Dalawampung Palpak na Blind Date ang Ipinilit ni Mama sa Akin—Hanggang sa Pinalitan Ko ang Kapatid Ko at Natuklasang Hindi Pala Ako ang Problema
Mahigit dalawampung lalaking ayaw ko ang ipinakilala sa akin ng sarili kong ina.
Akala ko malas lang ako sa pag-ibig.
Hanggang isang araw, ako ang pumunta sa blind date na para sana sa nakababatang kapatid ko.
At doon ko nalaman ang pinakamasakit na katotohanan:
Hindi pala walang mahanap na mabuting lalaki si Mama. Ayaw niya lang ibigay ang mabuti sa akin.
Ako si Camille de la Cruz, 29 taong gulang.
Pagkatapos kong matapos ang master’s degree ko sa UP Diliman, isang bagay lang ang paulit-ulit na sinasabi ni Mama Lorna.
“Camille, hindi habang-buhay malakas ako. Paano ka kapag tumanda ka? Sino ang mag-aalaga sa’yo?”
Dahil ayokong mag-alala siya, pumayag akong makipag-blind date.
Isa kada linggo.
Pero habang tumatagal, parang may kakaiba.
May ipinakilala siyang lalaking walang permanenteng trabaho.
May mahilig uminom.
May halos dalawampung taon ang tanda sa akin.
At isang Sabado, isang truck driver na halos hindi pa kami nakaka-order ay tinanong agad ako:
“Master’s degree? Ang dami mong pinag-aralan. Marunong ka naman sigurong maglaba at magluto, ’di ba?”
Nang ngumiti siya, kita ang mga ngiping nanilaw sa sigarilyo.
Pinilit kong tapusin ang pagkain.
Hinati ko ang bayad at umuwi.
Pagpasok ko sa bahay, nadatnan kong nagbabalat ng buto ng lotus si Mama habang nanonood ng teleserye.
“Hindi na naman kayo nagkasundo?”
Napabuntong-hininga siya.
“Camille, baka ikaw na ang masyadong mapili.”
Halos matawa ako sa sama ng loob.
“Ma, dalawampu na sila.”
“Eh ’di maghanap ulit.”
Para sa kanya, ganoon lang kasimple.
Isang linggo matapos noon, lumapit sa akin ang nakababatang kapatid kong si Bianca.
“Te, tulungan mo naman ako.”
“Ano?”
“May blind date na naman akong pinapupuntahan ni Mama. Nakakapagod na. Ikaw na lang kaya pumunta?”
Natigilan ako.
Blind date?
Hindi ko alam na ganoon din pala karami ang ipinapakilala ni Mama sa kanya.
“Anong trabaho?”
“Doctor daw.”
Napatingin ako sa kanya.
“Doctor?”
Umikot lang ang mata niya.
“Ewan. Basta ayoko. Sabihin mong ako dapat ’yung pupunta tapos hindi ako nakarating.”
Pumayag ako.
Hindi dahil gusto kong agawin ang date niya.
Gusto ko lang makita kung anong klaseng lalaki ang pinipili ni Mama para sa kanya.
At doon ko nakilala si Dr. Adrian Reyes.
Maayos manamit.
Mahinahon magsalita.
Hindi nagyayabang.
Nang malaman niyang nagtatrabaho ako bilang project analyst, interesado siyang magtanong tungkol sa trabaho ko.
Hindi niya ako tinanong kung marunong akong maglaba.
Hindi niya ako tinanong kung magkano ang sweldo ko.
Hindi rin niya ipinahiwatig na “masyado akong edukada.”
Sa unang pagkakataon matapos ang mahigit dalawampung blind date, umuwi akong nakangiti.
At tila pareho kami ni Adrian.
Kinabukasan, nag-message siya.
Pagkalipas ng ilang linggo, nagsimula kaming lumabas.
Bago pa lumalim ang relasyon namin, kinausap ko agad si Bianca.
“Bianca, seryoso si Adrian sa akin. Ayokong magkaroon ng problema sa atin.”
Kumibit-balikat siya.
“Te, hindi ko naman siya gusto. Ikaw ang nakipag-date. Kung gusto mo siya, go.”
Sinabi ko rin kay Mama.
Ngunit imbes na matuwa, matagal niya akong tinitigan.
“Camille… sigurado ka?”
“Bakit?”
“Magandang lalaki si Adrian. Doctor pa. Mabait.”
Tumango ako.
“Kaya nga.”
Bahagya siyang ngumiti.
“Ang ibig kong sabihin… kaya mo ba siyang panatilihin?”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa akin.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Wala. Iniisip ko lang na baka mas bagay sa’yo ang simpleng lalaki. Mas praktikal. Mas madaling pakisamahan.”
Hindi ko pinansin.
Akala ko nag-aalala lang siya.
Makalipas ang isang taon, nagdesisyon kaming magpakasal ni Adrian.
Nagkita ang dalawang pamilya sa isang restaurant sa Greenhills para pag-usapan ang engagement at kasal.
Sa simula, maayos ang lahat.
Hanggang mapansin kong halos hindi inaalis ni Bianca ang tingin kay Adrian.
At napansin din iyon ni Mama.
Bigla siyang ngumiti.
“Adrian, sigurado ka ba talaga kay Camille?”
Napakunot-noo si Adrian.
“Opo, Tita. Bakit po?”
Tumawa si Mama na parang nagbibiro lang.
“Wala naman. Si Camille kasi, mula bata, napakatapang ng ugali. Gustong siya palagi ang pinakamahusay.”
Napatigil ako.
Nagpatuloy siya.
“Kasalanan ko rin siguro. Hindi ko naturuang maging mas mapagbigay.”
Naalala ko ang sarili ko noong bata.
Namatay si Papa noong high school ako.
Gabi-gabi kong nakikitang umiiyak si Mama.
“Camille, hindi ko alam kung paano ko kayo bubuhayin.”
Kaya nag-aral ako nang mabuti.
Nag-scholarship.
Nag-part-time.
Ginawa ko ang lahat para hindi maging pabigat.
Ngayon, ang lahat ng pagsisikap kong iyon ay tinatawag niyang—
pagiging palaban.
Pagiging dominante.
Pagiging mahirap pakisamahan.
“At si Bianca,” dagdag ni Mama, “napakalambing. Hindi nga lang kasingtalino ng ate niya. Hindi marunong makipag-agawan.”
Mahinang ngumiti si Bianca.
“Ma, okay lang. Magaling talaga si Ate. Kahit medyo mainitin ang ulo niya.”
Unti-unting nawala ang ngiti ng nanay ni Adrian.
“Camille,” sabi niya, “sa pag-aasawa, mahalagang marunong rumespeto at magpasensya.”
Gusto kong magpaliwanag.
Pero hinawakan ni Mama ang braso ko.
“Naku, huwag na nating sermonan. Tingnan n’yo, sumasama na agad ang mukha.”
Tumahimik ang buong mesa.
At sa gabing dapat pinag-uusapan namin ang petsa ng engagement—
walang engagement na napag-usapan.
Sa biyahe pauwi, kami nina Mama at Bianca ang hinatid ni Adrian.
“Camille,” mahinahon niyang sabi habang nagmamaneho, “pag-usapan natin ulit sa ibang araw.”
“Okay.”
Mula sa likod, biglang nagsalita si Bianca.
“Kuya Adrian, ang bait mo talaga.”
Kuya Adrian.
Doon pa lang, kumirot na ang dibdib ko.
“Si Ate kasi sanay na sanay na sinusuyo ng mga lalaki. Noong high school nga, dalawang lalaki ang nagsuntukan sa gate dahil pareho nilang gustong maging first kiss niya.”
Napalingon ako.
“Bianca.”
“Ano?”
“Alam mong hindi ako ’yon.”
Namula siya.
“Te, nagkukuwento lang naman ako.”
“Para sa’yo nag-away ang dalawang lalaking iyon.”
Biglang yumakap sa kanya si Mama.
“Camille, bakit mo ginagalitan ang kapatid mo?”
“Ma—”
“Biruan lang naman.”
Pagkatapos, tumingin si Mama kay Adrian.
“Ang totoo niyan, Adrian, para talaga kay Bianca ang blind date ninyo noon.”
Nanigas ako.
“Si Camille lang ang nagpumilit na pumunta dahil nalaman niyang maganda ang trabaho mo.”
Napatingin sa akin si Adrian.
“Sinabi mo sa akin na ayaw pumunta ni Bianca.”
“Dahil iyon ang totoo.”
Hindi siya sumagot.
At ang pananahimik niya ang pinakamasakit na sagot.
Pero hindi pa tapos si Mama.
“Adrian, mahina ang katawan ni Bianca. Madalas mahilo. Baka naman puwedeng may mairekomenda kang doctor sa hospital ninyo?”
Lumapit si Bianca sa pagitan ng mga upuan.
“Kuya Adrian, puwede ba kitang i-add sa Viber? Para kung may tanong ako, may mapagtatanungan ako.”
“Oo naman,” sagot niya. “Pamilya rin naman kayo ni Camille.”
Pagkatapos ay iniabot niya sa akin ang cellphone niya.
“Camille, nagda-drive ako. Ikaw na mag-add kay Bianca.”
Tahimik kong tinanggap ang phone.
Binuksan ko ang Viber.
Hahanapin ko pa lang sana ang number ni Bianca nang biglang lumitaw ang isang notification.
Mula kay Mama Lorna.
At nang mabasa ko ang preview ng mensahe, nanlamig ang buong katawan ko.
“Adrian, sana pagkatapos mong malaman ang tunay na ugali ni Camille ngayong gabi, maintindihan mong si Bianca talaga ang mas bagay sa’yo.”
At may kasunod pa.
“Huwag mong sabihin kay Camille na matagal na kitang kinakausap.”
PARTE2
Hindi ko agad naintindihan ang nabasa ko.
Tinitigan ko lang ang screen.
Parang biglang nawala ang ingay ng makina, busina, pati ang boses nina Mama at Bianca sa likod.
“Camille?”
Napansin ni Adrian na hindi ako gumagalaw.
“Ayos ka lang?”
Dahan-dahan kong itinaas ang phone.
“Gaano na kayo katagal nag-uusap ni Mama?”
Biglang tumahimik ang sasakyan.
Napatingin siya sa akin.
“Ano?”
Inikot ko ang screen para makita niya ang notification.
Nagbago ang mukha niya.
Mula sa likod, agad nagsalita si Mama.
“Camille, huwag kang mag-isip ng kung ano-ano.”
Hindi ako lumingon.
“Adrian. Tinanong kita.”
Huminga siya nang malalim.
“Mga dalawang buwan.”
Parang may humigpit sa dibdib ko.
“Dalawang buwan?”
“Paminsan-minsan lang siyang nagme-message.”
“Tungkol saan?”
Hindi siya agad sumagot.
At alam ko na.
Binuksan ko ang conversation.
Hindi ako nag-scroll nang matagal.
Hindi ko kailangan.
Naroon lahat.
Mama:
Adrian, pasensiya ka na kung sasabihin ko ito. Bilang ina lang, ayokong magsisi ka balang araw.
Kasunod ang mahahabang mensahe tungkol sa akin.
Mainitin daw ang ulo ko.
Masyadong ambisyosa.
Ayaw patalo.
Noong kolehiyo raw, maraming lalaki ang pinagsabay-sabay ko.
Hindi raw ako malapit sa pamilya dahil sarili ko lang ang iniisip ko.
May mga bagay akong hindi makapaniwalang kayang imbentuhin ng sarili kong ina.
At sa bawat kasinungalingan tungkol sa akin, may kasunod na papuri para kay Bianca.
Mabait si Bianca.
Mapagpasensya.
Mahina lang ang loob kaya hindi lumalaban.
Kung minsan naiisip ko, kung siya sana ang nakilala mo noong araw na iyon…
Napatawa ako.
Mahina.
Mapait.
“Camille—”
“Tumabi ka.”
“Ano?”
“Adrian, itabi mo ang sasakyan.”
Huminto siya sa isang gasolinahan.
Pagkabukas ko ng pinto, bumaba rin sina Mama at Bianca.
“Camille!” tawag ni Mama.
Humarap ako sa kanya.
Sa unang pagkakataon sa buhay ko, hindi ako natakot na makita siyang nasasaktan dahil sa sasabihin ko.
“Bakit?”
“Ano na naman?”
“Bakit mo ginagawa ito sa akin?”
Umirap siya, pero nanginginig ang mga daliri niya.
“Ginagawa ko lang ang pinakamabuti para sa inyong magkapatid.”
“Para kanino?”
Hindi siya sumagot.
“Para kanino, Ma?”
Napatingin siya kay Bianca.
At doon ko tuluyang naintindihan.
“Para sa kanya.”
“Camille…”
“Dalawampung lalaki.”
Lumapit ako nang isang hakbang.
“Mahigit dalawampung blind date ang pinuntahan ko dahil paulit-ulit mong sinasabing nag-aalala ka sa kinabukasan ko.”
“Pero kapag may maayos na lalaki, kay Bianca.”
“Kapag may magandang pamilya, kay Bianca.”
“Kapag may magandang trabaho, kay Bianca.”
“Kapag walang direksiyon sa buhay, sa akin.”
Namula si Mama.
“Hindi ganoon iyon.”
“Kung hindi, sabihin mo kung ano.”
Tahimik siya.
Si Bianca naman ay nakatungo.
Biglang may naalala ako.
“Bianca.”
Tumingin siya.
“Sabi mo napakarami ring blind date na pinapapuntahan sa’yo ni Mama.”
“Oo.”
“Anong trabaho nila?”
“Te…”
“Anong trabaho?”
Hindi siya makasagot.
Ako na ang nagpatuloy.
“Doctor si Adrian.”
“Yung bago sa kanya noong nakaraang buwan, architect, ’di ba?”
Nanlaki ang mga mata niya.
“Yung isa, anak ng may-ari ng logistics company.”
“Yung isa, CPA.”
“Pero ako?”
Natawa ako ulit.
“Hindi ko minamaliit ang trabaho ng kahit sino. Pero ang problema, sinadya mong pumili para sa akin ng mga lalaking malinaw na hindi tugma sa buhay, edukasyon at pananaw ko.”
Tumingin ako kay Mama.
“Bakit?”
Matagal siyang tahimik.
Hanggang sa bigla niyang sinabi:
“Dahil mas malakas ka.”
Napakurap ako.
“Anong kinalaman noon?”
“Si Bianca, mahina.”
Mahigpit niyang hinawakan ang bag niya.
“Hindi siya kagaya mo. Ikaw, kahit saan ilagay, makakaraos ka.”
“May degree ka. May trabaho. Marunong kang lumaban.”
“Pero si Bianca, hindi.”
Kaya pala.
Sa wakas.
Lumabas din ang sagot na matagal ko nang hindi alam na hinihintay ko.
“Dahil kaya kong mabuhay mag-isa, dapat ba akong tumanggap ng mas kaunti?”
Hindi siya makatingin sa akin.
“Hindi ko naman sinabing—”
“Dahil kaya kong magsikap, dapat sa kanya mapunta ang mabuti?”
“Camille, ate ka!”
Napataas ang boses niya.
“Bilang ate, hindi ba dapat inuunawa mo ang kapatid mo?”
Parang bumalik ako sa pagiging labing-anim.
Nang ang dalawang lalaking nanliligaw kay Bianca ay nagsuntukan sa labas ng paaralan.
Ako ang pinagkalat na dahilan.
Gusto kong linawin noon.
Pero umiyak si Mama.
“Kapatid mo iyon. Protektahan mo.”
Nang kailangang mag-review center si Bianca, ako ang nagbawas ng allowance.
“Mas matalino ka naman. Kaya mo nang mag-isa.”
Nang namatay si Papa at kailangan ng tao sa bahay, ako ang nag-part-time.
“Ikaw ang mas responsable.”
Lahat ng papuri sa akin—
may kapalit pala.
Kapag sinabing “malakas” ako, ibig sabihin, puwedeng bawasan ang para sa akin.
Kapag sinabing “matalino” ako, ibig sabihin, hindi ko kailangan ng tulong.
Kapag sinabing “ate” ako—
ibig sabihin, ako ang laging kailangang umatras.
“Hindi,” sabi ko.
Napatingin silang lahat sa akin.
“Hindi na.”
Lumapit si Bianca.
“Te, hindi ko naman gustong agawin si Adrian.”
Tumingin ako sa kanya.
“Talaga?”
“Oo!”
“Kung ganoon, bakit mo sinabi sa kotse ang kasinungalingan tungkol sa dalawang lalaki noong high school?”
Natahimik siya.
“Bakit nakatitig ka sa kanya buong hapunan?”
“Bakit gusto mong makuha ang contact niya?”
“Bakit hindi mo itinama si Mama nang sabihin niyang inagaw ko sa’yo ang blind date?”
Namula siya.
“Hindi ko alam sasabihin ko…”
“Higit isang taon tayong magkarelasyon ni Adrian.”
Nabasag ang boses ko sa unang pagkakataon.
“Isang taon.”
“Alam mong mahal ko siya.”
“Pero hinayaan mong gawin ito ni Mama.”
Biglang nagsalita si Adrian.
“Camille, may kasalanan din ako.”
Napatingin ako sa kanya.
Napalunok siya.
“Nang una akong i-message ng mama mo, hindi ko siya pinaniwalaan.”
“Pero…”
Tumango ako.
“Pero unti-unti kang naniwala.”
“Hindi ko alam kung ano ang totoo.”
“Kaya bakit hindi mo ako tinanong?”
Tahimik.
“Isang taon mo akong nakasama.”
“Isang taon mong nakita kung paano ako makitungo sa iyo.”
“Pero ilang mensahe lang mula sa ibang tao, sapat nang pagdudahan mo ako?”
“Camille, sorry.”
“Hindi ko kailangan ng sorry ngayong gabi.”
Inabot ko sa kanya ang cellphone.
“Hindi rin natin kailangang pag-usapan ang engagement.”
Namula ang mga mata niya.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Ang ibig kong sabihin, ayoko munang magpakasal.”
Biglang sumabat si Mama.
“Camille! Huwag kang gumawa ng desisyon dahil lang galit ka!”
Napalingon ako.
“Bakit?”
“Sayang si Adrian?”
Hindi siya nakasagot.
Ngumiti ako nang mapait.
“Kanina sabi mo hindi ko siya kayang panatilihin.”
“Ngayon natatakot kang bitawan ko?”
Tumawag ako ng Grab.
Nang dumating ang sasakyan, hindi ko isinama sina Mama at Bianca.
Umuwi ako sa condo ko sa Mandaluyong.
Mag-isa.
At sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, hindi ako nakaramdam ng obligasyong ayusin ang problema ng ibang tao.
Kinabukasan, mahigit tatlumpung missed calls ang nasa phone ko.
Karamihan kay Mama.
May ilan kay Bianca.
At pito kay Adrian.
Hindi ko sinagot.
Sa halip, binuksan ko ang lumang kahon kung saan ko itinago ang mga dokumento ni Papa.
May nakita akong litrato namin noong graduation ko sa high school.
Nasa gitna ako.
Nakangiti.
May medalya.
Sa likod, sulat-kamay ni Papa:
“Para kay Camille—huwag mong hayaang gawing dahilan ng iba ang lakas mo para bigyan ka ng mas kaunti.”
Doon ako tuluyang umiyak.
Hindi dahil sa relasyon.
Kundi dahil parang si Papa mismo ang nagsabi ng bagay na kailangan kong marinig buong buhay ko.
Makalipas ang tatlong araw, pumunta si Adrian sa opisina ko.
Hindi siya pumasok.
Naghintay lang siya sa lobby.
Pagbaba ko, tumayo siya.
“Hindi ako nandito para pilitin kang bumalik.”
Tahimik akong nakinig.
“Tinapos ko na ang pakikipag-usap sa mama mo at kay Bianca.”
“Hindi dahil hinihingi mo.”
“Dahil mali.”
Huminga siya.
“At alam kong mas mali na hinayaan kong maimpluwensiyahan ang pagtingin ko sa’yo.”
“Kung ayaw mo na sa akin, tatanggapin ko.”
“Tanging gusto kong sabihin ay hindi ikaw ang kailangang patunayan ang sarili mo.”
“Bigo akong pagkatiwalaan ang taong isang taon kong minahal.”
Masakit marinig.
Pero totoo.
“Adrian,” sabi ko, “mahal pa rin kita.”
Kumislap ang pag-asa sa mukha niya.
“Pero hindi sapat ang pagmamahal para magpakasal.”
Nawala ang ngiti niya.
“Kapag ang tiwala ay madaling sirain ng bulong ng ibang tao, hindi pa tayo handa.”
Tumango siya.
Hindi niya ako pinigilan.
At iyon marahil ang unang tamang bagay na ginawa niya matapos ang lahat.
Tatlong buwan kaming hindi nagkita.
Sa panahong iyon, lumipat ako sa sarili kong apartment.
Binawasan ko ang pagbisita sa bahay.
Hindi ko pinutol si Mama.
Pero naglagay ako ng hangganan.
Isang hapon, dumating siyang mag-isa.
Walang Bianca.
Tahimik siyang umupo sa sofa.
Matagal bago nagsalita.
“Akala ko tama ako.”
Hindi ako sumagot.
“Simula nang mawala ang papa mo, natakot akong hindi ko maprotektahan si Bianca.”
“Mahina siya.”
“Kaya lahat ng pagkakataong tingin kong makakatulong sa kanya, gusto kong ibigay sa kanya.”
Tumingin ako sa kanya.
“At ako?”
Napaluha siya.
“Akala ko hindi mo ako kailangan.”
“Ma.”
Mahina ang boses ko.
“Ang batang hindi umiiyak ay hindi ibig sabihin na hindi nasasaktan.”
Tuluyan siyang napayuko.
“Sorry.”
Hindi ko agad sinabi na pinapatawad ko siya.
Dahil may mga sugat na hindi nawawala dahil lang may nagsabi ng sorry.
Pero pinapasok ko siya.
Nagkape kami.
At sa unang pagkakataon, nakipag-usap kami hindi bilang isang malakas na anak at isang inang nangangailangan—
kundi bilang dalawang taong parehong nagkamali at parehong nasaktan.
Si Bianca naman ang mas matagal bago humingi ng tawad.
Nang sa wakas ay dumating siya, umiiyak.
“Te, naiinggit ako sa’yo.”
Napatingin ako sa kanya.
“Sa tingin ko kasi, kahit anong gawin ko, ikaw pa rin ang mas magaling.”
“Kaya noong nakita kong gusto ka ni Adrian… gusto kong maramdaman na minsan, may taong pipili rin sa akin kaysa sa’yo.”
Masakit.
Pero mas gusto ko ang masakit na katotohanan kaysa matamis na kasinungalingan.
“Bianca,” sabi ko, “hindi mo kailangang talunin ako para maging mahalaga.”
“Pero kung gusto mong maging kapatid ulit kita, huwag mong subukang nakawin ang buhay ko para mabuo ang iyo.”
Tumango siya habang umiiyak.
Makalipas ang anim na buwan, nagkita ulit kami ni Adrian.
Hindi bilang magkasintahan.
Kape lang.
Nag-usap.
Pagkalipas ng ilang buwan, muli kaming nagsimulang lumabas.
Dahan-dahan.
Walang engagement.
Walang pressure.
Walang pamilya sa gitna.
At nang muli niya akong tanungin pagkalipas ng isang taon—
“Camille, puwede ba kitang ligawan ulit nang maayos?”
Ngumiti ako.
“Oo.”
Hindi dahil kailangan ko ng taong mag-aalaga sa akin.
Hindi dahil natatakot akong tumandang mag-isa.
Kundi dahil sa pagkakataong iyon, pareho naming naiintindihan:
Ang isang relasyon ay hindi dapat maging gantimpala sa taong “karapat-dapat.”
Ito ay pagpili ng dalawang taong marunong magtiwala, rumespeto, at manindigan para sa isa’t isa.
At higit sa lahat, natutunan ko rin ang pinakamahalagang bagay.
Hindi porke’t kaya mong magsarili, wala ka nang karapatang alagaan.
Hindi porke’t matatag ka, puwede ka nang laging isakripisyo.
At hindi porke’t pamilya ang isang tao, may karapatan na siyang iparamdam sa iyong mas kaunti ang halaga mo.
Minsan, ang pinakamahirap na pagmamahal ay hindi ang paghawak sa ibang tao—kundi ang unang beses na pinili mong huwag nang talikuran ang sarili mo para lang manatiling komportable ang lahat.
