makalipas ang ilang linggo, napansin kong nagpalit siya ng phone password.
Dati, birthday ni Ella iyon.
Pati anak namin alam.
Pero nang hiramin ni Ella ang phone niya para manood ng cartoons, hindi na mabuksan.
“Bakit ka nagpalit ng password?” tanong ko.
“May quotations at confidential files kami sa group chat. Security lang.”
Makatwiran.
Parang lahat naman may makatwirang dahilan.
Business trips.
Pagod.
Camille.
Bagong password.
Kung isa-isahin mo, walang malinaw na ebidensiya.
Pero minsan, ang pinakamasakit sa isang relasyon ay hindi iyong nahuli mong kasinungalingan.
Kundi iyong pakiramdam na kailangan mo nang manghula araw-araw.
Dumating ang aksidente isang maulang Biyernes.
Maaga akong umalis sa opisina para sunduin si Ella.
Sa intersection malapit sa Katipunan, biglang nagpreno ang van sa harapan ko.
Napreno rin ako.
Pero ang SUV sa likod ko, hindi.
Malakas ang impact.
Tumama ang ulo ko.
Nanikip ang dibdib ko.
Nawala ang paligid.
Nang magkaroon ulit ako ng malay, nasa ospital na ako.
Naririnig ko ang iyak ni Mama.
Naririnig ko rin si Adrian.
“Ma, sabi ng doktor stable siya.”
“Kung stable, bakit hindi pa siya nagigising?”
“Concussion daw at epekto ng gamot. Oobserbahan muna.”
Nang marinig ko ang boses niya, gumaan ang dibdib ko.
Nandoon siya.
Hindi niya ako iniwan.
May maliit akong crack sa isang tadyang, pasa sa kaliwang binti at ilang tahi sa noo, pero walang malalang pinsala sa utak.
Kinabukasan, nakakagalaw na ako nang maayos.
Nang hapon ding iyon, saglit kong iminulat ang mata ko.
Walang tao sa silid.
Nakita ko ang jacket ni Adrian sa silya sa tabi ko.
At doon pumasok ang pinakabobong ideya na nagawa ko sa buong buhay ko.
Paano kung huwag muna akong gumising?
Gusto kong malaman kung ano ang sasabihin ni Adrian kapag iniisip niyang hindi ko siya naririnig.
Gusto kong malaman kung mag-aalala ba siya.
Kung magsasawa.
At higit sa lahat…
Kung may Camille bang lalabas kapag wala akong kakayahang pigilan sila.
Kaya muli kong ipinikit ang mga mata ko.
Noong unang gabi, si Adrian mismo ang nagpauwi kay Mama.
“Ako na po rito. Sumakit na likod ninyo.”
“May trabaho ka bukas.”
“Nag-leave na ako.”
“Si Ella?”
“Nasa bahay ni Mama. Okay siya.”
Nang marinig ko iyon, halos imulat ko na ang mata ko.
Nahihiya ako sa sarili ko.
Ang asawa kong pinagdududahan ko, nag-leave sa trabaho, nag-asikaso sa anak namin at buong gabing nakaupo sa tabi ko.
Kinabukasan, naramdaman kong hinawakan niya ang kamay ko.
Mahina ang boses niya.
“Mara… gumising ka na.”
“Hindi ko kayang sabihin kay Ella kung bakit hindi umuuwi si Mommy.”
May narinig akong pagsinghot.
Iyon ang unang pagkakataon sa maraming taon na narinig kong umiyak si Adrian.
Gusto kong umamin.
Gusto kong imulat ang mga mata ko at sabihing naririnig ko siya.
Pero bago ko nagawa iyon, tumunog ang cellphone niya.
“Camille?”
Nanigas ako.
Lumabas siya sa kuwarto.
Mahina man ang boses niya, narinig ko pa rin.
“Oo, nandito pa rin ako sa ospital.”
Sandaling katahimikan.
Pagkatapos:
“Hindi ko pa nasasabi sa kanya.”
Bumalik ang lahat ng takot ko.
Ano ang hindi pa niya nasasabi sa akin?
Kinagabihan, dumating ang ikatlong gabi.
Bandang hatinggabi, pumasok si Adrian kasama ang doktor.
Hindi niya tinawag ang pangalan ko.
Matagal lang siyang nakatayo sa tabi ng kama.
Pagkatapos, narinig ko ang tanong.
“Doc… kailan po puwedeng alisin ang oxygen niya?”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa batok ko.
Sumagot ang doktor.
“Hindi naman siya naka-ventilator, Mr. Villanueva. Nasal oxygen support lang ito. Kapag stable na ang saturation niya, puwedeng bawasan.”
Tahimik si Adrian.
Pagkatapos ay nagtanong ulit siya.
“Paano kung… hindi talaga siya magising?”
Napalakas ang tibok ng puso ko.
“Ganito na lang ba habambuhay?”
Gusto kong sumigaw.
Gusto kong bumangon.
Gusto kong sabihin:
Tatlong araw pa lang, Adrian. Tatlong araw pa lang pero iniisip mo na kung kailan aalisin ang suporta sa akin?
Pero hindi ako gumalaw.
Pagkaraan ng ilang segundo, sumagot ang doktor.
“May gusto ba kayong sabihin sa akin, Mr. Villanueva?”
Hindi agad sumagot si Adrian.
Pagkatapos, narinig ko siyang huminga nang malalim.
At sinabi niya ang mga salitang tuluyang nagpabago sa lahat ng akala ko tungkol sa pitong taon naming pagsasama.
“Doc… kailangan ko pong malaman ang totoo bago dumating bukas si Attorney Ramirez.”
“Dahil kung hindi na talaga gigising si Mara…”
Huminto siya.
“…kailangan kong magdesisyon tungkol sa ₱8.4 milyon bago pa malaman ng pamilya niya.”
PART2
Parang huminto ang paghinga ko.
₱8.4 milyon?
Anong pera?
Anong kinalaman ng abogado?
At bakit hindi dapat malaman ng pamilya ko?
Biglang nag-iba ang kahulugan ng bawat bagay na nangyari nitong mga nakaraang buwan.
Ang business trips.
Ang bagong password.
Si Camille.
Ang pagiging tahimik ni Adrian.
May pera bang itinatago sa akin?
May insurance ba akong hindi alam?
O mas masahol—
may hinihintay ba silang mangyari sa akin?
Nagpatuloy ang doktor.
“Anong desisyon ang tinutukoy ninyo?”
Mahina ang sagot ni Adrian.
“Hindi po puwedeng dito.”
Maya-maya, lumabas sila.
Buong gabi akong hindi natulog.
Sa unang pagkakataon, hindi na lamang selos ang nararamdaman ko.
Takot na.
Kinabukasan, maaga akong naiwan kasama ng isang nurse.
Nagdesisyon akong tapusin na ang kalokohang sinimulan ko.
Ngunit bago ako makapagmulat ng mata, bumukas ang pinto.
Boses ni Camille.
“Nasaan si Adrian?”
“Nasa billing section po,” sagot ng nurse.
Lumapit ang takong ng sapatos niya sa kama ko.
Tumigil sa mismong tabi ko.
Pagkatapos ay bumulong siya.
“Mara… sana gumising ka na.”
Napakunot ang noo ko kahit pinipilit kong huwag gumalaw.
Hindi iyon ang tono ng isang babae na naghihintay mawala ang asawa ng lalaking gusto niya.
May inilapag siya sa bedside table.
Isang makapal na envelope.
Maya-maya, bumalik si Adrian.
“Bakit ka nandito?”
“Kailangan mong pirmahan ito bago mag-alas-dose.”
“Ayaw kong gawin nang wala si Mara.”
“Adrian, three months na nating pinag-uusapan ito.”
Three months?
Gusto kong bumangon.
Ngunit pinilit kong manatiling tahimik.
Sinabi ni Camille:
“Kung hindi natin ma-finalize ngayon, ibabalik ng buyer ang offer.”
Tumigil ako.
Buyer?
“Hindi ko kayang ibenta nang hindi niya alam,” sabi ni Adrian.
“Hindi mo naman ibinebenta ang pag-aari niya,” sagot ni Camille. “Share mo iyon.”
“Pero ipinangako ko sa kanya na para kay Ella iyon.”
May narinig akong pagkaluskos ng papel.
Pagkatapos, sinabi ni Camille ang bagay na hindi ko inaasahan.
“Adrian, ang warehouse shares na minana mo sa tatay mo ay sa iyo. Kung ibebenta mo iyon nang ₱8.4 million para bayaran ang hospital bills at home care ni Mara kung kinakailangan, hindi kita masisisi.”
Hindi ako nakahinga nang maayos.
Hospital bills?
Home care?
Para sa akin?
Hindi insurance money ang ₱8.4 milyon.
Hindi rin perang makukuha niya kapag namatay ako.
Ari-arian niya iyon.
At balak niyang ibenta para maalagaan ako.
“Hindi mo naiintindihan,” mahinang sabi ni Adrian. “Iyon na lang ang natitirang malaking asset namin. Kapag hindi na siya nagising at kailangan niya ng long-term care, kailangan kong siguraduhin na may pambayad kami nang ilang taon.”
“Tapos si Ella?”
“Iyan nga ang problema.”
Tumahimik siya.
Pagkatapos ay narinig kong humina ang boses niya.
“Paano ko aalagaan silang dalawa kung mawalan ako ng trabaho dahil lagi akong nandito?”
Parang may humawak sa dibdib ko.
Naging mas malinaw bigla ang tanong niya noong nakaraang gabi.
Kailan aalisin ang oxygen?
Hindi niya hinihintay na mawalan ako ng suporta.
Sinusubukan niyang maintindihan kung anong klaseng pangmatagalang pangangalaga ang kakailanganin ko.
At ang tanong niyang—
Ganito na lang ba habambuhay?
Hindi pala iyon reklamo.
Takot iyon.
Takot ng isang lalaking hindi alam kung kaya niyang sabay na alagaan ang asawa, anak, trabaho at mga bayarin.
Pero may isa pa ring tanong.
Si Camille.
“Bakit ikaw ang tumutulong sa kanya?” diretsahang tanong ni Adrian.
Tumawa nang mapait si Camille.
“Kasi ikaw ang pinakamagaling naming sales supervisor pero pinakamasamang tao sa paghingi ng tulong.”
Pagkatapos ay sinabi niya:
“At dahil alam kong pinagdududahan ako ng asawa mo.”
Parang may kumurot sa sikmura ko.
Alam niya?
“Tingin mo hindi ko napansin?” patuloy niya. “Pag nagme-message ako tungkol sa client dinner, bigla kang nagiging defensive. Ilang beses ko nang sinabi sa ’yo—kausapin mo ang asawa mo.”
“Hindi madaling ipaliwanag.”
“Hindi madaling ipaliwanag ang ano?”
Tahimik si Adrian.
Pagkatapos ay sinabi niya:
“Na may utang akong ₱1.6 million.”
Pakiramdam ko bumagsak ang kisame.
Utang?
Hindi ko alam.
“Na nalugi iyong maliit na investment ko noong nakaraang taon,” patuloy niya. “Na kaya ako halos buwan-buwan nasa Cebu, Davao at Batangas ay hindi dahil gusto kong umiwas sa bahay. Hinahabol ko lahat ng commission na kaya kong makuha.”
Napapikit ako nang mas madiin.
Noong nakaraang taon, nag-invest si Adrian sa auto parts distribution business ng dati niyang kaibigan.
Ang alam ko, maliit lang.
Hindi niya sinabi sa akin na nalugi.
Hindi niya sinabi na umutang siya.
“Nahihiya ako kay Mara,” sabi niya.
“Bakit?”
“Kasi siya lagi ang maayos sa pera. Siya ang accountant. Siya ang nagba-budget. Ako iyong nagsabing kaya kong palaguin ang ipon namin.”
Huminga siya nang mabigat.
“Nang bumagsak ang investment, hindi ko masabi sa kanya.”
“Kaya tinago mo.”
“Oo.”
“At pinalitan mo ang password mo dahil?”
“Nandoon lahat ng collection notices at messages ng lenders.”
Naramdaman kong may mainit na luha sa gilid ng mata ko.
Hindi pagtataksil ang tinatago niya.
Kabiguan.
Pero hindi ibig sabihin noon na tama siya.
Sa loob ng maraming buwan, hinayaan niya akong isipin na baka may ibang babae.
Samantalang ako naman, sa halip na diretsahang harapin ang problema, pinili kong magkunwaring halos walang malay para subukin siya.
Pareho kaming nagsinungaling.
Magkaiba lang ng paraan.
Maya-maya, umalis si Camille.
Pumasok si Adrian at naupo sa tabi ko.
Narinig kong binuksan niya ang envelope.
May tunog ng papel.
Pagkatapos, mahina niyang sinabi:
“Kung naririnig mo ako… sorry.”
Hindi ko na kinaya.
Dahan-dahan kong iminulat ang mga mata ko.
Napatigil siya.
Nalaglag ang bolpen mula sa kamay niya.
“Mara?”
Hindi ako sumagot.
Tumayo siya nang biglaan.
“Mara!”
Pinindot niya ang nurse call button.
“Mara, naririnig mo ba ako?”
“Oo.”
Isang salita lang.
Pero parang nawalan siya ng lakas.
Umupo siya ulit at tinakpan ang mukha niya.
Pumasok ang nurse, sumunod ang doktor.
Sinuri ako.
Tinanong ang pangalan ko.
Petsa.
Kung nasaan ako.
Nasagot ko lahat.
Ngumiti ang doktor.
“Good. Very good.”
Pero habang masaya ang lahat, hindi ko matingnan si Adrian.
Dahil may isa pa akong kailangang sabihin.
Nang kami na lang ulit, tinanong niya:
“Kailan ka pa gising?”
Hindi ako nagsinungaling.
“Kahapon pa.”
Hindi siya gumalaw.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Gising na ako kahapon. Kaya ko nang dumilat. Kaya ko nang gumalaw.”
Namutla siya.
“Pero…”
“Hindi ako dumilat.”
“Bakit?”
Tinitigan ko siya.
“Sinubukan kita.”
Parang hindi niya agad naintindihan.
“Anong sinabi mo?”
“Gusto kong malaman kung ano ang gagawin mo kapag akala mong hindi na ako normal. Kung iiwan mo ba ako. Kung magsasawa ka.”
Mabigat ang katahimikan.
“At si Camille,” dagdag ko. “Gusto kong malaman kung ano talaga kayo.”
Tumayo si Adrian.
Hindi siya sumigaw.
Mas masakit iyon.
“Tatlong araw akong hindi natutulog nang maayos.”
“Adrian—”
“Sinabi ko kay Ella na malakas ang mommy niya.”
Namula ang mga mata niya.
“Tinatanong niya ako gabi-gabi kung uuwi ka. Hindi ko alam ang isasagot ko.”
Napayuko ako.
“Tapos gising ka pala?”
“Natakot ako.”
“Ako rin!”
Doon siya unang tumaas ang boses.
“Araw-araw akong natatakot, Mara!”
Tumahimik ako.
Itinuro niya ang envelope.
“Akala ko kailangan kong ibenta lahat para maalagaan ka.”
“Alam ko na.”
“Paano?”
“Narinig ko kayo ni Camille.”
Napapikit siya.
Pagkatapos ay natawa nang mapait.
“Of course.”
“Alam ko rin ang utang.”
Hindi siya makatingin sa akin.
“Dapat sinabi ko.”
“Oo.”
“Akala ko kaya kong ayusin mag-isa.”
“Hindi.”
Umupo siya.
Sa unang pagkakataon pagkatapos ng napakaraming buwan, pareho kaming walang tinatago.
Sinabi niya sa akin ang lahat.
₱1.6 million ang kabuuang utang.
Hindi lahat overdue.
May nabayaran na siyang halos ₱600,000 gamit ang commissions.
Kaya madalas siyang wala.
Kaya pagod siya.
Si Camille ang tumulong makipag-usap sa ilang clients para mapalaki ang accounts niya.
Iyon din ang dahilan kung bakit alam ni Camille ang tungkol sa gastritis niya—ilang beses siyang sumakit ang tiyan sa client dinners dahil puro kape at fast food ang kinakain niya.
“Wala kaming relasyon,” sabi niya.
“Ni minsan?”
“Ni minsan.”
Pinaniwalaan ko siya.
Hindi dahil gusto kong maniwala.
Kundi dahil sa unang pagkakataon, kumpleto na ang kuwento.
Pero hindi roon nagtapos ang problema.
“Adrian,” sabi ko, “hindi dahil walang ibang babae, ibig sabihin okay ang ginawa mo.”
Tumango siya.
“Alam ko.”
“Pinagkaitan mo ako ng pagkakataong maging partner mo.”
Napatingin siya sa akin.
“Asawa mo ako. Hindi bata na kailangan mong protektahan sa katotohanan.”
Mahina siyang sumagot.
“Nahiya ako.”
“At dahil nahiya ka, ako ang hinayaan mong mabaliw sa kakaisip.”
Wala siyang depensa.
Pagkatapos ay sinabi niya:
“Pero hindi rin tama ang ginawa mo.”
“Oo.”
Hindi ako nagdahilan.
“Hindi tama.”
“Paano kung may nangyari sa ’yo habang nagpapanggap ka? Paano kung mali ang naging assessment ng doktor dahil hindi ka tumutugon nang kusa?”
Napaluha ako.
“Alam ko.”
“Hindi mo kailangang subukin ang pagmamahal ko nang ganoon.”
“Alam ko.”
Matagal kaming nakaupo nang tahimik.
Sa huli, hindi dramatic na yakap ang nangyari.
Walang instant forgiveness.
Walang linyang parang nasa teleserye.
Ang ginawa namin ay mas mahirap.
Nag-usap kami.
Talaga.
Iyon ang unang totoong pag-uusap namin sa loob ng halos isang taon.
Pagkatapos kong makalabas ng ospital, gumawa kami ng kumpletong listahan ng utang.
Hindi namin ibinenta ang buong warehouse share.
Isang maliit na bahagi lang ang ibinenta ni Adrian para mabayaran ang pinakamataas ang interest.
Ako ang gumawa ng restructuring plan.
Pinutol namin ang ilang gastos.
Ibinenta namin ang second car.
At ang pinakamahalaga—
hindi na kami nagtago ng problema sa isa’t isa.
Tungkol kay Camille, kinausap ko rin siya nang personal.
“Sorry,” sabi ko.
Umiling siya.
“Kung asawa ko rin si Adrian at bigla siyang nagpapalit ng password habang may babaeng nagme-message tungkol sa tiyan niya, baka magduda rin ako.”
Napatawa ako.
“Pero next time, huwag mong i-message ang asawa ko nang alas-onse ng gabi tungkol sa malamig na inumin.”
Tumawa rin siya.
“Fair enough.”
Anim na buwan ang lumipas bago namin masabing normal na ulit ang buhay.
Hindi dahil biglang naging perpekto ang kasal namin.
Kundi dahil natutunan naming hindi dapat ginagawang laro ang tiwala.
May isang gabi, habang natutulog na si Ella sa pagitan namin pagkatapos manood ng movie, sinabi ni Adrian:
“Alam mo kung ano ang pinakanakakatakot noong nasa ospital ka?”
“Ano?”
“Hindi iyong possibility na hindi ka na gumising.”
Napatingin ako sa kanya.
“Mas nakakatakot iyong isipin kong kung magising ka man, baka huli na para sabihin ko lahat ng dapat kong sinabi noon pa.”
Hinawakan ko ang kamay niya.
“Pareho tayo.”
Dahil totoo iyon.
Muntik nang sirain ng mga bagay na hindi namin sinabi ang pitong taong pagsasama namin.
Hindi dahil may third party.
Hindi dahil nawala ang pagmamahal.
Kundi dahil pareho naming inakalang mas ligtas ang manahimik kaysa maging mahina sa harap ng isa’t isa.
Nagkunwari akong tulog para hanapin ang katotohanan.
Si Adrian naman ay nagkunwaring maayos ang lahat para itago ang kabiguan niya.
Sa huli, pareho naming natutunan ang parehong aral:
Kapag dumating sa puntong kailangan mo nang magtago, manghula, manubok o magkunwari para malaman kung mahal ka pa ng isang tao, hindi palaging ibig sabihin noon na tapos na ang relasyon.
Pero siguradong may pag-uusap nang matagal ninyong iniiwasan.
