INIWAN NG AMA ANG “LUPANG PUNO NG DAMO AT GUBAT” SA KANYANG BUNSO HABANG MANSYON ANG SA MGA KAPATID — PERO NAGSISI SILA NANG MAGSIMULANG MAGHUKAY ANG BUNSO AT MATUKLASAN ANG TUNAY NA YAMAN

Si Don Gustavo ay may tatlong anak. Sina Rico (ang panganay na negosyante), Selina (ang pangalawa na mahilig sa luho), at si Mateo (ang bunso na simple at laging nasa bukid kasama ng ama).

Bago mamatay si Don Gustavo, tinipon niya ang kanyang mga anak para sa Last Will and Testament.

“Mga anak,” sabi ng abogado habang binabasa ang sulat.

“Kay Rico, ibinibigay ko ang Commercial Building sa Makati at ang 50 Milyong Piso na cash.”

Tuwang-tuwa si Rico. “Yes! Yayaman lalo ako nito!”

“Kay Selina, ibinibigay ko ang Mansyon sa Forbes Park at lahat ng Alahas at Antiques.”

Tumili si Selina. “Omg! I love it! Thank you, Daddy!”

Tumingin ang abogado kay Mateo.

“At kay Mateo… ibinibigay ko ang Bundok ng Ligaya sa probinsya.”

Nagtawanan sina Rico at Selina.

“Bundok ng Ligaya?!” asar ni Rico. “Mateo, ‘yun ‘yung lupang puro gubat! Puro damo, bato, at ahas! Wala kang mapapala doon. Ni hindi pwedeng taniman kasi mabatong lupa ‘yon!”

“Oo nga,” dagdag ni Selina. “Kawawang bunso. Parang basurahan ang binigay ni Daddy sa’yo.”

Pero hindi nagalit si Mateo. Tinanggap niya ang titulo. “Salamat, Papa. Alam kong mahalaga sa’yo ang bundok na ‘yon. Aalagaan ko ito.”

Matapos ang libing, nagkanya-kanya na sila.

Si Rico ay nagpasarap sa buhay. Nagsugal, nag-party, at nagpatayo ng mga negosyong nalugi agad dahil sa kawalan ng diskarte.

text-2

Si Selina ay ibinenta ang mansyon at inubos ang pera sa pagta-travel sa Europe at pagbili ng mga branded na bag.

Samantala, si Mateo ay pumunta sa “Bundok ng Ligaya.”

Totoo ang sinabi ng mga kapatid niya. Ang lupa ay masukal. Puno ng matataas na talahib, malalaking bato, at matitigas na ugat ng puno. Walang gustong tumulong kay Mateo dahil sabi ng mga trabahador, “sayang lang sa pagod ang lupang ‘yan.”

Pero hindi sumuko si Mateo.

“Ibinigay ito ni Tatay,” sabi ni Mateo sa sarili habang hawak ang itak at pala. “May dahilan siya.”

Araw-araw, gumigising si Mateo bago sumikat ang araw. Siya mismo ang naghahawan ng damo. Siya ang nagbubungkal ng lupa. Ang mga kamay niya ay naging kalyado at puno ng sugat. Ang balat niya ay naging sunog sa araw.

Makalipas ang anim na buwan, nalinis na niya ang kalahati ng bundok.

Isang hapon, habang pilit niyang tinatanggal ang isang malaking bato sa gitna ng lupain, tumama ang kanyang piko sa isang matigas na bagay sa ilalim.

CLANG!

Hindi ito tunog ng bato. Tunog ito ng bakal.

Nagtaka si Mateo. Hinukay niya pa nang mas malalim.

Natuklasan niya ang isang Kwebang Gawa sa Tao (Man-made tunnel) na natatakpan ng bato at lupa. Mukhang luma na ito, marahil ay noong panahon pa ng digmaan.

Pumasok si Mateo dala ang sulo.

Sa loob ng kweba, tumambad sa kanya ang daan-daang kahon na gawa sa bakal. May tatak ito ng pamilya nila.

Binuksan niya ang isa.

Halos mabulag siya sa kislap.

GINTONG BARETA (GOLD BARS).

Hindi lang isa. Hindi lang dalawa. Puno ang kweba ng ginto, mga lumang barya, at mga mamahaling bato. Ito pala ang tinatagong yaman ng kanyang lolo na matagal nang nawawala, at tanging si Don Gustavo lang ang nakakaalam kung saan ito inilibing.

Sa ibabaw ng isang kahon, may sulat si Don Gustavo.

“Para sa anak kong si Mateo,

Alam kong ikaw ang makakabasa nito. Dahil sa inyong magkakapatid, ikaw lang ang may tiyaga na bungkalin ang lupa at linisin ang dumi. Ang yaman ay hindi basta binibigay; ito ay pinaghihirapan.

Ang kapatid mo ay gusto ng gusali na gawa na. Ang ate mo ay gusto ng bahay na titirhan na lang. Pero ikaw, tinanggap mo ang gubat.

Ang gintong ito ay para sa taong handang magpawis. Sa’yo ito, anak. Gamitin mo sa kabutihan.”

Napaluhod si Mateo at umiyak. Ang “basura” na lupa ay siya palang pinakamayamang mamanahin.

Kumalat ang balita. Naging bilyonaryo si Mateo. Mas mayaman pa siya kaysa sa pinagsamang yaman na nakuha ng mga kapatid niya.

Dumating sina Rico at Selina. Ang gusali ni Rico ay naremata na ng bangko. Si Selina ay baon sa utang sa credit card.

“Mateo!” sigaw ni Rico, hingal na hingal pag-akyat sa bundok. “Balato naman! Kapatid mo kami! Di ba share tayo sa mana?”

“Oo nga Mateo!” iyak ni Selina. “Ang daya ni Daddy! Bakit sa’yo binigay ang ginto? Dapat hati-hati tayo!”

Hinarap sila ni Mateo. Kalmado pero matatag.

“Noong binigay sa akin ang lupa, tinawanan niyo ako,” sabi ni Mateo. “Sabi niyo basura ito. Sabi niyo walang kwenta. Ngayong pinaghirapan ko nang linisin at nahanap ko ang yaman, gusto niyo makihati?”

Yumuko ang dalawa.

“Hindi ko kayo pababayaan dahil kapatid ko kayo,” sabi ni Mateo. “Pero hindi ko kayo bibigyan ng pera.”

“Ha? Anong ibig mong sabihin?”

Naglabas si Mateo ng dalawang pala at itak.

“Bibigyan ko kayo ng trabaho. May kalahati pa ng bundok ang hindi nalilinis. Kung gusto niyo ng pera, magtrabaho kayo sa Gold Mine ko. Ang sahod niyo ay depende sa pawis niyo.”

Walang nagawa sina Rico at Selina kundi tanggapin ang alok.

Mula noon, nakita ng mga tao ang dating mayayabang na magkapatid na nagbubungkal ng lupa sa ilalim ng init ng araw, habang si Mateo ay pinamamahalaan ang yaman na inilaan ng ama para sa anak na may pinakabusilak at masipag na puso.

Sa unang linggo, halos hindi makatagal sina Rico at Selina.

Ang mga kamay ni Rico, na sanay lamang sa paghawak ng ballpen at smartphone, ay agad nagkaroon ng mga paltos. Ang kanyang likod ay sumakit na parang binibiyak ng apoy. Si Selina, na dati’y hindi marunong magbuhat kahit ng shopping bag, ay napaupo sa ilalim ng punong mangga sa ikalawang araw at humagulgol.

“Hindi ko kaya ito, Mateo,” umiiyak niyang sabi. “Hindi ako ipinanganak para sa ganitong buhay.”

Tahimik na tumingin si Mateo sa kanya. “Hindi rin ako ipinanganak para sa ginto, Ate. Natutunan ko lang itong hukayin.”

Walang espesyal na trato.

Pareho silang gumigising bago sumikat ang araw. Pareho silang nagbubungkal. Pareho silang nasusugatan. At sa unang pagkakataon sa kanilang buhay, natutunan nilang ang pera ay hindi laging galing sa swerte, kundi sa tiyaga.

Lumipas ang mga buwan.

Unti-unting nagbago si Rico. Natuto siyang magplano, mag-ipon, at magpatakbo ng maliit na tindahan para sa mga manggagawa sa bundok. Hindi na siya nagsusugal. Hindi na siya umiinom. Ang dati niyang yabang ay napalitan ng pag-iingat.

Si Selina naman ay natutong magluto para sa mga manggagawa. Natutong magtanim ng gulay. Natutong magtipid. Ang dating maluho ay naging mapagkumbaba.

Isang gabi, habang nakaupo silang tatlo sa paligid ng apoy, tahimik na nagsalita si Rico.

“Mateo… ngayon ko lang talaga naintindihan si Tatay.”

Tumingin si Selina at tumango. “Akala ko mahal tayo ni Daddy dahil sa mga bagay na ibinigay niya. Pero ikaw pala ang mas minahal… dahil binigyan ka niya ng pagkakataong maging mas mabuting tao.”

Hindi sumagot si Mateo. Ngumiti lamang siya.

Pagkaraan ng isang taon, naging organisado ang pagmimina. May permit. May seguridad. May patas na sahod ang mga manggagawa. Hindi ginawang sumpa ang ginto, kundi pagkakataon.

Nagpatayo si Mateo ng paaralan sa paanan ng bundok. Isang maliit na klinika. At isang sentro ng pagsasanay sa agrikultura at pagmimina.

“Ang yaman ay may silbi lamang kapag may napapabuti,” palagi niyang sinasabi.

Dumating ang mga investor, ngunit hindi niya ipinagbili ang bundok.

“Hindi lahat ng mahalaga ay binebenta,” sagot niya.

Isang araw, may dumating na matandang lalaki na saklay ang gamit. Isa siyang dating trabahador ni Don Gustavo.

“Ang tatay mo,” sabi ng matanda, “ay matagal nang naghukay rito. Alam niya ang sikreto ng bundok. Pero higit sa lahat, alam niya ang puso ng kanyang mga anak.”

At doon napagtanto ni Mateo: ang tunay na pamana ay hindi ang ginto, kundi ang aral.

Lumipas ang limang taon.

Ang dating gubat ay naging maunlad na komunidad. May kalsada. May paaralan. May kabuhayan. Ang Bundok ng Ligaya ay naging simbolo ng pag-asa.

Si Rico ay naging maayos na negosyante. Si Selina ay naging tagapangasiwa ng mga proyekto sa komunidad.

Hindi na sila mayaman sa yabang.

Mayaman sila sa karanasan.

At si Mateo?

Nanatili siyang simple.

Tuwing hapon, umaakyat pa rin siya sa tuktok ng bundok, tinitingnan ang lupang minsang tinawag na “basura,” at bulong niya:

“Salamat, Tatay.”

Dahil ang lupang puno ng damo at gubat ay hindi sumpa.

Ito ay pagsubok.

At ang pumapasa sa pagsubok… ang siyang tunay na mayaman.