Sa gitna ng nagbabagang tensyon sa pulitika ng Pilipinas, isang malaking usapin ang muling yumaon at naging sentro ng diskusyon sa bawat sulok ng bansa: ang tila hindi matapos-tapos na sumpa ng political dynasty at ang talamak na korapsyon sa mga sangay ng pamahalaan.

Sa mga huling kaganapan, hindi na lamang ito simpleng batuhan ng putik, kundi isang seryosong paglantad sa kung paano hinahati-hati ang kaban ng bayan ng mga nasa ituktok ng kapangyarihan.

Ang bansag na “lame duck president” kay Pangulong Bongbong Marcos ay nagsimulang umugong, kasabay ng mga rebelasyon tungkol sa bilyon-bilyong pisong budget na nakalaan sa mga piling distrito na pinamumunuan ng kanyang mga kamag-anak.

Ang Monopolya ng Kapangyarihan at ang Bilyong Pisong Alokasyon

Hindi maikakaila ang tapang ni Congresswoman Erise sa kanyang paghimay sa 2024 at 2025 National Budget. Sa kanyang mga naging pahayag, malinaw niyang ipinakita ang tila kawalan ng hustisya sa distribusyon ng pondo.

Paano nga naman maipaliliwanag ang 48 bilyong pisong alokasyon sa First District ng Leyte, na pinamumunuan ng pinsan ng Pangulo na si Speaker Martin Romualdez? Hindi rin nagpahuli ang First District ng Ilocos Norte, na kinaroroonan ng anak ng Pangulo, na nakatanggap naman ng 30 bilyong piso.

Ang tanong ng nakararami: Nasaan ang check and balance kung ang nagpapatakbo ng bansa, ang namumuno sa Kongreso, at ang Majority Leader ay nagmula sa iisang pamilya o magkakamag-anak? Ayon sa Article 2 Section 26 ng 1987 Constitution, obligasyon ng Kongreso na magpasa ng batas laban sa political dynasty.

Ngunit sa tagal ng panahon, tila nananatili itong isang pangarap na pilit iniiwasan ng mga mambabatas. Ang bilyon-bilyong pondo para sa flood control at mga imprastraktura ay nagiging mitsa ng pagdududa, lalo na’t marami pa ring lugar sa bansa ang lubog sa baha at lugmok sa kahirapan.

Toby Tianco at ang Hamon ng Pananagutan

Sa kabilang panig ng bakod, nagpahayag din ng kanyang saloobin si Congressman Toby Tianco. Sa gitna ng isyu ng impeachment laban kay Bise Presidente Sara Duterte, binigyang-diin ni Tianco na ang pananagutan ay dapat maging patas.

Naniniwala siya na ang mga hakbang na ito laban sa Bise Presidente ay maaaring may bahid ng pulitika—isang paraan upang harangan ang anumang balak nito sa susunod na eleksyon at upang pigilan ang paghalungkat sa mga nakaraang anomalya sa flood control projects.

Binigyang-diin ni Tianco ang tila “hypocrisy” sa loob ng Kamara. Kinuwestiyon niya kung bakit mabilis ang ilan sa pag-akusa sa SALN ng iba, habang ang sariling SALN ng mga kongresista ay nananatiling nakatago sa publiko.

Para sa kanya, ang paggamit ng parehong pamantayan para sa Pangulo at Bise Presidente ang tanging paraan upang masabing may tunay na hustisya. Ang kanyang pagkadismaya at pagkamuhi sa kasalukuyang sistema ay nagpapakita ng lumalalim na lamat sa alyansang dati ay tila hindi matitinag.

Ang “Santisimong” Sindikato sa Loob ng DPWH

Marahil ang pinakamadilim na bahagi ng mga rebelasyong ito ay ang sistema ng korapsyon sa Department of Public Works and Highways (DPWH). Sa paglitaw ng isang tinatawag na “state witness” na si Roberto Bernardo, isang dating Undersecretary, nabuksan ang pandora’s box ng nakawan sa gobyerno.

Inilarawan si Bernardo bilang “hitman ng mga magnanakaw,” ang taong marunong magmaniobra sa sistema upang makakuha ng komisyon mula sa mga kontratista.

Sa kanyang testimonya, umamin si Bernardo sa pagtanggap ng milyong-milyong pisong “balato.” Ngunit ang mas nakakatakot dito ay ang paraan kung paano ginagamit ang sistemang “state witness” upang protektahan ang mga tunay na “amo.”

Ayon sa mga obserbasyon, tila ginagamit ang immunity ni Bernardo upang idiin lamang ang mga kalaban sa pulitika ng kasalukuyang administrasyon, habang ang mga tunay na mastermind ng malalaking nakawan ay nananatiling malaya at nagpapakasasa sa pera ng bayan.

Ang Money Trail ng Flood Control Scam

Ang modus operandi ay simple ngunit epektibo: ang mga opisyal sa loob ng DPWH ang naghahanap ng mga butas sa sistema. Sila ang nag-aalok ng mga “scheme” sa bawat bagong kalihim na nauupo. Ang resulta?

Substandard na mga proyekto, mga flood control na hindi naman nakakapigil ng baha, at bilyong pisong nawawala sa bulsa ng mga Pilipino. Ang money trail na inilabas ay nag-uugnay sa mga anomalya sa iba’t ibang probinsya, kabilang ang Oriental Mindoro, kung saan ang pondo ay tila naglaho na parang bula.

Sa huli, ang mamamayang Pilipino ang talunan sa larong ito ng mga higante. Habang ang mga lider ay nag-aagawan sa kapangyarihan at nagtuturuan sa korapsyon, ang presyo ng bilihin ay patuloy na tumataas at ang serbisyo publiko ay nananatiling kapos.

Panahon na upang magising ang sambayanan at hingin ang tunay na pananagutan—hindi lamang sa salita, kundi sa gawa. Ang bawat sentimo ng kaban ng bayan ay dapat mapunta sa serbisyo, hindi sa bulsa ng iisang pamilya o ng kanilang mga galamay.