Labinlimang Taon Kong Akala Ako ang Larawang Nasa Dibdib ng Asawa Kong Siruhano—Hanggang Inamin Niyang Ibang Babae ang Minahal Niya, Kaya Sa Ikalawang Buhay, Ako Naman ang Pumili
Bago bawat operasyon, laging hinihipo ni Dr. Adrian Monteverde ang bulsa sa kaliwang dibdib ng kanyang puting coat.
Labinlimang taon kong inakalang litrato ko ang nasa loob.
Sa huling araw ng buhay ko, nalaman kong ibang babae pala ang matagal niyang inilalagay malapit sa puso.
At bago ako pumikit, sinabi ng asawa ko: “Mara, sa susunod na buhay… huwag ka nang dumating sa akin.”
Akala ko iyon na ang huling maririnig ko.
Pero nang muli akong dumilat, wala ako sa ICU.
Nasa conference room ako ng San Aurelio Medical Center sa Quezon City, dalawampu’t pitong taong gulang, at nasa whiteboard ang listahan ng training partners.
Mara Santiago — Adrian Monteverde.
Sa dati kong buhay, dito nagsimula ang lahat.
Magkasama kami sa duty, research at operating room. Kalaunan, naniwala akong tadhana ang paulit-ulit na pagtabi sa amin.
Nagpakasal kami.
Labinlimang taon akong naniwalang minahal niya ako.
Hanggang sa mahulog mula sa coat niya ang isang lumang litrato.
Hindi ako ang babae roon.
Si Dr. Bianca Reyes.
Kaklase namin noon, isang mahusay na batang surgeon na nasira ang karera matapos ang maling clinical judgment sa isang komplikadong kaso.
At si Adrian?
Labinlimang taon niyang itinago ang litrato ni Bianca malapit sa puso.
Sa mismong araw ng kamatayan ko, saka niya inamin:
“Hindi talaga kita minahal, Mara.”
“Kapag inaalagaan kita, iniisip kong siya ang kaharap ko.”
Kaya nang tanungin ng training director kung may gustong magpalit ng grupo, agad akong nagtaas ng kamay.
“Ma’am, gusto kong makipagpalit kay Bianca Reyes.”
Tumahimik ang silid.
Umangat ang tingin ni Adrian.
Si Bianca, nasa tabi niya, ay ngumiti.
“Sigurado ka?” tanong ng director.
“Opo.”
Hindi agad kinuha ni Bianca ang request form.
“Mara, nagseselos ka ba dahil tinulungan ni Adrian ang report ko kahapon?”
Ibinaba ni Adrian ang ballpen.
“Kung galit ka dahil tinulungan ko si Bianca, huwag mong idamay ang trabaho.”
Sa dati kong buhay, magpapaliwanag ako.
Ngayon, ngumiti lang ako.
“Hindi ako nagseselos. Sa tingin ko, mas bagay kayong magkasama sa isang team.”
Nagdilim ang mukha niya.
“Ang trabaho ay hindi laruan para gamitin sa relasyon.”
“Okay. Isipin mo na lang na umatras ako.”
Nang matapos ang meeting, magkatabi na ang dalawang pangalan:
Bianca Reyes — Adrian Monteverde.
Sa unang pagkakataon, pakiramdam ko may ibinalik akong bagay sa tamang may-ari.
Pero sa hagdanan, biglang dumilim ang paningin ko.
Nang magkamalay ako, nanginginig ang mga daliri ko. Sa itaas ko, muntik matumba si Bianca dahil sa siksikan.
Mabilis siyang nasalo ni Adrian.
“May tumama ba sa’yo?”
“Ayos lang ako.”
Makalipas pa ang ilang segundo niya ako napansin.
“Mukhang bumaba ang blood sugar mo. Bigyan siya ng matamis na inumin.”
Pagkatapos ay narinig ko siyang bumulong kay Bianca:
“Para lang sa pagpapalit ng grupo, kaya niyang gumawa ng eksena.”
Kinagabihan, lumabas ang tests ko.
May early-stage lymphoma.
Kailangan kong magsimula agad ng gamutan.
Kasabay niyon, dumating ang email mula sa isang medical center sa Cebu. Tinanggap nila ako at handang i-coordinate ang treatment ko.
Pitong araw.
Pitong araw na lang at aalis ako.
Bago iyon, dumating ang unang case conference nina Adrian at Bianca.
Naalala ko ang kasong iyon.
Sa dati kong buhay, maling nabasa ni Bianca ang oras ng laboratory data. Doon nagsimula ang pagbagsak ng kanyang karera.
Kaya binasa ko muli ang buong chart.
Alas-dos ng umaga nang makita ko ang problema: hindi mali ang data. Na-late lang ng apatnapung minuto ang encoding.
Inayos ko ang analysis, hindi nilagyan ng pangalan, at ipinadala sa shared mailbox.
Kinabukasan, mahusay ang presentation ni Bianca.
Si Adrian pa ang unang pumalakpak.
“Maganda ang timeline analysis.”
Hindi sinabi ni Bianca kung saan galing ang dagdag na bahagi.
Pagkatapos, lumapit siya sa akin.
“Ang ganda pala ng timing ng pag-atras mo. Kung nandiyan ka pa, paano ako mapapansin?”
“Gamitin mo nang mabuti ang pagkakataon,” sagot ko.
Hapon ding iyon, may instrument training.
Nagpakiusap si Bianca na ilipat ko ang metal instrument case dahil may aasikasuhin siya.
Narinig iyon ni Adrian.
“Tutal nandiyan ka na, tulungan mo na siya.”
Binuhat ko ang kahon.
Kalahati pa lang ang nalalakad ko nang biglang kumalas ang lock.
Bumukas ang takip at bumagsak ang mga instrumento.
May intern sa tabi kong nakayuko sa notes. Itinulak ko siya palayo.
Sumayad ang matalim na gilid ng case sa palad ko.
Nang dumating si Adrian, si Bianca agad ang hinila niya palayo.
“Nasaktan ka ba?”
“Hindi ako. Si Mara—”
Doon lang niya nakita ang benda sa kamay ko.
Pero imbes na mangamusta, kumunot ang noo niya.
“Sino ang nagsabing galawin mo ang case?”
“Si Bianca.”
“Sinabi niya, kaya ginawa mo agad? Hindi mo man lang chineck?”
Bago pa ako makasagot, tumakbo papasok ang isang intern, hingal na hingal.
“Dr. Santiago, huwag muna kayong umalis.”
Hawak niya ang phone na may bukas na CCTV footage.
“May nakita kami bago bumukas ang kahon.”
Tumingin siya kay Bianca.
“May isang taong humawak sa lock bago ibinigay sa inyo ang case.”
“At hindi po kayo iyon.”
PART2
Nanigas ang paligid.
Dahan-dahang ibinaling ni Adrian ang tingin kay Bianca.
“Ano’ng ibig sabihin nito?”
Namula si Bianca.
“Ako ang huling gumamit ng case kahapon. Baka nahawakan ko lang ang lock.”
Ipinakita ng intern ang video.
Malinaw sa footage na bago niya ibigay sa akin ang kahon, binuksan ni Bianca ang side latch, may hinugot na maliit na tag, saka isinara ang takip nang hindi ibinabalik nang maayos ang lock.
Hindi iyon mukhang planadong pananakit.
Pero malinaw ding alam niyang hindi ligtas ang pagkakasara.
At nang mangyari ang aksidente, nanahimik siya.
“Bakit hindi mo sinabi?” tanong ng training director.
Napayuko si Bianca.
“Akala ko kakapit pa rin. Nagmamadali ako.”
Sa dati kong buhay, kapag may nangyari kay Bianca, si Adrian ang unang gumagawa ng dahilan para sa kanya.
At iyon nga ang sumunod.
“Hindi niya sinadya,” sabi ni Adrian. “Mas mahalagang ayusin natin ang safety protocol.”
Tumingin siya sa akin.
“At ikaw, Mara, dapat chine-check mo rin ang equipment bago ilipat.”
Napatingin sa kanya ang lahat.
Doon ko tuluyang naunawaan: may mga taong pipiliin ang kuwento na gusto nilang paniwalaan kahit nasa harap na nila ang katotohanan.
“Noted,” sagot ko.
Pitong araw na lang naman.
Gabi ring iyon, pinirmahan ko ang transfer papers papuntang Cebu.
Kinabukasan, tinawag ako ng department chair.
Nasa mesa niya ang anonymous case analysis na ipinresenta ni Bianca.
“Mara, ikaw ang gumawa nito, hindi ba?”
“Opo.”
“Bakit walang pangalan?”
“Hindi ko kailangan ng credit. Gusto ko lang hindi maulit ang pagkakamaling puwedeng makasira sa pasyente.”
Huminga nang malalim ang chair.
“Alam mo bang si Bianca ang tumanggap ng papuri?”
“Opo.”
Paglabas ko ng opisina, naroon si Adrian.
“Bakit ikaw ang gumawa ng analysis?”
“Dahil nakita ko ang problema.”
“Bakit hindi mo sinabi sa akin?”
Napatingin ako sa kanya.
Sa dati kong buhay, ilang beses kong hinintay na tanungin niya kung masakit ba, kung ano ang gusto ko, kung natatakot ba ako.
Ngayon, huli na ang simpleng tanong.
“Bakit kailangan kong sabihin sa’yo?”
Natahimik siya.
“Magka-team tayo dati.”
“Dati.”
Isang salita lang iyon, pero parang may pintong tuluyang nagsara.
Sa sumunod na mga araw, naging abala ako sa clearance at treatment plan. Hindi ko sinabi sa iba ang tungkol sa lymphoma maliban sa chair at occupational health physician.
Pero dalawang araw bago ang pag-alis ko, bumagsak ako sa locker room.
Pagmulat ko, nasa emergency observation unit ako.
At nasa tabi ng kama si Adrian.
Putla ang mukha niya.
Sa kamay niya ang kopya ng lab results ko.
“Lymphoma?”
Hindi ako sumagot.
“Kailan mo nalaman?”
“Noong araw na nagpalit tayo ng grupo.”
Parang may humampas sa kanya.
“Bakit hindi mo sinabi sa akin?”
Napangiti ako.
“Para saan?”
“Mara—”
“Para bantayan mo ako habang iniisip na si Bianca ang nakahiga rito?”
Biglang nanigas ang mukha niya.
Hindi niya alam na minsan na akong namatay sa tabi niya.
“Anong pinagsasasabi mo?”
“Wala.”
Inabot ko ang discharge papers.
“Bukas ang flight ko.”
“Flight?”
“Lilipat ako sa Cebu.”
Tumayo siya.
“Hindi ka puwedeng umalis habang may sakit ka.”
“May oncology team doon. May trabaho rin.”
“Hindi iyon ang punto.”
“Kung ganoon, ano?”
Hindi siya nakasagot.
Kinagabihan, dumating si Bianca sa unit.
Tahimik siyang naupo sa tabi ko.
“Ako ang nagsabi sa chair na ikaw ang gumawa ng analysis.”
“Bakit?”
“Dahil alam kong mali ang ginawa ko.”
Napakagat siya sa labi.
“Pati sa instrument case.”
Hindi ako nagsalita.
“Matagal ko nang alam na gusto ako ni Adrian,” diretsong sabi niya. “Hindi ko siya minahal nang ganoon. Pero nasanay akong kapag may problema ako, nandiyan siya. Nang magpalit ka ng grupo… natuwa ako.”
Huminga siya.
“Gusto kong malaman kung hanggang saan niya ako pipiliin.”
Sa dati kong buhay, sinisi ko siya sa katahimikan ko.
Ngayon, naunawaan kong hindi siya ang ugat.
Si Adrian ang gumawa ng kanyang mga pagpili.
At ako ang matagal na tumanggap sa mga iyon.
“Kung alam mong gusto ka niya,” sabi ko, “huwag mo siyang gamitin para patunayan ang halaga mo.”
Tumango siya.
“At ikaw? Bakit mo ako tinulungan sa case?”
“Dahil ayokong may pasyenteng magbayad para sa personal nating problema.”
Iyon lang.
Hindi ko kailangang iligtas ang nakaraan.
Sapat nang huwag ko itong hayaang maulit.
Kinabukasan, ipinatawag ng chair ang buong departamento.
Sa harap ng lahat, inanunsyo niyang ang corrected analysis ay gawa ko, at ang equipment incident ay dulot ng negligence sa handoff.
Pagkatapos, humarap si Bianca sa grupo.
“May kailangan akong itama.”
Inamin niyang hindi kanya ang mahalagang bahagi ng report.
Sa unang pagkakataon, hindi siya sinalo ni Adrian.
Paglabas ko ng conference room, sumunod siya.
“Mara.”
Hinabol niya ako hanggang lobby.
“Kung aalis ka dahil sa akin, huwag.”
Doon ako tumigil.
“Hindi ako umaalis dahil sa’yo.”
“Kung ganoon, bakit?”
“Dahil gusto kong mabuhay.”
Natahimik siya.
“Kung may isang taong palagi mong pinipili,” sabi ko, “puntahan mo siya. Huwag kang kumuha ng ibang tao para punan ang puwang habang hinihintay mo ang gusto mo.”
Namutla siya.
“Hindi kita ginamit.”
“Hindi pa.”
Tinitigan ko siya.
“Pero huwag mo nang simulan.”
“Mara… kung sabihin kong ayokong umalis ka?”
“Hindi na mahalaga.”
“Paano kung gusto kong magsimula ulit?”
Napangiti ako.
Payapa lang.
“Adrian, hindi lahat ng pangalawang pagkakataon ay para balikan ang isang relasyon. Minsan, ibinibigay iyon para makaalis tayo nang mas maaga.”
Iniwan ko siya sa lobby.
Pagdating ko sa Cebu, nagsimula ang treatment ko makalipas ang tatlong araw.
Mahirap ang mga sumunod na buwan.
May mga araw na hindi ko kayang tumayo nang matagal. May mga gabing pinagdududahan ko kung tama bang sabay kong ipinaglaban ang katawan ko at ang karera ko.
Pero sa unang pagkakataon, bawat desisyon ko ay para sa akin.
Hindi para maging mabuting asawa.
Hindi para hintaying piliin ako ng taong nakatingin naman sa iba.
Makalipas ang isang taon, nag-remission ang sakit ko.
Makalipas ang tatlong taon, naging bahagi ako ng bagong cardiothoracic program ng ospital.
Isang umaga bago ang operasyon, napansin kong nakahawak ako sa bulsa sa kaliwang dibdib ng coat ko.
Napangiti ako.
May litrato rin akong dala roon.
Hindi larawan ng minamahal.
Kundi maliit na larawan ko sa tabing-dagat sa Mactan matapos ang huling cycle ng treatment—payat, maikli pa ang tubo ng buhok, pero nakangiti nang buong-buo.
Sa likod ng litrato, may sulat-kamay:
“Pinili kitang buhayin.”
Nabalitaan kong hindi nagkatuluyan sina Adrian at Bianca.
Nagpatuloy si Bianca sa training matapos ang formal remediation at kalaunan ay lumipat ng ospital.
Si Adrian naman ay nanatili sa San Aurelio.
Minsan siyang nagpadala ng maikling mensahe:
“Ngayon ko lang naintindihan na ang pag-aalaga ay hindi kapalit ng pagmamahal, at ang pagsisisi ay hindi karapatang humingi ng pagbabalik.”
Hindi ako sumagot.
Hindi dahil galit pa ako.
Kundi dahil wala nang kailangang sagutin.
Sa unang buhay ko, namatay akong nakikiusap sa puso ng ibang tao na bigyan ako ng lugar.
Sa pangalawa, natutunan kong hindi pala kailangang manalo sa pagmamahal para mailigtas ang sarili.
Minsan, ang pinakamalaking himala ay hindi ang muling mabuhay.
Kundi ang magkaroon ng lakas na, kapag bumalik ka sa parehong daan, piliin mong huwag na itong lakaran.
MENSAHE SA MGA MAMBABASA
Hindi sukatan ng halaga mo kung gaano ka katagal kayang maghintay o magtiis para sa taong hindi ka tunay na pinipili. May mga pintong masakit isara, pero minsan, iyon mismo ang daan palabas patungo sa buhay na matagal mo nang dapat pinili para sa sarili mo.
