ISANG ARAW BAGO ANG KASAL, NATUKLASAN KONG MAY RELASYON ANG MAJOR GENERAL NA MAPAPANGASAWA KO SA SARILI KONG KAPATID—TAHIMIK KONG PINALITAN ANG PANGALAN NG NOBYA AT UMALIS; PITONG TAON PAGBALIK KO, SIYA PA RIN ANG NAGHIHINTAY
Isang araw bago ang kasal namin, nalaman kong niloloko ako ng lalaking pitong taon kong minahal.
Mas masakit?
Ang babaeng kasama niya ay hindi estranghero.
Siya ang nag-iisa kong nakababatang kapatid.
Hindi ako umiyak sa harap nila. Hindi ako gumawa ng eksena. Hindi ko rin sila tinanong kung gaano katagal nila akong ginagawang tanga.
Tinawagan ko lang ang wedding coordinator.
“Palitan ninyo ang pangalan ng bride sa program.”
Natigilan siya.
“Ma’am Mara… anong pangalan po ang ilalagay?”
Tumingin ako sa engagement ring na suot ko.
“Bianca Castillo.”
Pagkatapos, bumili ako ng one-way ticket palabas ng Pilipinas.
Pitong taon akong hindi bumalik.
Akala ko hanggang doon na lang ang kuwento namin.
Nagkamali ako.
Dahil makalipas ang pitong taon, isang multinational disaster-response at military medical exercise ang nagdala sa akin pabalik sa Luzon.
Isa na akong emergency medicine consultant sa isang international humanitarian organization sa Melbourne. Bahagi ng trabaho ko ang pakikipag-coordinate sa mga military medical teams kapag may malalaking sakuna.
Tatlong linggo lang dapat ako sa Pilipinas.
Trabaho lamang.
Walang nakaraan.
Iyon ang paulit-ulit kong sinabi sa sarili ko.
Hanggang isang gabi sa Clark, inimbitahan kami sa isang reception para sa mga opisyal at civilian delegates.
May hawak akong baso ng sparkling water nang biglang tumahimik ang ilang taong nasa may pinto.
Paglingon ko, nakita ko siya.
Major General Gabriel de Leon.
Tuwid pa rin ang tindig.
Maayos ang dark green uniform.
May mga ribbon at insignia sa dibdib.
At kahit pitong taon na ang lumipas, nakilala ko agad ang paraan ng paglalakad niya.
Parang walang kahit anong bagay sa mundo ang kayang guluhin ang kumpiyansa niya.
Mas may edad na ang mukha niya ngayon.
Mas matalim ang mga mata.
May ilang manipis na guhit sa gilid ng mga iyon.
Pero siya pa rin iyon.
Ang lalaking minsang nagsabing pagbalik niya mula sa overseas assignment, diretso na kami sa altar.
Ang lalaking pinili kong pagkatiwalaan.
Hindi niya ako napansin.
Nasa kabilang dulo ako ng ballroom at may dalawang opisyal na kumausap agad sa kanya.
Napababa ako ng tingin.
Hindi ko alam kung bakit biglang bumigat ang dibdib ko.
Siguro dahil bago ako bumalik, ilang beses kong naisip na baka kasal na sila ni Bianca.
Baka may mga anak na sila.
Baka tuwing Pasko, magkatabi silang nakaupo sa bahay ng mga magulang namin na para bang wala silang sinirang tao.
Pero isang babaeng colonel sa tabi ko ang natawa habang nakatingin kay Gabriel.
“Sayang talaga si General.”
“Bakit?”
“Hindi nag-asawa.”
Muntik kong mabitawan ang baso.
Nagpatuloy siya.
“Maraming nagpakilala sa kanya. Mga anak ng politiko, doktor, abogado. Ayaw niya. Sabi ng mga tao, may hinihintay pa raw.”
May lalaking opisyal na sumingit.
“Hindi ‘raw.’ Totoo. Seven years nang hindi nagpapalit ng emergency contact sa old military file niya.”
Nagtawanan sila.
“Grabe. Loyal.”
Napangiti ako.
Pero walang saya roon.
Loyal?
Kung alam lang nila.
Pitong taon na ang nakaraan, ilang araw bago ang kasal namin, nasa overseas mission si Gabriel.
Noon, madalas ikuwento sa akin ni Bianca na may lalaking gusto siya.
Hindi niya kailanman sinabi kung sino.
Halos dalawang beses kada buwan siyang lumilipad palabas ng bansa.
Kapag pinagsasabihan ko siya, tatawa lang siya.
“Kapag mahal mo, Ate, lalaban ka.”
Ikinuwento ko iyon kay Gabriel.
Tumawa rin siya noon.
Pero mapanlait.
“Ewan ko sa kapatid mo. Lumilipad nang napakalayo para lang habulin ang lalaki?”
“Hindi ba romantic?”
“Romantic? Desperado iyon.”
Iyon ang dahilan kung bakit hindi ako naghinala.
Kapag nababanggit ko si Bianca, halos wala siyang pasensya.
Minsan sinabi pa niya:
“Hayaan mo siyang matuto. Hindi mo kayang iligtas ang taong puro pag-ibig ang laman ng utak.”
Dalawang araw pagkatapos lumipad ni Bianca para raw sorpresahin ang boyfriend niya sa birthday nito, nakita ko ang bagong Facebook post niya.
Walang mukha.
Isang lalaki lang na nakatalikod sa maliit na restaurant.
May cake sa mesa.
Caption:
Happy birthday, love.
Dapat nilampasan ko lang iyon.
Pero may napansin ako.
May maliit na peklat sa batok ng lalaki.
Parang manipis na kidlat.
Alam ko ang peklat na iyon.
Nakuha iyon ni Gabriel sa isang training accident bago pa kami magkakilala.
Pinalaki ko ang litrato.
At doon ko nakita ang kamay niya.
May singsing sa daliri.
Ang singsing na ako mismo ang nagpagawa para sa aming dalawa noong ikalimang anniversary namin.
Nanginig ang kamay ko.
Paulit-ulit kong tiningnan ang larawan.
Pinalaki.
Pinaliit.
Inihambing ko pa sa lumang litrato namin.
Walang pagkakamali.
Ang boyfriend ng kapatid ko…
at ang lalaking pakakasalan ko…
ay iisang tao.
Nag-screenshot ako.
Ipinadala ko kay Gabriel.
Lumipas ang halos isang oras bago may dumating na message.
Pero hindi galing sa kanya.
Kay Bianca.
Ate! Kasama ko na boyfriend ko. Birthday niya ngayon!
May kasunod na litrato.
Cake.
Dalawang baso.
At kamay ng lalaking nakahawak sa kutsilyo.
Kitang-kita ang singsing.
Hindi ko na kailangang hulaan.
Tinawagan ako ni Gabriel nang gabing iyon.
Tahimik kami pareho.
Hanggang sa sinabi niya:
“Mara, hintayin mo akong makauwi.”
“Bakit?”
“Magpapaliwanag ako.”
Iyon lang.
Hindi niya itinanggi.
Mas masakit ang sumunod niyang sinabi.
“Pero huwag mong kausapin si Bianca tungkol dito.”
Napapikit ako.
“Bakit?”
Ayaw niyang sumagot.
Hanggang may narinig akong boses sa likuran niya.
Boses ng kapatid ko.
“Gab? Si Ate ba ’yan?”
At narinig kong sumagot ang lalaking pitong taon kong minahal:
“Hindi. Kasama lang sa unit.”
Parang may naputol sa loob ko.
Ibinaba ko ang tawag.
Makalipas ang ilang minuto, nag-message siya.
Huwag mong sabihin kay Bianca. Makokonsensya siya.
Napatawa ako nang mahina.
Siya pa talaga ang kailangang protektahan.
Kinagabihan, nag-post ulit si Bianca.
Larawan ng dalawang kamay na magkahawak.
May bago siyang singsing.
May kaparehong singsing ang lalaki.
May nag-comment:
OMG! Engaged na kayo?!
Sumagot si Bianca:
Hindi pa kasal! Pero nag-propose siya kagabi!
Limang minuto matapos kong i-like ang post, nag-message si Gabriel.
Pinagbigyan ko lang siya.
Gusto lang niyang maranasan ma-propose-an.
Huwag kang mag-isip nang kung ano.
Tinitigan ko iyon nang matagal.
Pagkatapos ay sumagot ako.
Okay.
Kinabukasan, kinausap ko ang coordinator ng kasal namin sa Tagaytay.
Mahigit ₱600,000 na ang nailabas sa venue, catering, flowers at accommodation.
Hindi ko binawi.
Pinalitan ko lang ang pangalan sa printed program at welcome board.
Mula sa:
Gabriel & Mara
ginawa kong:
Gabriel & Bianca
Iniwan ko ang engagement ring sa bridal suite.
At habang pauwi silang dalawa sa Pilipinas…
palipad naman ako patungong Australia.
Hindi ko sila binigyan ng pagkakataong magpaliwanag.
Pitong taon pagkatapos noon, heto ako.
Nasa iisang silid ulit kasama si Gabriel.
Akala ko makakalabas ako nang hindi niya ako nakikita.
Pero nang papunta na ako sa corridor, may narinig akong boses.
“Mara.”
Huminto ako.
Pagharap ko, ilang hakbang lang ang layo niya.
Nakatitig siya sa akin na para bang biglang nawala ang ingay sa buong paligid.
Namuti ang mga labi niya.
“Mara…”
“Good evening, General.”
Parang nasaktan siya sa paraan ng pagtawag ko.
Lumapit siya.
“Pitong taon kitang hinanap.”
Hindi ako sumagot.
“Hindi kami nagpakasal ni Bianca.”
Napangiti ako nang bahagya.
“Hindi ko naman tinatanong.”
Bago pa siya makapagsalita ulit, may mabilis na yabag mula sa likuran niya.
Paglingon ko, nanigas ako.
Si Bianca.
Pitong taon ko rin siyang hindi nakita.
Namula ang mga mata niya nang makilala ako.
“Ate…”
Huminto siya sa harap namin.
Pagkatapos ay tumingin kay Gabriel.
At sa unang pagkakataon, nawala ang kumpiyansa sa mukha ng Major General.
Huminga nang malalim ang kapatid ko.
“Ate, may isang bagay kang hindi alam.”
Tumigas ang mga daliri ko.
Lumapit siya ng isang hakbang.
“At nangyari iyon noong mismong araw na dapat ikasal kayo ni Gabriel.”
PARTE2
“At nangyari iyon noong mismong araw na dapat ikasal kayo ni Gabriel.”
Hindi ko agad sinagot si Bianca.
Sa loob ng pitong taon, akala ko wala nang anumang detalye tungkol sa araw na iyon ang kayang makasakit sa akin.
Mali pala.
Tumingin ako kay Gabriel.
“Alam mo ang sinasabi niya?”
Bahagyang pumikit siya.
“Oo.”
Tumawa ako nang mahina.
“Magaling. Mukhang ako na naman ang huling makakaalam.”
Nasa hallway kami ng hotel. May mga delegates na dumaraan, kaya sinabi ni Gabriel na mas mabuting pumunta kami sa isang maliit na conference room.
Dati, kapag siya ang nagsabi ng “halika,” sumusunod ako.
Ngayon, ako ang unang naglakad.
Pagkapasok namin, isinara ni Bianca ang pinto.
Ilang segundo siyang tahimik.
Pagkatapos ay sinabi niya:
“Hindi natuloy ang kasal.”
“Obviously.”
“Hindi, Ate. Ang ibig kong sabihin… hindi ako pumunta roon para pakasalan siya.”
Napakunot ang noo ko.
Noong araw na umalis ako, alam kong nakauwi na silang dalawa sa Pilipinas. Sadyang inayos ko ang wedding program para makita nila ang ginawa ko.
Akala ko iyon na ang pinakalinaw na mensahe.
You chose each other.
So have each other.
Umupo si Bianca.
“Pagdating namin sa Tagaytay, nakita ko pangalan ko sa welcome board.”
Napapikit siya.
“Akala ko… nanalo ako.”
Hindi ako nagsalita.
“Ate, matagal akong naiinggit sa ’yo.”
Diretso niyang sinabi iyon.
Walang dahilan.
Walang palusot.
“Lahat ng bagay parang ikaw ang unang nakakakuha. Mas mataas grades mo. Ikaw ang pinagkakatiwalaan nina Mama at Papa. Nakakuha ka ng scholarship. Maganda career mo. Tapos dumating pa si Gabriel.”
Sumulyap siya sa lalaki.
“Gusto kitang talunin kahit isang beses.”
Naramdaman kong nanlamig ang mga kamay ko.
“So you chose my fiancé.”
Tumulo ang luha niya.
“Oo.”
Hindi ko siya inalo.
Ipinagpatuloy niya.
“Nag-message ako sa kanya una. Simpleng tanong lang. Tungkol sa surprise birthday mo sana. Sumagot siya.”
Napatingin ako kay Gabriel.
“Then?”
Si Gabriel mismo ang sumagot.
“I should have stopped it.”
“Pero hindi mo ginawa.”
“No.”
Kalmado ang sagot niya.
Iyon ang unang bagay na pinahalagahan ko sa gabing iyon.
Hindi siya nagtangkang magsinungaling.
Sinabi niyang nagsimula ang lahat sa messages.
Nasa malayo siya.
Palaging pagod.
Palaging nasa bagong lugar.
At si Bianca, palaging available.
Kapag bad day niya, nandiyan ito.
Kapag hindi kami nagkaabot ng oras dahil sa trabaho ko at sa assignment niya, si Bianca ang nagme-message.
Unti-unti, naging personal.
Pagkatapos ay naging sikreto.
“Alam mong kapatid ko siya,” sabi ko.
“Oo.”
“Alam mong ikakasal tayo.”
“Oo.”
“At hinayaan mong lumipad siya sa ’yo nang ilang beses.”
Napayuko siya.
“Oo.”
Walang paliwanag na kayang pagandahin ang tatlong sagot na iyon.
Nagpatuloy si Bianca.
“Noong birthday niya, nagpunta ako roon nang walang paalam. Akala ko magiging masaya siya.”
“Hindi ba?”
“Masaya.”
Napatawa ako nang mapait.
Siyempre.
“Pero pagkatapos niyang makita ang post ko, nag-away kami.”
Doon ako bahagyang nagulat.
Sinabi ni Bianca na nang gabing iyon, ipinakita niya kay Gabriel ang singsing na binili niya.
Pair rings.
“Gusto kong isuot niya.”
“Ginawa naman niya,” sabi ko.
Tumango siya.
“Sinabi kong gusto kong maranasan kung ano ang pakiramdam na piliin.”
Parang narinig ko ulit ang mensaheng ipinadala niya noon.
Nag-propose siya kagabi.
Tumingin ako kay Gabriel.
“Ikaw ang lumuhod?”
Pumikit siya.
“Oo.”
“Habang may fiancée kang naghihintay sa Pilipinas.”
“Yes.”
Napailing ako.
“Pero laro lang?”
Namula ang mukha niya.
“Iyon ang sinabi ko sa sarili ko noon.”
Doon tuluyang nawala ang anumang maliit na awa na maaaring natira sa akin.
Hindi dahil minahal niya ang kapatid ko.
Mas masahol pala.
Hindi niya kailangang mahalin si Bianca para pagtaksilan ako.
Sapat nang gusto niyang maramdaman na may dalawang babaeng naghihintay sa kanya.
Sapat nang gusto niya ang atensyon.
Sapat nang naniwala siyang mapapatawad ko siya.
Tahimik akong tumango.
“Continue.”
Kinabukasan daw, habang nasa flight pauwi, sinabi ni Gabriel kay Bianca na tapos na ang lahat sa pagitan nila.
Hindi raw niya kayang pakasalan si Bianca.
At hindi niya raw iiwan ako.
Napatawa ako.
“Napakabait mo naman.”
“Mara—”
“Hindi pa ako tapos.”
Nanahimik siya.
Pagdating nila sa Tagaytay, nadatnan nila ang wedding venue.
Mga bulaklak.
Mga kandila.
Mga bisita.
At sa entrance, ang pangalan:
Gabriel & Bianca.
Doon daw unang naintindihan ni Gabriel na alam ko ang lahat.
Tumakbo siya sa bridal suite.
Nakita niya ang engagement ring ko sa ibabaw ng mesa.
May isang maliit na papel sa tabi.
Hindi ko na maalala ang eksaktong isinulat ko noon.
Pero kabisado pala niya.
Bigla siyang nagsalita.
“Since you already chose your bride, I won’t stand in her place.”
Napatitig ako sa kanya.
Pitong taon.
Tanda pa rin niya.
Nagpatuloy si Bianca.
“Pinilit niya akong umalis sa venue.”
“Anong ginawa mo?”
“Sinampal ko siya.”
Hindi ko inaasahan iyon.
Halos matawa ako.
“Bakit?”
“Dahil saka ko lang na-realize na hindi niya ako pipiliin.”
Tahimik ang silid.
Inamin ni Bianca na sa isip niya noon, kapag nawala ako, awtomatikong siya ang magiging kapalit.
Pero sinabi ni Gabriel sa kanya:
“Ang pagkawala ni Mara ay hindi nangangahulugang ikaw ang pinili ko.”
Masakit daw iyon.
Pero tama.
“Three months after, hindi na kami nag-usap,” sabi niya. “Lumipat ako sa Cebu. Nag-therapy ako. Nagtrabaho. Nagpakasal ako four years ago.”
Napatingin ako sa kamay niya.
May simpleng wedding band.
Hindi ko iyon napansin kanina.
“May anak akong babae,” dagdag niya. “Tatlong taon.”
Isang kakaibang kirot ang dumaan sa akin.
Hindi inggit.
Hindi galit.
Parang pagluluksa lamang para sa pitong taon na hindi na namin maibabalik bilang magkapatid.
“Ate, hindi ako pumunta rito para hilinging patawarin mo ako.”
Tumayo siya.
“Pumunta ako dahil nalaman kong narito ka.”
Huminga siya nang malalim.
“At may dapat akong sabihin kahit kamuhian mo ako habang buhay.”
Diretso niya akong tiningnan.
“Hindi mo ako kailangang patawarin para makapagpatuloy.”
Iyon ang pinakaunang matinong bagay na narinig ko mula sa kanya.
Tumango ako.
“Hindi pa kita napapatawad.”
“Alam ko.”
“Hindi rin kita kayang yakapin na parang walang nangyari.”
Tumulo ang luha niya.
“Alam ko rin.”
“Pero ayoko nang dalhin ang galit araw-araw.”
Doon siya tuluyang umiyak.
Hindi ko siya niyakap.
Hindi pa.
Pero bago siya lumabas, sinabi ko:
“Padalhan mo ako ng picture ng anak mo.”
Huminto siya.
Tumingin siya sa akin na parang hindi sigurado kung tama ang narinig niya.
“Talaga?”
“Picture lang, Bianca.”
Tumango siya nang mabilis.
“Okay.”
Pagkalabas niya, kami na lang ni Gabriel ang naiwan.
Doon ko napagtanto na mas mahirap pala ang usapang ito kaysa sa pakikipag-usap ko sa kapatid ko.
Pitong taon siyang hindi nag-asawa.
Pitong taon niya raw akong hinanap.
Pitong taon siyang naghintay.
Pero hindi nabubura ng pitong taong paghihintay ang ginawa niya bago ako umalis.
“Mara.”
Lumapit siya.
“I know I don’t deserve another chance.”
“Good.”
Napahinto siya.
Hindi ko sinadya maging malupit.
Pero totoo iyon.
“Akala ko noon,” sabi niya, “kapag nakauwi ako at nakapagpaliwanag, maaayos ko.”
“Anong ipapaliwanag mo?”
Tahimik siya.
“Na hindi mo mahal si Bianca?”
Tumango siya.
“Na laro lang ang proposal?”
Hindi na siya sumagot.
“Gabriel, iyon nga ang problema.”
Tumingin siya sa akin.
“Kung minahal mo siya, masasaktan pa rin ako. Pero kahit paano may katotohanan.”
Lumunok ako.
“Pero ang ginawa mo… sinira mo ang tiwala natin dahil gusto mong pagbigyan ang ego mo.”
Namutla siya.
“I know.”
“Hindi. Ngayon mo lang talaga naiintindihan.”
Umupo siya sa silya.
Sa unang pagkakataon mula nang makilala ko siya, hindi siya mukhang Major General.
Mukha lang siyang isang lalaking gumawa ng desisyong hindi na niya mababawi.
“Never akong nag-asawa,” sabi niya.
“Hindi kita pinaghintay.”
“I know.”
“Hinanap kita sa Melbourne.”
“Lumipat ako.”
“Singapore.”
“Two years lang ako roon.”
“Geneva.”
Napatingin ako sa kanya.
Pumunta pala talaga siya.
“I sent letters to your parents.”
“Hindi nila sinabi.”
“I asked them not to pressure you. Gusto ko lang malaman nilang naghihintay ako.”
Napapikit ako.
Dati, kapag iniisip kong hinanap niya ako, baka natunaw ako.
Pero ang pitong taon ay mahaba.
Sa panahong iyon, natutunan kong matulog nang hindi naghihintay ng tawag.
Magdiwang ng birthday nang hindi inaasahang may darating.
Magdesisyon nang hindi iniisip kung magugustuhan niya.
Natuto akong mabuhay nang wala siya.
At iyon pala ang pinakamahalagang bagay.
“Gabriel.”
Tumayo ako.
Tumayo rin siya.
“Patawad,” sabi niya.
Walang kasunod na “pero.”
Walang dahilan.
“Patawad dahil niloko kita. Patawad dahil pinrotektahan ko si Bianca habang ikaw ang nasasaktan. Patawad dahil ginawa kitang parang paranoid kahit alam kong tama ka.”
Namasa ang mga mata niya.
“At higit sa lahat, patawad dahil naniwala akong mahal mo ako nang sapat para tanggapin kahit anong gawin ko.”
Doon ako unang nasaktan nang hindi galit.
Dahil iyon ang totoo.
Minahal ko siya nang sobra.
At inabuso niya ang katiyakang iyon.
“Pinapatawad kita,” sabi ko.
Napatingin siya agad.
Pero itinaas ko ang kamay.
“Hindi ibig sabihin noon na babalik ako.”
Parang nawalan siya ng hangin.
“Mara…”
“Matagal kong inisip na kung sakaling makita kitang muli at humingi ka ng tawad, baka ito na ang ending na hinihintay ko.”
Ngumiti ako.
“Hindi pala.”
“Ano ang ending na gusto mo?”
Tumingin ako sa bintana.
Sa ibaba, maliwanag ang runway ng Clark.
May eroplano na unti-unting umaangat sa gabi.
“Yung hindi na umiikot sa desisyon mo ang buhay ko.”
Hindi siya nagsalita.
“May flight ako pabalik sa Melbourne pagkatapos ng exercise.”
“Mara…”
“Gabriel, pitong taon na ang lumipas.”
Tumango siya nang mabagal.
“Kung masaya ka na…”
“I am.”
Hindi ako nagsinungaling.
May trabaho akong mahal ko.
May mga kaibigan.
May sariling bahay.
May buhay na ako mismo ang nagtayo mula sa mga pirasong iniwan nila.
Bago ako lumabas, tinawag niya ako.
“Mara.”
Lumingon ako.
“If we had met again differently…”
Umiling ako.
“Pero hindi.”
Tumango siya.
At iyon na iyon.
Walang dramatic na yakap.
Walang halik.
Walang pangakong maghihintay siya ulit.
Dalawang linggo matapos iyon, natapos ang exercise.
Bago ako umalis ng Pilipinas, nakipagkape ako kay Bianca.
Unang beses naming nag-usap nang kaming dalawa lang matapos ang pitong taon.
Ipinakita niya sa akin ang litrato ng anak niya.
Makulit ang ngiti.
Kulot ang buhok.
Kamukha niya noong bata kami.
“Her name is Mia,” sabi niya.
“Mia.”
“Gusto ka niyang makilala.”
“Sinabi mo na may ate ka?”
Tumango siya.
“Sinabi kong may ate akong matapang na doktor na nakatira sa Australia.”
Napangiti ako.
“Hindi mo sinabing galit siya sa nanay mo?”
Tumawa siya habang umiiyak.
“Next time na lang.”
Hindi ko alam kung magiging katulad pa ba kami ng dati.
Siguro hindi na.
May mga bagay na kapag nabasag, hindi na bumabalik sa orihinal na hugis.
Pero maaari pa ring buuin sa ibang paraan.
Sa airport, bago ako pumasok sa immigration, nakatanggap ako ng isang message.
Galing kay Gabriel.
Walang mahabang paliwanag.
Walang pangungulit.
Thank you for coming home, even if you were never coming home to me.
Tinitigan ko iyon.
Pagkatapos ay nag-reply ako.
Take care, Gabriel.
At sa pagkakataong iyon, nang isara ko ang chat namin, hindi na masakit.
Hindi dahil nakalimutan ko.
Kundi dahil hindi ko na kailangang dalhin ang nakaraan para patunayan na minsan akong nasaktan.
Sumakay ako sa eroplano.
Hindi ako tumingin sa likod.
Pitong taon na ang nakaraan, umalis ako ng Pilipinas dahil may dalawang taong nagpaniwala sa akin na hindi ako sapat para piliin.
Ngayon, umalis ako dahil sa wakas naintindihan kong hindi ko kailangang hintaying piliin ako ng kahit sino.
Pinili ko na ang sarili ko.
Mensahe
Minsan, ang pagpapatawad ay hindi pagbabalik. Ang paghilom ay hindi rin nangangahulugang kailangan mong kalimutan ang ginawa sa iyo. May mga taong maaari mong patawarin habang pinipili mo pa ring isara ang pinto.
Dahil ang tunay na pagmamahal sa sarili ay nagsisimula sa sandaling tumigil kang magmakaawa para sa respeto na dapat ibinibigay sa iyo nang kusa.
