Sa gitna ng umiinit na usaping pulitikal sa Lungsod ng Pasig, isang matinding pasabog ang muling naging sentro ng atensyon ng publiko: ang masusing imbestigasyon sa pamilya Discaya at ang kanilang mga negosyo, partikular na ang St. Gerard Construction. Sa isang serye ng mga pahayag at aktwal na inspeksyon, hindi nagdalawang-isip si Mayor Vico Sotto na harapin ang mga isyung bumabalot sa nasabing pamilya, na ngayo’y pilit na nagpapakilala bilang mga biktima ng “political persecution.”

Ang Kultura ng Katiwalian: Mula sa “Rags-to-Riches” Patungong “Rob-to-Riches”

Sa kanyang mga panayam, binigyang-diin ni Mayor Vico Sotto ang kahalagahan ng pagbabago sa kaisipan ng mga Pilipino pagdating sa korapsyon. Ayon sa kanya, naging “katanggap-tanggap” na sa lipunan ang ideya na ang mga pulitiko at ang mga taong dikit sa kanila ay natural na yayaman [01:20]. Mariin niyang tinuligsa ang tinatawag na “ostentatious display of wealth” o ang mapanghamong pagpapakita ng yaman, gaya ng mga luxury cars, yate, at maluhong paglalakbay, lalo na kung ang pinagmulan nito ay kaduda-duda [03:15].

“Ang usong mga kwento dati ay from Rags to Riches. Ngayon, ang uso ay from Rob to Riches,” pahayag ni Vico [04:59]. Ang linyang ito ay tila direktang patama sa mga kontraktor na yumaman nang husto sa pamamagitan ng mga proyekto ng gobyerno ngunit bigong sumunod sa mga pangunahing batas ng bansa. Ayon sa alkalde, hindi inspirasyon ang dapat maramdaman ng tao sa ganitong uri ng yaman, kundi pandidiri at pagkadismaya.

Ilegal na Construction at Paglabag sa Building Code

Isa sa mga pinaka-kontrobersyal na bahagi ng imbestigasyon ay ang pagpunta mismo ni Mayor Vico sa mga construction site ng mga Discaya. Sa aktwal na footage, huling-huli sa akto ang patuloy na pagpapatayo ng mga gusali na walang kaukulang building permit [17:48]. Sa harap ng mga engineer at compliance officer ng pamilya Discaya, ipinakita ni Vico ang kanyang pagkadismaya sa tila kawalan ng respeto ng mga ito sa batas.

“Ano ang nauna, construction o permit?” tanong ni Vico sa mga tauhan ng kumpanya . Ang pag-amin ng mga engineer na nauna ang construction bago ang permit ay malinaw na paglabag sa Building Code ng Pilipinas, na ayon sa alkalde ay isang “criminal offense” . Bilang isang “Quadruple A” contractor—isa sa pinakamataas na klasipikasyon ng mga kontraktor sa bansa—hindi matanggap ni Vico ang dahilan na “nahihirapan” silang mag-comply sa mga rekisitos ng lungsod. Para sa alkalde, sadyang nakasanayan na ng pamilya ang lumabag sa batas dahil sa kanilang impluwensya noong mga nakaraang panahon.

Ang “Victim Card” at ang Isyu ng Pulitika

Sa panig naman ng pamilya Discaya, partikular na si Sarah Discaya na nagpahayag ng intensyong tumakbo sa susunod na eleksyon, pilit nilang pinalalabas na sila ay biktima ng pang-aapi o “persecution” dahil sa kanilang planong pumasok sa pulitika . Inireklamo nila ang sunod-sunod na kasong isinampa ng lokal na pamahalaan laban sa kanilang mga business permits at occupancy permits.

Gayunpaman, mabilis itong sinagot ni Mayor Vico. Ayon sa kanya, ang mga imbestigasyon sa tax fraud, tax evasion, at mga paglabag sa permit ay matagal nang nagsimula bago pa man magpahayag ng interes sa pulitika ang mga Discaya . Sa katunayan, ang mismong kampo ng mga Discaya ang naglabas ng impormasyon tungkol sa mga kaso para magmukhang biktima sa mata ng publiko . Binigyang-diin ni Vico na hindi sapat na dahilan ang pagtakbo sa pulitika para takasan ang mga pananagutan sa batas.

Ang Koneksyon sa Miru Systems at Integridad ng Eleksyon

Higit pang naging seryoso ang usapin nang mabanggit ang pagkakasangkot ng St. Timothy Construction Corporation (isang kumpanyang iniuugnay sa mga Discaya) sa joint venture ng Miru Systems—ang kumpanyang magpapatakbo ng automated election system sa Pilipinas . Para kay Mayor Vico, isang malaking banta sa integridad ng eleksyon kung ang isang financier at contracting party ng COMELEC ay tatakbo rin sa parehong halalan.

Bagama’t itinanggi ng kampo ng Discaya ang direktang partisipasyon sa pag-develop ng mga voting machines, nananatili ang katotohanan na bahagi sila ng joint venture. Ayon sa mga ulat, ipinagmamalaki pa ng ilang mga lider at taga-suporta ng mga Discaya na “hawak” nila ang sistema ng eleksyon sa Pasig, isang bagay na tinawag ni Vico na isang “mockery” o pambabastos sa demokratikong proseso .

Panawagan para sa Katotohanan

Sa pagtatapos ng kanyang pahayag, nanindigan si Mayor Vico Sotto na ang kanyang ginagawa ay hindi personal na pag-atake kundi pagtupad lamang sa kanyang tungkulin bilang ama ng lungsod. “Kailangan may managot sa mga krimen na naganap. Yung piso ng buwis na utang ninyo sa nasyonal at lokal na pamahalaan, bayaran ninyo,” mariing sabi ng alkalde.

Ang laban na ito ay hindi lamang tungkol sa mga permit o luxury cars; ito ay laban para sa prinsipyo na walang sinuman, gaano man kayaman o kapangyarihan, ang nakatataas sa batas. Sa ilalim ng liderato ni Vico, tila malinaw ang mensahe: Ang Pasig ay hindi na palaruan ng mga mapagsamantala, at ang bawat bilyon na kinita ay dapat dumaan sa malinis at legal na proseso.