INIWAN NIYA ANG BUNTIS NA ASAWA NOONG 1994 AT NAGLAHO NA PARANG BULA — MAKALIPAS ANG 30 TAON, ANG PAGBABALIK NIYA AY NAGBUNYAG NG ISANG SAKRIPISYONG WALANG KAPANTAY

Taong 1994. Isang gabi na malakas ang ulan.

Umiiyak si Elena habang hawak ang kanyang malaking tiyan. Walong buwan na siyang buntis. Hinihintay niya ang asawang si Ramon na bumili lang daw ng gamot.

Pero hindi na bumalik si Ramon.

Ang tanging iniwan nito ay isang kapirasong papel sa mesa: “Patawad. Hindi ko na kaya. Kalimutan mo na ako.”

Galit at poot ang naramdaman ni Elena. Paano nagawa ni Ramon na iwan sila sa panahong walang-wala sila? Dahil sa hirap, mag-isang itinaguyod ni Elena ang anak niyang si Kiko. Namasukan siya bilang labandera, tindera, at katulong mapalaki lang ang bata.

Taong 2024 (30 Taon ang Lumipas).

Si Kiko ay isa nang matagumpay na Judge (Hukom). Si Elena naman ay may-ari na ng isang sikat na restaurant.

Gaganapin ang 60th Birthday ni Elena sa isang malawak na events hall. Masaya ang lahat. Nandoon ang mga kamag-anak na saksi sa paghihirap ni Elena.

“Mabuhay si Elena!” sigaw ng mga tita. “Ang babaeng matatag! Buti na lang hindi ka nagpatalo kahit iniwan ka ng walang-kwenta mong asawa!”

Sa gitna ng kasiyahan, may dumating na gatecrasher.

Isang matandang lalaki. Gusgusin ang damit, payat na payat, ugod-ugod, at maraming peklat sa braso. Hinarang siya ng security.

“Bitawan niyo ako,” garalgal na sabi ng matanda. “Gusto ko lang makita si Elena.”

Napalingon si Elena. Nanlaki ang mata niya. Kahit matanda na ito, kilala niya ang mga matang iyon.

“R-Ramon?”

Tumahimik ang musika. Lumapit si Kiko, puno ng galit.

“Ikaw?” sigaw ni Kiko. “Ang kapal ng mukha mong magpakita dito! Matapos mong iwan si Mama noong 1994?! Anong kailangan mo? Pera? Dahil mayaman na kami?”

“Wala kang karapatang apakan ang pamamahay na ‘to!” sigaw ng kapatid ni Elena. “Duwag ka! Iniwan mo sila noong gipit na gipit sila!”

Nakayuko lang si Ramon. “Patawad… gusto ko lang makita kung maayos kayo.”

“Maayos kami dahil wala ka!” sigaw ni Elena habang umiiyak. “Umalis ka na! Dinurog mo ang puso ko 30 years ago!”

Tumalikod si Ramon para umalis, tanggap ang galit nila.

Pero biglang may dumating na isang sasakyan ng NBI (National Bureau of Investigation). Bumaba ang isang opisyal at lumapit kay Ramon.

“Sandali!” pigil ng NBI Director. “Huwag niyong paalisin ang taong ‘yan.”

Nagulat ang lahat. “Bakit? Kriminal ba siya?” tanong ni Kiko.

Umiling ang Director. Humarap siya kay Kiko at Elena.

“Judge Kiko, hindi mo ba kilala ang tatay mo?” seryosong tanong ng Director.

“Wala akong tatay,” sagot ni Kiko. “Iniwan niya kami.”

Naglabas ang Director ng isang lumang Case File mula 1994.

“Noong 1994,” simula ng Director. “May isang malaking Syndicate Leader na nagkainteres kay Elena. May utang na loob ang pamilya niyo sa sindikato. Ang kapalit ng utang ay ang buhay ni Elena at ng batang nasa sinapupunan niya.”

Natigilan si Elena. Naalala niya ang mga panahong iyon na may mga lalaking umaaligid sa kanila.

“Nag-offer si Ramon ng deal,” patuloy ng Director. “Para hindi kayo galawin, inako ni Ramon ang kasalanang hindi niya ginawa. Inako niya ang pagpatay sa isang Senador na kagagawan ng sindikato.”

“Ang kondisyon: Aamin siya sa krimen, makukulong siya habambuhay, at puputulin niya ang komunikasyon sa inyo. Kapag nakipag-usap siya sa inyo kahit isang beses, papatayin kayong mag-ina ng sindikato.”

Natahimik ang buong bulwagan.

“Sa loob ng 30 taon,” garalgal na sabi ng Director. “Nabulok si Ramon sa Maximum Security Prison. Tiniis niya ang bugbog, gutom, at pangungulila. Araw-araw niyang tinitignan ang picture niyo sa dyaryo kapag naha-headline kayo. Laya na siya ngayon dahil namatay na ang leader ng sindikato at napatunayan naming inosente siya.”

“Hindi siya nang-iwan, Elena,” pagtatapos ng Director. “Iniligtas niya kayo. Ang kalayaan niya ang naging kabayaran para mabuhay si Kiko.”

Napaluhod si Elena. Ang galit na kinimkim niya ng tatlong dekada ay napalitan ng matinding sakit at pagsisisi.

Si Kiko, na isang Hukom na sanay maghusga, ay napahagulgol. Hinusgahan niya ang sarili niyang ama nang hindi alam ang katotohanan.

“Pa…” iyak ni Kiko, lumuhod at niyakap ang tuhod ng matanda. “Sorry… Sorry, Pa…”

Hinawakan ni Ramon ang ulo ng anak gamit ang nanginginig at magaspang niyang kamay.

“Wala kang kasalanan, anak,” bulong ni Ramon, tumutulo ang luha. “Basta buhay kayo… sulit ang tatlong pung taon ko sa impyerno.”

Niyakap ni Elena si Ramon. “Mahal ko… patawarin mo ako.”

Sa gabing iyon, walang videoke, walang tawanan. Ang tanging narinig ay ang iyak ng isang pamilyang pinaghiwalay ng tadhana, pero muling pinagtagpo ng isang pagmamahal na kayang tiisin ang lahat—kahit ang magmukhang masama, mailigtas lang ang mga mahal sa buhay.